Xəbər xətti

24 YANVAR

0:59 Obamanın qızı sevgilisi ilə belə görüntüləndi - Fotolar

0:47 İngiltərə millisinin 2017-ci ildə ən yaxşısı müəyyənləşib

0:34 “Samsung” telefonları bilərəkdən zəiflədib? - İddia

0:23 Van Dammdan Tolqahana film təklifi

0:11 “Bitcoin” 5 səbəbdən “çökə” bilər

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 YANVAR

23:59 Prezidentin Davosda görüşləri davam edir

23:53 Azərbaycan neftinin bareli 71 dollara satılır

23:47 Bakı-İstanbul aviareysində texniki problem yaranıb

23:41 Fransa prezidenti: “Qarabağ münaqişəsinin həlli vacibdir”

23:35 AŞPA-da Dilqəmlə Şahbazın azadlığa buraxılması məsələsi qaldırıldı

23:29 “Suriyanın şimalında təhlükəsizlik zonası yaradaq” - ABŞ-dan Türkiyəyə təklif

23:22 Tanınmış jurnalist vəfat etdi - yenə ürəktutma...

23:15 “KXDR ABŞ-a nüvə zərbəsi endirməyə hazırlaşır!” - MKİ başçısı

23:09 67 yaşlı Ağsu sakini özünü asaraq intihar edib

23:02 “PYD/YPG Afrine doğru hərəkət edəcəyi təqdirdə...” – Pentaqon

22:56 Müffəttişlər avtobusları saxladı, sərnişinlər yolda qaldı - Video

22:50 Türk ordusu Afrində PYD postunu belə ələ keçirdi - Video

22:43 Prezident İlham Əliyev OPEC-in baş katibini Azərbaycana dəvət etdi

22:35 Ərdoğanla Tramp arasında telefon danışığı olacaq

22:28 “Neft hasilatının azaldılmasına dair saziş...” - İlham Əliyev

22:21 İranda internetə məhdudiyyətsiz giriş təmin olunacaq

22:14 İlham Əliyevin “Microsoft” şirkətinin vitse-prezıdenti ilə görüşü olub

22:07 Səməd Seyidovun sədrliyi ilə AŞPA-nın plenar iclası keçirilib

22:00 Ən yaxşı baş məşqçilərin sıralaması açıqlanıb

21:55 Prezident: “Öhdəliklərimizi artıqlaması ilə yerinə yetiririk“

21:49 Afrində Türkiyənin daha bir hərbçisi şəhid olub

21:42 Afrində keçirilən əməliyyatlar niyə “Zeytun budağı” adlanır?

21:35 2018-ci il “Oskar”a namizədlərin ADLARI açıqlandı

21:28 Azərbaycan şirkəti Ukraynada yol çəkəcək

21:20 Maskerano “Barselona”dan ayrıldı - Rəsmi

21:13 BP prezidenti neftin qiyməti barədə

21:06 “İŞİD-ə qarşı mübarizə başa çatdı…” - ABŞ generalı

20:58 Prezident İlham Əliyev Davosda Gürcüstanın Baş naziri ilə görüşüb

20:50 İlham Əliyev Rusiya ilə yeni hərbi müqavilə üzərində iş getdiyini açıqladı

20:43 Almaniyada kiçik təyyarə ilə helikopter toqquşdu - 4 ölü

20:36 Azərbaycandan Avropaya uçuşlar təxirə salınıb? - Açıqlama

20:29 Rəşad Sadıqovun komandası Gürcüstana qarşı

20:23 İlham Əliyev “VTB Bank”ın prezidenti ilə görüşüb

20:16 Ermənistanın baş naziri Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi barədə

20:08 Prezident: “Azərbaycanda medianın azad olmadığına dair tənqidlər əsassızdır”

19:59 Əbülfəs Qarayevin qızı “Qazprom”un sərgisinin kuratorudur

19:52 Milli komandamız Karate 1 Premyer Liqa turnirində iştirak edəcək

19:45 Bakı-Qazax magistralında iki yük maşını toqquşub, biri dərəyə aşıb

19:37 70 ildə 3,5 min sülhməramlı qətlə yetirilib

19:30 68 yaşlı qadın intihar etdi - Kürdəmirdə

19:22 Rusiyanın kəşfiyyat gəmisi ABŞ sahillərində!

19:15 Piyadanın ölümünə səbəb olan mikroavtobus sürücüsü həbs olundu

19:08 Azərbaycanda 2 məmur qəfil öldü - Adlar

19:01 İranda internetə məhdudiyyətsiz giriş təmin olunacaq

18:54 Gözəl Bayramlı 3 il azadlıqdan məhrum edildi

18:49 “Bizim üçün ən yaxşı bazar qonşulardır” - Prezident

18:41 Serj Sərkisyan yeni postuna aprelin 17-də əyləşə bilər

18:33 Energetika Nazirliyinin icazələri “ASAN”-a verilir

18:23 “Bakı-Tbilisi-Qars regionun nəqliyyat xəritəsini dəyişdi” - Prezident

18:18 Ərdoğan: “Şəhidimizin vəsiyyətini yerinə yetirəcəyik”

18:14 İlham Əliyev: “Artıq Avropanın bəzi ölkələrinin neft təminatçısıyıq”

18:11 ABŞ və Rusiya ordu komandanları yanvarın 26-da Bakıda olacaq

18:05 Rusiya Xankəndində əyləncə kompleksi tikir

18:00 Rusiya məhkəməsi Azərbaycan vətəndaşına 21 il həbs cəzası verib

17:53 Sabah Millətlər Liqasının püşkü atılacaq

17:47 “Ağ ev”də daha bir skandal: Tramp özündən 42 yaş kiçik olan məsləhətçisi ilə eşq yaşayır

17:40 Azərbaycanlı məmur Türkiyədə 5 milyona sayt aldı - Müəmmalı satışın pərdəarxası

17:31 Təhsil naziri postuna əsas namizədlər: Rektor, yoxsa nazir əvəzi?

17:28 “Full” paketinə qoşul, “Nar”-dan “Samsung Galaxy S8” və ya “Ipad Pro” qazan!

17:20 Türkiyə ordusunun Afrində keçirdiyi əməliyyatların nə zaman başa çatacağı açıqlanıb

17:09 Energetika Nazirliyinin icazələri “ASAN”a verilir

17:03 Sezen Aksu məşhur şairin evini satışa çıxardı

16:57 Bu ixtisaslar üzrə ayrılan plan yerlərinin hamısı boş qalıb

16:51 “Bakcell” növbəti dəfə “Socially Devoted” sertifikatına layiq görülüb

16:45 Ərdoğan: “Şəhidimizin vəsiyyətini yerinə yetirəcəyik”

16:13 59 yaşlı kişi fermada özünü asdı

16:05 Vidadi Əliyevin parnikində insanlar qul kimi işlədilir - Şikayət

16:00 İlham Əliyev OPEC-in baş katibini Azərbaycana dəvət etdi

15:55 Gözəl Bayramlıya 4 il həbs tələbi

15:49 71 yaşlı Ajda ən böyük xəyalını açıqladı

15:43 İranda internetə məhdudiyyətsiz giriş təmin olunacaq

15:37 PYD lideri: Ərdoğan Kərkükə qədər gedəcək...

15:32 Bakıda tikinti xaosu

15:26 Afrindən sonra Qarabağda “İLDIRIMSÜRƏTLİ” əməliyyat - Ermənistan planını açıqladı

15:20 Bu şəxslərin Azərbaycanda vətəndaşlıq alması asanlaşdırılır

15:14 Rabitə sektorunda yeni işdənçıxarma dalğası – Təfərrüat

15:07 Ərdoğan Təhlükəsizlik Şurasını çağırdı

15:00 “Siyahıdan kənarda qalanlar içərisində də ev almağa layiq olanlar az deyildi”

14:51 Novruz Məmmədov Prezident İlham Əliyevin Davos səfəri haqda yazdı

14:45 Rusiya müdafiə naziri: “Bir çox Asiya ölkələri S-400 almaq istəyir”

14:40 Duterte əmr verdi: “Məni güllələyin!”

14:34 “Bu gün YAP-ın namizədinin toplaya biləcəyi səsin 0.1 %-ni yığacaq şəxs yoxdur”

14:31 Davos forumu ölkə iqtisadiyyatı üçün hansı əhəmiyyətə malikdir?

14:26 Badamdar qəsəbə nümayəndəliyinin hesabat yığıncağı keçirilib

14:21 Satıcı robot bir həftədən sonra işdən çıxarıldı

14:16 Müğənni ilə dalaşdı, qardaşını işdən çıxardı

14:11 BMT: Ötən il 56 sülhməramlı həlak olub

14:06 QNET kimsəsiz uşaqları sevindirməyə davam edir – Video

14:02 Azərbaycan prezidenti OPEC-in baş katibi ilə görüşüb

13:57 Rüsum azaldı, kərə yağı ucuzlaşmadı, şirkətlər susur - Araşdırma

13:51 Vilayəti Qərbin yeni hədəfini açıqladı

13:46 Qadınlara halal kişi tapan molla

13:40 Azərbaycandan Ümrə ziyarəti səfəri ləğv olundu

13:35 Rusiya FTX Akademiyasının kursantı Bakıda tutuldu

13:29 Lənkəranda döyülərək öldürülən qadının anası da xəstəxanada ölüb

13:23 Röya ilə Aygünün 50 minlik davası - tərəflər məhkəməyə gəlmədi

13:23 Röya ilə Aygünün 50 minlik davası - tərəflər məhkəməyə gəlmədi

13:16 Azərbaycanda maşınların qiyməti bahalaşdı - Rəqəmlər

13:10 BVF: Azərbnaycan iqtisadiyyatı bu il 1,3% böyüyəcək

13:05 Neymar ən yaxşı oyunçu seçildi

12:59 Bir sıra yüksək vəzifələr boşdur - Siyahı

12:53 “Bu, Azərbaycana qarşı təhqirdir”

12:47 “Türkiyə Afrin əməliyyatı ilə Rusiya və İranın Suriya planlarını pozdu”

12:40 Vitse-prezident istefa verdi – “Azərsu” ASC-də dəyişiklik

12:35 Axtarışda olan 13 nəfər saxlanıldı

12:30 Davosa 1.5 metrdən çox qar yağıb, qonaqlar yollarda qalıb

12:30 Bəzi yerlərə qar yağacaq, duman, çiskin olacaq

12:25 Tərlan Əhmədov Rusiya komandasına 1:8 hesablı məğlubiyyətə görə üzr istədi

12:20 Mirzə Ələkbər Sabirin Azərbaycan nifrəti

12:15 Xəzərin dibindən Azərbaycana?

12:09 Yığmamız İranla üz-üzə

12:06 Kamal Sunalın oğlu azərbaycanlı vəkillə evlənir

12:01 “Reket” baş redaktor məhkəmədə özünü təqsirli bilmədiyini deyib

11:56 Universitetləri “ailə müəssisəsi”nə çevirənləri sərt cəzalar gözləyir



ANALİZ

...

Qorxu saçan İŞİD 6 aya necə “yoxa çıxdı”? – Orta Şərq yenidən bölünür

Tarix 13.11.17, 20:21

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Cengiz Tomar


“Anadolu” Agentliyi, Türkiyə.

İraq və Suriya torpaqlarının, demək olar ki, yarısından çoxunu işğal edən İŞİD-in bütün dünya tərəfindən terrorist elan edilməsinə və ortadan qaldırlması üçün beynəlxalq koalisiyaların belə qurulmasına baxmayaraq, 5-6 ay öncəyədək mövcud olmasının səbəbinin post-İŞİD dövründə bu torpaqların kimlər tərəfindən, hansı formada paylaşılacağına hələ də qərarın verilməməsini göstərmişdik.

Həqiqətən də super silahlara və təyyarələrə, milyard dollarlıq müdafiə və kəşfiyyat büdcələrinə sahib olan böyük güclər baxımından, İŞİD-i məğlub etmək çox asan idi. Ancaq o dövrdə bölgə torpaqlarının paylaşılması üçün İŞİD kimi bir alətə ehtiyac duyulmaqdaydı və təşkilat ortadan qaldırıldıqdan sonra onun işğal eydiyi torpaqların necə paylaşılacağına hələ qərar verilməmişdi. Son altı ayda regionda baş verən hadisələrin də bu dəyərləndirməni təsdiq etdiyini deyə bilərik.

Çünki bu gün İŞİD-i Suriya və İraq sərhəddinin insan yaşayışı üçün çox uyğun olmayan, izolyasiya edilmiş bir küncünə sıxışmış olaraq görürük. Təşkilatın öldürülən üzvləri xaric, digər döyüşçüləri, köhnə ifadə ilə, “tebahhur” etməyib, yəni, buxarlanmayıb. Onlar bu təşkilatı vasitəyə çevirənlər tərəfindən, tura qatılan turistlər kimi, avtobuslara doldurulub şəhər-şəhər gəzdirilməkdədirlər.

Yaxşı, bəs qeyri-insani hərəkətləriylə bütün dünyanı dəhşətə salan və həmin zalım hərəkətlərini “Hollivudvari” videolarla bütün dünyaya bildirən bu təşkilata nə olmuşdu ki, bu qədər sürətlə dağılmışdı?

Sualın cavabı olduqca asan anlaşılan, həqiqi və sadədir: artıq təşkilata ehtiyac qalmamışdı və İŞİD sonrası dövrdə bu təşkilatdan alınan torpaqların kimlər tərəfindən paylaşılacağı haqqında qərar verilmişdi.

Belə ki, daha öncəki bir yazımda Suriya məsələsində ABŞ və Rusiya arasında, Sayks-Piko (Sykes-Picot) bənzəri bir gizli anlaşma ola biləcəyi yönündə qənaətim olduğunu ifadə etmişdim.

Xəritələri dəyişən təşkilat 6 ayda dağıldı

Belə ki, ABŞ ilə Rusiya arasında Suriya ilə əlaqədar razılaşmanın olması haqqında qənaətimin yarandığı günlərdən bu yana, İŞİD həm torpaq, həm iqtisadi qaynaqlar, həm də döyüşçü sayı və təbliğat gücü baxımından böyük ölçüdə zəifləmişdir. XIII əsrin ortalarında Orta Şərqi işğal edən monqollar qədər bölgəyə qorxu saçan, haqqında onlarca kitab, yüzlərcə məqalə yazılan bu struktur 6 ayda birdən-birə dağıldı. Bunda bir qəribəlik yoxdurmu?

Suriya və İraq xəritəsində İŞİD-dən geri alınan torpaqların hansı güclər tərəfindən işğal edldiyinə baxsanız, təşkilatın kimlərin işinə yaradığını anlamaqda çox çətinlik çəkməzsiniz. Çünki təşkilatdan geri alınan bu torpaqların böyük qisminin ABŞ-ın hamisi olduğu İraq Kürd Regional Administrasiyası (İKRA) ilə YPG/PYD-nin (Suriyanın şimalında və şərqində); Suriyanın şərqində isə Rusiyanın müdafiəsi və qoruması altında olan Əsəd rejiminin əlinə keçdiyini söyləmək mümkündür.

Digər, lazımi önəm verilməyən qismləri də Türkiyənin Azad Suriya Ordusu (ASO) ilə ələ keçirdiyi Cerablus ilə əl-Bab, cənubi Suriyada ABŞ-ın müxalifətçilərlə birlikdə ələ keçirdiyi bəzi bölgələr və İranın ağırlığının olduğu nüfuz bölgələridir.

İraqda, ilk baxışda, bu işdən karlı çıxan Bərzani hakimiyyəti, İKRA-nın konstitusiya ilə müəyyən edilmiş sərhədləri xaricində, içərisində Kərkük kimi çox önəmli şəhərlərin olduğu və hüquqi baxımdan İraq mərkəzi hakimiyyətinə aid olan torpaqları da ələ keçirmiş, beləliklə, öz qanuni torpaqlarından 30% daha artıq torpağı işğal etmişdi. Son olaraq da İsrail və bir az da ABŞ xaric, bütün dünyadan gələn etirazlara rəğmən müstəqillik referendumunu, üstəlik işğal etmiş olduğu Kərkük kimi mübahisəli bölgələrdə də keçirdi. Bu referendumda illərdir Orta Şərqdə keçirilən seçkilərdən adət etdiyimiz,90%-dən artıq “bəli” səsi çıxdı. Türkmənlər və ərəblər də daxil olmaqla, bir çox qrup isə referendumu boykot etdi.

Əslində, bu qeyri-legitim referendum İran, İraq mərkəzi hakimiyyəti və Türkiyə kimi region ölkələrinin illərdir gözlənən birləşməsinə də əlverişli şərait yaratdı. Belə ki, Kərkük və İraqın şimalındakı son hadisələr, Bərzaninin udma şansı azehtimallı olduğu halda oynadığı qumar nəticəsində, “Dimyata düyüyə gedərkən, əlindəki bulqurdan da oldu”ğunu göstərir. Region ölkələrinin birləşməsi ABŞ, İsrail və Bərzaninin İraqdakı oyununu pozmuşdur. Uzun zamandan bəri ilk dəfədir ki, Türkiyə, İran və İraq ortaq hərəkət edib, uğur qazandılar və oyunu pozdular.

“Fərat Qalxanı” və İdlib əməliyyatları

Suriyaya gəlincə, bundan bir il öncəyə qədər onun xəritəsi Rusiya və İran dəstəkli rejim, PYD/YPG kantonları, İŞİD və ASO hakimiyyətindəki dörd parçadan ibarətkən, bu gün Əsəd rejimi ilə PYD/YPG hakimiyyətinə aid olmaqla, ikili bir quruluşa çevrilməkdədir. Çünki keçən ay Suriya rejiminin Xarici işlər naziri Vəlid Muallimin “Kürdlərlə muxtariyyatı müzakirə edə bilərik” şəklindəki açıqlaması, bundan iki il öncə “Budka Suriya”ya (Qərbi, Faydalı Suriya) razı görünən, ancaq daha sonra Rusiyanın bölgəyə girişindən etibarən sanki onun mandatına çevrilən rejimin hədəf böyüdərək, kürdlərə muxtariyyat verə biləcəyi ikili bir strurkturu hədəflədiyini göstərməkdədir.

Əslində, həm “Fərat Qalxanı” hərəkatı, həm də İdlib əməliyyatı ilə İŞİD sonrası Suriyada bu ikili strukturu pozmağa çalışan Türkiyə, bu iki əməliyyatla təsirini əhəmiyyətli ölçüdə itirmiş olan ASO-ya Rusiyanın 2015-ci ildən Əsəd rejiminə verdiyi dəstəyin bənzərini vermiş oldu və İŞİD sonrası konsolidasiya olan Suriyada, böyük ehtimalla, önümüzdəki ildə gözlənilən siyasi müzakirələrdə həm ASO-nun mövqeyini, həm də öz əlini gücləndirdi. Önəmli bir regional və sərhəd gücü olaraq, PYD/YPG-yə də bölgənin boş olmadığını göstərdi.

Regional əməkdaşlıq oyunları pozdu

Əslində Vəlid Muallimin yuxarıdakı açıqlaması ilə, türk əsgərinin Astana anlaşması çərçivəsində, Rusiya və İranın da razılığı ilə İdlibə girməsinin həmən ardından verdiyi “Türk əsgərləri dərhal torpaqlarımızdan çəkilsin”açıqlamasını birlikdə oxumaq lazımdır.

Bu sözdə “xoruzlanma”nın arxasında Türkiyənin özü üçün gələcək – davamlılıq məsələsi olaraq gördüyü PYD/YPG-yə də müəyyən mənada “gözvurma” vardır. Təbii ki, bu açıqlamanın birbaşa Əsəd rejimindənmi gəldiyini, yoxsa rejimin bunu sahibinin səsi olaraq Rusiyanın adınamı verdiyini bilmirik. Ancaq hər halda gələn il İŞİD sonrası Orta Şərqin necə bir şəkil alacağı məsələsində daha dəqiq şeylər söyləyə biləcəyik. O da qeyd edilməlidi ki, bu ana qədər sünni ərəblərlə türkmənlər həm İraqda, həm də Suriyada daha az əlverişli mövqedədirlər. (strateq.az)

pia.az











Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

2018-ci il “Oskar”a namizədlərin ADLARI açıqlandı

bitmap-img3

Rakurs

Deputat Ağalar Vəliyevin biznes imperiyası

bitmap-img3

Seçmələr

Təhsil nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilib

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru