rezonans

Xəbər xətti

22 İYUN

0:59 Həkimlər “Yaşamayacaqsan“ demişdi - Dünya üçüncüsü oldu

0:47 “Qarabağ” axtardığı qapıçını İtaliyada tapdı

0:34 “Facebook” qruplara üzvlük ödənişli ola bilər

0:21 “İngiltərə qalib gələrsə, verilişə lüt çıxacam” - Aparıcı söz verdi

0:13 Buffonun bir ayağı PSJ-də

21 İYUN

23:59 Ermənistan məktəblərini korrupsiya bürüyüb

23:54 Naxçıvan əhalisinin sayı artıb

23:48 Fələstin daha bir təşkilata üzv oldu

23:42 Bakıda qayda pozan yol polisi cəzalandırıldı - Video

23:36 Mahaçqalada atışma zamanı bir nəfər ölüb

23:30 “Miss Britaniya”nın meyiti tapılıb

23:24 Gürcüstanda daha 3 nazirlik ləğv olunacaq

23:18 Bu günün işi, 47 il sonranın yazısı... - Elçin Mirzəbəylinin qeydləri

23:12 Qardaş qardaşı bıçaqladı

23:06 Türkiyədə gecə klubunda atışma olub, ölənlər və yaralananlar var

23:00 Ölkənin qızıl-gümüş bazarında qiymətlər düşür

22:55 Paşinyana qarşı qaldırılmış cinayət işi bağlandı

22:49 Rio-de-Janeyroda polisin keçirdiyi əməliyyat zamanı 6 nəfər öldürülüb

22:43 Sevinc ərə getmədiyini belə təsdiqlədi - Video

22:37 Azərbaycanda narkomanlar arasında yeniyetmələr və azyaşlılar da var

22:31 Ərdoğandan etiraf:16 ildə bunu edə bilmədik

22:25 Şəmkirdə musiqiçilər qəzaya düşdü

22:19 Bu şirkət 18 min dollar maaş təklif edir

22:13 Mun Ce-in: KXDR tam nüvəsizləşdirmə üzrə real tədbirlər görür

22:07 Gədəbəydə avtomobil yolları yenidən qurulur - Video

22:01 Vasif Talıbov İranın Naxçıvandakı baş konsulunu təltif edib

21:56 Sarkisyanın qohumlarının biznes-imperiyalarında yoxlamalar aparılır

21:50 DÇ 2018: Fransa - Peru qarşılaşması - Fransa qalib gəldi

21:44 “Araz” Supermarketlər Şəbəkəsi işçisinin qətli ilə bağlı məlumat yayıb

21:38 10 yaşlı azərbaycanlı istedadı ilə dünyanı heyran edir - Fotoar

21:32 Bakıda tələbəni döyüb, öldürən şəxslərə hökm oxunub

21:26 Türkiyə ilk “F-35”i təhvil aldı

21:20 Baş katib: “BMT-yə üzv dövlətlər Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarına hörmət etməlidir”

21:14 Pambıqçıların zəhərlənməsinə görə cinayət işi: 3 vəzifəli şəxs həbs olundu

21:08 Neftçalada 19 yaşlı gənc intihar edib

21:02 Latviyada rus dilində tədris qadağan edildi

20:57 ABŞ-da ağdərililər “milli azlığa” çevrilir - Hesabat

20:51 Zərdabda ağır yol qəzası: ölən və yaralılar var

20:45 Trampdan etirazçıya şok sözlər: Ananın yanına get...

20:39 Yay gəldi - Bakıda kirayə mənzillər ucuzlaşdı

20:33 “Bu dəfə Azərbaycan müdafiə naziri haqqında həqiqəti söyləyib…”

20:27 Netanyahunun həyat yoldaşına 100 min dollarlıq korrupsiya ittihamı

20:21 Fred “Mançester Yunayted”də - Rəsmi

20:15 XİN: Qətnamələrinin icrası Minsk qrupuna həvalə edilib

20:09 “İlqar Məmmədovu qətiyyən siyasi məhbus hesab etmirəm”

20:06 Azercell “Yaşa Azərbaycanım” sərgisinə dəstək oldu

20:03 Liviyada milli ordu iki əsas neft limaninı silahlılardan geri alıb

19:58 Azərbaycanda bu universitetin girişində sütunlu tavan çökdü

19:52 Şabranda arvadı küsüb evdən gedən kişi özünü asdı

19:46 İsmayıllıda körpü uçdu, şəhərlə əlaqə kəsildi - Video

19:40 Türkiyə ABŞ-dan idxal olunan bəzi məhsullara gömrük rusumu tətbiq edib

19:34 Ronaldu: “Keçi saqqalı mənə uğur gətirir”

19:28 Çingiz Qənizadə: “Azərbaycan vətəndaşları qul deyil”

19:22 Ərdoğan koalisiya hökumətinin anonsunu verdi

19:16 Bədən tərbiyəsi, gənclər siyasəti və turizm xərcləri 45% artırılır

19:10 Vasif Talıbov baş nazirin birinci müavini işdən çıxarıb

19:04 Sosial müdafiə və sosial təminat xərcləri 7%-ə yaxın artırılır

18:59 Putin Poroşenkoya zəng edib

18:53 Göyçay körpüsü yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək

18:47 “Qarşı tərəfdə qoşunların toplanmasını müşahidə edirik…” - David Babayan

18:41 Yol tikintisinə 13,7 milyon manat ayrıldı

18:35 Saxlanılan bankir Zakir Zeynalovun oğludur

18:29 Azərbaycanın energetika naziri OPEC-in tədbirində çıxış etdi

18:23 Buraxılış imtahanlarının nəticələri nə vaxt açıqlanacaq?

18:17 Bu rayonların qazı kəsiləcək

18:11 Mənsimovun daha bir “törəməsinin” 2.3 milyardlıq borcu üzə çıxdı

18:05 Avropa Birliyi Yerevana 3 milyon ayırdı

18:00 Azərbaycanda uşaqlara dini adların qoyulması halları azalıb

17:54 Dünya əhalisinin üçdə biri oyun oynayır

17:49 Somali iranlı 17 dənizçini azad edib

17:44 “Üçdə bir”

17:38 Zidandan sonra oğlu da “Real”dan gedir

17:28 “Messi dünya kubokuna görə ağlayır”

17:22 Səfər Mehdiyev vətəndaşları qəbul edəcək

17:18 Ərdoğan koalisiya hökumətinin anonsunu verdi

17:13 Müşviqabad qəsəbə sakinləri ilə növbəti səyyar görüş keçirilib

17:13 İsraildəki “Avroviziya”ya dörd şəhər namizəddir

17:08 Rusiya azərbaycanlıları Diaspora komitəsinin işindən razıdırlar mı?

17:03 Bakının 2 rayonunun qaz təchizatı məhdudlaşdırılır

16:58 Putin və ya dünyanı öz maskası ilə heyran etmiş Moskva

16:53 Göyçaydakı körpünün dağılması ilə bağlı 7 vəzifəli şəxs həbs olundu

16:48 Türkiyədə avtobus aşdı: 25 yaralı

16:43 Ana olmağa hazırlaşan Oksana həyatını dəyişən gizli şəxsdən yazdı

16:38 Qadını alçaltdığını etiraf edən məşhur Azərbaycan şairi

16:33 Əmanətçilərin 100 milyon manata yaxın pulunu mənimsəyən bankir tutuldu

16:27 Azərbaycanlı Moskvada atasının qatilindən qisasını aldı

16:22 Böyük Britaniyada kilsə bağlandı - Quşlara görə

16:16 Tramp qalmaqallı qərarını ləğv etdi

16:11 Neftçalada 17 yaşlı oğlan özünü asdı

16:06 Kəlbəcər sakini Cavid Qurbanovdan və imkanlı şəxslərdən kömək istəyir

16:01 Rusiyada mumiya tapıldı

15:55 Azərbaycan tütün idxalını azaldıb

15:50 Paşinyanın məmur balaları və hərbi xidmətlə bağlı planı var

15:43 Moskvadan Yerevana uçan təyyarə faciədən qurtuldu

15:37 Günəşdə partlayış baş verdi

15:32 Nazirin qəbul vaxtı dəyişdi

15:25 “Devid üçün yaxşı arvad olmağa çalışıram”

15:17 “Terrorçular iyulun 4-də Menbiçin mərkəzini tərk edəcəklər”

15:06 Elçin Quliyev İran-Azərbaycan sərhədində silahlı insidentin baş verdiyi ərazidə olub

15:00 Hacı Nuran xəstəxanaya yerləşdirildi

14:55 Ali təhsil və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə ərizə qəbulu başa çatıb

14:45 Avropada Sorosa qarşı qanun qəbul edildi

14:40 İranlı nazir Azərbaycana gələcək

14:33 DÇ-2018: Sabahkı oyuna hakim təyinatları açıqlandı

14:26 Türkiyə yeni əməliyyata başladı

14:21 Təhsil Nazirliyinə yeni Aparat rəhbəri təyin edilib

14:16 Sarkisyanın adamlarına qarşı əməliyyat keçirildi

14:11 “Media klub” KİVDF-nin işini araşdıra bilər?

14:06 İmişli sakini Bakıda öz maşınını qaçırdı

14:02 Ərdoğan çətin imtahan qarşısında - Türkiyədəki seçkilərin 5 mümkün ssenarisi

13:57 “Aqrarkredit” şirkəti: “Ürəkbulanma zəhərlənmə demək deyil”

13:32 “Məni Elmarla dəyişik salırlar, Azərbaycan haqda sual verirlər...”

13:27 “Avropa İttifaqı Minsk qrupunun vasitəçilik səylərini və təkliflərini dəstəkləyir”

13:22 “Keçi saqqalı mənə uğur gətirir” - Ronaldo

13:17 Sabah hava necə olacaq?

13:13 “Hüseyn elə bilirdi ki, Roza maşını ona verəcək”

13:08 “Taliban”dan növbəti hücum: 14 hərbçi öldürüldü

13:03 Azərbaycanda uşaqların ölümünə səbəb olan oyunun qurucusu tutuldu

12:58 Əli Əhmədov: “Təhsil islahatları dərinləşməkdə davam edir”

12:54 Birləşmiş Ştatların gündəlik neft hasilatı 10,9 milyon barreldir



ANALİZ

...

Rusiya kəşfiyyatı xarici ölkələrdəki seçkilərə nə cür müdaxilə edir?

Tarix 26.05.17, 13:26

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Merve Seren
Anadolu News Agency


Rusiyanın ABŞ-dakı son prezident seçkilərinin nəticələrinə kiber üsullarla müdaxiləsi yönündə müzakirələrin əsdirdiyi küləklər hələ sakitləşmədiyi dönəmdə Donald Trampın rus kəşfiyyatı ilə əlaqələri mövzusunda aparılan istintaqa rəhbərlik edən FBI başçısı Ceyms Kominin ani bir qərarla vəzifəsindən uzaqlaşdırılması böhranı daha da dərinləşdirib.

Prezident seçkisinə rus müdaxiləsinə bağlı CIA, FBI və NSA-nın ortaq şəkildə hazırladığı və yanvar ayında yalnız 25 səhifəlik qisimi açıqlanan kəşfiyyat hesabatı ABŞ siyasi tarixinin ən böyük siyasi qalmaqallarından birinə çevrildi. Siyasi təşkilatların elektron sistemlərinin "hack" edilməsi və oğurlanan məlumatların "WikiLeaks" kanalına sızdırılaraq ABŞ-da siyasi böhrana gətirib çıxarması KQB-nin uzun illərdir müraciət etdiyi "aktiv tədbir" ("siyasi təxribatlar") ilə "kiber əməliyyatlar" arasında birbaşa bağ qurulmasına səbəb oldu.


Kiber hücumlarda bənzər taktikalar

Rusiyanın digər ölkələrdəki seçkilərə marağı ABŞ prezident seçkilərin ilə bitmədi. Məsələn, Fransada 23 Aprel 2017 tarixdəki prezident seçkilərinin ilk turundan iki gün sonra informasiya texnologiyaları təhlükəsizliyi sahəsində ixtisaslaşmış kiber təhlükəsizlik firması "Trend Micro" (Tokio) rus hackerlərin prezidentliyə namizəd Emmanuel Makronun seçki kampaniyasını hədəfə aldıqlarını iddia etdi.

ABŞ kəşfiyyat təşkilatları "Pawn Storm" (başqa adla – "Fancy Bear" və ya "APT 28") adlı kiber casus qrupunun Rusiyanın hərbi kəşfiyyat xidməti QRU ilə bağlantısına diqqət yetirərkən, "Trend Micro"lu araşdırmaçı Feyke Hakebord "Pawn Storm"un istifadə etdiyi digital infrastrukturdan Makronu hədəfə alan saxta "web domain"i təsbit etdiklərini açıqladı. Digər tərəfdən, Hakebord Makrona qarşı hücumlara dair rəqəmsal barmaq izlərinin 2016-da H.Klintonun seçki kampaniyasını icra edən Demokratik Milli Komitənin (DNC) və 2016-nın aprel-may aylarında Almaniya kansleri Merkelin partiyasını hədəf alan hücumlarla bənzər olduğunu vurğuladı.

Bu proseslər kəşfiyyat dünyasında "informasiya müharibələri" və "təsir əməliyyatları / nüfuz casusluğu" mövzularını yenidən gündəmə gətirdi. ABŞ-da davam edən müzakirələrdə Rusiyanın rəqib ölkələrin seçkilərini, ya da siyasi qərar qəbuluna təsiretmə məqsədilə kiber vasitələrlə icra etdiyi əməliyyatları, əsasında SSRİ DTK-sından miras qalan və Soyuq müharibə dövründəki "aktiv tədbirlər"lə əlaqələndirməyə dair müzakirələrin əsası oldu.

Tarixi bir istilah olan "aktiv tədbirlər" Rusiyanın kiber / informasiya əməliyyatları ABŞ Nümayəndələr Palatası Kəşfiyyat Komitəsinin bu il martın 20-də, açıq iclasda, "Rusiyanın aktiv tədbirlərinin  istintaqı – Open Hearing on Russian Active Measures Investigation" başlığı ilə müzakirəyə çıxarılıb.

Aktif tədbirlər və dərketmənin idarə olunması

Nümayəndələr Palatasının martın 15-də  "İnformasiya müharibəsi və əks-təbliğat" başlıqlı iclasında Fort Livenvortdaki Xarici Hərbi Araşdırmalar Ofisinin (FMSO) qocaman analitiki və Rusiya üzrə mütəxəssis olan Timoti L. Tomas, Rusiyanın "informasiya savaşı" konsepsiyasını "texniki" və "psixoloji" informasiya şəklində iki əsas kateqoriyaya ayırmışdı. 

Tomas kiber və ictimai medianın qarışdırma trendini və Rusiyanın ortaya çıxan yeni tendensiyalar və döyüş formasının əhəmiyyətli yenilənməsindən söz açdı.

Bu anlayış çərçivəsində Rusiya ənənəvi aktiv tədbirləri əks etdirən "online" taktika ilə əməliyyatlar icra etməkdədir. Məsələn, Rusiya ölkə daxili və öılkə xaricindəki siyasi gündəm və ideologiyasını reallaşdırmaq üçün bəzi müstəqil qruplardan istifadə edirdi.

1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən, xüsusilə də Putinin ilk və daha sonra 2000-ci illərdəki iqtidarı dövründə FSB kompüter quldurluğu ilə məşğul olan "qaranlıq qruplar"la naməlum əlaqələr qurmağa başlamışdı. Bu döyüş tərzi, Yaxın Şərqdə cərəyan edən "vəkalət müharibələri"n sanki bir başqa versiyasını xatırladır.

Bəs "aktiv tədbirlər" anlayışı tam olaraq nə deməkdir?

Bu, ruscadakı "активные мероприятия" olub KGB tərəfindən bir sıra "təsiretmə fəaliyyəti"ni ifadə etmək üçün istifadə edilən çətir anlayışıdır. Ancaq qeyri-rus qaynaqlar bu anlayışı daha çox dar mənada "dərketməni idarəetmə"` ilə məhdudlaşdırır. O, rusların Sovet İttifaqı haqqında müsbət, düşmənlərinə dair isə mənfi hisslər yaratmaq vasitəsilə cəmiyyəti, ya da qərar alıcıların davranışlarına və fikirlərinə təsir üçün müraciət etdikləri örtülü vasitələr, ya da siyasi faaliyət başa düşülməlidir.

Aktif tədbirlərin ümumi xüsusiyyəti və məzmunu haqqında ən dəqiq açıqlamanı sabiq KGB general Oleq Kaluginin hələ 1998-ci ildə CNN-ə verdiyi müsahibədə ifadə edilib. Kalugin sovet kəşfiyyatının aktiv tədbiri sovet kəşfiyyatının qəlbi və ruhu adlandırıb və mahiyyətinin dağıdıcılıq – subversion olduğunu dilə gətirib.

Bu tətbiqlər, Kaluginə görə, kəşfiyyat məlumatı toplama fəaliyyəti yox, dağıdıcılıqdır. Sözügedən tədbirlər Qərbi güçsüzləşdirmək, başda NATO olmaqla Qərb ittifaqında uyğunsuzluq və ayrışma yaratmaq və ABŞ-ı Avropa, Asiya, Afrika və Latın Amerika xalqlarının gözündə zəiflətmək kimi məqsədləri nəzərdə tutur. 

Sovet dövründəki tətbiqlər

Kaluginin rəyini nəzərə aldıqda, "aktiv tədbirlər" anlayışı əslində, siyasi döyüş taktikasından başqa bir şey deyil. Bu taktika müstəqil (görünüşlü) təbəqə ya da qrupların təşkiletmə və onları maliyyələşdirmə, qapalı nəşrlər, mediada manipulyasiya, dezinformasiya, saxtakarlıq və təsir agentlərinin satın alınması kimi fəaliyyətləri ehtiva edir.

Fletçer R. Skoen və Kristogfer Lamb 2012-ci ilin iyununda Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutunun hesabatında bu cür aktiv tədbirlərin son dərəcə dar əhatəli olduğunu irəli sürüblər. Onların rəyincə, Sovet İttifaqının aktiv tədbirlər proqramları qavrayış manipulyasiya üçün açıq, ya da örtülü əməliyyatlara, təşviş, sui-qəsd və hətta terrorizm kimi sahələri əhatə edib.

"Aktif tədbirlər" xüsusilə Xruşşov dövründə (1953-64) daha geniş şəkildə yenidən hazırlanıb. Soyuq müharibə dövründə o, rəqib ölkələrə qarşı dağıdıcı fəaliyyətlərdə istifadə olunub. Andropov dövründə (1967-82) KGB bu metodologiyadan istifadə edib.

1970-ci illərdə tərəf dəyişdirmiş KGB agenti Yuri Bezmenov, KQB-nin bu sisteminin dörd təməl mərhələsini açıqlayıb. Buna görə də, ona ədəbiyyatda "Dağıdıcı fəaliyyətin Bezmenov modeli" deyilir.

İttihamlar Trampı iqtidardan məhrum edə bilər

Soyuq müharibə dövrünün irsini əks etdirən "aktiv tədbirlər" indiki vaxtda kiber texnologiyanın də dövriyyəyə girməsi ilə çox daha geniş tətbiq sahəsinə çevrilib. Hazırda Rusiyanın bu taktikanı Ukraynadan tutmuş Çeçenistana qədər qarşıdurmaların olduğu bütün bölgələrdə tətbiq etdiyinə dair ümumi bir rəy var. 

Rusiyanın aktiv tədbirlərlə ABŞ və Fransadakı seçkilərinə təsiri bu ölkələrin daxili siyasətinə dərindən təsir etməkdədir.

Bu xüsusdakı iddialar hələ qətilik qazanacaq şəkildə isbat ediməsə də, bundan betərinin gözlənildiyinə dair şayiə və iddiaların ciddi nəticələr doğura bilər. Belə ki, bu gün ABŞ-da bəzi siyasi və kəşfiyyat təşkilatlarının yüksək mənsəbli rəhbərləri vəzifələrindən kənarlaşdırılıb.

Üstəlik, rus agenti olmaqla ittihamlanan və bəlkə də bir gün bu səbəblə ABŞ prezidenti də iqtidardan kənarlaşdırılacaq.(Tərcümə: Strateq.az)

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

XİN: Qətnamələrinin icrası Minsk qrupuna həvalə edilib

bitmap-img3

Rakurs

Vergilər Nazirliyi Yanında Lokal Gəlirlər Departamentində nə baş verir?

bitmap-img3

Seçmələr

“Azərbaycanda analoqu olmayan məzhəb mehribanlığı var”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru