rezonans

Xəbər xətti

23 İYUN

0:59 Əməliyyatla kişi olan Rüzgarın yarıçılpaq fotosu təəccübləndirdi

0:47 Mbappe Fransanın tarixinə düşdü

0:34 Dəhşətli istilər gəlir: minlərlə insan təhlükədə - Alimlərdən xəbərdarlıq

0:21 Bu yoldan istifadə təhlükəlidir - Video

0:13 “Çelsi” müdafiəçini transfer etməyə çalışır

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 İYUN

23:59 Bəşər Əsəd: “Trampla danışıqlar aparmaq vaxt itkisidir”

23:54 Azərbaycanda daha bir bağçada uşağa qarşı zorakılıq - Fotolar

23:48 Beyləqanda 2 hektar biçilmiş taxıl sahəsi yandı

23:42 BMT Rusiyanı qoşunlarını Dnestryanıdan çıxartmağa çağırıb

23:36 Xəzər necə bölüşdürülür... - Açıqlandı

23:36 ETSN “Azərkosmos”la memorandum imzaladı

23:30 Sumqayıt sakini qapısına gələn “su pulu yığan”ı bıçaqlayıb

23:24 Tatarıstanda yaşayış binasında qaz partlayıb, ölən və xəsarət alanlar var

23:18 Ermənistanın müdafiə naziri Azərbaycanla sərhəddə - Foto

23:12 Bakıda məşhur klinikada inanılmaz hadisə

23:06 Azərbaycanda yenilik: dini kadrları bu institut hazırlayacaq - Foto

23:00 Ukraynada Azərbaycan Ticarət Evi açıldı - Fotolar

22:55 Türkiyəli məşhurların Azərbaycandakı milyonluq biznesləri

22:49 46 yaşlı kişi damdan yıxılaraq ağır xəsarət alıb

22:43 Qüdsi Osmanov haradadır?

22:37 Gün eynəklərindən istifadə edənlərə xəbərdarlıq – Video

22:31 İranda 36 polis əməkdaşının qətlində təqsirləndirilən terrorçu həbs edilib

22:25 Hafiz Hacıyev: “Araşdırsınlar o qız hansı partiyanın üzvüdür....”

22:19 “Proqres” – “Qəbələ” matçının başlama saatı açıqlandı

22:13 Nazir: “Təhsilə qoyulan investisiya ən yaxşı investisiyadır”

22:07 DÇ-2018: Nigeriya millisi islandlara heç bir şans vermədi

22:01 Eldar Baxışın oğlu: “Evimizi satıb, atamın qəbrinin üstünü götürdük”

21:56 “Bu kimi sözləri yalnız İran və Azərbaycan düşmənlərini sevindir” - Səfirlik

21:50 Tramp Avropanı hədələdi

21:44 Maliyyə naziri: “Spirtli içki və tütünə aksizlərin alınması üçün...”

21:38 Məhərrəm İncə prezident seçilsə, onları həbs edəcək

21:32 Argentinalı fanatlar oyun zamanı xorvatiyalı azarkeşi döyüblər - Video

21:26 “Azərbaycanın ölkəyə investisiyaları 20 mlrd. dolları keçəcək”

21:20 Bakıda avtomatika sahəsində beynəlxalq konfrans keçiriləcək

21:14 Mehmet Şimşək: “Türkiyədə fövqəladə vəziyyət ləğv ediləcək”

21:08 AİB İdarə Heyəti Şurasının üzvləri prezidentin qəbulunda - Foto

21:02 MDB-nin ən kasıb ölkələrinin adları açıqlandı

20:57 Sabiq nazirin qohumuna bəraət istənildi

20:51 Tramp Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları daha bir il müddətinə uzadıb

20:45 32 yaşlı Goranboy sakini intihar edib

20:39 Bu il Türkiyəyə nə qədər azərbaycanlı turist gedib?

20:33 Həbsdə olan şəxsə heroin ötürülməsinin qarşısı alınıb

20:27 Səməd Seyidov AŞPA-nın yay sessiyasında iştirak edəcək

20:21 Almanların 40 faizdən çoxu Merkelin kansler postundan getməsini istəyir

20:15 Şirvan sakini qətlə yetirildi

20:09 Əli Həsənov: “Azərbaycanda azad media formalaşıb”

20:03 Çavuşoğlu PKK terrorçularının gizləndiyi yeri açıqladı

19:58 Azərbaycan Premyer Liqasında növbəti mövsümün başlama vaxtı açıqlandı

19:52 Ağdamda kollec direktoru qəzaya düşdü

19:46 Bakıda yol polisləri sürücünü döyüb? - Rəsmi açıqlama+ Video

19:40 Kosta-Rika da mundialla qrupda vidalaşdı

19:34 Xəzəryanı ölkələr sualtı boru kəmərləri çəkə biləcək

19:28 Narkotacirlərin qənimi olan qəhrəman köpəklər... - Kinoloji Mərkəzdən Fotolar

19:22 Azərbaycanda tülküyə işgəncə verən şəxs cərimələndi

19:16 İsmayıllıda uçan körpü qismən bərpa olundu - Video

19:10 Azərbaycan və Ermənistanın XİN başçıları görüş barədə razılığa gəlib

19:04 Yeni büdcə qaydaları müəyyənləşdirilir

18:59 Rus futbolçular dopinqdən istifadə edirlər? - FİFA-ya müraciət

18:53 Prezident 9 milyon pul ayırdı

18:47 Yeltsinin kürəkəni Putinin müşaviri oldu

18:41 Azərbaycanda ailələr niyə dağılır? - Komitə səbəbləri açıqladı

18:35 Baş nazir pambıqçılıqla bağlı xüsusi müşavirə keçirdi

18:29 Ermənistan və Azərbaycan XİN başçıları görüşdü - Foto

18:23 Rusiya Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiya layihəsini təsdiqlədi

18:17 OPEC-in qərarı nefti kəskin bahalaşdırıb

18:11 Əbülfəz Elçibəyin 80 illik yubileyi ilə bağlı tədbir keçirilib - Fotolar

18:05 Ərdoğan: “Seçkilərdən sonra bir sıra nazirliklər birləşdiriləcək”

18:00 “Təcili Almaniyaya həkimə getməliyəm” - Hacı Nuran

17:55 İranı sərhəddən tam uzaqlaşdırmaq mümkün olacaqmı?

17:48 Gürcüstan: iqtisadiyyat 5,3%, xarici ticarət 24,5% artıb

17:43 Səudiyyə Ərəbistanı suriyalıları Həcc ziyarətinə buraxmır

17:38 Neftçalada 62 ədəd çətənə kolu aşkarlanıb

17:33 Bakıda 53 yaşlı kişi “Net” kimyəvi məhlulunu içərək intihar edib

17:28 Liseylərin V və VII siniflərinə qəbulla bağlı müsabiqə keçirilib

17:23 Azərbaycan Aİ ilə yeni tərəfdaşlıq sazişi hazırlayır

17:16 “Boşananda 30 min dollarlıq içki içdim”

17:10 Göyçay çayı üzərindəki körpü bərpa edilərək istifadəyə verilib

17:05 Putin Çeçenistanın sabiq hökumət başçısını özünə müşavir təyin edib

17:01 “Məişət zorakılığını törədən şəxslərin 95,7 faizi kişilərdir”

16:56 Əcnəbilərə tətbiq edilən qadağalardan biri ləğv olunur

16:50 Rusiya azərbaycanlıları Diaspora komitəsinin işindən razıdırlarmı?

16:43 Böyük fəlakət: Ümumdünya iqtisadi böhranı doğuracaq üç qara bulud

16:36 Vergi qanunvericiliyini pozanlar 46,6 mln. manat cərimələnib

16:30 Kənd Təsərrüfatı naziri Şəkidə vətəndaşlarla görüşüb

16:23 Bu universitetlər qəbul imtahanlarında ən yüksək nəticə göstərib - Siyahı

16:16 2019-cu ildə avtomobil açarları da rəqəmsal olacaq

16:11 Səfirin oğlu həbs edildi

16:06 Sumqayıt məktəbliləri “Bakcell”in “Təhlükəsiz İnternet” xidməti ilə tanış olublar

16:02 Mehmet Şimşək: “Türkiyədə fövqəladə vəziyyət ləğv ediləcək”

15:56 Yeni şəxsiyyət vəsiqələrinin veriləcəyi vaxt dəyişdirildi

15:51 “Elçibəy - 80” müsabiqəsinin qalibləri bəlli oldu

15:46 Namus anlayışının gətirdiyi fəlakət

15:40 İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlanıb

15:33 Pambıq tarlalarındakı zəhərlənməyə görə 5 nəfər həbs edilib - Rəsmi

15:26 Səbaildə narkotiklərlə bağlı tədbir keçirilib

15:20 Büdcəyə nəzərdə tutulan dəyişikliklərdə qeyri-neft sektorunun inkişafı diqqətdən kənar qalır?

15:15 “Gələcəyə doğru” adlı tədbir keçirilib - Fotolar

15:10 Melania Trampın gödəkçəsi ABŞ-ı qarışdırdı - Fotolar

15:03 Keçmiş nazirin qohumları da işdən qovuldu

15:03 Ağsu dolaylarında yol çökdü

14:56 İran-Əfqanıstan sərhədində silahlı toqquşma baş verib

14:51 İran nüvə sazişindən çıxmağa hazırlaşır

14:46 Şəhriyar Məmmədyarov Karyakinə də məğlub oldu

14:41 Qanunsuz balıq ovu edənlər cərimələndi

14:35 Türkiyədə 40-a yaxın miqrant saxlanıldı

14:30 Buraxılış imtahanlarının cavabı 3 günə bəlli olacaq

14:25 “Fənərbaxça”nın yeni baş məşqçisinin kimliyi açıqlandı

14:20 Türkiyədə ərzağın qiyməti kəskin bahalaşıb

14:15 Ukrayna Rusiyanın 7 partiyasına qadağa qoydu

14:10 MM-in növbədənkənar sessiyada son iclasının gündəliyi müəyyənləşib

14:04 Şəkidə it 7 nəfərə hücum etdi

13:36 Elçibəy haqda gözəl bir yazı: ”O, dövlətin kübar, ruhani, barış və tarazlıq obrazı idi…”

13:32 Luqanskda Pyotr Poroşenkoya ömürlük həbs cəzası verildi

13:28 Ərdoğan 10 nazir postunu ixtisar edəcəyini açıqladı

13:24 Azərbaycanda qış yuxusundan ayılan ayılar kəndə hücum edir

13:19 Maliyyə naziri xarici borcun artmasının 3 əsas səbəbini açıqlayıb

13:14 General Manvelin ermənilərə qarşı vəhşilikləri

13:09 “Azərxalça”ya yeni mətbuat katibi təyin olunub

13:05 “Cennifer tənhalığından zövq alır”



ANALİZ

...

Obama və Trampın nəzərindən qaçan həqiqət - Təhlil

Tarix 14.06.18, 13:48

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Süni adalar yaradan Çin Sakit okeanın hegemonuna çevrilir


Brahma Çellani

“Project Syndicate”

 

ABŞ-ın müdafiə naziri Cim Mattis Cənubi Çin dənizində Pekinin “qorxu və məcburiyyət” strategiyasına qarşı çıxıb. Məlum strategiya bölgədə gəmi əleyhinə raketlərin, “yer-hava” tipli raketlər və elektron əngəl qurğuları, habelə Vudi adasında nüvə silahlı bombardımançı təyyarələrin yerləşdirilməsini nəzərdə tutur. Mattis xəbərdarlıq edib ki, “Çin beynəlxalq birliyi vecinə almır”.

Amma nəticələr nədir?

2016-cı ilədə Beynəlxalq Arbitraj Məhkəməsinin ərazi iddialarını ləğv etməsinə baxmayaraq, iki ardıcıl ABŞ administrasiyası – Barak Obamanın və indi Donald Trampın – Cənubi Çin dənizində sürətlə inkişaf edən Çin ekspansionizminə qarşı etibarlı müqavimət göstərə bilməyib. Bunun əvəzinə, ABŞ ritorik və ya simvolik hərəkətlər edir.

Misal üçün, Birləşmiş Ştatlar bu yay 26 ölkənin iştirakı ilə “Rim of the Pacific” (RIMPAC) dəniz təlimindən imtina edib. Bu, ABŞ-ın Çinə qarşı sərt bir yanaşma qəbul edə biləcəyi potensialının göstəricidir. Mattis həmin qərarını, ölçüsünə görə Meksika körfəzindən iki dəfə böyük olan Cənubi Çin dənizində Çin hərbiləşdirilməsinə “ilkin cavab” adlandırıb.

Eyni şəkildə, Obamanın zamanından fərqli olaraq, Tramp dönəmində daha müntəzəm olaraq baş verən ABŞ Dəniz Qüvvələrinin sərbəst naviqasiya əməliyyatları (FON) geniş şəkildə şişirdilib. Mübahisəli Parasel adaları yanından raket kreyseri və eskadra mina gəmisinin keçidi ilə ən son əməliyyatlardan sonra Mattis ABŞ-ın Çinə müqavimət göstərə biləcək “yeganə ölkə” olduğunu bəyan edib.

Amma Çin də Amerikanın FON əməliyyatlarından Çin ictimai fikri ilə oynamaq üçün istifadə edib, donanmasının iki ABŞ hərbi gəmisini “xəbərdar etdiyini və qovduğunu” iddia edib. Daha önəmlisi, nə FON əməliyyatları, nə də Çinin RİMPAC-dan xaric edilməsi Çinin qonşularına qarşı zorakılığından söz açmağa əsas vermir. Son nəticədə, bu faktlar Çini dayandırmayacaq və ya ABŞ-ın müttəfiqlərini inandırmayacaq.

Əslində, Çinin tədricən artan təcavüzkarlığı Cənubi Çin dənizindəki faktları ümumən dəyişdirib. O, Hindistan və Sakit okean arasında olan strateji dəhlizə nəzarəti gücləndirib. Keçən il 5,3 trilyon dollar dəyərində olan qlobal dəniz ticarətinin üçdə biri bu ərazidən keçib. Eyni zamanda, BMT-nin Dəniz Konvensiyasına əsasən, bu ərazidə neft və qaz yataqlarını araşdırmaq istəyən digər iddiaçılara qarşı zorakılıq və alçaltma ilə Pekin bölgənin təbii ehtiyatlarına nəzarət edir. Vyetnam, məsələn, öz qitə şelfində belə bir layihədən imtina etmək məcburiyyətində qalıb.

Admiral Filip Deyvidson ABŞ-ın Hind-Sakit okean Komandanlığının rəhbəri vəzifəsinə gəlməzdən əvvəl, aprel ayında Senat komitəsinə verdiyi açıqlamada Çinin Cənubi Çin dənizindəki süni adalardakı əməliyyatlarının çoxalmasını dilə gətirib. “Çin indi ABŞ-la müharibə istisna olmaqla, bütün ssenarilərdə Cənubi Çin dənizini idarə edə bilir”, – deyə Deyvidson təsdiqləyib.

Deyvidsonun açıqlaması əyani sübutu ortaya çıxır. Pekin Cənubi Çin dənizində (və getdikcə ondan kənarda) güclənmək üçün uzunmüddətli strateji yanaşma qəbul etdiyinə görə ABŞ yalnız total müharibə perspektivinə yönəlib.

Pentaqon Çin prezidenti Si Zinpinin əsas nailiyyətlərdən biri kimi vurğuladığı süni adaları dağıtma qabiliyyətini nümayiş etdirib. Bu yaxınlarda qərargah baş direktoru general-leytenant Kennet MakKenzi deyib: “Mən yalnız sizə deyə bilərəm ki, ABŞ hərbçiləri Sakit okeanın qərb hissəsində kiçik adaları məhv etməyə dair böyük təcrübəyə sahibdir”.

Əgər açıq müharibə Cənubi Çin dənizində toqquşma Pekinin yeganə zəif bəndidirsə, ABŞ daha böyük strateji rəqabət qabiliyyətliyini itirəcək. Cənubi Çin dənizində hərbi naviqasiya azadlığını qorumağa çalışarkən, ABŞ dənizin azadlığı, o cümlədən bölgədəki digər ölkələrin hüquqlarını məhdudlaşdırmaq üçün Çinin gizli, lakin təcavüzkar həmləsinə göz yumur.

Yeganə əlverişli variant – Çinin ərazi və dəniz təftişçiliyini inkişaf etdirməsinin qarşısını alan inandırıcı strategiyadır. Admiral Harri Harris keçən ay ABŞ-ın Hind-Sakit okean Komandanlığının rəhbəri vəzifəsindən istefa verərkən xəbərdarlıq edib ki, “ABŞ, müttəfiqlərimiz və tərəfdaşlarımızın diqqətini cəlb etmədən və iştirakı olmadan, Çin Asiyada hegemoniya arzusunu həyata keçirəcək”.

Sadə şəkildə desək, Pekin bircə atəş açmadan, beynəlxalq itki vermədən Cənubi Çin dənizi uğrunda döyüşdə qələbə qazanır. Obama dönəmindən başlayan bu tendensiyanı Tramp da dəstəkləyir, baxmayaraq ki, Çin yeddi süni ada yaradıb və onları hərbiləşdirməyə başlayıb.

2012-ci ildə, yəni Obama dönəmində administrasiyanın susqunluğu ilə Pekin Cənubi Çin dənizində, Filippinin xüsusi iqtisadi zonasında yerləşən, ənənəvi balıq ovu çəkanı olan mübahisəli Skarboro Şoal adasını işğal edib. Bundan sonra daha geniş şəkildə adaqurma strategiyasına başlanılıb.

Çin torpaqlarının meliorasiya proqramının miqyasını anladıqda isə Rusiya Krımı ilhaq etməklə, ABŞ-ın diqqətini özünə yönəldib. Ancaq Pekinin Cənubi Çin dənizində əldə etdiyi uzunmüddətli strateji nəticələr baxımından daha ciddidir.

Təəssüf ki, iş Çinin genişlənməsini məhdudlaşdırmaya yetişdikdə, Tramp, sələfi kimi, cahil görünür. Ticarət, Şimali Koreya və İrana – üç məsələyə xüsusi diqqət yetirən Tramp, yeni mənimsənilən torpaqlarda qalıcı qurğuların yaradılması ilə, hərbi aktivlərini artıran Çini sakitcə seyr edir. İndi Çin Hind okeanında və Şərqi Çin dənizində strateji gedişlər etməyə başlayıb, Hindistandan Yaponiyaya qədər daha çox ölkənin maraqlarını təhdid edir.

Cənubi Çin dənizi böyük Hind-Sakit okean bölgəsində təsir uğrunda yarış mərkəzi olub və belə də qalacaq. ABŞ-ın qəribə kəmağıllığı sayəsində, azad, açıq və demokratik Hind-Sakit okean regionu yerini Çinin tam nəzarətdə olan qeyri-liberal, repressiv regional nizama verir. (strateq.az)

 pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Tramp Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları daha bir il müddətinə uzadıb

bitmap-img3

Rakurs

Vergilər Nazirliyi Yanında Lokal Gəlirlər Departamentində nə baş verir?

bitmap-img3

Seçmələr

“Şəmkirin icra başçısı Fazil Məmmədovu satmağa hazırdır” - İddia

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru