Xəbər xətti

23 MAY

12:52 Çoxuşaqlı ailə məfhumu beşdən üçə endirilsin

12:48 Banklardan oğurlanmış milyonlarla vəsait donduruldu

12:45 Hadı Rəcəbli: ““Facebook” ailələri dağıdır”

12:41 Qazaxıstanın millimizlə oyun üçün heyəti açıqlandı

12:37 Cəlilabadda büdcə pulları qarət olunur

12:33 Nazir aparat rəhbərini işdən azad etdi

12:29 Deputat: “Qız qaçırma insan oğurluğu deyil”

12:26 Hadi Rəcəbli: “Məni niyə təhqir edirlər?”

12:23 Hər il qeyri-rəsmi nikahdan 2000-ə yaxın uşaq doğulur

12:18 Bill Geytsdən yay mütaliəsi üçün məsləhət

12:15 Yeni nazir İnam Kərimov Əbülfəz Məlikovu çək-çevirə sala bilər

12:11 Özünü lallığa vurub casusluq edən azərbaycanlı

12:07 Səhərlər daim yorğun olanlara xəbərdarlıq

12:03 Xalq artisti: “Uşaqlarımı az görürəm”

12:00 29 yaşlı oğlan intihar etdi

11:56 Nazirliklərdə boşalan yüksək postlar

11:53 “Azərbaycanda boşanma hallarının sayı 2 dəfə artıb”

11:48 4 ayda Azərbaycana 847 midən çox turist gəlib

11:45 Bakının 2 yolunda hərəkət məhdudlaşdırılır

11:41 “Dini kəbinkəsmə hüquqi əhəmiyyətə malik deyil”

11:37 Erməni hərbçi postda ölü tapıldı

11:33 “O, Bakının riyakar və etibarsız müttəfiqidir”

11:30 “TANAP Azərbaycan və Türkiyənin mövqelərini daha da gücləndirəcək”

11:26 Qızıl ucuzlaşıb

11:22 Tiflisdə itkin düşən azərbaycanlı tələbə tapıldı

11:19 Bərdədə maşın piyadanı vurdu

11:16 Xaricdə pulsuz təhsil bərpa edilsə, nə baş verəcək?

11:12 ABŞ Paşinyana 140 milyon dollar ayıracaq

11:09 ABŞ İranı içdən dağıtmaq istəyir - Təhlil

11:05 Əkilməyən torpaqlar geri qaytarılır

11:01 Azərbaycanlı aktrisa modellik edəcək

10:57 “May ayı üzrə pensiyaların ödənişi başa çatdırılıb”

10:54 Amerikalı yazıçı vəfat edib

10:50 Narkotik maddələr becərən şəxslər tutuldu

10:47 Cavid Qurbanov: “İndi adam balası kimi işləyirlər”

10:42 Ötən gün axtarışda olan 22 nəfər saxlanılıb

10:38 NASA Günəşdə nəhəng dəlik aşkarladı

10:34 Paşinyanın ikibaşlı oyunu: Putin dözməyəcək

10:31 Saxta əlillik problemi və Səlim Müslümovun populizmi - Problem həll olunacaqmı?

10:27 5 yazıçımıza “Ədəbiyyat adamı” mükafatı verildi

10:23 Azərbaycan nefti bahalaşdı

10:20 Türkiyədə 70 hərbçinin həbsinə sanksiya verilib

10:16 Qəbiristanlıqlar bələdiyyə mülkiyyətinə verilib

10:12 Su İdmanı Sarayında məşq edərkən öldü

10:08 Azad Rəhimovun oğluna: “Rəhbərliklə oyun oynamağa cəhd etmə”

10:04 Problemli kreditlər yenidən gündəmdə

10:00 Gədəbəydə güclü yağış bəzi fəsadlar törədib

9:55 Neft ucuzlaşdı

9:50 BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında Azərbaycanın milli məruzəsi dinlənilib

9:46 Sabirabadda narkotik əkən iki yeniyetmə saxlanıldı

9:42 Parisdə 100 tələbə saxlanıldı

9:38 Çimərliklərdə monitorinqlər başladı

9:34 Atəşkəs 92 dəfə pozulub

9:30 73 yaşlı qadın baş prokuror təyin edildi

9:25 Əli İnsanov azadlığa buraxıla bilər

9:21 “Milan” Avropa Liqasından uzaqlaşdırıla bilər

9:17 OPEK iyunda neft hasilatının həcmini artıra bilər

9:13 Kamçatka sahillərində güclü zəlzələ olub

9:08 AST Telmanın obyektinin qiymətini 300 milyon endirib, yenidən satışa çıxardılar

9:04 İsrail təyyarələri Qəzza zolağına zərbələr endirib

9:00 Həftəsonu əfv sərəncamı veriləcək

0:55 Kral Salmana qarşı qiyam hazırlanır

0:48 Avropa İttifaqı - Azərbaycan danışıqlarının növbəti mərhələsi keçiriləcək

0:36 Fransızlar dünyanın ən kiçik evini tikdilər

0:28 Ölkəyə benzil idxalı artıb

0:16 “WhatsApp”da yenilik

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 MAY

23:55 3 alpinist Qubada niyə həlak olub?

23:42 Yaşıl çay yaddaş xəstəliklərini məhv edir

23:38 Kərə yağı adı ilə satılan yağlar ziyanlıdırmı?

23:25 ABŞ səfirliyinin əməkdaşları Venesueladan qovuldu

23:12 Tokio London və Amsterdamla əməkdaşlıq edəcək

23:07 Litvaya 1500 vahid hərbi texnika gətiriləcək

22:59 8 polkovnik həbs edildi

22:44 Ukrayna ilk dəfə bu raketi sınaqdan keçirdi

22:39 Beyons tarixi abidəni satın aldı

22:26 Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 2,2 milyard dollar artıb

22:11 Ramazan ayının yeddinci gününün duası

22:04 Gürcüstan vətəndaşlarından ibarət cinayətkar dəstə saxlanılıb

21:57 Cəlilabadda sərxoş piyadanı avtomobil vurub

21:44 Maduro növbəti 7 il müddətinə prezident elan edildi

21:37 Ölkənin qızıl-gümüş bazarı bahalaşdı

21:25 İngiltərə Futbol Assosiasiyası “Arsenal” klubunu cərimələyib

21:12 ABŞ və Cənubi Koreya prezidentlərinin görüşü keçirildi

21:03 İbrahimoviç ABŞ-da ilk qırmızı vərəqəsini aldı

20:55 Prezident yol polisləri ilə bağlı sərəncam imzaladı

20:47 Məleykə Abbaszadədən abituriyentlərə xəbərdarlıq

20:36 “Kataloniya üsyanı”na Rusiyanın müdaxiləsi təsdiqlənib

20:24 Şimali Kipr türk lirəsindən imtina edir

20:12 Kredit ittifaqları bir-brinin ardınca niyə ləğv edilir?

20:05 Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşı təltif edilib

20:01 Pakistanda son 4 gündə 65 nəfər istidən ölüb

19:55 Kürdəmirdə avtomobil aşdı: yaralılar var

19:51 TAP-a qarşı çıxanlar İtaliyada hökumət formalaşdırır

19:47 Ulduz futbolçu Kəbəni ziyarət etdi

19:42 ABŞ-da marixuana çəkənlər həbs olunmayacaq

19:38 Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi yaradılacaq

19:33 Ələtdə Azərbaycan-Çin sənaye şəhərciyi salınacaq

19:27 İsrail beynəlxalq məhkəməyə veriləcək

19:23 DİM: Abituriyentlərdən 648 nəfəri imtahanda iştirak etməyib

19:18 Ərdoğan Fələstin liderinə zəng etdi

19:14 İran prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi

19:11 Qətərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu

19:06 Qabonun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

19:03 DİM: 28 nəfərin imtahan nəticələri ləğv edilib

18:59 Bakıda əl qumbarası tapılıb

18:55 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:50 Goranboya 2 milyon manat ayrıldı

18:45 Böyük Britaniya Kraliçasından İlham Əliyevə təbrik

18:41 İlham Əliyevdən əmisi ilə bağlı sərəncam

18:37 Neft bahalaşır

18:33 Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının vəliəhdindən İlham Əliyevə təbrik

18:29 ABŞ-Şimali Koreya danışıqları pozula bilər

18:25 Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:17 Çavuşoğlu: “İsrail etdiklərinə görə hesab verəcək”

18:12 Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

18:08 ““Şimal axını-2” layihəsi dayandırılmalıdır”

18:04 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi



ANALİZ

...

Təxəyyülün dialektik vəhdəti - Sürrealizm nədir?

Tarix 06.02.18, 17:43

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Sürrealizm fransız sözü olub, bədii fikirdə reallığın fövqündə dayanmaq deməkdir. İlk dəfə 1918-ci ildə fransız şairi Qiyom Apolliner yazdığı bir məqalədə estetika tarixində sürrealite (fövqəlgerçəklik) anlayışını işlətmişdir


Apollinerə görə, sürrealizm gerçəklik və təxəyyülün dialektik vəhdətidir. O qeyd edirdi ki, sənətkar köhnə prinsipləri təqlid etməkdən əl çəkməli, ixtiraçıya çevrilməlidir. Digər bir yazısında o, bu konsepsiyanı inkişaf etdirərək göstərirdi ki, insan idrakının oyanış anından bu günə qədər ən böyük sürrealist sənətkar ilk təkərin ixtiracısıdır.

Sürrealizmin təbiəti, bədii estetik fikir tarixində yerini müəyyənləşdirmək üçün bir qədər əvvələ qayıtmaq lazımdır, belə ki bu cərəyanın yaranmasına zəmin yaratmış “dadaizm” cərəyanı barədə  danışmadan keçmək olmaz.

İncəsənətdə sürrealizm cərəyanı 1920-ci ildə Fransada meydana gəlmişdir. Həmin vaxtlarda Fransada sürrealizmlə bərabər başqa cərəyanlar da yaranmaqda idi. Lakin sürrealizm başqa cərəyanlardan fərqli olaraq milli mahiyyət daşımırdı. Çünki sürrealizm ortaya çıxdığı ilk illərdən milli ənənə ilə əlaqəni  kəsmiş, tam kosmopolit ruhda inkişaf etmişdir.

IX əsr boyu Avropa fəlsəfi fikrində aparıcı mövqe tutan pozitivizm cərəyanı birinci vətəndaş müharibəsindən sonra bir anda öz gücünü itirməyə başladı və çökdü. Həmin vaxtlarda bəşəriyyətdən üz döndərmiş sənətkarlar, rəssamlar, yazıçılar neytral İsveçrəyə qaçmış və orada yeni “dadaizm” cərəyanını yaratmışdılar. Bütünlüklə nihilist fəlsəfi düşüncə üzrə qurulan dadaizm ənənəvi bədii-estetik cərəyanları inkar etdiyi üçün uzun müddət davam edə bilmədi və yerini sürrealizmə buraxdı. Buna görə də, sürrealizm dadaizmin sələfi sayılır. Bu cərəyan ilk dəfə psixatriya sahəsində işləmiş Freydin düşüncələri ilə yaxından maraqlanmış Dr. Andre Breton tərəfindən sistemləşdirilmişdir. Onun tərəfdaşları sürrealizmi dünyaya yeni nəzər, yeni dünyagörüşü kimi qiymətləndirdilər. 1940-cı ildən bəri Avropada baş verən siyasi problemlərdən dolayı bu cərəyanın mərkəzi ABŞ oldu, bir çox sənətkar A.Breton, M.Düşan, S.Dali, İ.Tanki, M.Ernst  və b. Amerikaya köçdülər.

A.Breton özünün yazdığı “sürrealizmin birinci manifestində” qeyd edir ki, sürrealizm psixoloji avtomatizmdir. Bu şüur tərəfindən heç bir nəzarət olmadan düşüncələri təsviridir, təhtəlşüurun bilavasitə təcəssümünə nail olmaqdır. Sürrealizm nəzəriyyəsi hesab edir  ki , gələcəkdə sənət əsərlərinin köməyi ilə  yuxu və gerçəkliyi fövqəlgerçəkliklə birləşdirə biləcəkdir. Bretona görə, bu məqsədə çatmaqda yuxu və onun bədii inikası aparıcı rol oynamalıdır.

Sürrealist konsepsiyada əsərlər yaradan ilk rəssamlardan danışarkən Xuan Mironun adını mütləq çəkməliyik. Onun “Kataloniya mənzərəsi”,”Ovçu” tablosu sürrealist əsərlərin yaranma prosesinə əla nümunə sayılır. Rəssamın etirafına görə o bu əsərləri aclıq nəticəsində yuxuda gördüyü hallüsinasiyaların təsiri ilə yaratmışdır.

xu
Xuan Miro. Kataloniya mənzərəsi

Sürrealist boyakarlığın ən görkəmli nümayəndələri fransız İv Tanqi və alman Maks Ernst olmuşdur. Lakin bu cərəyanın şübhəsiz ki, ən görkəmli və tanınmış nümayəndəsi ispan əsilli Salvador Dali hesab edilir. Onun kimi ikinci bir rəssam yoxdur ki, əsərləri tamaşaçıya  bu qədər dərin emosional təsir bağışlasın.

S.Dali 1904-cü ildə Kataloniyanın qədim Figeyras şəhərciyində doğulub. O, Madriddə oxuyarkən hərəkətlərində, özünü aparmağında əxlaq çərçivəsinə sığmayan cəhətlərinə, qəribəliklərinə baxmayaraq təhsilini uğurla tamamlamışdır. Dali gənc yaşlarında klassik irsi, xüsusən holland boyakarlıq məktəbini və sevdiyi Vermeyeri ehtirasla və böyük həvəslə öyrənir, impressionizm, kubizim, futurizm və sonda dadaizm cərəyanına müraciət edir. Nəhayət, o öz fərdi üslubunu sürrealizim fəlsəfə və estetikasında tapır. Böyük  parislilərin əsəblərini gərginləşdirən ilk çəkdiyi əsərləri ona şöhrət qazandırmış xeyli varlandırmışdır. O, özünün kəşf etdiyi ” tənqidi paranoik” metodu ilə tamaşaçını heyrətə salırdı. O öz əsərlərində köhnə futurizim, kubizim, dadaizm cərəyanlarından qalan “kollaj”, “ready-made”, “frottaj” nümunələrindən istifadə edirdi. Dali reallıqdan əfsanələrə doğru yolunu davam etdirərək “Axan saatları”, “Alovlanan zürafələri”, “Ağcaqanad ayaqlı filləri” yaratdı.

 14543494_1026019874185432_1369666771_n
S.Dali. Zamanın əbədiliyi
 
14593142_1026019974185422_1211265915_n
S.Dali. Alovlanan zürafə
 

14580341_1026020234185396_921610956_n
 S.Dali. Yeni insanın doğuşu

S.Dali. Vətəndaş müharibəsi duyumu
S.Dali. Vətəndaş müharibəsi duyumu

Maraqlı bir fakt: məhşur “Vətəndaş müharibəsi duyumu” lövhəsinin sujetini həmin tarixi hadisədən altı ay əvvəl rəssama intiusiyası xəbər vermişdi. O, həmişə deyirdi ki, yaradıcılığı peyğəmbərlikdir və onu da əlavə edirdi ki, “müharibəni və ölümü qabaqcadan  xəbər vermək onun üçün çətin deyil…”

Bütün bunlar sürrealizm cərəyanını XX əsrin aparıcı bədii cərəyanına çevirdi və Salvador Dalinin yaradıcılığı onu ən maraqlı sənət hadisələrindən etdi.

Mənbə: Rezonanss.com









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Paşinyanın ikibaşlı oyunu: Putin dözməyəcək

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Elmira Axundova deputat blankında Eldar Mahmudova yazmışdı ki…”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru