Xəbər xətti

22 MAY

21:03 İbrahimoviç ABŞ-da ilk qırmızı vərəqəsini aldı

20:55 Prezident yol polisləri ilə bağlı sərəncam imzaladı

20:47 Məleykə Abbaszadədən abituriyentlərə xəbərdarlıq

20:36 “Kataloniya üsyanı”na Rusiyanın müdaxiləsi təsdiqlənib

20:24 Şimali Kipr türk lirəsindən imtina edir

20:12 Kredit ittifaqları bir-brinin ardınca niyə ləğv edilir?

20:05 Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşı təltif edilib

20:01 Pakistanda son 4 gündə 65 nəfər istidən ölüb

19:55 Kürdəmirdə avtomobil aşdı: yaralılar var

19:51 TAP-a qarşı çıxanlar İtaliyada hökumət formalaşdırır

19:47 Ulduz futbolçu Kəbəni ziyarət etdi

19:42 ABŞ-da marixuana çəkənlər həbs olunmayacaq

19:38 Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi yaradılacaq

19:33 Ələtdə Azərbaycan-Çin sənaye şəhərciyi salınacaq

19:27 İsrail beynəlxalq məhkəməyə veriləcək

19:23 DİM: Abituriyentlərdən 648 nəfəri imtahanda iştirak etməyib

19:18 Ərdoğan Fələstin liderinə zəng etdi

19:14 İran prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi

19:11 Qətərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu

19:06 Qabonun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

19:03 DİM: 28 nəfərin imtahan nəticələri ləğv edilib

18:59 Bakıda əl qumbarası tapılıb

18:55 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:50 Goranboya 2 milyon manat ayrıldı

18:45 Böyük Britaniya Kraliçasından İlham Əliyevə təbrik

18:41 İlham Əliyevdən əmisi ilə bağlı sərəncam

18:37 Neft bahalaşır

18:33 Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının vəliəhdindən İlham Əliyevə təbrik

18:29 ABŞ-Şimali Koreya danışıqları pozula bilər

18:25 Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:17 Çavuşoğlu: “İsrail etdiklərinə görə hesab verəcək”

18:12 Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

18:08 ““Şimal axını-2” layihəsi dayandırılmalıdır”

18:04 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi

18:00 Pakistanda şiddətli istilər - 65 ölü

17:56 “Dəniz Səki başqası ilə eşq yaşayırdı” – Keçmiş nişanlısı

17:52 İsrail İrana qarşı F-35 qırıcısını tətbiq etdiyini açıqladı

17:48 Şəhriyar Məmmədyarov Norveçdə superturnirdə iştirak edəcək

17:43 Rəngli sular zob yaradır

17:38 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

17:33 Putin Venesuela prezidentinə yardım əli uzatdı

17:28 Milli Məclisin sonuncu plenar iclasının gündəliyi müəyyənləşib

17:23 Jirinovskidən ilginc təklif

17:16 Avropaya qaçmış Xalid ibn Fərhan əmilərini çevrilişə niyə təhrik edir?

17:11 “Azərbaycan hekayələri” kitabı Londonda

17:06 Dağıstanda bəzi şəhər və kəndlər su altında qalıb

17:01 MN zabitlərin yol qəzasında ölməsi barədə məlumatlara aydınlıq gətirib

16:56 “Vicdan haqqı” finala hazırlaşır

16:51 “Təhsil haqqında” qanuna dəyişikliklər edilir

16:47 Ciddədə təyyarə sərt eniş etdi - Yaralılar var

16:41 İran-ABŞ qarşıdurması: Regionda daha bir Suriyanın yaranma ehtimalı var?

16:36 DİM I və IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarının nəticələrini açıqlayıb

16:30 ETSN Daşkəsəndə reyd keçirib

16:25 Serbiya Prezidentinin Azərbaycana səfəri başa çatıb

16:20 “Bakcell” karyera sərgisinə qatılıb

16:15 “Azərbaycanda son 5 ildə əllilərin sayı 100 000 nəfər artıb”

16:10 Beyləqanda ağır qəza - hərbi qulluqçu həlak oldu

16:03 “Putinin adamları” İtalyada hökumət formalaşdırır

15:56 “Vergilər Nazirliyi indi adam balası kimi işləyir...” - Cavid Qurbanov

15:51 “Bu sektorun imici o qədər korlanıb ki...”

15:46 Navalnını dəstəkləyən Yekatrinburq meri istefa verdi

15:40 Marinski teatrında kütləvi zəhərlənmə

15:33 “Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşü ilə bağlı heç bir razılaşma yoxdur”

15:28 Azərbaycan-Serbiya işgüzar görüşü keçirildi

15:23 Qoy sertifikasiya olsun, təki bu məsələyə bir son qoyulsun...

15:16 Gürcüstanın Azərbaycana qarşı xəyanəti...

15:11 Qrizmann qərar verməkdə çətinlik çəkir

15:06 “Ermənistanla danışıq aparması Azərbaycanın ən böyük güzəştidir”

15:01 “Mətanət İsgəndərli oxumasa yaxşıdır”

14:55 Fələstin İsraili beynəlxalq məhkəməyə verib

14:50 Azərbaycanda 6 kredit ittifaqının lisenziyası ləğv olunub

14:45 ABŞ Kim-ə bu xəbərdarlığı etdi: “Səni də Qəzzafinin gününə salarıq”

14:40 Paşinyan və Sarkisyan Gürcüstana gedir

14:35 DİM vakant vəzifələrin tutulması üçün ümumi müsahibə elan edib

14:30 Boru xətti tankın lüləsinə çevriləndə...

14:25 Rusiyada əks-sanksiyalar haqqında qanun qəbul edildi

13:58 Traktor aşdı: ağır yaralılar var

13:54 Rusiya və Türkiyə XİN başçıları arasında telefon danışığı olub

13:49 Azərbaycan beynəlxalq ədəbiyyat festivalında – İlk dəfə

13:44 Lənkəranda adı “Qırmızı kitab”a düşən kəpənək aşkar edilib

13:39 Ərli qadınların yubkasında əxlaq axtaran Manaf Ağayev

13:34 Maştağa sakini özünü asdı

13:29 Gizem Karaca məhkəmənin qərarına etiraz edib

13:24 “Dərman mafiyası işi”: Gömrük hospitalının iranlı həkimi həbs olundu

13:20 Dövlət qulluğuna qəbul üçün müsahibə elan edildi

13:16 Qəbul imtahanında ilk: DİM cavabın səhv olduğunu açıqladı

13:12 Şəhid əsgərimiz “Şücaətə görə” medalı ilə təltif olunub

13:04 “İclasımızda Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndənin təyin olunacağına ümid edirəm”

12:59 XİN-də geniş tərkibli iclas keçirilib

12:54 Putin SSRİ-ni sarsıdan 1991-ci ilin avqust qiyamından danışdı

12:49 “Ödənişlərin az olması vergi siyasətinin sərtləşdirilməsini tələb edir”

12:44 Sabah hava necə olacaq?

12:40 Məşhur müğənni xəstəxanaya yerləşdirildi

12:35 Azərbaycan: İran, ABŞ və İsrail arasında

12:30 “Arsenal”ın yeni baş məşqçisinin adı məlum oldu

12:26 “Azərbaycanla konstruktiv əməkdaşlıq üçün kifayət qədər resursumuz var”

12:22 Bakının daha bir yolunda nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır

12:17 “İqtisadi islahatlar nəticəsində ölkədə makroiqtisadi sabitlik təmin edilib”

12:13 AXC-nin 100 illiyinə həsr olunmuş konfrans keçirilib

12:08 Özünü lallığa vurub casusluq edən azərbaycanlı

12:04 Monqolustanın baş naziri Rusiya səfərindən imtina etdi

11:59 Ərə getməyə hazırlaşan aktrisa son qərarını verdi

11:55 Trampın “tvit”lərində davamlı səhvlərin sirri açıldı

11:50 Ekspert: “Yeni nazir quzunu qucağında tutmaqla ilk addım atıb?”

11:46 Azərbaycanda xarici şirkətlərin və sahibkarların hesabları yoxlanılacaq

11:41 Ağcabədidə nəvə babasının evindən oğurluq edib

11:36 Abramoviçdən gəlirlərinin qanuni olmasının sübutu tələb olundu

11:31 Büdcənin icrası barədə illik hesabat Milli Məclisdə müzakirə ediləcək

11:27 Rusiya avtomobillərinin istehsalı dayandırılır

11:23 Beren Saat və Kənan Doğulu ayrılıb?

11:18 Naxçıvan əhalisinin sayı açıqlanıb

11:14 İki qırmızı vərəqə alan yeganə oyunçu

11:09 Bişkek meri: “Köhnə paltar geyib, saqqal taxıb şəhərdə gəzirəm”

11:05 Qəzalı binalar sökülən zaman toz normadan artıq olub - Nazirlik

11:01 Əfqanıstanda terrorçularla qarşıdurmada 20 polis əməkdaşı həlak olub

10:57 Təranə Qumral məhkəməyə çıxarılacaq

10:53 Bakıdakı dəhşətli partlayışa görə vəzifəli şəxs həbs edildi

10:49 London Rusiyanın “çirkli pulları” ilə bağlı hesabat yaydı



ANALİZ

...

Qətlə yetirilən hökmdar atasının qisasını alan övladlar - Araşdırma

Tarix 22.12.17, 10:50

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Qəddafi Liviyada hakimiyyətə gəlməyə hazırlaşır


Liviyanın keçmiş liderinin oğlu Seyf əl-İslam Qəddafi ölkə prezidenti vəzifəsinə namizədliyini irəli sürmək istəyir. 

Bu yenilik təkcə Liviya baxımından maraqlı deyil, illər keçəndən sonra sürgündən və yaxud həbsxanadan dönmüş oğulun düşmənlərin qətlə yetirdiyi atasının taxtını tutması tarixdə, o cümlədən ən yeni tarixdə ən cəlbedici süjet hadisələrindən biridir. 

Qəddafi ailəsinin təmsilçisi xəbər verib ki, Seyf əl-İslam 2018-ci ilin ortalarında baş tuta biləsi ölkə prezidenti seçkilərində öz namizədliyini irəli sürmək niyyətindədir. Qəddafinin yeddi oğlundan ikincisi hələ keçən yazda Liviya şəhərlərindən birində həbsxanadan buraxılıb. O, 2011-ci ilin payızında – artıq atası və iki qardaşının həlakından sonra – həbs edilib  və Zintana şəhərinin həbsxanasında beş ilyarım keçirib. Hətta ölüm cəzasına məhkum edilib, amma sonra qəflətən azadlığa buraxılıb.

Qəddafini həbsxanada saxlayan qruplaşmaların komandirləri bildiriblər ki, o, guya Liviya parlamentinin qəbul etdiyi ümumi əfv sayəsində azadlığa çıxıb. Lakin Liviyanın 2011-ci ildən sonra praktik olaraq hissələrə bölündüyü nəzərə alınsa, kiçik Qəddafini kimin azad etdiyi deyil, prinsipcə onun salamat qaldığı və azadlığa çıxması önəmlidir. Axı onun altı qardaşından üçü 2011-2012-ci illərdə həlak olub.



Lİviyanın keçmiş lideri Müəmmar Qəddafi  xalq içində

Və Seyf əl-İslam indi faktiki liderə və mərhum atasının bütün tərəfdarlarının bayrağına çevrilib – Liviya tayfalarının Ali Şurası hələ yazda onu sürgündəki Müvəqqəti Hökumətin başçısı elan edib. Bəli, bu, səlahiyyətsiz formal bir vəzifədir, lakin (özününkü daxil olmaqla) təkcə tayfaların bir hissəsi deyil, “millət rəhbəri” kimi atasının da obrazı onun arxasında durur. Liviyanın bütünlükdə (cəmi yetmiş il qabaq üç müxtəlif əyalətdən yığılan) qəliz tərkibiylə özlüyündə istənilən rəqib qarşısında 45 yaşlı Seyf əl-İslama mübahisəsiz üstünlüyü təmin edir. Xüsusən də birbaşa ümummilli seçkilər keçiriləcəyi halda – amma bunun təşkili üçün hələ ölkənin vahidliyini bərpa etmək lazımdır ki, əslində, buna hələ çox var. Liviyanın Şərq və Qərbi, Kirenaika və Tripolitaniyaya müxtəlif hökumətlər və müxtəlif ordular nəzarət edir, lakin (ölkənin şərqinə başçılıq edən) feldmarşal Həftar gec-tez dinc və ya hərbi yolla ölkənin birləşdirilməsini başa çatdıracaq. Və, bax, dövlətin yeni başçısının seçilməsi də o zaman baş tuta bilər.



Feldmarşal Xəlifə Həftar



Xəlifə Həftarın gələn il 75 yaşı olacaq və hətta birdən özü prezident olmaq qərarına gəlsə, çətin ki, uzun müddətə başçılıq edər. Amma budur, Seyf əl-İslamın 45 yaşı var və praktik olaraq şübhələnməmək mümkündür ki, gec, ya tez Liviyaya rəhbərlik edəcək.

Kiçik Qəddafinin hakimiyyətə gəlişi tamamilə qanunauyğun olacaq – atası (müstəqilliyin 66 ilindən) 42-də ölkəni yönəldib. Seyf əl-İslam atası hakimiyyətə gələndən üç il sonra doğulub, o, Bizans imperatorlarının ailəsində porfirogenita (qədim yunan sözü: atasının hökmdarlığı dönəmində doğulan-tərc.) adlanardı. Qəddafinin Liviyaya başçılıq etmək şansları həm şəxsi özəllikləri, həm də yaranmış duruma görə böyükdür – lakin ümumən “oğul düşmənlərin öldürdüyü atasının taxtını özünə qaytarır” süjeti dünya tarixində son dərəcə geniş yayılıb. Öldürülmüş rəhbərin oğlunun (və yaxud qızının) əvvəlcə vəzifədən və ya zindana düşdüyü, ya da ölkədən qaçdığı, sonra isə valideyninin yerini tutduğuna dair örnəklər yetərindən artıqdır. Hətta dünya tarixində hökmdarın ən məşhur qətlə yetirilməsi –Sezarın ölümünün qismən bu cür davamı var. Axı vətəndaş müharibəsindən bir neçə il sonra təkbaşına hakimiyyətə gəlmiş Oktavian Avqust Sezarın doğma olmasa da, övladlığa götürdüyü varisiydi.

Lakin, bax, bu maraqlıdır – hətta antimonarxiya prinsipli və guya demokartik respublikaların təntənəsyilə 20-ci əsrdə də hakimiyyətin formalaşmasının sülalə prinsipləri heç hara yox olmayıb. Və Asiya, Afrika, Latın Amerikası ölkələrinin taixinə nəzər salsaq, onda sadəcə prezident hakimiyyətinin irsən alınması deyil, məhz “itirlənin qaytarılması” süjetini görərik. Birbaşa mirasın sadə variantlarını nəzərdən keçirməyəcəyik – məsələn, Hindistandakı kimi. Orada Nehrunun vəfatından sonra qızı İndira varisi olub, onun qətlə yetirilməsindən sonra isə hökumətin başında oğlu Raciv durub. Və yalnız Racivin qətlə yetirilməsi ənənəni qırıb və budur, onun oğlu Rahul seçkiləri heç cür udub “ailə kabineti”ni tuta bilmir. Hələlik bacarmır, çünki Rahulun cəmi 47 yaşı var.



Amma, budur, Hindistanla qonşu ölkələrdən klassik nümunələr – Pakistan hərbçilərinin 1979-cu ildə edam etdikləri keçmiş baş nazir Zülfüqar Əlinin qızı Binəzir Bhutto doqquz ildən sonra onun kreslosuna əyləşib. Amma onun hakimiyyətə yolu asan deyildi – ev dustağı olub, mühacirətə gedib, qəbilənin başçısı olmaq hüququ uğrunda qardaşlarıyla mübarizə aparıb. 2007-ci ildə onu öldürəndə  baş nazir deyildi, amma tezliklə əri baş nazir olub, gələn il Pakistan Xalq Partiyasına başçılq edəcək oğlu Bilavalın isə 30 yaşı olacaq.

Qonşu Şri-Lankada Bandaranaike ailəsi eynilə bu cür sxem üzrə hökmranlıq edib – baş nazir Solomonu hələ 1959-cu ildə qətlə yetiriblər, arvadı Sirimavo növbəti 40 ildə bir neçə dəfə hökumətə başçılıq edib, qızı Çandrika isə 1994-2005-ci illərdə prezident olub.

Və Şri-Lanka adasında Bandaranaike ailəsi daim hakimiyyətdə və ya müxalifətin ilk sıralarında  olubsa, Birmada öldürülmüş liderin qızı hakimiyyətə gəlməyi, demək olar, 70 il gözləməli olub. General Aun San keçid hökumətinin başçısıydı və 1947-ci ilin  yayında, Birmanın müstəqlliyinin elan edilməsinə yarımil qalmış öldürülüb. O, bütün birmalılar üçün milli qəhrəman olub. Amma, budur, qətlə yetirildiyi anda cəmi iki yaşı olan qızı Su Çji, təxminən, 30 il hakimiyyət uğrunda mübarizə aparıb – yalnız keşən il dövlət müşaviri və hakim partiyanın lideri statusunda ölkəyə faktiki başçılıq edib.

Bəzən prezident sülaləsinin yaranmasına səbəb bunun banisi ola biləcək şəxsin qətlə yetirilməsi olub. Məsələn, 1983-cü ildə ABŞ-dan mühacirətdən təzəcə dönən populyar siyasətçi Beniqno Akinonun Manila aeroportunda öldürülməsi Filippinin prezident Akinolar  sülaləsinin əsasını qoyub: onun dul arvadı Korason 1986-cı ildə ölkəni yönəldib, oğlu isə respublikanı 2010-2016-cı illərdə idarə edib. Üçüncü Beniqno Akinodan bir ilə yaxın müddətdən sonra Cənubi Koreyann başçısı da prerzident vəzifəsini itirib – yenə də öldürülmüş atanın qızı. Düzdür, filippinlinin, sadəcə, ikinci müddətə namizədliyini irəli sürmək hüququ olmasa da, Pak In He beşillik müddəti sonadək əyləşə bilməyib və impiçmentə məruz qalıb. Axı general atası Pak Çon Hi Cənubi Koreyanı 18 il idarə etmişdi – hərbi çevriliş nəticəsində hakimiyyətə gəlməklə bunu həyatı ilə bir yerdə itirib – MKİ-nin yerli direktoru onu güllələyib.

Həm də bu, təkcə Asiya özəlliyi deyil – qətlə yetirilmiş rəhbər valideyinlərin qanı və ad-sanı həm Afrikada, həm də Latın Amerikasında hakimiyyətə yol açıb.

Ancaq burası da var ki, qara Afrikada (Liberiyadan savayı) bütün dövlətlərin müstəqil həyat təcrübəsi 60 ili keçmir, ona görə də orada “öldürülmüş prezidentlərin qisas alan övladları”nın meydana çıxması üçün ağıllı-başlı vaxt hələlik olmayıb.



Panama lideri Ömər Torrixos

Hazırda Cənubi Amerikada da sadə, yəni qətllərə bulaşmamış prezident sülalələrinə tez-tez rast gəlinir – liderlərin fiziki baxımdan aradan götürülməsi burada əsasən 19-cu əsrdə dəbdə olub. İndi hər şey sadədir – oğul, ya qız bir neçə ildən və ya onilliklərdən sonra məşhur atasının vəzifəsini tutur. Ancaq olur ki, həm ata həlak olur, həm də anmerikalılar ölkəni, demək olar, işğal edirlər, övladlar isə atalarının işini davam etdirmək üçün qayıdırlar. Deməli, 1981-ci ildə qəribə aviaqəzada həlak olmuş (MKİ-dən güclü şübhələnmə var) Panama lideri general Ömər Torrihosun oğlu Martin 2004-2009-cu illərdə bu Mərkəzi Latın Amerikası ölkəsinin prezidenti olub.



Çeçenistan lideri Ramzan Kadırov

 
Rusiyanın yeni və ən yeni tarixində bu cür süjetlər olmayıb, lakin Qədim Rusda daxili müharibələr zamanı bu cür hallar olub. Çağdaş tariximizdə isə yalnız bircə bölgəsəl paralel var – atasının qətlə yetirilməsindən bir neçə il sonra Çeçenistanın prezidenti olan Ramzan Kadırov. Lakin bu da yetərincə şərtidir – Ramzan atasının ölümündən sonra respublikanı tərk etməyib və atasının vəzifəsini savaşla geri almağa ehtiyac olmayıb.

Hakimiyyəti öz soyadına qaytarmaq yolunda hələ xeyli sınaqlardan keçməyi gərəkən Seyf əl-İslamdan fərqli olaraq.  

Pyotr Akopov

vzqlyad.ru, 21.12.2017

Tərcümə Strateq.az-ındır.

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

Bakının abadlığı adı altında büdcə talanı! – “Bakı Abadlıq Xidməti” MMC milyonlarla dolları göyə sovurur

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru