Xəbər xətti

17 NOYABR

21:26 Zlatan İbrahimoviç İsveç yığmasındakı karyerasını bərpa edə bilər

21:20 ABŞ Rusiyanı «Baltikdən Qara dənizə qədər təhlükə» hesab edir

21:14 “Zeynəb Xanlarova bilir ki, əsl sənətlə məşğul olanlar kimlərdir”

21:08 Suriyanın şərqində törədilən partlayış nəticəsində 35 nəfər ölüb

21:02 Banklarda gecikmiş kreditlərin məbləği artıb

20:57 Sloveniyada Mehdi Hüseynzadənin abidəsi ucaldılıb

20:51 Ərdoğan: Afrində eyni tələyə düşmək istəmirik!

20:45 “Azərenerji” “Azərişığ”ın məlumatını təkzib edib

20:42 “Premium” və “Super” markalı benzin bahalaşdı

20:39 Argentinanın sualtı qayığı 44 nəfərlik ekipaj üzvü ilə birlikdə itkin düşüb

20:33 “Eurovision-2018” müsabiqəsində iştirak edəcək ölkələrin sayı 43-ə çatıb

20:27 Oğurlanmış qoyunlar sahibinə qaytarılıb

20:21 Şirvanda yol polisi reyd keçirdi

20:15 Koalisiya qüvvələrinin hava hücumları 15 dinc sakini öldürdü

20:09 Dünyada ilk dəfə insandan insana baş köçürülüb

20:05 Azercell-in 4G xidmətləri artıq Bərdə, Şəmkir və Lənkəranda!

20:03 İngiltərədə təyyarə ilə helikopter toqquşub

19:58 Bakıda yeni teleqüllənin istifadəyə veriləcəyi tarix - Açıqlandı

19:52 Sumqayıtda qadını qətlə yetirən şəxs saxlanılıb

19:46 Türkiyədə tikilməkdə olan məscid çöküb, 1 nəfər ölüb, 6 nəfər yaralanıb

19:40 “Çelsi” klubu yeni stadionunun tikintisinə 1,11 milyard avro xərcləyəcək

19:34 İranda zəlzələ nəticəsində dəyən maddi ziyanın miqdarı açıqlanıb

19:28 Bütöv bir binanın istilik avadanlıqları oğurlandı

19:22 “Ağdamda zəlzələ nəticəsində bəzi evlərdə çatlar yaranıb”

19:16 Küçələrdə reklam üçün ödəniş qaydaları dəyişdirildi

19:10 Gəncədə 14 yaşlı qıza qarşı nalayiq hərəkətlər edən şəxs saxlanılıb

19:04 “Çelsi” “Qarabağ”la oyun ərəfəsində hücumçu problemi ilə üzləşib

19:01 “Bakcell” biznes qurmaq istəyən gənclərə maliyyə ayırıb

18:59 Mənzilin dəyərinin tam tələb olunması qadağan edilir

18:53 Sabah paytaxtın bu hissəsində işıq olmayacaq

18:47 “Bakı Prosesi”nin 10-cu ildönümü qeyd ediləcək

18:41 Azərbaycanda özəl peşə təhsili müəssisələri yaradılacaq

18:35 Səudiyyə Ərəbistanı: şahzadələrə azadlığı pulla almaq təklif olunur

18:29 İlham Əliyev latviyalı həmkarını təbrik etdi

18:23 NATO Türkiyədən üzr istədi

18:17 “Nurgun Motors” prezidentinin “avtoş” oğlu həbsdən çıxır

18:11 Azərbaycanda 5 bal gücündə zəlzələ olub

18:05 Bir Zabil Müqabiloğlu vardı...

17:55 Blogger Mehman Hüseynovun məhkəməsi davam edib

17:50 “ABŞ İraqdakı səhvləri Suriyada da təkrarlayır” – Çavuşoğlu

17:44 Sumqayıtda bir neçə gün əvvəl törədilmiş qətlin üstü açılıb

17:38 “Forbes” ən çox pul qazanan məşhur gənclərin adlarını açıqlayıb

17:33 Qvardiola ayın ən yaxşısı seçildi

17:27 Türkiyə hərbçiləri NATO təlimindən geri çağırıb

17:22 Ermənistan xarici ölkələrdən silah idxalını ƏDV-dən azad edir

17:18 Türkiyə daha ABŞ və NATO-nu dinləmir

17:16 Azərbaycanda kinoya və konsertə gedənlərin sayı çoxalıb

17:13 Politoloq: “Serj Sarkisyan divara dirəndiyini görüb, mənə dedi ki...”

17:10 NATO təlimində Ərdoğan və Atatürkün fotoları hədəf kimi seçilib

17:05 Bolqarıstan Parlamentinin spikeri istefa verdi

17:00 Ərəbistanda gələn həftə kral dəyişir

16:54 Hacıbala Abutalıbov Kərəm Həsənovu məhkəməyə verdi - İddia

16:53 Sərbəst güləşçilərin çempionatı başa çatdı

16:46 Ev həbsində olan Muqabe ilk dəfə xalq qarşısına çıxdı

16:40 “Putin Ərdoğana demək istəyib ki, bu məsələ sənlik deyil” - Şahin Cəfərli

16:40 “Türkiyə S-400 alarsa, NATO texnologiyalarını əldə etməsi məhdudlaşdırılacaq”

16:33 Azərbaycan yığması FİFA reytinqində geriləyəcək

16:28 “İki rol oynamaqla özünü böyük aktrisa sayma”

16:21 Rusiyanın hərbi gücü ABŞ-a çatır – Danford

16:15 Türkiyədə dövlət universitetinin 22 əməkdaşı tutuldu

16:10 Şahzadələrə azadlıq üçün pul ödəmləri təklif edilib

16:03 Əsəd ordusu İŞİD-in nəzarətindəki son bölgəyə girdi

15:56 “Bağışla, sevgilim” - Emin Ağalarov

15:50 “Quli” gəncəli “qanuni oğru”nun statusunu dayandırdı

15:45 “Putinin münaqişənin həllinə ümidi yoxdursa, Lavrov nəyə gəlir?”

15:40 Sergey Lavrovun Bakıya gələcəyi tarix məlum oldu

15:35 Bakıda 43 yaşlı kişini ölümcül hala saldılar

15:30 Zimbabvedə birinci ledinin həbsinə çağırışlar edilir

15:25 İraqda İŞİD-in son dayaq nöqtəsi təmizlənib

15:20 Sürücülərlə bağlı qalmaqallı qanun barədə qərar verildi

15:14 Qobustanda çaqqallar yeniyetmə oğlana hücum etdi

15:10 Zərrab müstəntiqlərə işləməyə başladı: Kimləri ələ verəcək...

15:00 Beynəlxalq Tolerantlıq Günü qeyd edilib

14:55 Xəzər TV 15 yaşlı qıza elçilik təşkil etdi – MTRŞ nə düşünür?..

14:50 Zimbabvedə prezidentin impiçmentinə hazırlıq görülür

14:44 “Kənddə bir gün”

14:39 Küçələrdə reklam üçün ödəniş qaydaları dəyişdirildi

14:34 Almaniyada partlayış törətmək istəyən “azərbaycanlı” erməni imiş...

14:30 Roma papasına lüks avtomobil hədiyyə etdilər

14:25 Aşıqlar arasında efirdə qalmaqal

14:20 ÜDM-nin 8,8 faizi tikintidə istehsal olunub

14:17 Milli Dirçəliş gününə bu gündən baxanda...

14:15 Arvadı polisə şikayət etdiyi üçün özünü öldürən ər

14:11 Azarkeşlər zəlzələyə səbəb oldular

14:06 Azərbaycanda şəxsiyyət vəsiqələrinin müddəti dəyişdirildi

14:05 “Yediklərinizi qusun və evinizə qayıdın...”

14:02 Azərbaycanda “Rəşadət” ordeni təsis edilib

13:36 Dünyanın korrupsiya xəritəsi

13:31 “Azərbaycanın mövqeyinin sammitin bəyannaməsində əksini tapmasına çalışırıq”

13:27 Nərimanov rayonunda Şən və Hazırcavablar Klubu üzrə “Payız Kuboku” keçirilib

13:23 Daşınmaz əmlak üzərində sərəncamın verilməsi sürətləndirilir

13:19 İdman və akrobatika gimnastikası üzrə Azərbaycan çempionatı keçirilir

13:15 “Qarabağ üçün də Qars müqaviləsinə çox böyük ehtiyac var”

13:11 Müdafiə naziri müşavirə keçirib

13:06 “Azərbaycanda 500 qr - 1 kq çəki ilə doğulan körpələrin çoxu sağ qalır”

13:02 “Qarabağ kürd və Yaxın Şərq kimi həlli mümkün olmayan münaqişədir”

12:57 “İndiki Müsavat özünü Rəsulzadənin davamçısı hesab etməsin”

12:53 AFFA rəsmisinə UEFA-dan yeni təyinat gəlib

12:49 2017-ci ilin doqquz ayı ərzində THY ilə 52 milyon sərnişin daşınıb

12:44 Zeynəb Xanlarova Rasim Balayevlə bağlı Səhiyyə Nazirliyinə çağırış edib

12:40 İtaliya mafiyasının lideri öldü

12:35 “Cümhuriyyətin və parlamentin 100 illiyi ilə bağlı işlərə start verilib”

12:31 “Azərbaycanda sürücülər maşını necə gəldi sürürlər”

12:27 21 yaşlı reper narkotikdən öldü

12:23 Türkiyədə baş vermiş partlayış nəticəsində azərbaycanlı tələbə ölüb

12:19 Əhalinin vergilərə və kreditlər üzrə faizlərə xərclədiyi vəsaiti açıqlanıb

12:14 Ərdoğan: “Soçidə danışıqların əsas mövzusu Suriya böhranı olacaq”

12:10 Milli Məclisin növbəti plenar iclası keçirilir

12:05 KXDR ballistik raketlər daşıyan sualtı qayıqlar tikir

12:04 Avropa Birliyi öz ordusunu yaradır - NATO-nun taleyi necə olacaq?

12:01 Qaçırılan qadınların xoşbəxtliyi

11:57 Kral gedir: Yaşasın, 32 yaşlı yeni kral!

11:53 Ağdamdakı zəlzələdən sonra ölkə ərazisində 150 afterşok qeydə alınıb

11:48 Elza Seyidcahan: “Yataq səhnələrində çəkilə bilərəm”

11:44 AMEA: Son 5 ildə ələ keçirilən torpaq sahələri və elmi obyektlər geri alınıb - Siyahı

11:39 Azərbaycan şirkətləri 2018-ci ilə optimizmlə baxır - Sorğu

11:34 Xəstəsinin evinə bazarlıq edən həkim

11:29 Qırğızıstanda dövriyyəyə şaquli dizaynlı əskinaslar buraxılıb

11:28 Putinlə Ərdoğan niyə tez-tez görüşür?

11:25 Kərəm Serenaydan ayrı qala bilmir: “Darıxıram”


ANALİZ

...

Qorxu saçan İŞİD 6 aya necə “yoxa çıxdı”? – Orta Şərq yenidən bölünür

Tarix 13.11.17, 20:21

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Cengiz Tomar


“Anadolu” Agentliyi, Türkiyə.

İraq və Suriya torpaqlarının, demək olar ki, yarısından çoxunu işğal edən İŞİD-in bütün dünya tərəfindən terrorist elan edilməsinə və ortadan qaldırlması üçün beynəlxalq koalisiyaların belə qurulmasına baxmayaraq, 5-6 ay öncəyədək mövcud olmasının səbəbinin post-İŞİD dövründə bu torpaqların kimlər tərəfindən, hansı formada paylaşılacağına hələ də qərarın verilməməsini göstərmişdik.

Həqiqətən də super silahlara və təyyarələrə, milyard dollarlıq müdafiə və kəşfiyyat büdcələrinə sahib olan böyük güclər baxımından, İŞİD-i məğlub etmək çox asan idi. Ancaq o dövrdə bölgə torpaqlarının paylaşılması üçün İŞİD kimi bir alətə ehtiyac duyulmaqdaydı və təşkilat ortadan qaldırıldıqdan sonra onun işğal eydiyi torpaqların necə paylaşılacağına hələ qərar verilməmişdi. Son altı ayda regionda baş verən hadisələrin də bu dəyərləndirməni təsdiq etdiyini deyə bilərik.

Çünki bu gün İŞİD-i Suriya və İraq sərhəddinin insan yaşayışı üçün çox uyğun olmayan, izolyasiya edilmiş bir küncünə sıxışmış olaraq görürük. Təşkilatın öldürülən üzvləri xaric, digər döyüşçüləri, köhnə ifadə ilə, “tebahhur” etməyib, yəni, buxarlanmayıb. Onlar bu təşkilatı vasitəyə çevirənlər tərəfindən, tura qatılan turistlər kimi, avtobuslara doldurulub şəhər-şəhər gəzdirilməkdədirlər.

Yaxşı, bəs qeyri-insani hərəkətləriylə bütün dünyanı dəhşətə salan və həmin zalım hərəkətlərini “Hollivudvari” videolarla bütün dünyaya bildirən bu təşkilata nə olmuşdu ki, bu qədər sürətlə dağılmışdı?

Sualın cavabı olduqca asan anlaşılan, həqiqi və sadədir: artıq təşkilata ehtiyac qalmamışdı və İŞİD sonrası dövrdə bu təşkilatdan alınan torpaqların kimlər tərəfindən paylaşılacağı haqqında qərar verilmişdi.

Belə ki, daha öncəki bir yazımda Suriya məsələsində ABŞ və Rusiya arasında, Sayks-Piko (Sykes-Picot) bənzəri bir gizli anlaşma ola biləcəyi yönündə qənaətim olduğunu ifadə etmişdim.

Xəritələri dəyişən təşkilat 6 ayda dağıldı

Belə ki, ABŞ ilə Rusiya arasında Suriya ilə əlaqədar razılaşmanın olması haqqında qənaətimin yarandığı günlərdən bu yana, İŞİD həm torpaq, həm iqtisadi qaynaqlar, həm də döyüşçü sayı və təbliğat gücü baxımından böyük ölçüdə zəifləmişdir. XIII əsrin ortalarında Orta Şərqi işğal edən monqollar qədər bölgəyə qorxu saçan, haqqında onlarca kitab, yüzlərcə məqalə yazılan bu struktur 6 ayda birdən-birə dağıldı. Bunda bir qəribəlik yoxdurmu?

Suriya və İraq xəritəsində İŞİD-dən geri alınan torpaqların hansı güclər tərəfindən işğal edldiyinə baxsanız, təşkilatın kimlərin işinə yaradığını anlamaqda çox çətinlik çəkməzsiniz. Çünki təşkilatdan geri alınan bu torpaqların böyük qisminin ABŞ-ın hamisi olduğu İraq Kürd Regional Administrasiyası (İKRA) ilə YPG/PYD-nin (Suriyanın şimalında və şərqində); Suriyanın şərqində isə Rusiyanın müdafiəsi və qoruması altında olan Əsəd rejiminin əlinə keçdiyini söyləmək mümkündür.

Digər, lazımi önəm verilməyən qismləri də Türkiyənin Azad Suriya Ordusu (ASO) ilə ələ keçirdiyi Cerablus ilə əl-Bab, cənubi Suriyada ABŞ-ın müxalifətçilərlə birlikdə ələ keçirdiyi bəzi bölgələr və İranın ağırlığının olduğu nüfuz bölgələridir.

İraqda, ilk baxışda, bu işdən karlı çıxan Bərzani hakimiyyəti, İKRA-nın konstitusiya ilə müəyyən edilmiş sərhədləri xaricində, içərisində Kərkük kimi çox önəmli şəhərlərin olduğu və hüquqi baxımdan İraq mərkəzi hakimiyyətinə aid olan torpaqları da ələ keçirmiş, beləliklə, öz qanuni torpaqlarından 30% daha artıq torpağı işğal etmişdi. Son olaraq da İsrail və bir az da ABŞ xaric, bütün dünyadan gələn etirazlara rəğmən müstəqillik referendumunu, üstəlik işğal etmiş olduğu Kərkük kimi mübahisəli bölgələrdə də keçirdi. Bu referendumda illərdir Orta Şərqdə keçirilən seçkilərdən adət etdiyimiz,90%-dən artıq “bəli” səsi çıxdı. Türkmənlər və ərəblər də daxil olmaqla, bir çox qrup isə referendumu boykot etdi.

Əslində, bu qeyri-legitim referendum İran, İraq mərkəzi hakimiyyəti və Türkiyə kimi region ölkələrinin illərdir gözlənən birləşməsinə də əlverişli şərait yaratdı. Belə ki, Kərkük və İraqın şimalındakı son hadisələr, Bərzaninin udma şansı azehtimallı olduğu halda oynadığı qumar nəticəsində, “Dimyata düyüyə gedərkən, əlindəki bulqurdan da oldu”ğunu göstərir. Region ölkələrinin birləşməsi ABŞ, İsrail və Bərzaninin İraqdakı oyununu pozmuşdur. Uzun zamandan bəri ilk dəfədir ki, Türkiyə, İran və İraq ortaq hərəkət edib, uğur qazandılar və oyunu pozdular.

“Fərat Qalxanı” və İdlib əməliyyatları

Suriyaya gəlincə, bundan bir il öncəyə qədər onun xəritəsi Rusiya və İran dəstəkli rejim, PYD/YPG kantonları, İŞİD və ASO hakimiyyətindəki dörd parçadan ibarətkən, bu gün Əsəd rejimi ilə PYD/YPG hakimiyyətinə aid olmaqla, ikili bir quruluşa çevrilməkdədir. Çünki keçən ay Suriya rejiminin Xarici işlər naziri Vəlid Muallimin “Kürdlərlə muxtariyyatı müzakirə edə bilərik” şəklindəki açıqlaması, bundan iki il öncə “Budka Suriya”ya (Qərbi, Faydalı Suriya) razı görünən, ancaq daha sonra Rusiyanın bölgəyə girişindən etibarən sanki onun mandatına çevrilən rejimin hədəf böyüdərək, kürdlərə muxtariyyat verə biləcəyi ikili bir strurkturu hədəflədiyini göstərməkdədir.

Əslində, həm “Fərat Qalxanı” hərəkatı, həm də İdlib əməliyyatı ilə İŞİD sonrası Suriyada bu ikili strukturu pozmağa çalışan Türkiyə, bu iki əməliyyatla təsirini əhəmiyyətli ölçüdə itirmiş olan ASO-ya Rusiyanın 2015-ci ildən Əsəd rejiminə verdiyi dəstəyin bənzərini vermiş oldu və İŞİD sonrası konsolidasiya olan Suriyada, böyük ehtimalla, önümüzdəki ildə gözlənilən siyasi müzakirələrdə həm ASO-nun mövqeyini, həm də öz əlini gücləndirdi. Önəmli bir regional və sərhəd gücü olaraq, PYD/YPG-yə də bölgənin boş olmadığını göstərdi.

Regional əməkdaşlıq oyunları pozdu

Əslində Vəlid Muallimin yuxarıdakı açıqlaması ilə, türk əsgərinin Astana anlaşması çərçivəsində, Rusiya və İranın da razılığı ilə İdlibə girməsinin həmən ardından verdiyi “Türk əsgərləri dərhal torpaqlarımızdan çəkilsin”açıqlamasını birlikdə oxumaq lazımdır.

Bu sözdə “xoruzlanma”nın arxasında Türkiyənin özü üçün gələcək – davamlılıq məsələsi olaraq gördüyü PYD/YPG-yə də müəyyən mənada “gözvurma” vardır. Təbii ki, bu açıqlamanın birbaşa Əsəd rejimindənmi gəldiyini, yoxsa rejimin bunu sahibinin səsi olaraq Rusiyanın adınamı verdiyini bilmirik. Ancaq hər halda gələn il İŞİD sonrası Orta Şərqin necə bir şəkil alacağı məsələsində daha dəqiq şeylər söyləyə biləcəyik. O da qeyd edilməlidi ki, bu ana qədər sünni ərəblərlə türkmənlər həm İraqda, həm də Suriyada daha az əlverişli mövqedədirlər. (strateq.az)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Türkiyə hərbçiləri NATO təlimindən geri çağırıb

bitmap-img3

Rakurs

BDU-nun dosentindən nazirə və DİM sədrinə açıq məktub

bitmap-img3

Seçmələr

Dil öyrənmə problemləri: 3 ayda xarici dil öyrənmək mümkündürmü?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru