Xəbər xətti

22 APREL

16:00 Səudiyyə kralı PUA insidenti zamanı sarayda olmayıb

15:56 Dövlət qulluğuna qəbul imtahanı keçirilib

15:52 Boksun canlı əfsanəsi Ərdoğanla görüşmək istədi

15:47 Oqtay Şirəliyev bu vəzifəli şəxslərlə bağlı əmr imzaladı

15:41 Nikaraquada mitinqlər zamanı 10 nəfər ölüb

15:35 DİM abituriyentlər üçün Azərbaycan dili imtahanı keçirib

15:29 Əfqanıstanda gün ərzində ikinci partlayış: 7 nəfər ölüb, 10-u yaralanıb

15:23 Metroda intihar edən qadının kimliyi məlum olub

15:17 Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz

15:11 Səudiyyə kralının sarayında nə baş verir?

15:05 Türkiyə silkələndi

15:03 Barcelona azarkeşləri İspaniya kralına məhəl qoymadı

14:59 İŞİD Kabildəki terrora görə məsuliyyəti üzərinə götürüb

14:54 Nigar Röya ilə bağlı sualları cavabsız qoydu

14:52 Yerevan yenə qaynayır - Canlı yayım

14:48 İrəvanda polis etiraz aksiyasını dağıdıb, onlarla aksiyaçı saxlanılıb

14:45 Bakı meri postuna ehtimal olunan namizəd - İddia

14:42 ““Barselona”da yadplanetlilər oynayır” - Montella

14:36 Polisdən Paşinyanla bağlı açıqlama: Aradan çıxardıq

14:33 Ermənistanın yeni prezidenti Qarabağdakı separatçıların lideri ilə görüşdü

14:30 “Bir daha qadın kimi xoşbəxt olmayacam” - Məleykə

14:24 Müsəlman ölkəsində partlayış: 31 ölü, 50-dən çox yaralı

14:18 Üç ayda əhalinin gəlirləri 9,8 faiz artıb

14:12 Bakı metrosunda dəhşət: Qadının başı bədənindən ayrıldı

14:06 “Erməni soyqırımı” aksiyalarına azərbaycanlı mühacirlər qoşula bilər

14:00 Sabirabadda 26 yaşlı oğlan bıçaqlandı

13:44 Prezidentin vəzifə verdiyi İnam Kərimov kimdir?

13:38 Dərbənddə 9 silahlı məhv edildi

13:31 İngiltərənin Championship divizionunda çempion rəsmiləşdi

13:25 “Novruz Məmmədov heç bir qruplaşmada olmayıb”- Komitə sədri

13:19 Göygöldə işləyən Bakı sakini yıxılaraq ağır xəsarət alıb

13:13 “Titanik”də ilk naharın menyusu 140 min dollara satılıb

13:07 Bakıda palçıq vulkanı belə püskürdü - Foto

13:01 Vladimir Nabokov Dostoyevski haqqında nə yazırdı?

12:56 “Hesab edin ki, artıq problemlər həll olunub” - “Qaçqınkom”un yeni sədri

12:50 Kabildə partlayış - 4 ölü, 15 yaralı

12:44 Levandovskidən yeni rekord

12:38 “İran ABŞ-la dustaqları dəyişməyə hazırdır”

12:32 Müşfiq Vasifə “Matışka” dedi - Efirdə biabırçılıq

12:26 Müdafiə Nazirliyindən Ermənistanın təxribatı ilə bağlı açıqlama

12:20 Ağstafada piyadanı avtomobil vurub

12:14 Mindən çox əsiri düşməndən xilas edən Milli Qəhrəman

12:10 Erməni polisi etirazçıları mühasirəyə alıb, müxalif lider Paşinyan saxlanılıb - Video

12:08 ABŞ-da təyyarə qəzaya uğrayıb, ölən var

12:02 Sarkisyanla Paşinyan arasında gərgin görüş - Video

11:57 Çilidə partlayış nəticəsində 50 nəfər xəsarət alıb

11:57 Bu gün Şəmkir turnirində V turun görüşləri keçiriləcək

11:51 Moskvada qasırğa: iki nəfər həlak oldu

11:45 “Barselona” 30-cu dəfə İspaniya kubokunu qazandı

11:39 Sumqayıtda dənizə çıxmış 2 gənc batıb

11:33 Alişanın Buseyə evlilik şərti var

11:27 Paşinyan və Sarkisyanın görüşü nəticəsiz yekunlaşıb

11:21 Minik və yük avtomobilləri toqquşdu - Xəsarət alan var

11:15 Ərdoğan: “ABŞ Türkiyə üçün təhlükədir”

11:09 Azərbaycanda yeni hökumət: 5 naziri, komitə sədrlərini və digərlərini nə gözləyir?

11:03 İran nüvə proqramını bərpa etməyə hazırdır

10:59 Bu gün rus bölməsinin məzunları imtahan verir

10:53 Bakıda mənzildən kişi meyiti tapılıb

10:47 Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinə hazırda o rəhbərlik edir

10:41 Oğuzda zəlzələ olub

10:35 Yeni nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?

10:29 Cəbhədə bu gecə də sakit keçməyib

10:23 “Novruz Məmmədov hökumətin ən təmiz məmurlarındandır”

10:18 AZAL-ın təyyarəsi Moskvanın əvəzinə Sankt-Peterburqda yerə endi

10:13 Sərkisyan: “Nə qədər ki Qarabağ var, hakimiyyətdə mən olacağam”

10:09 Binəli Yıldırım Novruz Məmmədovu təbrik etdi

10:04 Səudiyyə Ərəbistanında dövlət çevrilişi cəhdi - Video

10:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

21 APREL

21:58 Moskvada güclü qasırğa: 2 nəfər ölüb, 17 nəfər xəsarət alıb

21:49 Goranboyda güclü yağış nəqliyyatın hərəkətini pozub

21:38 Eyni gündə həm nişanlandı, həm də ərə getdi

21:30 Goranboy sakini dəm qazından zəhərlənib

21:17 Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb

21:04 Dərbənddə əməliyyat: 9 silahlı məhv edildi

20:48 “Azərbaycan Kubokunun finalı Naxçıvanda və ya Lənkəranda keçirilməlidir”

20:33 Ağsuda iki “VAZ 2106” toqquşub, 4 nəfər yaralanıb

20:26 Sumqayıtda iki yeniyetmə dənizdə yoxa çıxdı

19:59 Londonda Sarkisyan əleyhinə nümayiş keçirilib

19:48 Usta hündürlükdən yıxılaraq ağır xəsarət alıb

19:35 Dmitri Medvedev Novruz Məmmədovu təbrik edib

19:23 “Lokomotiv”dən ardıcıl 2-ci çempionluq

19:17 Bahçeli: “Seçkilərdə partiyamızın prezidentliyə namizədi Ərdoğandır”

19:10 Hökumətdəki bu postlara təyinat olmayıb - Siyahı

18:56 Göygöldə içərisində 6 nəfər olan avtomobil qar dərəsinə düşdü

18:47 Yeni əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri kimdir? - Dosye

18:41 Bu il tütün idxalı və ixracı azalıb

18:33 Samir Nuriyev Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədr təyin edilib

18:26 Qərb İraqdakı kimi Suriyada da tədrici soyqırımı aparır

18:14 Azərbaycanda işsizlərin sayı azalıb

18:08 Abid Şərifov, Elçin Əfəndiyev və İsmət Abasov işdən çıxarılıb

18:00 12 yaşdan kiçik uşaqlara təcavüz edən şəxslər edam oluna bilər

17:55 ASAN Xidmətin rəhbəri kənd təsərrüfatı naziri təyin edilib

17:53 Rövşən Rzayev “Qaçqınkom”a sədr təyin olunub

17:50 Səlim Müslümov vəzifəsindən azad edildi

17:46 “Heç vaxt saçımı kəsdirməmişəm“ - xalq artisti

17:40 Hacıbala Abutalıbov BŞİH başçısı vəzifəsindən azad edilib

17:32 Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi təsdiqləndi - Siyahı

17:29 Fövqəladə hal zamanı qaydalara əməl etməyən təşkilatların fəaliyyəti dayandırılacaq

17:16 Qızıl 11 dollardan çox ucuzlaşıb - Qiymət

17:11 Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı

17:03 Ceyms Appaturay Azərbaycan prezidentini təbrik edib

16:54 Ermənistanın daha üç şəhəri etiraz aksiyalarına qoşuldu

16:47 Rusiyada təyyarə sərt eniş edib - Ölənlər var

16:41 Şamaxıda yeni istifadəyə verilən 3 yol dağıldı

16:33 Türkiyə Azərbaycana alça ixracına başladı

16:25 Gürcüstanın baş naziri Novruz Məmmədovu təbrik edib

15:55 ABŞ marixunanı leqallaşdırır – Federal səviyyədə

15:40 “İlhamə Quliyeva dedi ki, qoyma...“ Nüşabə Tunar qalmaqalı haqda

15:33 “Real“dan Ronaldoya yeni təklif -ilinə 30 milyon avro

15:20 Prezident Novruz Məmmədovun baş nazir təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb

15:12 “Kvadrat” - Tatyana Tolstayanın məşhur hekayəsi

15:05 Şimali Koreya bütün nüvə sınaqlarını dayandırır- Bu gündən

14:33 Yeni baş nazirimiz kinoya da çəkilib – Video

14:22 İraq Küveytə 90 milyon dollar ödəyəcək- 1990-cı il təcavüzünə görə

14:15 Trampın Xarici işlər nazirini Senat təsdiqləməyə bilər - Təhlil

14:09 Fransa yığması dünya çempionu olarsa…- Hər oyunçu 400 min avro alacaq

14:05 Saakaşvilidən Sərkisyana: Moskvanı az imitasiya et

13:27 Şamaxıda yeni istifadəyə verilən 3 avtomobil yolu sürüşmə nəticəsində dağılıb

13:22 AEBA Azərbaycanda xərçəngin müalicəsinə kömək etmək niyyətindədir

13:13 “Müşviq mənim çörəyimi yeyir“ - İzzət



ANALİZ

...

Qorxu saçan İŞİD 6 aya necə “yoxa çıxdı”? – Orta Şərq yenidən bölünür

Tarix 13.11.17, 20:21

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Cengiz Tomar


“Anadolu” Agentliyi, Türkiyə.

İraq və Suriya torpaqlarının, demək olar ki, yarısından çoxunu işğal edən İŞİD-in bütün dünya tərəfindən terrorist elan edilməsinə və ortadan qaldırlması üçün beynəlxalq koalisiyaların belə qurulmasına baxmayaraq, 5-6 ay öncəyədək mövcud olmasının səbəbinin post-İŞİD dövründə bu torpaqların kimlər tərəfindən, hansı formada paylaşılacağına hələ də qərarın verilməməsini göstərmişdik.

Həqiqətən də super silahlara və təyyarələrə, milyard dollarlıq müdafiə və kəşfiyyat büdcələrinə sahib olan böyük güclər baxımından, İŞİD-i məğlub etmək çox asan idi. Ancaq o dövrdə bölgə torpaqlarının paylaşılması üçün İŞİD kimi bir alətə ehtiyac duyulmaqdaydı və təşkilat ortadan qaldırıldıqdan sonra onun işğal eydiyi torpaqların necə paylaşılacağına hələ qərar verilməmişdi. Son altı ayda regionda baş verən hadisələrin də bu dəyərləndirməni təsdiq etdiyini deyə bilərik.

Çünki bu gün İŞİD-i Suriya və İraq sərhəddinin insan yaşayışı üçün çox uyğun olmayan, izolyasiya edilmiş bir küncünə sıxışmış olaraq görürük. Təşkilatın öldürülən üzvləri xaric, digər döyüşçüləri, köhnə ifadə ilə, “tebahhur” etməyib, yəni, buxarlanmayıb. Onlar bu təşkilatı vasitəyə çevirənlər tərəfindən, tura qatılan turistlər kimi, avtobuslara doldurulub şəhər-şəhər gəzdirilməkdədirlər.

Yaxşı, bəs qeyri-insani hərəkətləriylə bütün dünyanı dəhşətə salan və həmin zalım hərəkətlərini “Hollivudvari” videolarla bütün dünyaya bildirən bu təşkilata nə olmuşdu ki, bu qədər sürətlə dağılmışdı?

Sualın cavabı olduqca asan anlaşılan, həqiqi və sadədir: artıq təşkilata ehtiyac qalmamışdı və İŞİD sonrası dövrdə bu təşkilatdan alınan torpaqların kimlər tərəfindən paylaşılacağı haqqında qərar verilmişdi.

Belə ki, daha öncəki bir yazımda Suriya məsələsində ABŞ və Rusiya arasında, Sayks-Piko (Sykes-Picot) bənzəri bir gizli anlaşma ola biləcəyi yönündə qənaətim olduğunu ifadə etmişdim.

Xəritələri dəyişən təşkilat 6 ayda dağıldı

Belə ki, ABŞ ilə Rusiya arasında Suriya ilə əlaqədar razılaşmanın olması haqqında qənaətimin yarandığı günlərdən bu yana, İŞİD həm torpaq, həm iqtisadi qaynaqlar, həm də döyüşçü sayı və təbliğat gücü baxımından böyük ölçüdə zəifləmişdir. XIII əsrin ortalarında Orta Şərqi işğal edən monqollar qədər bölgəyə qorxu saçan, haqqında onlarca kitab, yüzlərcə məqalə yazılan bu struktur 6 ayda birdən-birə dağıldı. Bunda bir qəribəlik yoxdurmu?

Suriya və İraq xəritəsində İŞİD-dən geri alınan torpaqların hansı güclər tərəfindən işğal edldiyinə baxsanız, təşkilatın kimlərin işinə yaradığını anlamaqda çox çətinlik çəkməzsiniz. Çünki təşkilatdan geri alınan bu torpaqların böyük qisminin ABŞ-ın hamisi olduğu İraq Kürd Regional Administrasiyası (İKRA) ilə YPG/PYD-nin (Suriyanın şimalında və şərqində); Suriyanın şərqində isə Rusiyanın müdafiəsi və qoruması altında olan Əsəd rejiminin əlinə keçdiyini söyləmək mümkündür.

Digər, lazımi önəm verilməyən qismləri də Türkiyənin Azad Suriya Ordusu (ASO) ilə ələ keçirdiyi Cerablus ilə əl-Bab, cənubi Suriyada ABŞ-ın müxalifətçilərlə birlikdə ələ keçirdiyi bəzi bölgələr və İranın ağırlığının olduğu nüfuz bölgələridir.

İraqda, ilk baxışda, bu işdən karlı çıxan Bərzani hakimiyyəti, İKRA-nın konstitusiya ilə müəyyən edilmiş sərhədləri xaricində, içərisində Kərkük kimi çox önəmli şəhərlərin olduğu və hüquqi baxımdan İraq mərkəzi hakimiyyətinə aid olan torpaqları da ələ keçirmiş, beləliklə, öz qanuni torpaqlarından 30% daha artıq torpağı işğal etmişdi. Son olaraq da İsrail və bir az da ABŞ xaric, bütün dünyadan gələn etirazlara rəğmən müstəqillik referendumunu, üstəlik işğal etmiş olduğu Kərkük kimi mübahisəli bölgələrdə də keçirdi. Bu referendumda illərdir Orta Şərqdə keçirilən seçkilərdən adət etdiyimiz,90%-dən artıq “bəli” səsi çıxdı. Türkmənlər və ərəblər də daxil olmaqla, bir çox qrup isə referendumu boykot etdi.

Əslində, bu qeyri-legitim referendum İran, İraq mərkəzi hakimiyyəti və Türkiyə kimi region ölkələrinin illərdir gözlənən birləşməsinə də əlverişli şərait yaratdı. Belə ki, Kərkük və İraqın şimalındakı son hadisələr, Bərzaninin udma şansı azehtimallı olduğu halda oynadığı qumar nəticəsində, “Dimyata düyüyə gedərkən, əlindəki bulqurdan da oldu”ğunu göstərir. Region ölkələrinin birləşməsi ABŞ, İsrail və Bərzaninin İraqdakı oyununu pozmuşdur. Uzun zamandan bəri ilk dəfədir ki, Türkiyə, İran və İraq ortaq hərəkət edib, uğur qazandılar və oyunu pozdular.

“Fərat Qalxanı” və İdlib əməliyyatları

Suriyaya gəlincə, bundan bir il öncəyə qədər onun xəritəsi Rusiya və İran dəstəkli rejim, PYD/YPG kantonları, İŞİD və ASO hakimiyyətindəki dörd parçadan ibarətkən, bu gün Əsəd rejimi ilə PYD/YPG hakimiyyətinə aid olmaqla, ikili bir quruluşa çevrilməkdədir. Çünki keçən ay Suriya rejiminin Xarici işlər naziri Vəlid Muallimin “Kürdlərlə muxtariyyatı müzakirə edə bilərik” şəklindəki açıqlaması, bundan iki il öncə “Budka Suriya”ya (Qərbi, Faydalı Suriya) razı görünən, ancaq daha sonra Rusiyanın bölgəyə girişindən etibarən sanki onun mandatına çevrilən rejimin hədəf böyüdərək, kürdlərə muxtariyyat verə biləcəyi ikili bir strurkturu hədəflədiyini göstərməkdədir.

Əslində, həm “Fərat Qalxanı” hərəkatı, həm də İdlib əməliyyatı ilə İŞİD sonrası Suriyada bu ikili strukturu pozmağa çalışan Türkiyə, bu iki əməliyyatla təsirini əhəmiyyətli ölçüdə itirmiş olan ASO-ya Rusiyanın 2015-ci ildən Əsəd rejiminə verdiyi dəstəyin bənzərini vermiş oldu və İŞİD sonrası konsolidasiya olan Suriyada, böyük ehtimalla, önümüzdəki ildə gözlənilən siyasi müzakirələrdə həm ASO-nun mövqeyini, həm də öz əlini gücləndirdi. Önəmli bir regional və sərhəd gücü olaraq, PYD/YPG-yə də bölgənin boş olmadığını göstərdi.

Regional əməkdaşlıq oyunları pozdu

Əslində Vəlid Muallimin yuxarıdakı açıqlaması ilə, türk əsgərinin Astana anlaşması çərçivəsində, Rusiya və İranın da razılığı ilə İdlibə girməsinin həmən ardından verdiyi “Türk əsgərləri dərhal torpaqlarımızdan çəkilsin”açıqlamasını birlikdə oxumaq lazımdır.

Bu sözdə “xoruzlanma”nın arxasında Türkiyənin özü üçün gələcək – davamlılıq məsələsi olaraq gördüyü PYD/YPG-yə də müəyyən mənada “gözvurma” vardır. Təbii ki, bu açıqlamanın birbaşa Əsəd rejimindənmi gəldiyini, yoxsa rejimin bunu sahibinin səsi olaraq Rusiyanın adınamı verdiyini bilmirik. Ancaq hər halda gələn il İŞİD sonrası Orta Şərqin necə bir şəkil alacağı məsələsində daha dəqiq şeylər söyləyə biləcəyik. O da qeyd edilməlidi ki, bu ana qədər sünni ərəblərlə türkmənlər həm İraqda, həm də Suriyada daha az əlverişli mövqedədirlər. (strateq.az)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

“Hesab edin ki, artıq problemlər həll olunub” - “Qaçqınkom”un yeni sədri

bitmap-img3

Rakurs

Falçının zorladığı qızlardan dəhşətli açıqlamalar - Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Çox ciddi islahatlar aparacağıq…” – Prezident andiçmə mərasimdə mühüm mesajlar verdi

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru