Xəbər xətti

23 MAY

0:55 Kral Salmana qarşı qiyam hazırlanır

0:48 Avropa İttifaqı - Azərbaycan danışıqlarının növbəti mərhələsi keçiriləcək

0:36 Fransızlar dünyanın ən kiçik evini tikdilər

0:28 Ölkəyə benzil idxalı artıb

0:16 “WhatsApp”da yenilik

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 MAY

23:55 3 alpinist Qubada niyə həlak olub?

23:42 Yaşıl çay yaddaş xəstəliklərini məhv edir

23:38 Kərə yağı adı ilə satılan yağlar ziyanlıdırmı?

23:25 ABŞ səfirliyinin əməkdaşları Venesueladan qovuldu

23:12 Tokio London və Amsterdamla əməkdaşlıq edəcək

23:07 Litvaya 1500 vahid hərbi texnika gətiriləcək

22:59 8 polkovnik həbs edildi

22:44 Ukrayna ilk dəfə bu raketi sınaqdan keçirdi

22:39 Beyons tarixi abidəni satın aldı

22:26 Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 2,2 milyard dollar artıb

22:11 Ramazan ayının yeddinci gününün duası

22:04 Gürcüstan vətəndaşlarından ibarət cinayətkar dəstə saxlanılıb

21:57 Cəlilabadda sərxoş piyadanı avtomobil vurub

21:44 Maduro növbəti 7 il müddətinə prezident elan edildi

21:37 Ölkənin qızıl-gümüş bazarı bahalaşdı

21:25 İngiltərə Futbol Assosiasiyası “Arsenal” klubunu cərimələyib

21:12 ABŞ və Cənubi Koreya prezidentlərinin görüşü keçirildi

21:03 İbrahimoviç ABŞ-da ilk qırmızı vərəqəsini aldı

20:55 Prezident yol polisləri ilə bağlı sərəncam imzaladı

20:47 Məleykə Abbaszadədən abituriyentlərə xəbərdarlıq

20:36 “Kataloniya üsyanı”na Rusiyanın müdaxiləsi təsdiqlənib

20:24 Şimali Kipr türk lirəsindən imtina edir

20:12 Kredit ittifaqları bir-brinin ardınca niyə ləğv edilir?

20:05 Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşı təltif edilib

20:01 Pakistanda son 4 gündə 65 nəfər istidən ölüb

19:55 Kürdəmirdə avtomobil aşdı: yaralılar var

19:51 TAP-a qarşı çıxanlar İtaliyada hökumət formalaşdırır

19:47 Ulduz futbolçu Kəbəni ziyarət etdi

19:42 ABŞ-da marixuana çəkənlər həbs olunmayacaq

19:38 Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi yaradılacaq

19:33 Ələtdə Azərbaycan-Çin sənaye şəhərciyi salınacaq

19:27 İsrail beynəlxalq məhkəməyə veriləcək

19:23 DİM: Abituriyentlərdən 648 nəfəri imtahanda iştirak etməyib

19:18 Ərdoğan Fələstin liderinə zəng etdi

19:14 İran prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi

19:11 Qətərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu

19:06 Qabonun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

19:03 DİM: 28 nəfərin imtahan nəticələri ləğv edilib

18:59 Bakıda əl qumbarası tapılıb

18:55 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:50 Goranboya 2 milyon manat ayrıldı

18:45 Böyük Britaniya Kraliçasından İlham Əliyevə təbrik

18:41 İlham Əliyevdən əmisi ilə bağlı sərəncam

18:37 Neft bahalaşır

18:33 Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının vəliəhdindən İlham Əliyevə təbrik

18:29 ABŞ-Şimali Koreya danışıqları pozula bilər

18:25 Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:17 Çavuşoğlu: “İsrail etdiklərinə görə hesab verəcək”

18:12 Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

18:08 ““Şimal axını-2” layihəsi dayandırılmalıdır”

18:04 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi

18:00 Pakistanda şiddətli istilər - 65 ölü

17:56 “Dəniz Səki başqası ilə eşq yaşayırdı” – Keçmiş nişanlısı

17:52 İsrail İrana qarşı F-35 qırıcısını tətbiq etdiyini açıqladı

17:48 Şəhriyar Məmmədyarov Norveçdə superturnirdə iştirak edəcək

17:43 Rəngli sular zob yaradır

17:38 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

17:33 Putin Venesuela prezidentinə yardım əli uzatdı

17:28 Milli Məclisin sonuncu plenar iclasının gündəliyi müəyyənləşib

17:23 Jirinovskidən ilginc təklif

17:16 Avropaya qaçmış Xalid ibn Fərhan əmilərini çevrilişə niyə təhrik edir?

17:11 “Azərbaycan hekayələri” kitabı Londonda

17:06 Dağıstanda bəzi şəhər və kəndlər su altında qalıb

17:01 MN zabitlərin yol qəzasında ölməsi barədə məlumatlara aydınlıq gətirib

16:56 “Vicdan haqqı” finala hazırlaşır

16:51 “Təhsil haqqında” qanuna dəyişikliklər edilir

16:47 Ciddədə təyyarə sərt eniş etdi - Yaralılar var

16:41 İran-ABŞ qarşıdurması: Regionda daha bir Suriyanın yaranma ehtimalı var?

16:36 DİM I və IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarının nəticələrini açıqlayıb

16:30 ETSN Daşkəsəndə reyd keçirib

16:25 Serbiya Prezidentinin Azərbaycana səfəri başa çatıb

16:20 “Bakcell” karyera sərgisinə qatılıb

16:15 “Azərbaycanda son 5 ildə əllilərin sayı 100 000 nəfər artıb”

16:10 Beyləqanda ağır qəza - hərbi qulluqçu həlak oldu

16:03 “Putinin adamları” İtalyada hökumət formalaşdırır

15:56 “Vergilər Nazirliyi indi adam balası kimi işləyir...” - Cavid Qurbanov

15:51 “Bu sektorun imici o qədər korlanıb ki...”

15:46 Navalnını dəstəkləyən Yekatrinburq meri istefa verdi

15:40 Marinski teatrında kütləvi zəhərlənmə

15:33 “Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşü ilə bağlı heç bir razılaşma yoxdur”

15:28 Azərbaycan-Serbiya işgüzar görüşü keçirildi

15:23 Qoy sertifikasiya olsun, təki bu məsələyə bir son qoyulsun...

15:16 Gürcüstanın Azərbaycana qarşı xəyanəti...

15:11 Qrizmann qərar verməkdə çətinlik çəkir

15:06 “Ermənistanla danışıq aparması Azərbaycanın ən böyük güzəştidir”

15:01 “Mətanət İsgəndərli oxumasa yaxşıdır”

14:55 Fələstin İsraili beynəlxalq məhkəməyə verib

14:50 Azərbaycanda 6 kredit ittifaqının lisenziyası ləğv olunub

14:45 ABŞ Kim-ə bu xəbərdarlığı etdi: “Səni də Qəzzafinin gününə salarıq”

14:40 Paşinyan və Sarkisyan Gürcüstana gedir

14:35 DİM vakant vəzifələrin tutulması üçün ümumi müsahibə elan edib

14:30 Boru xətti tankın lüləsinə çevriləndə...

14:25 Rusiyada əks-sanksiyalar haqqında qanun qəbul edildi

13:58 Traktor aşdı: ağır yaralılar var

13:54 Rusiya və Türkiyə XİN başçıları arasında telefon danışığı olub

13:49 Azərbaycan beynəlxalq ədəbiyyat festivalında – İlk dəfə

13:44 Lənkəranda adı “Qırmızı kitab”a düşən kəpənək aşkar edilib

13:39 Ərli qadınların yubkasında əxlaq axtaran Manaf Ağayev

13:34 Maştağa sakini özünü asdı

13:29 Gizem Karaca məhkəmənin qərarına etiraz edib

13:24 “Dərman mafiyası işi”: Gömrük hospitalının iranlı həkimi həbs olundu

13:20 Dövlət qulluğuna qəbul üçün müsahibə elan edildi

13:16 Qəbul imtahanında ilk: DİM cavabın səhv olduğunu açıqladı

13:12 Şəhid əsgərimiz “Şücaətə görə” medalı ilə təltif olunub

13:04 “İclasımızda Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndənin təyin olunacağına ümid edirəm”

12:59 XİN-də geniş tərkibli iclas keçirilib

12:54 Putin SSRİ-ni sarsıdan 1991-ci ilin avqust qiyamından danışdı

12:49 “Ödənişlərin az olması vergi siyasətinin sərtləşdirilməsini tələb edir”

12:44 Sabah hava necə olacaq?

12:40 Məşhur müğənni xəstəxanaya yerləşdirildi

12:35 Azərbaycan: İran, ABŞ və İsrail arasında

12:30 “Arsenal”ın yeni baş məşqçisinin adı məlum oldu



ƏDƏBİYYAT

...

Sabir - Azərbaycan cəmiyyətinin diaqnostiki

Tarix 26.01.18, 10:44

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Şəhriyar del Gerani yazır...

 
İ. Kalvinonun sözü olmasın, deyir: “Fransada Balzakı məktəbdə oxumağa başlayırlar; kitab bazarındakı nəşrlərin sayına baxıb ehtimal etmək olar ki, fransızlar məktəbdən sonra da Balzakı oxumağa davam edirlər. Amma İtaliyada sosial bir sorğu keçirilsə, təəssüf, Balzakın adı son sıralarda olacaq”.

İndi, ey əzize-mənlər, Azərbaycanda Sabiri orta məktəbdə oxuyurlar. Kitab bazarındakı nəşrlərin nüsxəsinə baxsaq, aydın görərik. Gedin istənilən nəşriyyatın basdığı Mirzə Ələkbər Sabir imzalı kitablara baxın – 1000 nüsxə. Keçən həftə  “Qanun” nəşriyyatının yarmarkasında görmüşdüm “Hophopnamə”ni. Baxdım, 2012-ci il nəşri, 1000 nüsxə.

Yəni keçən 6 il ərzində Sabiri kitabdan, belə deyək, konseptual olaraq oxumağa cəhd eləyən 1000 oxucu yox hələ də. Kitablar piştaxtada “Bir dövrdə kim, sidqü-səfa qalmayacaqmış, Bilməm belə dövranları neylərdin, İlahi?” – deyə bağırmaqda. Hərçənd, min-min şükür, məmləkətin nüfuzu 2017-nin 1 dekabr statistikasında 9 milyon 822 nəfər.

Elə bu üçcə abzası oxuyan istənilən biriniz elə üçüncü abzasın vergüllərindən birinin dalından çıxıb soruşa bilər: “Alə, nə demək istəyirsən?”

Cavab: Əvvəla, “alə” özünsən, ikincisi, demək istəyirəm ki, açdığınız bütün polemikalar süni və lokaldır. Süni və lokaldırsa, məhəlli və saxtadır demək. Saxtadırsa, o zaman mən bu yazını bakılılar demiş, nöş yazıram? Heç nə, ayın axırı yaxınlaşır, qonorar üçün. Bu da mənim sosial həqiqətim.

Rast, belədir, öz sosial həqiqətimdən çıxış edib deyə bilərəm. Ki, çox təəssüf və təəccüb, Sabir hələ də Azərbaycan cəmiyyətinin son dərəcə dəqiq diaqnostiki kimi qalmaqda.

Azərbaycan insanı kitab oxumur. Heç kim oxumur. Nə oxucu oxuyur, nə jurnalist, nə polis, nə yazıçı, nə məmur, nə də naşir. Aşağı-yuxarı bütün təbəqələrlə ünsiyyətdəyəm. Heç kim oxumur. Ol səbəbdən bu güruhla əl-qətiyyən vəl-əşədənbillah mübahisə etmirəm. Ümumiyyətlə, nadanla mübahisə etməyi heç kimə məsləhət görmürəm. Nədən ki, kənardan baxanda kimin nadan, kimin vaqif olduğu görünmür.

Deyirəm, Azərbaycanda heç kim oxumur. Nə tele-jurnalist, nə radio dicey-micey, nə kitabxanaçı, nə də ay nə bilim nəçi. Amma istənilən şairin, istənilən yazıçının təfəkkür müzakirəsinə qoşulmaq həyasızlığını özündə tapır. Məqsəd də bu: Təki qanqaraçılıq olsun!

Əl-qərəz, qoy hər kəs öz bataqlığında xoşbəxt olsun. Biz keçək qeyri-qurbağaye mövzumuza.

Azərbaycan cəmiyyətinin rifahı yalnız və yalnız Sabirin aktual olmadığı dövrlərdə. Nə yazıq, az qala 150 ildir Sabirin yazdıqları bizim məlum və məşum cəmiyyətin aktual güzgüsü. Xahiş edirəm bu cümlədəki “güzgü” sözünü məxsusən yadınızda saxlayın.

Sabir nə deyirdi?

1. Oxuyun.

2. Mövhumatdan uzaq olun.

3. Azyaşlı qızları ərə verməyin, ilk növbədə təhsil verin.

Əl-əlbət, bu sıralamanı riyaziyyatın bizə verdiyi imkanlardan dolayı uzatmaq mümkün. Di gəl, biz, ədəbiyyatın verdiyi imkanlardan danışırıq.

Yaxşı, bəs, biz nə deyirik? Məsələn, Sabiritənqid tendensiyasının banisi, mərhum yazıçı dostumuz Rafiq Tağı nə deyirdi? Məgər, Rafiq bəy bunlardan savayı nə isə deyirdi mi? Əsla!

Bu yerdə əlahəzrət məntiq demonstrativ pronounsca qulağıma pıçıldayır: Rafiq bəy qarışıq bütün çağdaş maarifçilər Sabiri üzünə ələk kimi tutmalı və cəmiyyətin qarşısına böylə çıxmalı. Nədən ki, Sabir ağrıları hələ də bütün düşüncə adamlarının iliklərində.

Sən nə vaxt bu ağrılardan qurtuldun. Ki, Sabirin bir şair kimi estetik inkarına qalxdın? Sən hələ bir maarifçi kimi Sabirin dediklərini cəmiyyətə eşitdir, aydın bir ortam yarat, daha sonra şair kimi bədii-estetik təyinini verərsən, ey dust. Və nə qərib bir olay –  Sabirin, “Harda müsəlman görürəm qorxuram!” nidası bir əsr sonra bıçaq formasında Rafiq bəyə sancılır. Sabir bəy məhz bu xurafatı ötürmüşdü mistik-diaqnostik mətniylə. Görünür bizdən daha yaxşı tanımışdı Azərbaycan cəmiyyətini. Rafiq bəy Sabirin onillər öncə yolumuza tutduğu həmin o aktual güzgüyə baxmalıydı. O güzgünün əks etdirdiyi cəmiyyəti görməliydi. Baxmadı, o güzgünü sındırmağa qalxdı. Və… hamımızı sındırdı öz dəhşətli taleyilə. Rafiq Tağının taleyi aşağı-yuxarı çağdaş ədəbiyyatın taleyi idi. Rafiq bəyə vurulan xurafat bıçağı hamımıza dəydi, hətta Sabirə də. Amma təkcə Rafiq Tağı dünyasını dəyişdi. Ruhumuz şad olsun!

Qəti şəkildə bədiiliyə getmədən publisistik yazıya davam edirəm.

Elə indicə bayaq üçüncü abzasın dalından çıxıb sual verən yoldaş gözlənilməz şəkildə ikinci sualını ünvanladı.

Sual: Klassikləri tənqid etmək olarmı?

Cavab: Sənətə çevrilə bilən hər şey olar!

Axundovun Füzulini inkarı izmə çevrildi. Sözün böyük mənasında ədəbiyyat qazandı. Şimdi Füzuli də yerində, Axundov da. Di gəl, ol mübarək inkar estetikaların savaşı deyildi, bədii-intim münasibətiydi. Həmin münasibətdən dramaturgiya kimi, realizm kimi nəsnələr doğuldu. Bəs Sabiri inkardan nə doğulacaq?

Sabir estetikasıyla hazırkı vaxtda bədii-intim münasibətə girmək qəti şəkildə gərəksiz.

Sabir deyir: Oxu! Sən nə deyəcəksən? Deyəcəksən, Oxuma?

Sabir deyir:

“Ay nənə, bir qırmızı saqqal kişi!
Ağzu dualı, qoca baqqal kişi!
Gah başımı, gah gözümü əlləyir,
Gah budumu, gah dizimi əlləyir,
Gah çənəmi, gah üzümü əlləyir,
Bir para söz də deyir ehmal, kişi,
Ağzı dualı, qoca baqqal kişi!..”
 

Sən nə deyəcəksən? Deyəcəksən, yox, get pedofil ol?

Tam səmimi deyirəm, şəxsən mən, bir şair kimi, yazıçı kimi Sabir estetikasıyla istər bədii-intim, istərsə də sosial-ictimai inkar münasibətinə girmək müstəvisində impotentəm.

Başqa heç nə…(kulis)

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

Bakının abadlığı adı altında büdcə talanı! – “Bakı Abadlıq Xidməti” MMC milyonlarla dolları göyə sovurur

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru