Xəbər xətti

18 FEVRAL

12:55 Doyunca yatmamaq beyinə ziyan vurur

12:55 İranda dəhşətli təyyarə qəzası: 66 nəfər öldü - Yenilənib

12:50 Sumqayıtda ağır qəza: 4 qadın yaralandı

12:44 Rəsmi Tehran: Qəzaya uğrayan təyyarədə 65 sərnişin olub

12:38 Azərbaycanda sərnişindaşıma xidmətlərinin qiymətləri 3% ucuzlaşıb

12:32 ABŞ-ın rəsmən ittiham etdiyi 13 Rusiya vətəndaşının adları açıqlandı – Siyahı

12:25 Bakının bu yollarında sürət həddi endirildi

12:19 Bu gün axşam Bakıda intensiv yağış yağacaq

12:13 Kürdə suyun səviyyəsi artıb

11:59 “Günayın Bakıda getmədiyi istirahət mərkəzi yoxdur”

11:53 İranda zəlzələ olub – Dağıntı yoxdur

11:46 “Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu regiona yeni dinamika gətirib”

11:40 Sumqayıt Dram Teatrının aktyoru vəfat edib

11:29 Tramp FTB-ni günahlandırdı

11:23 Gədəbəydə 20 yaşlı qız dərmandan zəhərlənib

11:18 Sarkisyan Münhendə Cəfərova Azərbaycan dilində müraciət etdi

11:13 Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 122 dəfə pozub

11:06 Putin niyə yoxa çıxıb?

11:00 General Həsən Firuzabadi: “Kərtənkələlər bizə qarşı casusluq edib”

10:55 Salyanda faciəvi qəza: Mikroavtobusla avtokran toqquşdu - Ölənlər var

10:50 Azərbaycanda 2 ayın gəlini evdən qaçdı - Foto

10:44 “Geyimlərimi endirim zamanı alıram”

10:39 Bakıda qadını niyə tikə-tikə doğrayıb zibilliyə atdılar? - Səbəb

10:33 Britaniyada son 10 ilin ən güclü zəlzələsi oldu

10:28 “Ləzgi xəncəri ilə onun başını kəsəcəm” – Ramin Musayev

10:17 Qəzza zolağından İsrailə raket atıldı

10:11 Qazaxıstan XİN qırğız deputatın saxlandığını təsdiqləyib

10:05 Ermənistandan Türkiyəyə yeni barışıq təklifi

10:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

17 FEVRAL

21:55 Dünyada hər il 40 milyon insan qeyri-infeksion xəstəliklərdən vəfat edir

21:44 Melaniya xəyanəti bağışlamır: yenə Trampı pərt etdi - Video

21:36 “Suriyada amerikalıların qırdığı 300 rusiyalıya görə kim cavab verəcək?” – Təhlil

21:26 Meksika DİN rəhbərinin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb, 13 nəfər ölüb

21:05 Gürcüstanda SOCAR-a məxsus benzin daşıyan maşın partlayıb

20:50 Moskvada həyatını itirən üç yaşlı Zəhranın ölüm səbəbi açıqlandı

20:33 Avropa İttifaqı viza ilə bağlı Türkiyəyə ağır şərt qoydu

20:23 Əsəd ordusu Afrinə girdi

20:05 MSK sədri: "İndiyədək 13 nəfər prezidentliyə namizədliyini irəli sürüb"

19:40 Ötən il Azərbaycan 54 milyon dollarlıq çay məhsulları idxal edib

19:33 Jirinovski “Vaqner”in həlak olan 300 üzvü haqda

19:16 Yol polisi Babək prospektindən "küsüb" … – Təmir aparılan yolda xaos

19:09 “Qəbələ”-“Zirə” oyunundan sonra kütləvi dava

19:05 Türkiyədə 3 milyonluq narkotik əməliyyatı: iki azərbaycanlı saxlanıldı

18:50 Rusiyada avtobus qatarla toqquşdu

18:37 GUAM ölkələrinin baş nazirlərinin sammiti keçiriləcək- Moldovada

18:25 Salyanda tövlə yandı

18:12 Daşıyıcı ana axtarışında olanların seçimi: Ukrayna

18:05 Ərdoğan: Qardaşlarımızın torpaqlarına qayıtmasını istəyirik

17:50 Ankara bundan yararlana biləcəkmi? - Təhlil

17:44 “Sinay 2018” antiterror əməliyyatı davam edir

17:38 KXCP də prezident seçkisini boykot etdi –Ali Məclis qərar verdi

17:32 “Suriyada terrorçular Rusiya və ABŞ istehsalı olan silahlardan istifadə edirlər“

17:20 MSK daha 7 nəfərin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürülməsini təsdiq edib

16:55 Yevlaxda ağır yol qəzası- Br ailənin 3 üzvü xəsarət alıb

16:40 ABŞ dünya ölkələrini Şimali Koreya ilə əlaqələri kəsməyə çağırıb

16:30 "Avropa ölkələri enerji daşıyıcılarının tədarükü ilə bağlı mövqelərini özləri müəyyən etməlidir"

16:25 Ukrayna tezliklə dağıla bilər -Saakaşvilidən qorxunc proqnoz

16:13 “Ufak tefek cinayetler“dəki gizli eşq gerçək oldu?

16:07 Özünü DTX rəsmisi kimi təqdim edən şəxs saxlanılıb

15:53 Lənkəran sakini intihar edib

15:46 Məsum balanın əməliyyatına 6 min manat lazımdır - Yardım edək

15:40 Sabah hava necə olacaq?

15:32 Şahin Zəkizadənin ölümündən 1 il keçir

15:25 “Arsenal”dan 51 milyonluq təklif

15:13 İranda nəhəng günəş enerjisi stansiyasının inşasına başlanılır

15:05 Nazir: “Azərbaycan balına dünya bazarında tələbat 15-20 faizdir”

14:59 İcbari hicab əleyhinə dalğa: Qadınların etirazı İranı yeni inqilaba sürükləyəcəkmi?

14:52 Azərbaycanla Böyük Britaniya arasında hərbi əməkdaşlıq planı imzalandı

14:46 Türkiyə Ordusu Afrində 1595 terrorçunu məhv edib

14:40 Əli Əhmədov Macarıstanın Baş naziri ilə görüşdü

14:33 İsrailin müdafiə naziri erməni deputatları pərt etdi - Azərbaycanın tərəfindəyik!

14:26 Oqtay Şirəliyevin diqqətinə: Doğum Evində açıq bazar - Video

14:20 Kənd təsərrüfatı naziri soğanın bahalaşmasına münasibət bildirib

14:15 Binəqədidə sakinlər etiraza qalxdı - Video, Fotolar

13:46 “Gülməlisiz” - Röya əsəbiləşdi

13:41 Gəncədə silsilə oğurluq edən şəxs saxlanıldı

13:36 Ötən il Azərbaycanın idxal etdiyi taxılın həcmi açıqlanıb

13:30 “Bir addım qalıb” - Rövnəq Abdullayev

13:25 Müğənnilərə bahalı maşınlarını nümayiş etdirmək, çarpayıda uzanıb oxumaq qadağan edildi

13:20 Sarkisyan Almaniyaya getdi

13:08 Yanvarda Azərbaycan xarici ticarət əməliyyatlarından 350 mln. dollar müsbət saldo əldə edib

13:03 “Hazırkı mərhələdə TAP layihəsində hər hansı bir dəyişiklik etmək mümkün deyil”

12:58 Bakıda zəncirvari qəza nəticəsində iki nəfər ölüb

12:53 Ombudsmanla bağlı qanun dəyişdirilir

12:45 Maliyyə Nazirliyi Azərbaycanın xarici dövlət borcunun artmasının səbəbini açıqlayıb

12:40 “Əgər ərəb cihad eləmirsə deməli başı “avtoşluğa” qarışıb...”

12:33 Moskvada uşaq bağçasında 4 yaşlı azərbaycanlı qız şaxtadan donaraq ölüb

12:26 Kofe intihara meyilliliyə təsir göstərir

12:21 Türkiyədə PKK-nın 8 mərtəbəli, hovuzlu sığınacağı - Foto

12:16 Güzəştli kredit daha çox hansı sahibkarlara verilir...

12:11 Rusiya analitiki:“İran Avrasiya Birliyinə Ermənistansız da girə bilər”

12:05 DİN Bakının mərkəzində baş verən dəhşətli qəza ilə bağlı məlumat yaydı

11:58 Qızıl 1 dollara yaxın bahalaşıb

11:53 Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşı futbolçusu bəlli olub

11:46 Nigeriyada terrorçuların bazara hücumu nəticəsində 15 nəfər ölüb

11:40 Yaponiyalı fiqurlu konkisürən ikiqat olimpiya çempionu oldu

11:33 Meksika daxili işlər nazirinin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb

11:26 Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar Azərbaycan Ordusunda tədbirlər keçiriləcək

11:21 Lənkəranda motosikletlə yük maşını toqquşub - Xəsarət alan var

11:15 Lavrov: “Rusiya ABŞ-dakı prezident seçkilərinə müdaxilə etməyib”

10:59 “Məni milyonçu hesab edirlər” - Vasif

10:53 Tramp: “Rusiya ilə heç bir sövdələşmə olmayıb”

10:47 “Lotu Quli”ni qəbul etməyən “Gəncəli Firdovsi”yə “oğru” adı verilib? - Video

10:41 Rusiya bayrağı bütün dünyada qadağan olunsun - Poroşenko

10:36 Neft bahalaşıb

10:30 Dünən polis tərəfindən 36 nəfər saxlanılıb

10:25 Tramp İsrailin baş nazirini Ağ Evdə qəbul edəcək

10:20 Bakıda qısqanc ər arvadını bıçaqlayıb

10:14 Sosial müavinət və təqaüdlərin təyin olunmasında dəyişiklik edildi

10:10 Meksikada güclü zəlzələdən sonra 122 təkrar yeraltı təkan qeydə alınıb

10:05 Xüsusi prokuror Müller Aslanova qarşı rəsmi ittiham irəli sürdü

10:05 Bakıda zibil qutusunda doğranmış halda meyiti tapılan qadını öldürən şəxs tutulub

10:00 Atəşkəs 125 dəfə pozulub

0:44 Azərbaycanda ən aşağı maaş harada verilir? –Rəqəmlər

0:33 “Layiqsiz insan türkə, kürdə, talışa, ləzgiyə baxmır ki...”

0:22 Qaradağlı qətliamından 26 il ötür

0:01 Bugün bürcünüz nələr vəd edir?

16 FEVRAL

23:55 Seda sevənlərini qorxutdu - foto

23:40 “Xəzər dənizindən təbii qazın Avropaya nəql olunmasına bir addım qalıb”

23:33 ABŞ Ədliyyə nazirliyi “Rusiya işi” üzrə 13 nəfərə qarşı ittiham irəli sürüb



ANALİZ

...

Təxəyyülün dialektik vəhdəti - Sürrealizm nədir?

Tarix 06.02.18, 17:43

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Sürrealizm fransız sözü olub, bədii fikirdə reallığın fövqündə dayanmaq deməkdir. İlk dəfə 1918-ci ildə fransız şairi Qiyom Apolliner yazdığı bir məqalədə estetika tarixində sürrealite (fövqəlgerçəklik) anlayışını işlətmişdir


Apollinerə görə, sürrealizm gerçəklik və təxəyyülün dialektik vəhdətidir. O qeyd edirdi ki, sənətkar köhnə prinsipləri təqlid etməkdən əl çəkməli, ixtiraçıya çevrilməlidir. Digər bir yazısında o, bu konsepsiyanı inkişaf etdirərək göstərirdi ki, insan idrakının oyanış anından bu günə qədər ən böyük sürrealist sənətkar ilk təkərin ixtiracısıdır.

Sürrealizmin təbiəti, bədii estetik fikir tarixində yerini müəyyənləşdirmək üçün bir qədər əvvələ qayıtmaq lazımdır, belə ki bu cərəyanın yaranmasına zəmin yaratmış “dadaizm” cərəyanı barədə  danışmadan keçmək olmaz.

İncəsənətdə sürrealizm cərəyanı 1920-ci ildə Fransada meydana gəlmişdir. Həmin vaxtlarda Fransada sürrealizmlə bərabər başqa cərəyanlar da yaranmaqda idi. Lakin sürrealizm başqa cərəyanlardan fərqli olaraq milli mahiyyət daşımırdı. Çünki sürrealizm ortaya çıxdığı ilk illərdən milli ənənə ilə əlaqəni  kəsmiş, tam kosmopolit ruhda inkişaf etmişdir.

IX əsr boyu Avropa fəlsəfi fikrində aparıcı mövqe tutan pozitivizm cərəyanı birinci vətəndaş müharibəsindən sonra bir anda öz gücünü itirməyə başladı və çökdü. Həmin vaxtlarda bəşəriyyətdən üz döndərmiş sənətkarlar, rəssamlar, yazıçılar neytral İsveçrəyə qaçmış və orada yeni “dadaizm” cərəyanını yaratmışdılar. Bütünlüklə nihilist fəlsəfi düşüncə üzrə qurulan dadaizm ənənəvi bədii-estetik cərəyanları inkar etdiyi üçün uzun müddət davam edə bilmədi və yerini sürrealizmə buraxdı. Buna görə də, sürrealizm dadaizmin sələfi sayılır. Bu cərəyan ilk dəfə psixatriya sahəsində işləmiş Freydin düşüncələri ilə yaxından maraqlanmış Dr. Andre Breton tərəfindən sistemləşdirilmişdir. Onun tərəfdaşları sürrealizmi dünyaya yeni nəzər, yeni dünyagörüşü kimi qiymətləndirdilər. 1940-cı ildən bəri Avropada baş verən siyasi problemlərdən dolayı bu cərəyanın mərkəzi ABŞ oldu, bir çox sənətkar A.Breton, M.Düşan, S.Dali, İ.Tanki, M.Ernst  və b. Amerikaya köçdülər.

A.Breton özünün yazdığı “sürrealizmin birinci manifestində” qeyd edir ki, sürrealizm psixoloji avtomatizmdir. Bu şüur tərəfindən heç bir nəzarət olmadan düşüncələri təsviridir, təhtəlşüurun bilavasitə təcəssümünə nail olmaqdır. Sürrealizm nəzəriyyəsi hesab edir  ki , gələcəkdə sənət əsərlərinin köməyi ilə  yuxu və gerçəkliyi fövqəlgerçəkliklə birləşdirə biləcəkdir. Bretona görə, bu məqsədə çatmaqda yuxu və onun bədii inikası aparıcı rol oynamalıdır.

Sürrealist konsepsiyada əsərlər yaradan ilk rəssamlardan danışarkən Xuan Mironun adını mütləq çəkməliyik. Onun “Kataloniya mənzərəsi”,”Ovçu” tablosu sürrealist əsərlərin yaranma prosesinə əla nümunə sayılır. Rəssamın etirafına görə o bu əsərləri aclıq nəticəsində yuxuda gördüyü hallüsinasiyaların təsiri ilə yaratmışdır.

xu
Xuan Miro. Kataloniya mənzərəsi

Sürrealist boyakarlığın ən görkəmli nümayəndələri fransız İv Tanqi və alman Maks Ernst olmuşdur. Lakin bu cərəyanın şübhəsiz ki, ən görkəmli və tanınmış nümayəndəsi ispan əsilli Salvador Dali hesab edilir. Onun kimi ikinci bir rəssam yoxdur ki, əsərləri tamaşaçıya  bu qədər dərin emosional təsir bağışlasın.

S.Dali 1904-cü ildə Kataloniyanın qədim Figeyras şəhərciyində doğulub. O, Madriddə oxuyarkən hərəkətlərində, özünü aparmağında əxlaq çərçivəsinə sığmayan cəhətlərinə, qəribəliklərinə baxmayaraq təhsilini uğurla tamamlamışdır. Dali gənc yaşlarında klassik irsi, xüsusən holland boyakarlıq məktəbini və sevdiyi Vermeyeri ehtirasla və böyük həvəslə öyrənir, impressionizm, kubizim, futurizm və sonda dadaizm cərəyanına müraciət edir. Nəhayət, o öz fərdi üslubunu sürrealizim fəlsəfə və estetikasında tapır. Böyük  parislilərin əsəblərini gərginləşdirən ilk çəkdiyi əsərləri ona şöhrət qazandırmış xeyli varlandırmışdır. O, özünün kəşf etdiyi ” tənqidi paranoik” metodu ilə tamaşaçını heyrətə salırdı. O öz əsərlərində köhnə futurizim, kubizim, dadaizm cərəyanlarından qalan “kollaj”, “ready-made”, “frottaj” nümunələrindən istifadə edirdi. Dali reallıqdan əfsanələrə doğru yolunu davam etdirərək “Axan saatları”, “Alovlanan zürafələri”, “Ağcaqanad ayaqlı filləri” yaratdı.

 14543494_1026019874185432_1369666771_n
S.Dali. Zamanın əbədiliyi
 
14593142_1026019974185422_1211265915_n
S.Dali. Alovlanan zürafə
 

14580341_1026020234185396_921610956_n
 S.Dali. Yeni insanın doğuşu

S.Dali. Vətəndaş müharibəsi duyumu
S.Dali. Vətəndaş müharibəsi duyumu

Maraqlı bir fakt: məhşur “Vətəndaş müharibəsi duyumu” lövhəsinin sujetini həmin tarixi hadisədən altı ay əvvəl rəssama intiusiyası xəbər vermişdi. O, həmişə deyirdi ki, yaradıcılığı peyğəmbərlikdir və onu da əlavə edirdi ki, “müharibəni və ölümü qabaqcadan  xəbər vermək onun üçün çətin deyil…”

Bütün bunlar sürrealizm cərəyanını XX əsrin aparıcı bədii cərəyanına çevirdi və Salvador Dalinin yaradıcılığı onu ən maraqlı sənət hadisələrindən etdi.

Mənbə: Rezonanss.com










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Gürcüstanda SOCAR-a məxsus benzin daşıyan maşın partlayıb

bitmap-img3

Rakurs

Neftçala Su Nəqliyyat idarəsində balıq bazarı açılıb?

bitmap-img3

Seçmələr

Mikayıl Cabbarov iki nəfəri işdən qovdu: Rüşvət alarkən tutulublar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru