Xəbər xətti

23 MAY

12:52 Çoxuşaqlı ailə məfhumu beşdən üçə endirilsin

12:48 Banklardan oğurlanmış milyonlarla vəsait donduruldu

12:45 Hadı Rəcəbli: ““Facebook” ailələri dağıdır”

12:41 Qazaxıstanın millimizlə oyun üçün heyəti açıqlandı

12:37 Cəlilabadda büdcə pulları qarət olunur

12:33 Nazir aparat rəhbərini işdən azad etdi

12:29 Deputat: “Qız qaçırma insan oğurluğu deyil”

12:26 Hadi Rəcəbli: “Məni niyə təhqir edirlər?”

12:23 Hər il qeyri-rəsmi nikahdan 2000-ə yaxın uşaq doğulur

12:18 Bill Geytsdən yay mütaliəsi üçün məsləhət

12:15 Yeni nazir İnam Kərimov Əbülfəz Məlikovu çək-çevirə sala bilər

12:11 Özünü lallığa vurub casusluq edən azərbaycanlı

12:07 Səhərlər daim yorğun olanlara xəbərdarlıq

12:03 Xalq artisti: “Uşaqlarımı az görürəm”

12:00 29 yaşlı oğlan intihar etdi

11:56 Nazirliklərdə boşalan yüksək postlar

11:53 “Azərbaycanda boşanma hallarının sayı 2 dəfə artıb”

11:48 4 ayda Azərbaycana 847 midən çox turist gəlib

11:45 Bakının 2 yolunda hərəkət məhdudlaşdırılır

11:41 “Dini kəbinkəsmə hüquqi əhəmiyyətə malik deyil”

11:37 Erməni hərbçi postda ölü tapıldı

11:33 “O, Bakının riyakar və etibarsız müttəfiqidir”

11:30 “TANAP Azərbaycan və Türkiyənin mövqelərini daha da gücləndirəcək”

11:26 Qızıl ucuzlaşıb

11:22 Tiflisdə itkin düşən azərbaycanlı tələbə tapıldı

11:19 Bərdədə maşın piyadanı vurdu

11:16 Xaricdə pulsuz təhsil bərpa edilsə, nə baş verəcək?

11:12 ABŞ Paşinyana 140 milyon dollar ayıracaq

11:09 ABŞ İranı içdən dağıtmaq istəyir - Təhlil

11:05 Əkilməyən torpaqlar geri qaytarılır

11:01 Azərbaycanlı aktrisa modellik edəcək

10:57 “May ayı üzrə pensiyaların ödənişi başa çatdırılıb”

10:54 Amerikalı yazıçı vəfat edib

10:50 Narkotik maddələr becərən şəxslər tutuldu

10:47 Cavid Qurbanov: “İndi adam balası kimi işləyirlər”

10:42 Ötən gün axtarışda olan 22 nəfər saxlanılıb

10:38 NASA Günəşdə nəhəng dəlik aşkarladı

10:34 Paşinyanın ikibaşlı oyunu: Putin dözməyəcək

10:31 Saxta əlillik problemi və Səlim Müslümovun populizmi - Problem həll olunacaqmı?

10:27 5 yazıçımıza “Ədəbiyyat adamı” mükafatı verildi

10:23 Azərbaycan nefti bahalaşdı

10:20 Türkiyədə 70 hərbçinin həbsinə sanksiya verilib

10:16 Qəbiristanlıqlar bələdiyyə mülkiyyətinə verilib

10:12 Su İdmanı Sarayında məşq edərkən öldü

10:08 Azad Rəhimovun oğluna: “Rəhbərliklə oyun oynamağa cəhd etmə”

10:04 Problemli kreditlər yenidən gündəmdə

10:00 Gədəbəydə güclü yağış bəzi fəsadlar törədib

9:55 Neft ucuzlaşdı

9:50 BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında Azərbaycanın milli məruzəsi dinlənilib

9:46 Sabirabadda narkotik əkən iki yeniyetmə saxlanıldı

9:42 Parisdə 100 tələbə saxlanıldı

9:38 Çimərliklərdə monitorinqlər başladı

9:34 Atəşkəs 92 dəfə pozulub

9:30 73 yaşlı qadın baş prokuror təyin edildi

9:25 Əli İnsanov azadlığa buraxıla bilər

9:21 “Milan” Avropa Liqasından uzaqlaşdırıla bilər

9:17 OPEK iyunda neft hasilatının həcmini artıra bilər

9:13 Kamçatka sahillərində güclü zəlzələ olub

9:08 AST Telmanın obyektinin qiymətini 300 milyon endirib, yenidən satışa çıxardılar

9:04 İsrail təyyarələri Qəzza zolağına zərbələr endirib

9:00 Həftəsonu əfv sərəncamı veriləcək

0:55 Kral Salmana qarşı qiyam hazırlanır

0:48 Avropa İttifaqı - Azərbaycan danışıqlarının növbəti mərhələsi keçiriləcək

0:36 Fransızlar dünyanın ən kiçik evini tikdilər

0:28 Ölkəyə benzil idxalı artıb

0:16 “WhatsApp”da yenilik

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 MAY

23:55 3 alpinist Qubada niyə həlak olub?

23:42 Yaşıl çay yaddaş xəstəliklərini məhv edir

23:38 Kərə yağı adı ilə satılan yağlar ziyanlıdırmı?

23:25 ABŞ səfirliyinin əməkdaşları Venesueladan qovuldu

23:12 Tokio London və Amsterdamla əməkdaşlıq edəcək

23:07 Litvaya 1500 vahid hərbi texnika gətiriləcək

22:59 8 polkovnik həbs edildi

22:44 Ukrayna ilk dəfə bu raketi sınaqdan keçirdi

22:39 Beyons tarixi abidəni satın aldı

22:26 Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 2,2 milyard dollar artıb

22:11 Ramazan ayının yeddinci gününün duası

22:04 Gürcüstan vətəndaşlarından ibarət cinayətkar dəstə saxlanılıb

21:57 Cəlilabadda sərxoş piyadanı avtomobil vurub

21:44 Maduro növbəti 7 il müddətinə prezident elan edildi

21:37 Ölkənin qızıl-gümüş bazarı bahalaşdı

21:25 İngiltərə Futbol Assosiasiyası “Arsenal” klubunu cərimələyib

21:12 ABŞ və Cənubi Koreya prezidentlərinin görüşü keçirildi

21:03 İbrahimoviç ABŞ-da ilk qırmızı vərəqəsini aldı

20:55 Prezident yol polisləri ilə bağlı sərəncam imzaladı

20:47 Məleykə Abbaszadədən abituriyentlərə xəbərdarlıq

20:36 “Kataloniya üsyanı”na Rusiyanın müdaxiləsi təsdiqlənib

20:24 Şimali Kipr türk lirəsindən imtina edir

20:12 Kredit ittifaqları bir-brinin ardınca niyə ləğv edilir?

20:05 Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşı təltif edilib

20:01 Pakistanda son 4 gündə 65 nəfər istidən ölüb

19:55 Kürdəmirdə avtomobil aşdı: yaralılar var

19:51 TAP-a qarşı çıxanlar İtaliyada hökumət formalaşdırır

19:47 Ulduz futbolçu Kəbəni ziyarət etdi

19:42 ABŞ-da marixuana çəkənlər həbs olunmayacaq

19:38 Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi yaradılacaq

19:33 Ələtdə Azərbaycan-Çin sənaye şəhərciyi salınacaq

19:27 İsrail beynəlxalq məhkəməyə veriləcək

19:23 DİM: Abituriyentlərdən 648 nəfəri imtahanda iştirak etməyib

19:18 Ərdoğan Fələstin liderinə zəng etdi

19:14 İran prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi

19:11 Qətərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu

19:06 Qabonun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

19:03 DİM: 28 nəfərin imtahan nəticələri ləğv edilib

18:59 Bakıda əl qumbarası tapılıb

18:55 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:50 Goranboya 2 milyon manat ayrıldı

18:45 Böyük Britaniya Kraliçasından İlham Əliyevə təbrik

18:41 İlham Əliyevdən əmisi ilə bağlı sərəncam

18:37 Neft bahalaşır

18:33 Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının vəliəhdindən İlham Əliyevə təbrik

18:29 ABŞ-Şimali Koreya danışıqları pozula bilər

18:25 Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:17 Çavuşoğlu: “İsrail etdiklərinə görə hesab verəcək”

18:12 Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

18:08 ““Şimal axını-2” layihəsi dayandırılmalıdır”

18:04 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi



ANALİZ

...

Seçki ərəfəsində kövrək ittifaqlar yaradılır

Tarix 06.02.18, 11:58

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

İraqda 2018-ci ilin may ayına planlaşdırılan parlament seçkiləri 2017-ci ildə İŞİD-in məğlub edilməsindən sonra ilk milli referenduma çevriləcək


 2003-cü ildən, Səddam Hüseynin devrilməsindən bəri məzhəbçilik (sektantizm) bu seçkidə də İraq siyasətinin endemik dinamikası olaraq qalacaq.

Buna baxmayaraq, beynəlxalq media və siyasət dairələrində nadir hallarda diqqəti cəlb edən daha böyük bir problem qalır: məzhəbdaxili bölünmə – intra-sektantizm.

Seçkiyə qədərki müşahidə prosesində şiə-sünni rəqabəti mütəmadi olaraq yoxlanılacaq, amma fikrimcə, ən ciddi dinamika, İraqın şiə və sünni siyasi elitası daxilində, kürdlər içərisindəki gərginlikdir.

Bölücü daxili siyasət

İraqdakı şiddətli qarşıdurma və gərgin siyasi müzakirələrin mənbəyi məzhəbçilik olsa da, şiə və sünni siyasi elitaların içərisindəki bölünmələr daxili siyasəti daha da ağırlaşdırıb, beləliklə, hökumətin korrupsiya, yenidənqurma və barışıq üçün zəruri olan vacib məsələləri həll etmək qabiliyyətinə maneə törədir.

Bu problem ərəb və kürd partiyaları arasındakı gərginlik və müstəqil Kürdüstanla bağlı səsvermə zəminində iki əsas sual doğurur: birincisi, kürd partiyaları uğursuz müstəqillik təşəbbüsü əsnasında milli seçki prosesində necə iştirak edəcək? İkincisi, seçicilər seçki prosesində şiə milislərinin mübahisəli roluna necə reaksiya verəcəklər? Axı bu silahlı qruplar İraq konstitusiyasına əsasən, texniki cəhətdən siyasi quruluşlar deyil…

Bu suallara cavablar seçki qutusunda müəyyən ediləcək. Həm də tərəflər İraqın humanitar və iqtisadi müşküllərini həll etmək üçün razılıq əldə edə biləcəyi barədə qərar verəcəklər.

Mühasirə durumunda olan ərəb-sünni koalisiyaları

Seçkilərə bir neçə ay qalsa da, ərəb-sünni partiyaları İraqın məcburi köçkünlərinə evlərinə dönməsi və səslərini vermək üçün onlara kifayət qədər vaxt verilməsi üçün seçkinin təxirə salınmasını tələb ediblər.

Ən böyük ərəb-sünni bloku olan "Birləşmiş" (“əl-Muttahidun”) hesab edir ki, ədalətli seçkilər yalnız qaçqınların yurdlarına döndükləri zaman keçirilə bilər.

Hesablamalar göstərir ki, 2017-ci ilin sonunda ölkədə 2,6 milyon insan hələ də ocağına qayıtmayıb; onların əksəriyyəti ərəb-sünnidir.

Təxirə salma təklifi İraq Ali Məhkəməsi və İraqın hazırkı baş naziri Heydər İbadi tərəfindən rədd edilib. Çünki parlament seçkiləri 2017-ci ilin sentyabrından etibarən İŞİD-lə mübarizəyə görə təxirə salınıb.

Seçkiləri vaxtında-vədəsində keçirmək İbadinin, çox sayda rəqib şiə partiyası tərəfindən etirazlarına baxmayaraq, həll edilməli olduğu çoxsaylı məsələlərdən biridir.

Şiə koalisiyaları

2003-cü ildən etibarən İraqdakı seçkilər səslərin siyasətçilərdən daha çox seçki ittifaqlarına verildiyi siyahı sisteminə əsaslanır. Tərəflər səsləri maksimum dərəcədə artırmaq üçün hər seçkidən əvvəl koalisiyalar formalaşdırırlar. 2005-ci ilin ilk seçkilərində bəri, demək olar ki, bütün şiə partiyaları, kürd partiyaları kimi, vahid seçki siyahısına daxil idi.

Bu model o zamandan bəri çöküb. Misal üçün, ərəb-sünni partiyaları 2018-ci il üçün vahid siyahı altında birləşməyə razılaşmayıblar.

2018-ci ilin seçkiləri ərəfəsində İraqın rəqib şiə koalisiyaları da "İraqın qələbəsi" (“Nəsr əl-İraq”) blokunun rəhbəri kimi yenidən seçilməyə namizəd olan İbadinin çətiri altındadır.

İkincisi, sabiq baş nazir Nuri əl-Maliki "Qanun Dövləti" (“Dəvlat əl-Qanun”) koalisiyasının liderliyi ilə 2014-cü ildə itirdiyi vəzifəyə dönməyə çalışır.

Üçüncüsü, şiə milisləri "Fateh" (“əl-Fatih”) blokunda namizədlərini irəli sürüblər. Namizədlər seçkilərdə iştirak etmək üçün vəzifələrindən istefa versələr də, İranla bağlı olan hərbi birləşmələri ilə qeyri-rəsmi əlaqələrini saxlayacaqlar.

Bu namizədlər əvvəlcə İbadinin koalisiyasında birləşməyi planlaşdırıldığı halda, bu ittifaq formalaşandan bir gün sonra dağılıb. İflasın səbəbləri qeyri-şəffaf qalsa da, bunun qapalı müzakirələr zamanı fikir ayrılığına görə olduğu güman edilir.

Sabiq şiə milislər nəzəri olaraq əl-Maliki ilə eyni arabada ola bilərdi, ancaq onlar müstəqil olaraq seçilməyə qərar veriblər.

Bu, 2003-cü ildən bəri yaranmış çoxsaylı şiə siyasi qruplar arasında üçüncüdür – İraqın şiə siyasi elitasında bölünmənin göstəricisi.

Rəqib kürd koalisiyaları

Seçki qutusu iki ənənəvi kürd partiyasının taleyinə dair də qərar verəcək.

Kürdüstan Demokrat Partiyası (KDP) öz lideri Məsud Bərzaninin İraq kürdlərinə müstəqillik qazandıra bilmədiyinə görə əziyyət çəkəcəkmi? Yaxud Kürdüstan Vətənpərvərlər Birliyi (KVB) neftə zəngin Kərkük şəhərini İraq hökumətinin nəzarətinə verdiyinə görə?

Bu partiyalar hər iki hərəkətə görə çətinlik çəkə bilər, lakin korrupsiya ittihamları və yeni iş yerlərinin açılmaması, Kürdüstan Regional Hökumətinə etiraz dalğası ucbatından həm KDP, həm də KVB xeyli səs itirəcək.

Müxalif kürd partiyası "Dəyişiklik" (“Qorran”) bu narazılıqdan faydalana biləcək digər siyasi partiyalarla "Vətən" (“Niştiman”) adlı koalisiya yaratmağa çalışır.

Mübahisəli Kərkük şəhərində seçicilərin hansı partiyaya dəstək verəcəyini görmək maraqlı olacaq. KDP bu şəhərdə namizədlərini irəli sürməyəcəyini bildirib.

Kürd müxalifəti bu boykotdan öz seçici bazasını genişləndirmək üçün istifadə edə bilər.

Buna baxmayaraq, şiə siyasi elitası kimi, qırıq kürd siyasi tablosu da, özlüyündə məzhəbi, yaxud etnik eyniyyətin İraqın kürdlərini birləşdirmək üçün kifayət etmədiyini göstərir.

Bəzi müsbət göstəricilər

2018-ci ilin seçki dövrü üçün bu mənfi proqnozlara baxmayaraq, bəzi müsbət əlamətlər var.

Birincisi, İraqda məzhəbçi partiyaların milli hərəkatlar kimi özlərini yenidən yaratması mümkün görünür.

Məsələn, 2006-08-ci illədə şiə dini lideri Muqtada əl-Sədrin tərəfdarları əllərini məzhəbçi repressiyalarda bulaşdırmışdı. 2018-ci ildə Sədr İraq Kommunist Partiyası ilə birgə siyahı elan edib. Bu, dünyəviçilərlə islamçıların anomal birlik nümunəsidir.

İkincisi, İraq seçkilərinin nəticəsi ilə bağlı bir çox sualların indidən cavabı yoxdur. Səsvermənin nəticəsi mütləq şəkildə əvvəlcədən təyin etmək olmur.

İraqda qüsurlu demokratiya mövcuddur, amma nisbi regional baxımdan, yeni İraq hökumətinin İŞİD-in məğlubiyyətindən yararlanmaq və ilk növbədə, onun yüksəlməsinə gətirib çıxaran əsas problemlərlə məşğul ola biləcək yeni perspektivləri mövcuddur.

İbrahim əl-Mərəşi

“Middle East Eye”

Tərcümə: Strateq.az

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Qəbiristanlıqlar bələdiyyə mülkiyyətinə verilib

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Elmira Axundova deputat blankında Eldar Mahmudova yazmışdı ki…”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru