Xəbər xətti

24 FEVRAL

0:50 Putin özünü partladan pilotu təltif etdi

0:21 Vasif Talıbov yeni agentliyə rəhbər təyin etdi

0:09 “ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi tarixi təxribatdır”

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 FEVRAL

23:57 İsveçrədə silahlı insident: 2 ölü

23:49 Ayaz Mütəllibov: “Baş verənlərə görə onlar məsuliyyət daşıyırlar”

23:35 ABŞ-ın Yerusəlimdə səfirliyi bu ilin mayında açılacaq

23:24 Bakıda İran kinosu günlərinin açılışı oldu

23:10 Ağdamda ev yanıb külə döndü

22:58 Qvardiolanın şəxsi təyyarəsində axtarış

22:45 “Hollandiya parlamentinin qərarı İslam düşmənçiliyinin göstəricisidir”

22:34 Məşhur teleaparıcı prezident seçkilərində iştirakını təkzib etdi

22:20 Cəlilabadda üç uşaq anası intihar edib

22:01 Somalinin paytaxtında iki partlayış baş verib, ölən və yaralananlar var - Yenilənib

21:52 Stiven Mnuçin: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar üzərində işləyirik”

21:41 Dəməşqdə xəstəxana raket atəşinə tutuldu

21:30 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı açıqlandı

21:18 Marneulidə bomba həyəcanı yaşanıb

21:10 Avropa İttifaqı Suriya üçün atəşkəs çağırışı etdi

20:59 Bakının bu küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılır

20:44 “Zidanın yerində olsaydım, Qaretə tam qayğı göstərərdim”

20:29 Bu ölkədə qadınlara maşın sürmək qadağan olundu

20:13 ABŞ Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

19:54 Novosibirskdə maşın insan kütləsinin yığışdığı yerə girdi - Ölənlər var

19:45 Yaponiya qarışdı: 2 fəal konsulluq binasına atəş açdı

19:40 Prezident çoxuşaqlı qadınlara verilən müavinətin məbləğini artırdı

19:26 Avropa Liqasında həftənin rəmzi komandası açıqlanıb

19:20 “Seçkilərdən sonra Qarabağla bağlı danışıqlar intensivləşdiriləcək”

19:14 Ərdoğan: Bu yay Suriyadakı terrorçular üçün çox “isti” olacaq

19:06 Cəbhədə erməni hərbçisi yaralandı

18:56 Şəhriyar Məmmədyarovdan iddialı sözlər: “Tam başqa olacam”

18:50 Aqrar sahənin texniki təminatının gücləndirilməsinə 160 milyon manat ayrılıb

18:43 Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

18:37 Prezident İlham Əliyev estoniyalı həmkarını təbrik edib

18:30 Avropa Liqası: 1/8 final mərhələsinin püşkü atılıb

18:23 Əhmədlidə avtobusların hərəkət istiqaməti dəyişdirildi

18:15 “Nar” Texniki Universitetin ən yaxşı tələbələrini mükafatlandırıb

18:10 Cəlilabadda qadın naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

18:04 “Azercell” insan qaynaqları sahəsində yüksək beynəlxalq sertifikata layiq görülüb

18:01 Moldova prezidenti Azərbaycana gələcək

18:00 Ağıllı telefon satışı azalıb

17:55 Aida Qəmbər: “İsa Qəmbərin səhhəti qaydasındadır”

17:50 Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda bitəcək

17:44 İnək futbolçunu zədələdi

17:39 Rusiya 200-dən artıq yeni silah növünü sınaqdan keçirib

17:34 Özbəkistanda keçmiş baş prokuror həbs olunub

17:28 “Azərbaycan üçün strateji valyuta ehtiyatları ciddi əhəmiyyət kəsb edir”

17:22 Türkmən qadınlara avtomobil sürmək qadağan olundu

17:12 Yaponiyada Şimali Koreya vətəndaşlarına hücum edildi

17:09 Vaşinqton: “Türkiyə ilə münasibətlərimizdən əminik”

17:04 Spirtli içkinin yeni təhlükəsi aşkarlandı

16:58 Niderland səfirliyinin müşaviri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

16:53 Vitali Kliçkoya Bakıda ev hədiyyə edilməsi xəbəri təkzib olundu:

16:48 Cavan qan qocalığı dayandırır

16:42 Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

16:38 “Öz oyunu”nu oynayan Almanya - Təhlil

16:35 Deputat: “Piyadalara qarşı cəzalar sərtləşdirilməlidir”

16:32 Bakıda intihar etmək istəyən gənc komaya düşüb

16:27 Gələn il FED uçot dərəcəsini daha çox artıracaq

16:22 Kadir İnanır əməliyyata hazırlaşır

16:18 Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif edib

16:14 Qazaxıstanlı nazir: “İndi bizə bütün Azərbaycan borcludur”

16:10 Mehriban Əliyeva: “Biz bu tarixi irsə çox diqqətlə yanaşırıq”

16:06 Leyla Şıxlinskayanın işçisi: “Maaşı əllə alırdıq”

16:01 Günün matçlarını yayımlayacaq kanallar - Siyahı

15:56 Tbilisidə Sorosun müqəvvası yandırılıb

15:54 “İdeal” mağazalar şəbəkəsinə 23 fevral sitəmi

15:52 Azərbaycanda internet istifadəçilərinin 66%-i spamla qarşılaşır

15:49 Rus polis azərbaycanlı qadını döydü

15:45 Mikayıl Cabbarov vətəndaşlarla görüşəcək

15:42 Azərbaycanda tələbələrə təhsil kreditinin ayrılması mümkün olacaq?

15:41 Yaponiyada səfirliyə od vurdular

15:37 Bakıdakı həkimlər rayonlara ezam olunur - Səbəb

15:33 İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

15:29 Nazir və generala ağır itki

15:24 Azərbaycanda yeni medal təsis edilib

15:18 “Bitcoin”lər pulsuz satıldı

15:15 Bakıda 24 mindən çox uşaq 1-ci sinfə qəbul olunub

15:11 Hüsnü Mahalli: “Türkiyə Əsədlə razılığa gəlsə, hər şey həll olunar”

15:07 Azərbaycanda standartlaşdırma üzrə milli proqram hazırlanacaq

15:01 Tələbə ailəsinin qətlini sifariş verdi

14:56 Rusiyalı jurnalistin adı XİN-in “qara siyahı”sından çıxarılıb

14:53 Tramp Koreyaya gedib

14:49 Bakıda 10 evi su basdı

14:45 Səbail rayonunda Xocalı faciəsinin ildönümü anılıb

14:42 “Vəkillərin sayını Avropa standartlarına çatdırmaq lazımdır”

14:37 XİN-dən Niderland parlamentinə etiraz

14:33 Avroliqada irqçilik qalmaqalı

14:29 Əli Hüseynli: “1500-ə yaxın şəxs həbsdən azad ediləcək”

14:25 “Mən varam” deyən və insanları etiraza təhrik edən “şeytan”

14:20 Sərnişin və yük daşımaları ilə bağlı dəyişikliklər təsdiq olundu

14:16 Mehriban Əliyeva İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb

14:11 Deputatdan soyadların milliləşdirilməsi barədə növbəti təklif

14:08 Deputat quzuların kəsilməsinə qarşı çıxdı

14:05 Şərqi Qutada Əsəd, Rusiya və İran terrorunun dəhşətləri öz zirvəsinə çatıb

14:02 Sabahın hava proqnozu

13:59 Dopinq qalmaqalı: İdmançılarımızın medalları geri alına bilər

13:54 Ərdoğan Pentaqon rəsmisini əxlaqsız adlandırdı

13:49 Gömrükdə ov bıçağı müsadirə edildi

13:45 Nura Suri: “Qadın belə xəyanətkar olmaz”

13:42 Spiker: “Azərbaycanda böyük əfv gözlənilir”

13:38 Ermənilərin Xocalı faciəsi

13:34 “Alpinistlərin tapılması üçün bütün vasitələr səfərbər olunub”

13:30 Sabiri necə tənqid etməli?

13:26 Qaçırdığı maşınla arvadını və uşaqlarını yasa apardı

13:21 Səməd Səmədov: “24 yaşında oğlum dünyasını dəyişib”

13:17 Allahşükür Paşazadə Vyanaya gedir

13:13 Ayaz Mütəllibov: “Xocalını çəkməyi Çingizə mən tapşırdım”

13:11 Abid Şərifov: “Nazirlər Kabineti 25 nəfəri ölümdən xilas etdi”

13:08 Siyavuş Novruzov: “Azərbaycanda siyasi məhbus yoxdur”

13:05 Anası ölən uşaqdan niyə utanırdım

13:01 Vətəndaşlarının bir ildə aldığı dolların həcmi açıqlanıb

12:58 “Neftçi”nin ermənisi: “Bakı üçün darıxıram”

12:54 Dünyanı qarşıdakı 10 ildə gözləyən təhlükələr

12:50 Avropa Parlamenti Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat verəcək

12:46 İlham Əliyev: “Ölkəmizdə yeddi yeni aeroport inşa edilib”

12:43 Oqtay Əsədov Fəttah Heydərovu təbrik etdi

12:38 Tacir Şahmaloğlu Fədayə Laçından danışdı

12:35 Bakıda 1 yaşlı uşağın qarnına mil batdı

12:30 “Mehriban Əliyeva ona həvalə olunmuş vəzifələri uğurla həyata keçirib”



ANALİZ

...

Təkamül haqqında 10 vacib sual – Elm

Tarix 14.07.16, 14:00

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Bizim indi yaşadığımız mərhələni ABŞ 90 il əvvəl keçib


Ona görə, sadəcə ağıllı olub, başqalarının təcrübəsindən dərs götürə də bilərik. Yox, əgər çox ağıllı olduğumuz üçün palçığa mütləq özümüz batmaqda israrlıyıqsa, bu, başqa məsələ. Onda heç olmasa palçıqlı yolda nələrin olduğunu öyrənək. 

1925-ci ildə ABŞ-ın 15 ştatında məktəblərdə Təkamül Təliminin tədrisini yasaqlayan qanun qüvvəyə minir. Amma Con Skops adlı 24 yaşlı gənc müəllim qəsdən Tennesi ştatının Deyton şəhərindəki məktəblərin birində uşaqlara Təkamül Təlimi dərsini keçir. Bu, təxminən Doğu Perincəyin gedib İsveçrədə qanunu pozaraq, “Erməni soyqırımı yalandır!” deməsi kimi bir aksiya idi. Yəni qanunun haqsız olduğunu göstərmək məqsədi daşıyırdı.

Söz vaxtına çəkər, 1925-ci ilin iyul ayında Deytonda ABŞ və bəlkə də dünya tarixinin ən səs-küylü məhkəmələrindən biri baş tutur. Nə başınızı ağrıdım, məhkəmədə müttəhim və onun vəkili Bibliyada təsvir olunan yaradılış ssenariləri ilə doyunca məzələnirlər. Skops məhkəməni uduzur, 100 dollar cərimə olnur və Appellyasiya şikayəti verir. Yuxarı instansiya isə ona haqq qazandıraraq, hökmü ləğv edir. Bununla da əks proses başlayır. 

Təkamül Təliminin tədrisini yasaqlayan qanun bəzi ştatlarda 1967-ci ildə qədər qalmışdı. Çünki ABŞ hətta indinin özündə belə, əhalisi son dərəcə dindar olan bir dövlətdir. O illərdə isə Amerika cəmiyyəti təxminən hazırkı İran camaatı qədər klerikal idi. Amma elmi fikir Amerika cəmiyyətinin mühafizəkarlığına üstün gəlir.

Bu gün eyni mübarizə Azərbaycanda gedir. Sırf elmi bir nəzəriyyə olan Təkamül Təliminə qarşı şiddətli hücumlar var: xaricdən maliyyələşən dini saytlar, bloqlar, səhifələr, ayrı-ayrı şəxslər geniş miqyasda antı-Təkamül təbliğatı aparırlar. Təkamülə inandığını deyən şəxslərə rişxənd edilir, mənəvi təzyiqlər olunur. İş o yerə çatıb ki, məktəblərdə bəzi müəllimlər uşaqlara Təkamül Təlimini öyrətməkdən imtina edirlər. 

Biz nə edirik?! 90 il əvvəlin Amerikasınamı qayıdırıq?! Bu gün Təkamül Təlimini müdafiə etmək, onu cəmiyyətə anlatmaq, yaymaq vacibdir. Çünki Təkamül – dünyəvi təhsilin ön cəbhəsində, hücum altındakı bir qaladır; məktəbi mədrəsədən ayıran sərhəddir. Təkamül Təliminin sıxışdırılıb gözdən salınması sekulyar təhsilin, ardınca da sekulyar düşüncənin məğlubiyyəti olacaq. Bununla da klerikal düşüncənin səlib yürüşü başlayacaq. Cəmiyyətin taleyinə ən azı öz içində biganə olmayan insanlardan soruşuram: Siz, doğrudanmı bunu istəyirsiniz? Belə perspektiv sizi heçmi narahat etmir?

Təkamül Təlimini müdafiə etmək üçün isə öncə onun nə olduğunu düzgün bilmək lazımdır. Ona görə də, buyurun, Təkamül ilə bağlı 10 ən vacib sualın düzgün cavabları.

1. Təkamül Təlimi nə deyir? 

Təkamül Təlimi deyir ki, heç bir canlı növü hazırda olduğu şəkildə qəfildən, heçdən yaradılmayıb. Bütün növlər özlərindən əvvəlki növlərin milyonlarla il ərzində tədricən dəyişməsi nəticəsində ortaya çıxıblar. Bu dəyişmənin isə 3 mexanizmi var: irsiyyət, mutasiya, təbii seçmə. Təbii seçmə o deməkdir ki, ətraf mühitin şərtlərinə daha çox uyğun gələn canlıların sağ qalmaq şansı yüksəkdir və nəticədə onlar öz genlərini sonrakı nəslə ötürürlər. Digərləri isə çıxdaş olunur. Beləliklə, nəsillər bir-birini əvəzlədikcə, genetik dəyişmələr milyon illər ərzində toplanır və əvvəlkindən fərqlənən növlər meydana çıxır. 

Buradan aydın olur ki, yeni növlərin yaranması – dəqiq başlanğıcı və sonu olan bir proses deyil. Və biz insanlar da son mərhələ deyilik, milyon il sonra yaşayacaq nəsillərimiz (təbii, əgər o vaxta qədər həyat davam edərsə) bizə aralıq növ kimi baxacaqlar. Bu gün bizim Avstralopiteklərə baxdığımız kimi.

2. İnsan meymundanmı yaranıb? 

Bu, Təkamül Təlimini aşağılamaq üçün yaradılışçılar tərəfindən ortaya atılan mifdir:
- Əşşi, bu təkamülçülər nə deyir e?
- Deyirlər ki, insan meymundan yaranıb!
- Hahahahaha... 
Vəssalam. Əslində isə Darvinin özü də daxil olmaqla heç bir təkamülçü alim heç vaxt insanın meymundan yarandığını iddia etməyib. İnsanla meymunun ümumi əcdadının olması tamam ayrı fikirdir. Ona qalsa, bir qədər daha qədimə və dərinə getsək, insanla atın da, itin də, balığın da əcdadı eynidir. 

3. Təkamül Təlimi və Darvinizm eyni şeydirmi? 

Xeyr. Müasir `Boinq-757` layneri ilə Rayt qardaşlarının düzəltdiyi ilk təyyarənin arasında nə qədər fərq varsa, indiki Təkamül Təlimi ilə darvinizmin arasında da təxminən bir o qədər fərq var. Darvin öz ideyasını 1830-cu illərdə formalaşdırmağa başlayıb, 1859-cu ildə “Növlərin mənşəyi” kitabı çıxıb. O vaxt növlərin mənşəyini izah edə biləcək müasir elm sahələri – genetika, embriologiya, molekulyar biologiya və s.,- hələ yox idi. Ona görə də, klassik darvinizm bu gün yalnız elm tarixi kimi maraq doğurur. 

Müasir dövrdə Sintetik Təkamül Təlimi adlanan nəzəriyyə əsas götürülür və demək olar ki, bütün ciddi elm adamları tərəfindən qəbul edilir. Bu nəzəriyyə genetika, molekulyar biologiya, embriologiya, paleontologiya, sistematika və s. elm sahələrinin birləşməsindən yaranıb. Klassik Təkamül nəzəriyyələrindən (darvinizm, lamarkizm və s.) fərqli olaraq, Sintetik Təkamül Təliminin heç bir ciddi boşluğu yoxdur. 

4. Təkamülə aid sübutlar varmı?! 

Bəli. Özü də o qədər çox və müxtəlifdirlər ki, bir neçə qrupa bölünürlər. Bunlar sübutların özləri yox, sadəcə, bölündükləri qruplardır:

- Fizioloji sübutlar: İnsanlarla heyvanların orqanizmlərində gedən proseslərin arasındakı bənzərlik;
- Embrioloji sübutlar: Ana bətnində ikən insan və heyvan rüşeymlərinin ilk dövrlərdə demək olar ki, eyni cür inkişaf etməsi;
- Paloentoloji sübutlar: Müasir insana və heyvanlara bənzəməyən canlıların qalıqlarının tapılması;
- Biokimyəvi sübutlar: İnsan və heyvan hüceyrlərinin daxili tərkibinin demək olar ki, eyni olması;
- Müqayisəli anotomik sübutlar: İnsan və heyvan bədənlərinin oxşar quruluşa malik olması, insandakı rudiment və atavizmlər;
- Genetik sübutlar: İnsan ilə heyvanların arasındakı genetik eyniliyin yüksək səviyyəsi.

5. Genetika Təkamülü təsdiqləyirmi? 

Bəli. Əgər insan ilə şimpanzenin genomu arasında haradasa 90 faizdən çox eynilik varsa, bunu təsadüflə izah etmək mümkün deyil. Yeganə məntiqli izah onların ümumi əcdada malik olmasıdır. Nəinki meymun, insan ilə siçanın genləri 80% oxşardır. İt və insan genləri arasında da təxminən 85-90 faiz eynilik mövcuddur. Bəzi bakteriyalarla genetik oxşarlığımız 80 faizdən çoxdur. Hətta bananın genomu bizimlə 50%, Nərgiz gülünün genomu 35% üst-üstə düşür. Bu, ancaq ondan xəbər verir ki, bütün canlıların bir vahid əcdadı var, bütün canlılar bir hüceyrədən, bir gendən başlanğıc götürürlər. Heç biri ayrı-ayrılıqda müstəqil növ kimi yoxdan yaradılmayıb. Yer Kürəsindəki bütün canlılar bir ağacın milyonlarla budaqlarıdır.

6. Təkamülü təsdiqləyən ara növlər varmı? 

Əlbəttə. Amma Darvin “Növlərin mənşəyi”ni yazanda həmin keçid növləri hələ məlum deyildilər. Ona görə də, Darvin özü kitabında bunu nəzəriyyənin ən zəif tərəfi kimi göstərirdi. İndinin özündə də yaradılışçılar 157 il əvvəl çıxmış kitabdakı həmin boşluğa əsaslanaraq, Darvinizmi tənqid edirlər. Halbuki bu, onun səhvi yox, öz dövrü üçün dahiliyi, zamanı qabaqlaması idi: Darvinin kitabı çıxandan cəmisi iki il sonra ilk ara növ olan arxeoptreiks tapıldı. Bu, sürünənlərlə quşlar arasındakı keçid növüdür. Bu gün ara növlər yetərincə çoxdur. Məsələn, balıqlarla suda-quruda yaşayanlar arasında keçid növləri olan Tiktaalik və İxtiosteq; məməlilərlə balinalar arasında keçid növü olan Ambulosetus; atların əcdadı olan Meziogippus; fillərin əcdadı olan Meriterium...

Aralıq növlər kifayət qədərdir, amma əlbəttə ki, bütün növlərin arasında keçidlər hələ tapılmayıb. Burada açar fikir odur ki, “yoxdur” və “tapılmayıb” eyni şey demək deyillər. Bu gün tapılmayan şey sabah tapıla bilər. Məsələn, balıqlarla suda-quruda yaşayanlar arasında keçid növü olan Tiktaalik 2004-cü ildə tapılmışdı. Darvinin kitabından 145 il sonra...

7. Alimlər Təkamülü tənqid edirlərmi? 

Əlbəttə. Tənqidsiz elm olmaz ki! Təkamülçülər özləri də bu nəzəriyyənin çatışmayan və zəif tərəflərini tənqid edirlər. Necə ki, kvant fiziklərinin arasında “Standart Model”i tənqid edən yüzlərlə alim var. Bu tənqidlər nəzəriyyənin boşluqlarını göstərməyə xidmət edir. Nəticədə nəzəriyyə təkmilləşir, boşluqlar aradan qaldırılır. Məhz tənqidlərin sayəsində Sintetik Təkamül Təlimi bu gün demək olar ki, bütün alimlərin qəbul etdiyi güclü elmi nəzəriyyəyə çevrilib.

8. Təkamülün alternativi varmı? 

Hazırda Təkamül Təlimi – çoxnövlüyün səbəbini izah edən YEGANƏ ELMİ NƏZƏRİYYƏDİR. Başqa heç bir alternativ yoxdur. 

Elmdən kənarda isə yaradılışçıların (kreasionistlərin) təklif etdiyi dini-mifoloji alternativlər var. Dini təsəvvürlərə görə, Allah insanı palçıqdan yaradıb. Bu, Quranda 12 yerdə iddia olunur, məsələn: “Sizi palçıqdan yaradan, sonra da əcəlinizi təyin edən Odur” (Ənam/2). 
Bibliyaya görə, kişi torpaqdan, qadın isə onun qabırğasından yaradılıb (Varlıq kitabı, 2:21). 
Qurana görə, bir sıra heyvanları Allah insanın istifadə etməsi üçün “öz əllərilə” yaradıb: “Məgər onlar görmürlər ki, onlardan ötrü sahib olduqları mal-qaranı öz əllərimizlə yaratmışıq?” (Yasin / 71). 

Misalları xeyli artırmaq olar, amma ehtiyac görmürəm. Bu yanaşmalar heç bir halda Təkamül Təliminə alternativ ola bilməzlər. Çünki əvvəla, qətiyyən elmi deyillər. İkincisi, bu fikirləri sübut edə biləcək bircə dənə də fakt, dəlil yoxdur. Bunsuz isə elmi nəzəriyyə, hətta fərziyyə belə, olmaz. Onlar sadəcə, kökü islamdan da, xristianlıqdan da çox-çox əvvələ gedən mifoloji yanaşmalardır. Misal üçün, insanın palçıqdan yaranması ideyası hələ eradan əvvəl 3-cü minillikdə Gilqameş dastanında var idi. 

9. Təkamül Nəzəriyyəsinin yalan olduğu sübut edilə bilərmi? 

Elmdə məsələlər o cür həll olunmur. Nəzəriyyəni tənqid etmək olar, hətta lazımdır. Amma yalan olduğunu sübut etmək olmaz. Çünki əgər nəzəriyyə yalandrsa, buyurun, çoxnövlüyün səbəbini və mənşəyini izah edən doğru nəzəriyyəni irəli sürüb, əsaslandırın, hamımız sizə təşəkkür edək və ona inanaq. Adınız tarixə qızıl hərflərlə yazılsın, Nobel mükafatı da sizin olsun!

10. Təkamül Təlimi ilə dini uyğunlaşdırmaq olarmı? 

Həm xristianlığa, həm də İslama görə insan – Yerdə yox, “Cənnət” adlanan mifik məkanda palçıqdan yaradılıb. Sonra Allahın sözündən çıxıb, yasaq meyvəni yediyi üçün cəzalandırılaraq, Yerə göndərilib (“sürgün edilib” demək daha düzgün olar). Yəni dinə görə Yer planeti bizim yarandığımız yox, cəzalandırılaraq göndərildiyimiz məkandır.

Təkamül təliminə görə isə, Antropogenez (insanın formalaşmasına səbəb olan bioloji proses) təbii ki, Yer planetində gedib və 2 milyon ilə yaxın davam edib.

Bundan başqa, Quran məntiqinə görə, bütün canlılar olduqları şəkildə hazır, planlı, düşünülərək yaradılıblar, ətraf mühitə uyğunlaşmaq üçün hansısa təkamül keçməyiblər. Məsələn, “Məgər onlar dəvənin necə yaradıldığını görmürlər?” (Ğaşiyə / 17) ayəsində məna budur ki, Allah dəvəni planlı və məqsədli şəkildə səhrada yaşamağa uyğun yaradıb. Halbuki, dəvənin vətəni Amerikadır, əcdadı Parakamelius adlı canlı olub. Dəvələr Avrasiyaya Pliosen dövrünün sonunda (haradasa 5 milyon il əvvəl) Berinq boğazından keçərək gəliblər. Və təbii ki, indiki dəvəyə xas xüsusiyyətlər onun qədim əcdadında olmayıb. Onlar səhrada yox, əksinə, “mamont faunası” dövründə buzlaq şəraitində yaşamağa uyğun canlılar olublar.

Yəni, birmənalı olaraq xeyr, Təkamül Təlimi ilə dini uyğunlaşdırmaq mümkün deyil. Belə bir fikir ortaya atmaq olar (və atırlar da) ki, Təkamül – canlı növlərinin formalaşması üçün Yaradanın qurduğu bir mexanizmdir. Çox gözəl. Amma bu Yaradan artıq İslam və ya Xristian dininin Allahı olmayacaq. Çünki həmin dinlərin Allah canlıları düşünərək, planlı şəkildə yaradıb. Dediyimiz ideya isə artıq avramist dinlərin təkamül edərək, yeni bir dinə başlanğıc verməsi anlamına gəlir.

Vüsal MƏMMƏDOV(azvision.az)
pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru