Çərşənbə, 28 Oktyabr 2020
USD : 1.7
EUR : 1.8724
Hava
+16 ° Baku
+8 ° Quba
+8 ° Qusar
+16 ° Gəncə
+11 ° Lənkəran
+18 ° Naxçıvan
+12 ° Salyan
+16 ° Şəki

Qloballaşma inkişafa mane olur - İqtisadi tənəzzülün qarşısı alına biləcəkmi?..

Artıq ÜDM-də təkcə böyüməyi hədəfləyən siyasətlər əvəzinə, gəlirlərin yenidən bölüşdürülməsi və sosial prosesləri də əhatə edən inkişaf siyasətləri müzakirə olunur...

Esfender Korkmaz
“Yeniçağ” qəzeti, Türkiyə, 18 sentyabr 2020-ci il

İkinci Dünya Müharibəsindən 1970-ci illərədək inkişaf etməkdə olan ölkələr Keynes siyasətini tətbiq edərək firavan bir dövr keçirdilər. Lakin sonradan yüksək inflyasiya və durğunluq dövrü başladı və dövlətlər bu siyasətdən imtina etməli oldular.

Bu gün də qlobal siyasətlərin dinamizmi tükənib. Dünya iqtisadiyyatının get-gedə tənəzzülə doğru getməsi ilə Fridmanın monetarist siyasətinin və qloballaşmanın sonu gəlib çatdı. Bu səbəbdən, dünya həm pul sisteminə görə, həm də pula və spekulyasiyalara nəzarət etmək üçün yeni bir çıxış yolu axtarmağa başlayıb.

21-ci əsrə informasiya əsri və ya rəqəmsal əsr deyilir. Bu dövrə qədəm qoyduqdan sonra, yəni son 20 ildə dünya hər sahədə sürətli bir dəyişiklik yaşayıb. İqtisadiyyat da öz qloballaşma tempini itirib. Artıq ÜDM-də təkcə böyüməyi hədəfləyən siyasətlər əvəzinə, gəlirlərin yenidən bölüşdürülməsi və sosial prosesləri də əhatə edən inkişaf siyasətləri müzakirə olunur. Çünki təkcə böyümənin insan rifahı üçün kifayət etmədiyi aydın olub.

İnformasiya əsrində ideoloji perspektiv dəyişib. Sosial-iqtisadi sistemlər yenidən işlənib və ya dəyişdirilib. Kommunist kimi qalan Çin isə sistemdə böyük bir dəyişiklik etməli olub. İndi kapitalizm və bazar iqtisadiyyatı qaydalarını tətbiq edir.

Kapitalizm anlayışı da artıq dəyişib. Çindəki kimi dövlət mülkiyyəti ilə özəl mülkiyyət arasında heç bir fərq qalmayıb. Üstəlik, həmişə mövcud olan “məhsuldar kapital” ilə “nəzəri kapital” arasındakı fərq də aydınlaşıb. Məhsuldar kapital inkişaf üçün əvəzolunmazdır.

Nəzəri cəhətdən qloballaşma quruluşu pul, əmtəə və işçi qüvvəsinin sərbəst hərəkətinə, bazar iqtisadiyyatına və rəqabətə əsaslanır. Təcrübədə qlobal iqtisadi siyasətlərin dünyadakı iqtisadi artım templərini artıracağı güman edilir.

Yalnız böyümə baxımından qiymətləndirsək, 2008-2009-cu il maliyyə böhranından əvvəl və sonra qloballaşma fərqli şəkildə həyata keçib. 2008-2009 böhrandan əvvəl dünya ÜDM-də daha yüksək böyümə templəri yaşayırdı. Məsələn, böhrandan əvvəl 2006-cı ildə dünyada orta böyümə nisbəti 5% idi. 2019-cu ildə bu nisbət 3,5% oldu. Eyni şəkildə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə böyümə nisbətləri 7,8%-dən 4,1%-ə düşmüş, Çində isə 10.7%-dən 6.2%-ə qədər enmişdi.

Qloballaşma prosesində dünya ticarət həcmi artıb. 2008-2009-ci il böhranında isə geriləmə baş verib və yalnız son illərdə, 2018-dən sonra yenidən azalmağa başlayıb.

Dünya ticarət həcminin illərlə dəyişməsi

2009-cu il böhranı ilə ABŞ mərkəzi bankı, FED-in və AB mərkəzi bankının (ECB) valyuta genişlənməsi vəziyyəti bir müddətlik xilas etmişdi. Ancaq iqtisadiyyatın daxili dinamikası durğunluq mərhələsinə keçdi.

Artıq inkişaf etməkdə olan ölkələr nəzəri kapital tələsindən çıxmağı və kövrəklikdən xilas olmağı planlaşdırmalıdırlar. Onlar mütləq şəkildə kapitallarını və məzənnə siyasətlərini dəyişdirməlidirlər.

Orijinal

Tərcümə PİA.az-ındır.

Fatimə ƏLİYEVA
pia.az


Etiket: ÜDM kapitalizm

Şərh yazın.


Digərxəbərlər

Prezident İlham Əliyev xalqa yenə çağırış etdi

“Əli Həsənovun qudası oğurladığı milyardlardan bir neçə milyonunu xalqa ayırmalıdır” - Aslan İsmayıliv

Populyar xəbərlər

İrəvanı indiki duruma salan 21 illik sirr: Quluzadə açıqlamışdı…

"Paşinyan, arvadına de, özünü güldürməsin!" - Aybəniz Haşımova

Diqqət!“WhatsApp” üzərindən “fişinq” kampaniyaları həyata keçirilir - Foto

Xocalı soyqırımının uşaqları Putin, Tramp və Makrona məktub yazdılar

“Xankəndi itirilən kimi Paşinyan devriləcək” - Rusiyalı ekspert

Separatçıların “müdafiə naziri” belə məhv edildi - Video

Ermənistan Bərdəyə raket atıb, 4 nəfər ölüb, yaralananların sayı 13- ə çatıb- Yenilənib 2, Fotolar

Hadrutda qalmış erməni qadın: “Məni zirzəmidə qazsız, susuz, çörəksiz qoydular” - Video

Aprel döyüşlərində düşməni 8 km geri çəkilməyə məcbur edən silah

loading...

Ən çox oxunanalar