Xəbər xətti

21 OKTYABR

12:13 Hava yenidən pisləşəcək: Leysan gözlənilir

12:06 Kataloniyanın taleyi həll olur - Nazirlər toplanır

12:01 Ramil Usubov Gəncədə şikayətçi vətəndaşları qəbul edib

11:56 Kiçik və orta sahibkarlara vergi güzəştləri tətbiq oluna bilər

11:49 Azərbaycan ət idxalı üçün xərclərini 91% artırıb

11:42 İtaliya polisi 15 milyon avroluq narkotik ələ keçirib

11:36 İrana qarşı sanksiyalar müzakirə olunacaq - ABŞ Konqresində

11:31 AŞ PA-dan Azərbaycana hücumlar Səməd Seyidovu bitirə bilər

11:26 Misirdə 4 avtomobilin toqquşması nəticəsində 16 nəfər ölüb

11:20 Azərbaycan Mərkəzi Bankı hərrac keçirəcək

11:13 Azərbaycan idmançıları yarışlardan 1 illik kənarlaşdırıldı

11:07 Qabil Hüseynli: “1993-cü ilin əvvəlində Qarabağı xilas etmək şansı böyük idi”

11:02 Rusiya XİN: İŞİD-lə mübarizədə istənilən addımları təqdir edirik

10:57 Baş alıb gedən “qara yumor”un, plagiatlığın qarşısını necə almalı...

10:50 Qızıl 9 dollardan çox ucuzlaşdı

10:45 Jirinovski: “Azərbaycan Rusiyanın tərkibinə daxil olmalıdır”

10:39 Ronaldo 370 yaralıya yardım etdi

10:33 İndoneziya sahillərində 5,3 bal gücündə zəlzələ olub

10:28 İşğalçıya çarpaz zərbə: Bakının “əli” güclənir, İrəvan şanssız qalır

10:23 Sabirabadda iki avtomobil toqquşub: Ölən və yaralılar var

10:18 Dünya birjalarında neft bahalaşıb

10:13 Atəşkəs 126 dəfə pozulub

10:09 Əfqanıstanın paytaxtı raket atəşinə məruz qalıb

10:05 Gürcüstanda yerli idarəetmə orqanlarına seçkilər keçirilir

10:00 Azərbaycanın D-8 ölkələri üçün əhəmiyyəti

0:57 S-400 Yaxın Şərqdə oyun qaydalarını dəyişdirir

0:44 Alim Qasımov haqda film çəkildi

0:38 İlk üzən elektrostansiya istifadəyə verilib

0:25 Rusiya: “Bir çox ölkə xüsusi əməliyyatlar keçirməlidir”

0:12 II Avropa Oyunlarının Atletlər Kəndinə azərbaycanlı rəhbər təyin olundu

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

20 OKTYABR

23:58 Bacısını oğlanla görən 17 yaşlı gənc bıçağa əl atdı

23:44 Daha bir azərbaycanlı interpolun axtarışındadır

23:39 Şirin qazlı içkilər uşaqlarda sümük əriməsinə səbəb olur

23:26 Azərbaycandan aparılan 33 ton pomidor Rusiyaya buraxılmadı

23:11 “Gelandewagen”in istehsalı dayandırılıb

23:06 Qax sakini bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb

22:59 Sərdar Cəlaloğlu Dəniz Baykalla olan görüşündən danışdı

22:44 “Bu bankda böyük məbləğdə pulu olanlara deyirlər ki, puldan imtina et”

22:39 “Kiyev-Bakı münasibətlərindəki pozitivlik heç də hamının xoşuna gəlmir”

22:25 FES rəhbərliyinə namizədlər - Siyahı

22:18 Rusiya helikopterləri terrorçuların bazasına endi

22:04 “Qanuni oğru” 3,6 milyon avro ödəyərək azadlığa çıxdı

21:56 Şəmkirdə 26 yaşlı oğlan öldürülüb

21:48 13 yaşlı yeniyetmə məktəbdə atəş açdı

21:34 Məşhur müğənninin evini yardılar

21:27 Axtarışda olan 26 nəfər həbs edilib

21:13 Misirdə silahlı toqquşma: 3 polis ölüb, 1 yaralı

21:07 Xaçmazda məktəbli itkin düşüb

20:55 FİFA futbol vətəndaşlığı ilə bağlı qaydalara yenidən baxacaq

20:47 Füzulidə top mərmisi tapılıb

20:35 Bu ilin 6 ayında ölkədə toplanılan qanın miqdarı açıqlanıb

20:29 Ölkəyə istilik veriləcəyi tarix açıqlandı

20:16 Mağazalardan oğurluq edən dəstə üzvləri saxlanıldı

20:03 Xalq artisti əməliyyat olundu

19:57 “Marca”: “Qızıl top” Kriştianu Ronalduya veriləcək

19:53 Bitkoinin qiyməti 6 000 dollar həddini keçib

19:49 MM reklamla bağlı cərimə təklifini qəbul etdi

19:45 Jirinovski: “Azərbaycan Rusiyanın tərkibinə daxil edilməlidir”

19:41 Makron: “Tramp AB ölkələrini bir-birinə yaxınlaşdırdı”

19:36 Kabildə qanlı hücum: 30 ölü

19:33 Çexiyada parlament seçkiləri başlayır

19:29 Zakir Həsənov yeni zenit-raket sistemlərinin döyüş hazırlığını yoxladı

19:24 Ermənistan ordusunun hərbi hissəsində partlayış baş verib

19:20 Malayziya: “Qarabağın işğalının davam etməsi qəbuledilməzdir”

19:16 TANAP-a 500 milyon dollar kredit ayrıldı

19:11 Ərdoğan: “Azərbaycan BMT TŞ-nın üzvü olsun”

19:07 Xələf Xələfov: “Ermənistan destruktiv siyasət yürüdür”

19:03 “Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onu regionun sütununa çevirib”

18:58 Azərbaycanın Gürcüstandakı səfiri Çovdarova baş çəkib

18:53 Keçmiş Türkiyə gözəli reanimasiyaya yerləşdirildi

18:49 D-8 ölkələrinin birgə universiteti yaradılacaq

18:45 Azərbaycanda təqaüd alan tələbələr azalıb

18:41 Bakıda sahibsiz itlər nömrələnəcək

18:37 Azərbaycanda yeni şəlalə aşkarlandı

18:33 Azərbaycanla Meksika arasında saziş imzalanıb

18:30 ABŞ-da 3D printerlə raket yaradılacaq

18:25 Qəbul imtahanında daha bir yenilik

18:20 “Öldüyünü bilib iki əlini başına vurub ağladı”

18:16 Türkiyənin baş naziri Ankara merini istefaya səslədi

18:12 Moskvada ermənilərlə taciklər arasında kütləvi dava

18:08 MTRŞ 11 quruma yayım lisenziyası verib

18:04 Sabahın məzənnəsi

18:00 İspaniya Kataloniya parlamentini buraxır

17:54 Yeni modelin tətbiqindən əvvəl sınaq və monitorinq imtahanları keçiriləcək

17:48 “Ondan əl çək, daha evlidir”

17:42 Avropa Birliyi Kataloniya məsələsinə qarışmayacaq – Donald Tusk

17:35 Patriarx Kirill Azərbaycan prezidentinə məktub göndərib

17:29 “Kreditə görə 2 illik həbs edilənlərə xərclənən vəsaitlə 2 min ailəni mənzillə təmin etmək olar”

17:24 İraq hərbçiləri Kərkükdə kürdlərin əlindəki sonuncu şəhəri də nəzarətə götürdü

17:20 Azərbaycanda yeni televiziya yaradıldı

17:15 Telman İsmayılovun oğlunun 2 milyonluq avtomobili satışa çıxarılır

17:10 Türkiyənin Baş naziri də Ankara merini istefaya səslədi

17:04 Nəsimi rayonunda “Uşaq Hüquqları aylığı” tədbirlərinə start verildi

17:00 Azərbaycan gənclər təşkilatlarının nümayəndələri Soçidə ermənilərin təxribatının qarşısını alıblar

16:59 “Nokia 7” də gəldi

16:53 Biləsuvar Regional Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin saytının təqdimatı keçirildi

16:48 Yaqland Rusiyanı AŞPA-ya qaytarmaq üçün Moskvaya getdi

16:43 Səbail gəncləri “Ağ ölümə” yox deyir

16:37 Bu ərazilərdə sürüşmə sahələri yenidən fəallaşdı - Siyahı

16:32 “Yoldaşımın aparıcılıq etməsinə icazə vermirəm” - Elvin

16:26 “İqtisadiyyatımız 3 dəfədən çox artıb, 2 milyona yaxın iş yeri açılıb”

16:20 Gündə 15 dəqiqə gözəl şeylər haqda düşünsəz...

16:14 Saakaşvili ukraynalıları yenidən Ali Radanın qarşısına çağırdı

16:09 “Nar”-dan yenilənmiş “Günlük” paketləri

16:05 Azərbaycan prezidenti: “Məscidləri dağıdan Ermənistan heç vaxt müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz”

16:00 Uşaq hüquqları ilə bağlı seminar keçirildi

15:50 Məşədi, Dinozavr, Əkibala – Yazıçılarımızın “kliçkaları”

15:45 Təzə “Gelandewagen” gəlir

15:40 “Nikoil Bank” dakı böüyk talanın pərdə aprxasında nələr və kimlər gizlənir?

15:34 Regionda birdəfəlik sülhün bərqərar olmasına mane olan faktor nədir?

15:34 “Heç kəs Azərbaycan və Ermənistanı hansısa həll variantına məcbur edə bilməz”

15:29 Azərbaycan cüdoçusu dünya çempionu olub

15:23 Azərbaycan idmançıları olimpiadadan kənarda qala bilər

15:17 Dövlət qulluğu sahəsində 8 minədək boş yer var

15:11 Azərbaycan Prezidentinin Türkiyəyə səfəri başa çatıb

15:05 Pensiya və müavinətlər üçün dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait artırılır

14:59 Həftəsonu ənənəsi dünyada və bizdə...

14:54 Səhiyyə xərcləri üçün 740,7 milyon manat vəsait ayrıldı

14:49 Hökumət borclanma siyasətini sərtləşdirir


ANALİZ

...

Rusiya kəşfiyyatı xarici ölkələrdəki seçkilərə nə cür müdaxilə edir?

Tarix 26.05.17, 13:26

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Merve Seren
Anadolu News Agency


Rusiyanın ABŞ-dakı son prezident seçkilərinin nəticələrinə kiber üsullarla müdaxiləsi yönündə müzakirələrin əsdirdiyi küləklər hələ sakitləşmədiyi dönəmdə Donald Trampın rus kəşfiyyatı ilə əlaqələri mövzusunda aparılan istintaqa rəhbərlik edən FBI başçısı Ceyms Kominin ani bir qərarla vəzifəsindən uzaqlaşdırılması böhranı daha da dərinləşdirib.

Prezident seçkisinə rus müdaxiləsinə bağlı CIA, FBI və NSA-nın ortaq şəkildə hazırladığı və yanvar ayında yalnız 25 səhifəlik qisimi açıqlanan kəşfiyyat hesabatı ABŞ siyasi tarixinin ən böyük siyasi qalmaqallarından birinə çevrildi. Siyasi təşkilatların elektron sistemlərinin "hack" edilməsi və oğurlanan məlumatların "WikiLeaks" kanalına sızdırılaraq ABŞ-da siyasi böhrana gətirib çıxarması KQB-nin uzun illərdir müraciət etdiyi "aktiv tədbir" ("siyasi təxribatlar") ilə "kiber əməliyyatlar" arasında birbaşa bağ qurulmasına səbəb oldu.


Kiber hücumlarda bənzər taktikalar

Rusiyanın digər ölkələrdəki seçkilərə marağı ABŞ prezident seçkilərin ilə bitmədi. Məsələn, Fransada 23 Aprel 2017 tarixdəki prezident seçkilərinin ilk turundan iki gün sonra informasiya texnologiyaları təhlükəsizliyi sahəsində ixtisaslaşmış kiber təhlükəsizlik firması "Trend Micro" (Tokio) rus hackerlərin prezidentliyə namizəd Emmanuel Makronun seçki kampaniyasını hədəfə aldıqlarını iddia etdi.

ABŞ kəşfiyyat təşkilatları "Pawn Storm" (başqa adla – "Fancy Bear" və ya "APT 28") adlı kiber casus qrupunun Rusiyanın hərbi kəşfiyyat xidməti QRU ilə bağlantısına diqqət yetirərkən, "Trend Micro"lu araşdırmaçı Feyke Hakebord "Pawn Storm"un istifadə etdiyi digital infrastrukturdan Makronu hədəfə alan saxta "web domain"i təsbit etdiklərini açıqladı. Digər tərəfdən, Hakebord Makrona qarşı hücumlara dair rəqəmsal barmaq izlərinin 2016-da H.Klintonun seçki kampaniyasını icra edən Demokratik Milli Komitənin (DNC) və 2016-nın aprel-may aylarında Almaniya kansleri Merkelin partiyasını hədəf alan hücumlarla bənzər olduğunu vurğuladı.

Bu proseslər kəşfiyyat dünyasında "informasiya müharibələri" və "təsir əməliyyatları / nüfuz casusluğu" mövzularını yenidən gündəmə gətirdi. ABŞ-da davam edən müzakirələrdə Rusiyanın rəqib ölkələrin seçkilərini, ya da siyasi qərar qəbuluna təsiretmə məqsədilə kiber vasitələrlə icra etdiyi əməliyyatları, əsasında SSRİ DTK-sından miras qalan və Soyuq müharibə dövründəki "aktiv tədbirlər"lə əlaqələndirməyə dair müzakirələrin əsası oldu.

Tarixi bir istilah olan "aktiv tədbirlər" Rusiyanın kiber / informasiya əməliyyatları ABŞ Nümayəndələr Palatası Kəşfiyyat Komitəsinin bu il martın 20-də, açıq iclasda, "Rusiyanın aktiv tədbirlərinin  istintaqı – Open Hearing on Russian Active Measures Investigation" başlığı ilə müzakirəyə çıxarılıb.

Aktif tədbirlər və dərketmənin idarə olunması

Nümayəndələr Palatasının martın 15-də  "İnformasiya müharibəsi və əks-təbliğat" başlıqlı iclasında Fort Livenvortdaki Xarici Hərbi Araşdırmalar Ofisinin (FMSO) qocaman analitiki və Rusiya üzrə mütəxəssis olan Timoti L. Tomas, Rusiyanın "informasiya savaşı" konsepsiyasını "texniki" və "psixoloji" informasiya şəklində iki əsas kateqoriyaya ayırmışdı. 

Tomas kiber və ictimai medianın qarışdırma trendini və Rusiyanın ortaya çıxan yeni tendensiyalar və döyüş formasının əhəmiyyətli yenilənməsindən söz açdı.

Bu anlayış çərçivəsində Rusiya ənənəvi aktiv tədbirləri əks etdirən "online" taktika ilə əməliyyatlar icra etməkdədir. Məsələn, Rusiya ölkə daxili və öılkə xaricindəki siyasi gündəm və ideologiyasını reallaşdırmaq üçün bəzi müstəqil qruplardan istifadə edirdi.

1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən, xüsusilə də Putinin ilk və daha sonra 2000-ci illərdəki iqtidarı dövründə FSB kompüter quldurluğu ilə məşğul olan "qaranlıq qruplar"la naməlum əlaqələr qurmağa başlamışdı. Bu döyüş tərzi, Yaxın Şərqdə cərəyan edən "vəkalət müharibələri"n sanki bir başqa versiyasını xatırladır.

Bəs "aktiv tədbirlər" anlayışı tam olaraq nə deməkdir?

Bu, ruscadakı "активные мероприятия" olub KGB tərəfindən bir sıra "təsiretmə fəaliyyəti"ni ifadə etmək üçün istifadə edilən çətir anlayışıdır. Ancaq qeyri-rus qaynaqlar bu anlayışı daha çox dar mənada "dərketməni idarəetmə"` ilə məhdudlaşdırır. O, rusların Sovet İttifaqı haqqında müsbət, düşmənlərinə dair isə mənfi hisslər yaratmaq vasitəsilə cəmiyyəti, ya da qərar alıcıların davranışlarına və fikirlərinə təsir üçün müraciət etdikləri örtülü vasitələr, ya da siyasi faaliyət başa düşülməlidir.

Aktif tədbirlərin ümumi xüsusiyyəti və məzmunu haqqında ən dəqiq açıqlamanı sabiq KGB general Oleq Kaluginin hələ 1998-ci ildə CNN-ə verdiyi müsahibədə ifadə edilib. Kalugin sovet kəşfiyyatının aktiv tədbiri sovet kəşfiyyatının qəlbi və ruhu adlandırıb və mahiyyətinin dağıdıcılıq – subversion olduğunu dilə gətirib.

Bu tətbiqlər, Kaluginə görə, kəşfiyyat məlumatı toplama fəaliyyəti yox, dağıdıcılıqdır. Sözügedən tədbirlər Qərbi güçsüzləşdirmək, başda NATO olmaqla Qərb ittifaqında uyğunsuzluq və ayrışma yaratmaq və ABŞ-ı Avropa, Asiya, Afrika və Latın Amerika xalqlarının gözündə zəiflətmək kimi məqsədləri nəzərdə tutur. 

Sovet dövründəki tətbiqlər

Kaluginin rəyini nəzərə aldıqda, "aktiv tədbirlər" anlayışı əslində, siyasi döyüş taktikasından başqa bir şey deyil. Bu taktika müstəqil (görünüşlü) təbəqə ya da qrupların təşkiletmə və onları maliyyələşdirmə, qapalı nəşrlər, mediada manipulyasiya, dezinformasiya, saxtakarlıq və təsir agentlərinin satın alınması kimi fəaliyyətləri ehtiva edir.

Fletçer R. Skoen və Kristogfer Lamb 2012-ci ilin iyununda Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutunun hesabatında bu cür aktiv tədbirlərin son dərəcə dar əhatəli olduğunu irəli sürüblər. Onların rəyincə, Sovet İttifaqının aktiv tədbirlər proqramları qavrayış manipulyasiya üçün açıq, ya da örtülü əməliyyatlara, təşviş, sui-qəsd və hətta terrorizm kimi sahələri əhatə edib.

"Aktif tədbirlər" xüsusilə Xruşşov dövründə (1953-64) daha geniş şəkildə yenidən hazırlanıb. Soyuq müharibə dövründə o, rəqib ölkələrə qarşı dağıdıcı fəaliyyətlərdə istifadə olunub. Andropov dövründə (1967-82) KGB bu metodologiyadan istifadə edib.

1970-ci illərdə tərəf dəyişdirmiş KGB agenti Yuri Bezmenov, KQB-nin bu sisteminin dörd təməl mərhələsini açıqlayıb. Buna görə də, ona ədəbiyyatda "Dağıdıcı fəaliyyətin Bezmenov modeli" deyilir.

İttihamlar Trampı iqtidardan məhrum edə bilər

Soyuq müharibə dövrünün irsini əks etdirən "aktiv tədbirlər" indiki vaxtda kiber texnologiyanın də dövriyyəyə girməsi ilə çox daha geniş tətbiq sahəsinə çevrilib. Hazırda Rusiyanın bu taktikanı Ukraynadan tutmuş Çeçenistana qədər qarşıdurmaların olduğu bütün bölgələrdə tətbiq etdiyinə dair ümumi bir rəy var. 

Rusiyanın aktiv tədbirlərlə ABŞ və Fransadakı seçkilərinə təsiri bu ölkələrin daxili siyasətinə dərindən təsir etməkdədir.

Bu xüsusdakı iddialar hələ qətilik qazanacaq şəkildə isbat ediməsə də, bundan betərinin gözlənildiyinə dair şayiə və iddiaların ciddi nəticələr doğura bilər. Belə ki, bu gün ABŞ-da bəzi siyasi və kəşfiyyat təşkilatlarının yüksək mənsəbli rəhbərləri vəzifələrindən kənarlaşdırılıb.

Üstəlik, rus agenti olmaqla ittihamlanan və bəlkə də bir gün bu səbəblə ABŞ prezidenti də iqtidardan kənarlaşdırılacaq.(Tərcümə: Strateq.az)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

“Kiyev-Bakı münasibətlərindəki pozitivlik heç də hamının xoşuna gəlmir”

bitmap-img3

Rakurs

BDU-nun dosentindən nazirə və DİM sədrinə açıq məktub

bitmap-img3

Seçmələr

Politoloq: “Sarkisyanın “Qarabağın gələcəyini Azərbaycansız görürük”, söyləməsi...”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru