Xəbər xətti

22 APREL

15:56 Dövlət qulluğuna qəbul imtahanı keçirilib

15:52 Boksun canlı əfsanəsi Ərdoğanla görüşmək istədi

15:47 Oqtay Şirəliyev bu vəzifəli şəxslərlə bağlı əmr imzaladı

15:41 Nikaraquada mitinqlər zamanı 10 nəfər ölüb

15:35 DİM abituriyentlər üçün Azərbaycan dili imtahanı keçirib

15:29 Əfqanıstanda gün ərzində ikinci partlayış: 7 nəfər ölüb, 10-u yaralanıb

15:23 Metroda intihar edən qadının kimliyi məlum olub

15:17 Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz

15:11 Səudiyyə kralının sarayında nə baş verir?

15:05 Türkiyə silkələndi

15:03 Barcelona azarkeşləri İspaniya kralına məhəl qoymadı

14:59 İŞİD Kabildəki terrora görə məsuliyyəti üzərinə götürüb

14:54 Nigar Röya ilə bağlı sualları cavabsız qoydu

14:52 Yerevan yenə qaynayır - Canlı yayım

14:48 İrəvanda polis etiraz aksiyasını dağıdıb, onlarla aksiyaçı saxlanılıb

14:45 Bakı meri postuna ehtimal olunan namizəd - İddia

14:42 ““Barselona”da yadplanetlilər oynayır” - Montella

14:36 Polisdən Paşinyanla bağlı açıqlama: Aradan çıxardıq

14:33 Ermənistanın yeni prezidenti Qarabağdakı separatçıların lideri ilə görüşdü

14:30 “Bir daha qadın kimi xoşbəxt olmayacam” - Məleykə

14:24 Müsəlman ölkəsində partlayış: 31 ölü, 50-dən çox yaralı

14:18 Üç ayda əhalinin gəlirləri 9,8 faiz artıb

14:12 Bakı metrosunda dəhşət: Qadının başı bədənindən ayrıldı

14:06 “Erməni soyqırımı” aksiyalarına azərbaycanlı mühacirlər qoşula bilər

14:00 Sabirabadda 26 yaşlı oğlan bıçaqlandı

13:44 Prezidentin vəzifə verdiyi İnam Kərimov kimdir?

13:38 Dərbənddə 9 silahlı məhv edildi

13:31 İngiltərənin Championship divizionunda çempion rəsmiləşdi

13:25 “Novruz Məmmədov heç bir qruplaşmada olmayıb”- Komitə sədri

13:19 Göygöldə işləyən Bakı sakini yıxılaraq ağır xəsarət alıb

13:13 “Titanik”də ilk naharın menyusu 140 min dollara satılıb

13:07 Bakıda palçıq vulkanı belə püskürdü - Foto

13:01 Vladimir Nabokov Dostoyevski haqqında nə yazırdı?

12:56 “Hesab edin ki, artıq problemlər həll olunub” - “Qaçqınkom”un yeni sədri

12:50 Kabildə partlayış - 4 ölü, 15 yaralı

12:44 Levandovskidən yeni rekord

12:38 “İran ABŞ-la dustaqları dəyişməyə hazırdır”

12:32 Müşfiq Vasifə “Matışka” dedi - Efirdə biabırçılıq

12:26 Müdafiə Nazirliyindən Ermənistanın təxribatı ilə bağlı açıqlama

12:20 Ağstafada piyadanı avtomobil vurub

12:14 Mindən çox əsiri düşməndən xilas edən Milli Qəhrəman

12:10 Erməni polisi etirazçıları mühasirəyə alıb, müxalif lider Paşinyan saxlanılıb - Video

12:08 ABŞ-da təyyarə qəzaya uğrayıb, ölən var

12:02 Sarkisyanla Paşinyan arasında gərgin görüş - Video

11:57 Çilidə partlayış nəticəsində 50 nəfər xəsarət alıb

11:57 Bu gün Şəmkir turnirində V turun görüşləri keçiriləcək

11:51 Moskvada qasırğa: iki nəfər həlak oldu

11:45 “Barselona” 30-cu dəfə İspaniya kubokunu qazandı

11:39 Sumqayıtda dənizə çıxmış 2 gənc batıb

11:33 Alişanın Buseyə evlilik şərti var

11:27 Paşinyan və Sarkisyanın görüşü nəticəsiz yekunlaşıb

11:21 Minik və yük avtomobilləri toqquşdu - Xəsarət alan var

11:15 Ərdoğan: “ABŞ Türkiyə üçün təhlükədir”

11:09 Azərbaycanda yeni hökumət: 5 naziri, komitə sədrlərini və digərlərini nə gözləyir?

11:03 İran nüvə proqramını bərpa etməyə hazırdır

10:59 Bu gün rus bölməsinin məzunları imtahan verir

10:53 Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb

10:47 Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə hazırda o rəhbərlik edir

10:41 Oğuzda zəlzələ olub

10:35 Yeni nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?

10:29 Cəbhədə bu gecə də sakit keçməyib

10:23 “Novruz Məmmədov hökumətin ən təmiz məmurlarındandır”

10:18 AZAL-ın təyyarəsi Moskvanın əvəzinə Sankt-Peterburqda yerə endi

10:13 Sərkisyan: “Nə qədər ki Qarabağ var, hakimiyyətdə mən olacağam”

10:09 Binəli Yıldırım Novruz Məmmədovu təbrik etdi

10:04 Səudiyyə Ərəbistanında dövlət çevrilişi cəhdi - Video

10:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

21 APREL

21:58 Moskvada güclü qasırğa: 2 nəfər ölüb, 17 nəfər xəsarət alıb

21:49 Goranboyda güclü yağış nəqliyyatın hərəkətini pozub

21:38 Eyni gündə həm nişanlandı, həm də ərə getdi

21:30 Goranboy sakini dəm qazından zəhərlənib

21:17 Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb

21:04 Dərbənddə əməliyyat: 9 silahlı məhv edildi

20:48 “Azərbaycan Kubokunun finalı Naxçıvanda və ya Lənkəranda keçirilməlidir”

20:33 Ağsuda iki “VAZ 2106” toqquşub, 4 nəfər yaralanıb

20:26 Sumqayıtda iki yeniyetmə dənizdə yoxa çıxdı

19:59 Londonda Sarkisyan əleyhinə nümayiş keçirilib

19:48 Usta hündürlükdən yıxılaraq ağır xəsarət alıb

19:35 Dmitri Medvedev Novruz Məmmədovu təbrik edib

19:23 “Lokomotiv”dən ardıcıl 2-ci çempionluq

19:17 Bahçeli: “Seçkilərdə partiyamızın prezidentliyə namizədi Ərdoğandır”

19:10 Hökumətdəki bu postlara təyinat olmayıb - Siyahı

18:56 Göygöldə içərisində 6 nəfər olan avtomobil qar dərəsinə düşdü

18:47 Yeni əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri kimdir? - Dosye

18:41 Bu il tütün idxalı və ixracı azalıb

18:33 Samir Nuriyev Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədr təyin edilib

18:26 Qərb İraqdakı kimi Suriyada da tədrici soyqırımı aparır

18:14 Azərbaycanda işsizlərin sayı azalıb

18:08 Abid Şərifov, Elçin Əfəndiyev və İsmət Abasov işdən çıxarılıb

18:00 12 yaşdan kiçik uşaqlara təcavüz edən şəxslər edam oluna bilər

17:55 ASAN Xidmətin rəhbəri kənd təsərrüfatı naziri təyin edilib

17:53 Rövşən Rzayev “Qaçqınkom”a sədr təyin olunub

17:50 Səlim Müslümov vəzifəsindən azad edildi

17:46 “Heç vaxt saçımı kəsdirməmişəm“ - xalq artisti

17:40 Hacıbala Abutalıbov BŞİH başçısı vəzifəsindən azad edilib

17:32 Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi təsdiqləndi - Siyahı

17:29 Fövqəladə hal zamanı qaydalara əməl etməyən təşkilatların fəaliyyəti dayandırılacaq

17:16 Qızıl 11 dollardan çox ucuzlaşıb - Qiymət

17:11 Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı

17:03 Ceyms Appaturay Azərbaycan prezidentini təbrik edib

16:54 Ermənistanın daha üç şəhəri etiraz aksiyalarına qoşuldu

16:47 Rusiyada təyyarə sərt eniş edib - Ölənlər var

16:41 Şamaxıda yeni istifadəyə verilən 3 yol dağıldı

16:33 Türkiyə Azərbaycana alça ixracına başladı

16:25 Gürcüstanın baş naziri Novruz Məmmədovu təbrik edib

15:55 ABŞ marixunanı leqallaşdırır – Federal səviyyədə

15:40 “İlhamə Quliyeva dedi ki, qoyma...“ Nüşabə Tunar qalmaqalı haqda

15:33 “Real“dan Ronaldoya yeni təklif -ilinə 30 milyon avro

15:20 Prezident Novruz Məmmədovun baş nazir təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb

15:12 “Kvadrat” - Tatyana Tolstayanın məşhur hekayəsi

15:05 Şimali Koreya bütün nüvə sınaqlarını dayandırır- Bu gündən

14:33 Yeni baş nazirimiz kinoya da çəkilib – Video

14:22 İraq Küveytə 90 milyon dollar ödəyəcək- 1990-cı il təcavüzünə görə

14:15 Trampın Xarici işlər nazirini Senat təsdiqləməyə bilər - Təhlil

14:09 Fransa yığması dünya çempionu olarsa…- Hər oyunçu 400 min avro alacaq

14:05 Saakaşvilidən Sərkisyana: Moskvanı az imitasiya et

13:27 Şamaxıda yeni istifadəyə verilən 3 avtomobil yolu sürüşmə nəticəsində dağılıb

13:22 AEBA Azərbaycanda xərçəngin müalicəsinə kömək etmək niyyətindədir

13:13 “Müşviq mənim çörəyimi yeyir“ - İzzət

13:09 "Neft nəhənglərinin bərpaolunan enerjiyə sərmayə qoyuluşu artır"



MÜSAHİBƏ

...

Qulu Məhərrəmli: “Bu, ilk ayrılığım idi”

Tarix 18.06.17, 16:50

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Kult.az tanınmış jurnalist, media eksperti, professor Qulu Məhərrəmlinin Modern.az-a müsahibəsini təqdim edir:


Yaddaşın cığırları ilə...

- Zəngilanın Babaylı kəndində doğulmuşam. Kəndimizin təxminən 300 il yaşı var. Üç əsr əvvəl Arazın o tayında bizə yaxın Qaradağlar mahalındakı eyni adlı yurddan köçüb gəlmiş üç qardaş bu kəndin əsasını qoyub. Buralar vaxtilə Nadir şahın silahdaşlarından biri olmuş Məmməd bəy Cavanşirin (qonşuluqdakı Məmmədbəyli kəndi onun adınadır) torpaqları imiş. Kəndimizin bünövrəsini qoymuş həmin o üç qardaş mövsüm vaxtları gəlib bəyin taxıl zəmilərində, xırmanında işləyirmişlər. Bəy onların işgüzarlığını və insanlığını bəyənib, təklif edib ki, gəlin, sizə yer-yurd verim, burada məskunlaşın, kənd salın, daha hər dəfə gedib-gəlməyin. Beləcə, bizim kəndin əsası qoyulub. Mən həmin qardaşlardan kiçiyinin – Əhmədin nəslindənəm.

Təxminən 50-60 evi olan kəndimiz çox maraqlı coğrafi ərazidə yerləşir. Füzulu və Cəbrayıldan gələn şosse yolu bizim kəndin içindən keçib Qubadlı və Laçına gedir. Kənd irili-xırdalı çoxlu təpələr üzərində yerləşir, arxasında boz yamac və dərələr, qarşısında isə göz işlədikcə uzanan böyük bir vadi var. Həkəri və Bərgüşad çayları o vadidə, bizim kənddən bir az yuxarıda qovuşur, 5-6 km-dən sonra isə axıb Araz çayına tökülür.

Yadımdadır, camaat kənddə pambıq əkər, bostan becərər, heyvan saxlayardı. Çox kasıb, amma yaxşı bağlı-bağatlı, bir də toz-torpaqlı yolları olan bir kənd idi. Gün çıxanda və bir də qüruba enəndə, sanki kənd bir az sirli görünürdü mənə. Kəndimizin o şəkli indi də təsəvvürümdədir və tez-tez də yuxularıma gəlir.

Atam rəhmətə gedəndən bir il sonra, 7 yaşımda böyük qardaşımla məni oxumaq üçün Şuşaya - internat məktəbinə apardılar. Bu, mənim doğma kəndlə ilk ayrılığım idi. Amma sonradan 4-5-ci siniflərdə oxuyanda tətil zamanı Şuşadan qayıdanda, elə bil hər dəfə başqa bir kəndlə qarşılaşırdım.

İlk qazanc

- Haradasa, 6 yaşım olardı. Kolxoz sədri hərdən “Villis” maşını ilə tarlaya, camaata baş çəkərdi. Onun sürücüsü Gurşad kişinin mən yaşda olan uşaqları bir-biriylə güləşdirmək kimi şakəri vardı. Bir dəfə “Top söyüd” deyilən yerdə məni başqa həmyaşıdımla güləşdirdi. Uşaq çəlimsiz idi, bir dəqiqəyə arxasını yerə vurdum. Sürücü əmi cibindən bir şax göy “5-lik” çıxarıb mənə verdi. Deyəsən, ürəkli güləşməyim ona xoş gəlmişdi. Odur ki, məndən bir az cantaraq bir uşağı çağırıb yenidən güləşdirdi. 5 manat məni çox ruhlandırmışdı, həm də camaat baxırdı deyə, elə bil özümdə əlavə güc hiss edirdim, təbii ki, fənd-zad bilmirdik, eləcə tutaşırdıq. Girəvəyə salıb məndən bir az böyük olan uşagın iki ayağını qamarlayıb yerə yıxıb üstünə çıxdım. Bu, elə adamı yıxmaq kimi bir şey idi. Gurşad kişinin kefi kökəldi, təzədən bir “5-lik” də verdi. Daha orada dayanmayıb sevinə-sevinə evə tərəf götürüldüm, pulları anama çatdırdım...

Kənd lövhələri: acılı-şirinli çalarlar

- Kəndimizin çox mehriban, olduqca səmimi, istiqanlı və dürüst adamları var idi, onlarda həmişə bir doğmalıq duyurdum. Hamı bir-birinə sevgi göstərirdi. Əlbəttə, arada su və ya çəpər üstündə dava-dalaş da olurdu, amma iş dava həddinə gedib çıxmırdı. Ağsaqqal-ağbirçək var idi və onların sözü hər yerdə eşidilirdi. Kasıblıq idi, amma insanların mərdliyi də varıydı. Heç kim o birindən bir parça çörəyini əsirgəməzdi.

Evimiz kənddəki adi evlərdən biriydi. Torpaq döşəməli, divarları suvaqsız ev... Rəhmətlik atam daş gətirib həyətə tökmüşdü ki, təzə ev tiksin, bünövrə də qazılmışdı, amma əcəl ona imkan vermədi. Həmin daşlar işğal gününəcən həyətimizdə idi...

Kənddə hər evin yaxşı bostanı, bağ-bağatı olardı. Ən yaxşı əncirlik bizim həyətimizdəydi. Əncir yetişən kimi qohum-əqraba gəlib vedrə-vedrə yığıb aparardı. Sanki hər şey ümumi idi. Kimin bostanında yaxşı qovun-qarpız olardısa, başqaları rahatca gedib o məhsuldan evinə apara bilərdi.

Hə, bir də kəndimizin qənşərindən axıb-keçən qobuda və çaylarda yaxşı balıq olardı. Balığı təkcə qarmaqla deyil, əllə də tutardıq. Məsələn, “Şirə” deyilən və dupduru suyu olan kanalın suyunu baş tərəfdən lilləndiridik ki, balığı əllə rahat tuta bilək. Həkəri-Bərgüşüd çayının çox dadlı balığı olurdu, “göy balığ”ın dadı indi də damağımdadır. O “Şirə” dediyim şirin suyun qıraqlarında “qıcı” deyilən qəribə, acı ot bitərdi, əla süfrə göyərtisi idi.

Kənddə yaşayanlar bunu bilir: bizdə də heyvan nobatı olardı. Biz də tez-tez mal-qara növbəsinə gedərdik. Naxıra getməyin də qəribə qaydası vardı: səhər tezdən mal-heyvanı Quru dərə deyilən yerə sürməliydik. Mal-qara bir az orada otlardı. Günortaya yaxın heyvanları pambıq tarlalarının arası ilə çaya gedən iki-üç kilometrlik yolla aparıb suvarır, sonra axşamacan çayın qırağında otarardıq. Amma naxırı o yolla aparmaq xüsusi məharət tələb edirdi, gərək, elə sürət seçəydin ki, mal-heyvan pambıq tarlasına daraşmasın. Çay kənarında yayda mal otarmağın bir ayrı ləzzəti var idi. Çünki heyvanlar yaxşı otlayandan sonra yatardı və bu, çayda doyunca çimmək üçün əla fürsət verirdi.

İnsanlıq mənzərələri

- Əvvəldə kəndimizin insanlarından danışdım. Yenə də danışaq: təsəvvür elə, bir nəfər daş qaldırıb ev qaralamaq istəyirdi. Həmən az qala, bütün kəndin cavanları, əli iş tutanları o həyətə köməyə axışardı, biri daşdan yapışardı, biri xərəkdən. Biri daş qaldırardı, biri qum ələyərdi... Belə idi bizim insanlar... Onlar heç bunun adına xeyirxahlıq da deməzdilər. Sadəcə, düşünürdülər ki, bu, elə belə də olmalıdır, vəssalam.

Kəndimizdə dəyirman yox idi. Dəni Cəbrayılın Qumlaq kəndinə aparar, orada üyüdərdik. Həə, burada bir haşiyəyə çıxım: güneyliləri ilk dəfə elə oradan gördük. Uşaq idim, “ikiyə bölünən vətən”, “Araz həsrəti” kimi ifadələr nədir, bilməzdim. Amma görürdüm ki, o tərəfdəkilər kimdirsə, elə bizimlə eyni dildə danışırlar. Bəzən bizdən giley də edərdilər. Deyərdilər, Şura hökuməti sizi dinsiz edib, oruc tutmursuz, namaz qılmırsız, yeməyi qəzet üstündə yeyirsiz.. Nə bilim, onlar da belə düşünürdülər. Sərhədyanı ərazi idi, əsgərlər qoymazdılar ki, çox yaxınlaşıb onlarla söhbətləşək.

Hə, qayıdaq dəyirmana. Deməli, böyüklər bizə tapşırırdılar ki, dəyirmanın dabanı deyilən bir qurğuya nəzarət edək. O nizamlı olmalı idi ki, dəni narın üyütsün. Yerində azacıq hərlənsədi, kəpək üyüdücəkdi. Böyüklər buna xüsusi nəzarət edərdilər. Un üyüdülüb böyük təknəyə töküləndən sonra onu çuvala, ya da kisəyə yığardıq. 12-13 yaşım olardı, 50 kq-lıq un kisəsinə gücüm çatmazdı. Bax, onda həmin kənddəki birlik, canıyananlıq burada özünü göstərərdi. Kişilər köməyə yetişərdi. Kisəni mənlə birlikdə sürüyərdilər...

Kənddə ot biçini də az qala xüsusi bir mərasim idi. Qışa ot tədarükünü öz biçənəyimizdən biçərdik, amma heyvanların gündəlik otunu gərək ordan-burdan, o cümlədən kolxoza aid sahələrdən biçəydin. Bunu da çox vaxt qadağan edirdilər, həm də o sahələr qorunurdu. Pambıq sahələrində də yaxşı ot olurdu, amma gərək ota lap tezdən-alaqaranlıqda getməli idin ki, “uğur” qazana biləsən. Səhərin sübh çağında biçdiyimiz o şehli otun qoxusunu hələ də unuda bilmirəm.

Bir də o uşaqları... Kəndimizdəki tay-tuşlarımı... Şuşada ümumi internat məktəbində oxuyurdum. Mənə başqalarından daha “intiligent” biri kimi baxardılar. Oxuduğum kitablar, baxdığımız filmlər haqda onlara xüsusi şövqlə danışardım. Hamısı da heyrətlə dinlərdilər. Sübh çağının şehli otu ilə onlar arasında bir bilsən, nə qədər yaxınlıq, oxşarlıq, doğmalıq vardı... İndi hamımız yaşlanmışıq, bir yerə yığışanda o günləri həsrətlə xatırlayırıq.

“Kəndimizdəki “super-marketlər”...”

Kolxozdan adambaşına günlük əməkhaqqı verilərdi, haradasa, 40-50 manat... Amma əməkgününə taxıl da bölərdilər. Hərdən kəndimizə avtodükanlar gələrdi, “lafqa” deyərdik ona. O gələn kimi kənddə qəribə bir canlanma yaranardı. Qadınlar, uşaqlar ona tərəf tələsərdilər. Kimin nəyi var idisə, “lafqa”nın yanında bilinərdi. Kimi parça alardı, kimi maqazin çörəyi... O qədər məhsullar olardı ki, onda.. O yadımdadır ki, yazıq anam heç o səyyar dükana tərəf getməzdi, biz də işimizi bilərdik.

İlanlı xatirələr

- Atamı çox erkən itirmişəm, 6 yaşımda. Amma haqqında hər zaman qohumlardan, dostlarından eşitmişəm. Özüm də onunla oturub-durmuş qohumlardan xahiş edərdim ki, mənə atam haqqında danışsınlar. Atamın bəzən çox mehriban olan, bəzən də çox qaşqabaqlı çöhrəsini güclə xatırlayıram. Həm qorxmaz, cəsarətli, həm də bir az əsəbi və əldən isti adam olub. Deyilənə görə, kimə bir yumruq vursaymış, həmin adam bir həftə özünə gəlməzmiş...

Biz tərəflərdə ilan-çayan çox olardı, hər dəfə də ilanlarla bağlı kənd adamları arasında qorxunc nağıllar dolaşardı. Mən uşaqlıqda heç bir ilandan qorxmazdım, təkcə “uçan ilan”ın adını eşidəndə dizlərim əsirdi, düzdür, mən elə bir ilan görməmişdim, amma deyirdilər ki, “uçan ilan” var və adamı pis çalır. Sadəcə, ilanın uçmağını təsəvvür edə bilmirdim.

İlandan qorxmamağı atamdan götürmüşdüm. Uşaq idim, bir gün evdə ailəliklə süfrə başında əyləşmişdik. Anam hərəmizin qarşısına qatıqla çörək payımızı qoymuşdu. Birdən evin damından yekə bir ilan düz süfrənin ortasına düşdü. Əvvəlcə, nə baş verdiyini anlamadıq. Sonra atam tez çarığını götürüb ilanın başından basdı.

Bir dəfə də atam biçənəkdə olanda, anam yemək və termosda çay qoydu ki, ona aparım. Atam yeməkdən sonra biçənəyin qırağındakı kiçik tut ağacının kölgəsində uzanıb dincini alırdı. Mən də yanında uzanıb başımı onun qolunun üstünə qoymuşdum. Bir də gördüm ki, sinəmin üstündən nəsə sərin bir şey keçdi. İstədim tərpənim, amma atam barmağı ilə sus işarəsi verdi ki, tərpənməyim. Həmin “sərinlik” sinəmdən ötüb getdi. Elə o keçən kimi atam dərhal “ilan” deyərək sıçrayıb ayağa qalxdı və yerdən bir ağac götürüb ilanın düz ortasından yuxarı qaldırdı. İlan da nə olsa yaxşıdır, gürzə...

İtki universitetləri

Atamın ölümünü, qadınların ağlaşmasını, əmilərimin hönkürtülərini indi də xatırlayıram. O zaman mənim 6, qardaşımın isə 8 yaşı vardı. Amma o zaman nələrin baş verdiyini dərk etmirdim. Heç nə mənə çatmırdı. Qardaşım məndən iki yaş böyük olduğundan bu hadisə ona daha pis təsir etmişdi. Onu heç cür sakitləşdirə bilmirdilər, mən sadəcə qardaşımın ağlamağına görə ağlayırdım. Görünür ki, nə baş verdiyini o, yaxşı başa düşürdü.

Əziyyətimizi daha çox anam çəkib. Biz iki böyük qardaş Şuşada oxuduq. Amma bizdən kiçik iki qardaşı çətinliklə böyütdü. Gah pambığa gedərdi, gah bağ-bostanı tək canı ilə əkib-becərirdi, gah kolxoz işlərini görərdi. Ot biçini vaxtı dəryazla ot biçə bilmirdi, bəzən bu işə əmilərim kömək edərdi, Amma qurumuş otu özü bağlayardı. Hər dəfə də biz tətildən qayıdanda mənlə qardaşımı bacardığı qədər yaxşı yola salardı, üst-başımızı təzələrdi...

Xeyri də bir, şəri də...

- Kəndin toylarının da, yaslarının da qəribə aurası olardı. Toylarımızda dava düşməzdi. Çünki əvvəllər içki verilmirdi, israfçılıq yox idi, yalnız bir cür xörək olardı. Qoç, qoyun, cöngə kəsilərdi. Heç pul salmaq deyilən bir adət də yox idi. Yemək yedikdən sonra qonaqlar ortaya salınan süfrənin ortasına 3 manat, 5 manatdan qoyardılar ki, toy yiyəsinə kömək olsun.

Allah uzaq eləsin, hüzr mərasimlərində də kənd yenə bir olardı. Kiminsə qapısında yas düşəndə gələnlər əllərinə keçəndən - qənddən, çaydan, yuxadan gətirərdilər ki, məclis sahibinə güc düşməsin... Belə idi o kənd.. Xeyirdə də, şərdə də bir..

"Novruzdan da danışaq..."

- Hələ mən kəndin Novruzunu demirəm. Novruzla bağlı ən çox yadımda qalan o idi ki, ilaxır çərşənbədə anam biz 4 qardaşı sübh tezdən oyadar, yaxınlıqdakı arxın üstünə aparardı. Suda əl-üzümüzü yuyar və suyun üzərindən atlanardıq.

Ailələr olardı ki, onlar şəhərə kənddəki evlərini boş saxlayardılar. Novruzda gənc oğlanlar, qızlar, əsasən də yeni evlənən gənc ailələr əllərinə keçəndən - yağdan, düyüdən, götürüb həmin evə toplaşar, qazan asardılar. Səhərə qədər deyib-gülmək, çal-çağır olardı. Qızlar, gəlinlər zarafatlaşar, bayatı deyib, holavar söylərdilər. Səhərə qədər kimsə evinə getməzdi. Sahibsiz evdə də qazan asılardı, ocaq yanardı. Bizim üçün Novruz elə bu demək idi. Həm də Arazın o tayına yaxın idik axı... Ona görə də oradakı güclü Novruz havası bizə də təsir edərdi. Novruzu belə şən keçirərdik. Musiqi alətimiz olmazdı. Hərə ev əşyasında nəsə dınqıldadardı. Amma bir zurnaçı Süleyman kişi var idi ki, onu yalvar-yaxarla həmin evə gətirərdik. Süleyman kişi zurnanı pülüyən kimi meydan daha da canlanardı.

Bu o zamanlar idi ki, kəndimizdə nə klub var idi, nə də başqa mədəniyyət yeri... Bunlar sonradan oldu. Sonradan kəndimizdə kino da göstərdilər. Yaşlı adamlar, xüsusən də kolxozun aratçıları (suvarları) kino başlar - başlamaz yuxuya gedərdilər. Arvadları dümsükləsə də, xeyri olmazdı. Bilmirəm niyə, amma o kinolardan ən çox bu epizod yadımda qalıb.

Sonra kitabxana açıldı kənddə. Gedib kitab götürər oxuyardıq. Qaytaranda kəndin kitabxanaçısı aldığımız kitab haqqında bizi sual –cavab edərdi.

Yaddaş zərbələri

- Kəndlə bağlı iki epizod var ki, onları da unutmaq olmur. Elə biz yaşda olan Xalidə adlı yeniyetmə qızı kənd yolunun üstündə yük maşını vurmuşdu. Qız dərhal ölmüşdü, amma qanı yola axmışdı. Mən hər dəfə o yoldan keçəndə vahimələnirdim.

Bir Əziz kişi də vardı, çox zarafatcıl adam idi. Atı onu belindən salıb öldürmüşdü. Kənddə hamıya pis təsir edən bir hadisə olmuşdu bu. Amma ən dəhşətlisi isə dəfn günü adamlar qəbristanlıqdan qayıdandan sonra həmin atın Əziz kişinin qəbrinin üstünə gedib dayanmadan kişnəməsi idi...

"Bizim Qüdrət"

- Qüdrətdən də danışım bir az... Bizim Qüdrətdən... Həm əmim nəvəsi, həm də uşaqlıq dostum, kəndimizin ən güclü, ağıllı, saf uşaqlardan biri də o idi. Ağdərə döyüşlərində böyük şücaət göstərmişdi. “BTR”i aşdığından ağır zədələnmişdi. Ömrünün sonuna kimi əlil arabasına möhtac oldu, amma heç ruhdan düşən adam deyildi, maşın sürərdi, alış-veriş bacarardı. Ömrünün son günləri onun yanında tez-tez olurdum, yataqdan qalxa, heç hərəkət edə bilmirdi. Axırıncı aprel döyüşləri günündə rəhmətə getdi. Yadımdadır, televiziyadan bu hadisələri izləyirdi, nə baş verdiyini məndən də soruşurdu. Deyirdim ki, bizim ordu, hücuma keçib, xeyli əraziləri işğaldan azad ediblər. Təbii ki, özüm də bir az üstünə qoyurdum. Onda onun gözlərində qəribə bir işıq yaranrdı...

Son söz əvəzi – "Biz yenə qayıdacağıq"

- 1991-ci ilin iyununda Bakıdan gedən Zəngilan ziyalıları rayonun icra hakimi Tofiq Mehdiyevlə birlikdə kəndlərə baş çəkdilər. Mən o heyətdə idim. Onda Mehrinin Nüvədi kəndinə də getdik. İnsanlarla danışıb, ürək-dirək verdik. Amma barıtın, qanın qoxusununq qarşısını almaq mümkün deyildi.

Zəngilan işğal olunmazdan iki-üç ay əvvəl sonuncu dəfə kəndimizdə, evimizdə oldum. Onda Azərbaycan-Ermənistan parlament nümayəndələrinin silsilə rəsmi görüşləri keçirilirdi. Həmin görüşlərdən biri də Qubadlıda olanda AzTV-nin əməkdaşı kimi danışıqları mən işıqlandırırdım. Bax, onda fürsətdən istifadə edib, bir gün əvvəl evimizə də getdim, bir gecə də qaldım. Elə bir zaman idi ki, artıq insanlar hər şeyi başa düşürdülər.

Yeddi il bundan əvvəl mənə az qala, Zəngilana getmək nəsib olacaqdı. Amma ABŞ beynəlxalq institutun təşkil etdiyi görüş çərvivəsində Yeravana qədər gedə bildik. Zəngilan və Şuşaya getmək müəyyən səbəblərdən alınmadı...

Amma nə zamansa, bu mümkün olsa, mən ilk olaraq kəndimizin qəbiristanlığına getmək istərdim. Atamın, qohumlarımın məzarlarını ziyarət edərdim. Sonra da birbaşa həmin balıq tutduğum çayın kənarına yollanardım. Çünki uşaqlığımızı və o illərin saf insanlarını orada qoyub gəlmişik...

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


MÜSAHİBƏ

design-img

Vernisaj

Müdafiə Nazirliyindən Ermənistanın təxribatı ilə bağlı açıqlama

bitmap-img3

Rakurs

Falçının zorladığı qızlardan dəhşətli açıqlamalar - Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Çox ciddi islahatlar aparacağıq…” – Prezident andiçmə mərasimdə mühüm mesajlar verdi

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru