Xəbər xətti

13 DEKABR

18:40 “Nar” abunəçiləri həftə sonlarında pulsuz danışır

18:33 Barama ölkəmizi Seedstars Cənub-Şərqi Avropa Sammitində təmsil edib

18:24 “Şərqi Qüds Fələstinin paytaxtıdır”

18:12 Fələstin İsraillə bütün sazişləri ləğv etdi- Mahmud Abbasdan bəyanat

18:05 Daha bir məhbus naməlum şəraitdə öldü

18:00 Arif Rəhimzadənin oğluna vəzifə verildi

17:53 Qurban Qurbanov:“Rəşad bu təyinatlara razı deyildi”

17:48 Davosdan İstanbul Zirvəsinədək məzlumların səsini çatdırmaq missiyası

17:44 Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi İsrailə dəvət edilib

17:39 Cocuq Mərcanlıda 11 ədəd partlamamış hərbi sursat tapılıb

17:35 Almaniya yığmasına veriləcək mükafatlar açıqlandı

17:35 Azərbaycanlı alimə ölüm hökmü verildi

17:31 Qırğızıstanda məktəblərdə mobil telefonlar qadağan oluna bilər

17:26 Türkiyə amerikalı agentləri axtarışa verdi

17:23 Azərbaycan vətəndaşı külli miqdarda heroinlə tutuldu

17:17 Ruhanidən Qüdslə bağlı islam dünyasına 7 təklif

17:12 Bu gün Meksikada 7 zəlzələ baş verib

17:06 Ərdoğanın Qüds mövqeyində hansı təzad var?

17:01 1444 vəzifəyə işçi axtarılır - Müsabiqə

16:55 ABŞ-ın Rusiyadakı səfiri: “Krım Ukraynadır”

16:50 “Ərəb ölkələri ABŞ-a böyük zərbə vura bilər”

16:44 İlham Əliyev: “Amerika Birləşmiş Ştatları bu qərara yenidən baxmalıdır”

16:37 “Dövlət İmtahan Mərkəzi “sosial lift” funksiyasını yerinə yetirir”

16:31 “Qarabağla bağlı danışıqlarda hər şey bir ay ərzində aydın olacaq”

16:26 “Prezident aldadılmasının gec-tez fərqinə varır” - Elçin Şıxlı

16:22 Göygöldə yaşlı kişi dəm qazından öldü

16:17 Polis futbolçuları güllələdi

16:13 Avtovağzaldan oğurluq edən qadın tutuldu

16:09 “Qızım ürək tutmasından ölüb”

16:05 Çantada daşınan 3D-printer yaradıldı

16:01 Yaxın Şərqin bəlalarında erməni barmağı – Təhlil

15:56 “Azəriqaz”ın 2 milyondan çox abonenti var

15:52 “Neftçi” qış fasiləsində 4 futbolçusunu icarəyə göndərəcək

15:47 Zorrealizm, vurrealizm, hırrealizm: qeyri-adi cərəyanlarımız

15:45 Kreml: “Krım mövzusu müzakirə edilə bilməz”

15:41 Gürcüstan Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini artırıb

15:41 FES-in faiz artımı manata necə təsir edəcək?

15:36 Nalbandyan: “Türkiyə ilə imzalanan protokolu ləğv edəcəyik”

15:35 Trampın Qüds qərarı Vaşinqtonun, yoxsa Moskvanın işinə yaradı? - Politoloq rəyi

15:30 Ruhani Amerikanı ittiham etdi

15:25 Ərəbistan Yəməni vurdu

15:21 Azərbaycanın ixracında qeyri-neft sektorunun payı kiçilib

15:16 Rusiya Suriyadakı hərbi donanmasını genişləndirir

15:12 2017-ci ilin rəmzi komandası açıqlandı

15:07 Vahid Əhmədov “vurulan” nazirdən danışdı

15:03 “Instagram”dan yenilik

14:59 “OKSİAM-B” göz damcısı saxta çıxdı

14:55 Fələstin İsraillə bütün sazişləri ləğv edir

14:51 Qiyam zamanı həlak olan polisin oğluna vəzifə verildi

14:47 HƏMAS lideri saxlanıldı

14:42 Putinin sürpriz Yaxın Şərq səfəri - Təhlil

14:37 Türkiyədə yüzlərlə tələbə kütləvi zəhərlənib

14:33 “Kiçik insident böyük müharibəyə səbəb ola bilər”

14:29 “ABŞ bundan sonra bu məsələdə vasitəçi kimi çıxış edə bilməyəcək”

14:25 Əhali bu il ərzağa 14,2 mlrd. manat xərcləyib

14:21 Konstitusiyanı hansı qoşunlar qoruyacaq?

13:58 Monitorinq başa çatdı

13:53 Bitkoin ucuzlaşdı

13:47 Azərbaycanlı biznesmen “Çerkizovo”nu satır

13:42 Əmək kitabçaları niyə ləğv edilmir?

13:36 Sabahın hava proqnozu

13:32 “Heydər Əliyevin adı Azərbaycanın etnosiyasi coğrafiyasından dəfələrlə böyükdür”

13:28 Səhiyyə Nazirliyi meyitlərdən orqan köçürülməsi barədə

13:24 ABŞ Konqresi Gürcüstana raket satışını qadağan edə bilər

13:19 Avropa İttifaqı Trampın Qüds qərarını dəstəkləmir

13:15 Bu gün Barışla Sanqu Bakıya gəlir

13:11 AFFA Klublar Komitəsinə yeni sədr seçilib

13:06 Ərdoğan: “İsrail işğalçı və terrorçu dövlətdir”

13:03 Məhkəmə Fədayə Laçının vəsatətini təmin etmədi

13:00 Amaliya Pənahova: “Rasim Ocaqov dedi, ərinizdən qorxdum”

12:56 Bakının 5 qəsəbəsində su olmayacaq

12:51 Bakcell “BakuTel-2017” sərgisinin ən orijinal stendi seçilib

12:47 Azərbaycanda neft hasilatı 6% azaldı

12:46 “Bu bütün dünyanın iqtisadi mənzərəsinə təsir edən qərar olacaq” – Natiq Cəfərli

12:44 Bankomatlardan yarım milyon pul oğurladı

12:40 Lələ təpə döyüşçüsü Səlim Müslümovdan kömək istəyir

12:36 Türkiyənin tanınmış iş adamı oğlunu öldürüb

12:33 İrəvan Türkiyə ilə imzaladığı protokolları ləğv edir

12:27 Günel Rza Zərrabdan yazdı

12:24 “Paytaxt Qüds” ssenarisinin alt qatları - Təhlil

12:20 Seçicilər daha məntəqənin girişində yoxlanılmayacaq

12:16 Saakaşvili Ukrayna hökumətinə rəhbərlik etməyə hazır olduğunu bildirib

12:12 Şahzadə yazıçını mükafatlandırdı

12:09 İstilik sistemləri sağlamlığa zərər vurur

12:05 ABŞ-ın müdafiə büdcəsi müəyyənləşdi

12:02 Boğaz ağrısını azaldan təbii çay reseptləri

11:58 Sabiq hərbi prokuror: “FETÖ növbəti hücuma hazırlaşır”

11:53 Afaq Aslanın çılpaq fotolarındakı qüsur

11:49 Xəbərdarlıq: tələbələr bu hallarda ali məktəbdən qovulacaq

11:45 Rusiya Türkiyəyə 2,5 milyard dollarlıq “S-400” satacaq

11:41 Artur Rasizadə köməkçilərinin sayını 7-dən 3-ə endirdi

11:36 Bu gecə Yer kürəsində güclü meteorit yağışı olacaq

11:33 Rəşad Sadıqov iki milliyə baş məşqçi təyin edildi

11:28 Azadlıq prospektində hərəkət məhdudlaşdırılıb

11:25 Bu gün Fədayə Laçının məhkəməsidir

11:20 Röya: “Sizə görə həyasız mənəm”

11:16 “Rusiya Türkiyənin bu əməliyyatına çətin razı olar”

11:13 “Trampa görə amerikalıların qanı axır”

11:10 Fazil Məmmədov və “Şəmkir Aqropark” - Böyük maliyyə fırıldağı

11:07 “Gilan Holding”in 3 şirkəti fəaliyyətini dayandırdı

11:02 Gəncənin deputatları MDB-yə üzv dövlətlərin Forumunda

10:57 9 islam ölkəsi Qüds müzakirəsinə gəlmədi

10:53 Qüdslə bağlı fövqəladə zirvə toplantısı başlayır

10:49 ANAMA Cocuq Mərcanlıda əməliyyatları davam etdirir

10:46 Antidepressantların təhlükəsi

10:41 ABŞ bu il də Qarabağ “meydanı”nı Rusiyaya saxladı

10:36 İnşaat sektorunda çalışanların sayı artıb

10:32 Atəşkəs 136 dəfə pozulub

10:27 Oliqarx Məmişov Kərimova görə hiddətləndi

10:24 2017-ci ili Azərbaycan üçün iqtisadi cəhətdən uğurlu hesab etmək olar?

10:21 Azərbaycan gömrüyündə at oynadan bir “Trans Broker” tarixçəsi - Hardan hara...

10:20 Azərbaycan “Yaxşı ölkələr” siyahısında 89-cu yerdə

10:16 Xəzəryanı dövlət başçılarının sammiti gələn il Astanada keçiriləcək

10:12 Goranboyda yol qəzası: 3 ölü

10:09 Bakı metrosunda kütləvi ixtisarlar

10:04 Liderlər partiyadaxili demokratiyadan danışdılar

9:58 Azərbaycanın xarici ticarət əməliyyatlarında müsbət saldo 5 mlrd. dollara yaxınlaşır

9:54 Bu günə olan məzənnələr – Rəsmi

9:50 “Böyük arzularımın heç birini həyata keçirə bilməmişəm”

9:46 İstanbulda İƏT xarici işlər nazirlərinin toplantısı başlayıb



ANALİZ

...

Putini Türkiyəyə nə çəkib apardı?

Tarix 05.10.17, 14:00

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Siyasi hadisələrin də ierarxiyası olur – bölgə, ölkə və bir də dünya miqyasılı hadisələr olur


Bu baxımdan heç şübhəsiz ki, indi Yaxın Şərq regionunda baş verən proseslər, xüsusən müstəqiliyini elan etmiş kürd avtonomiyası ətrafında cərəyan edənlər hələ bir xeyli diqqət mərkəzində olacaq.
Amma etiraf edək ki, Türkiyəyə səfər edən ilk rusiyalı dövlət başçısı olsa da, üstəlik, məşhur təyyarə olayından sonra iki dövlət arasındakı münasibətlər yenidən anlaşıqlı fazaya keçsə də, bütün hallarda Rusiya prezidenti V.Putinin ötən həftə təkrarən Ankarya gəlməsi bizim üçün bir azacıq gözlənilməz idi.

Bir tərəfdən səfər bölgənin ən gərgin dövrünə təsadüf edirdi və bunu əsas götürüb demək olar ki, Putinin qəfil səfəri həm Suriya prosesi, həm də kürd avtonomiyasının müstəqillik referendumu keçirməsi fonunda elə də təəccüblü görünməməli idi. 

Amma yenə də düşünürük ki, bir çox məsələlər, eləcə də kürd avtonomiyasının keçirdiyi referenduma münasibət də elə diplomatlar səviyyəsində izhar oluna bilərdi. Fəqət, Putin diplomatik missiyanı öz üzərinə götürdü və Ankaraya yollandı.

Düşünürük ki, bu, Moskvanın kürd problemində daha böyük rol oynamaq istəyilə bağlı idi. SSRİ-nin süqutundan sonra dünyanın, eləcə də Yaxın Şərqin siyasi landşaftında çox dəyişikliklər olsa da kürd milli azadlıq hərəkatını Rusiya ilə bağlayan tellər hələ də qalmaqdadır. 

Böyük ehtimalla bir detal yəqin ki, diqqətli oxucuların yadındadır. Təyyarə olayı zamanı Ankaraya qarşı acığını çıxmaq üçün yollar arayan rus hökuməti hətta Türkiyənin kürd təmayüllü partiyalarının liderlərini Moskvaya toplamaqdan belə çəkinmədi və kürd liderləri də təklifi böyük məmnunluqla qəbul etdilər. 

Düzdür, böyük hesabla heç nə baş vermədi və təyyarə olayı yoluna qoyulandan sonra həmin olay da unuduldu. Di gəl ki, siyasətdə bir dəfə salınan cığırı heç də dərhal ot basmır, bir də görürsən ki, yenidən onunla addımlamaq fikrinə düşənlər tapılır...

Putinin, daha doğrusu, onun təmsil etdiyi dövlətin referenduma münasibətinə gəldikdə isə, demək lazımdır ki, əslində Moskvanın fərqli yolu da qalmamışdı–region dövlətlərinin hamısı, Türkiyə, İran, Bağdadın özü və hətta ABŞ ona qarşı çıxdı. Belə vəziyyətdə Moskvanın da bu formatı gücləndirməkdən savayı yolu qalmadı. 

Amma “altıncı hiss”imiz onu da pıçıldayır ki, Moskva həm də Türkiyənin tez bir zamanda çox sərt addım ata biləcəyindən narahat idi. İndiki halda kürdləri ABŞ-la, hətta İsraillə daha sıx tellər bağlasa da, Moskva da onlara qarşı biganə deyildir və regionda uzun müddət qalmağı düşünən ruslar çox istərdilər ki, kürdlər üzərində də təsirlərini artırsınlar.

Həm də kürd müstəqillik referendumuna birmənalı “yox” demək Moskvanın siyasi məntiqi və son illərdəki təcrübəsilə heç də uzlaşmır. Məgər onlar belə bir “referendum”u elə Krımda keçirmədilərmi? Məgər onlar eyni ssenarini Abxaziya və ya Cənubi Osetiyada “fırlatmadılarmı”? Hazırda da oxşar siyasi oyunu Ukraynanın şərqində oynamırlarmı?..

Amma bu dəfə başqa bir yolları qalmadı. Yaranmış siyasi ansamblı pozmaq elə də asan məsələ deyildi. Fəqət, mənə elə gəlir ki, partiya hələ sonadək oynanılmayıb. Kürd hərbi birləşmələri regionun ən döyüşkən və nizamlı qeyri–dövlət qruplarındandır. Kifayət qədər silahları da var. 
Bağdad şifahi şəkildə çox asıb–kəsə bilər, amma düşünürük ki, hazırda kürdlərlə açıq savaşa ürək etməz, çünki İraq güclü şəkildə dezinteqrasiya olunmuş və uzun hərbi–siyasi böhrandan sonra özünə gəlməmiş dövlət olaraq qalır– təbii ki, ona dövlət demək mümkünsə!.. 

Üstəlik, ərəb dünyasında da İraqın bütünlüyü məsələsi düşünülən qədər aktual deyil, çünki ərəb siyasi palitrasında da güclü şəkildə sünni–şiə cəbhələşməsi müşahidə edilir. Elə Türkiyə də hər hansı hərbi təzyiqə əl atmayacaqdır, ən azı ona görə ki, onun da prezidenti daha çox danışmağı bacarır. Elə bu səbəbdən də “çox su aparacaq xəmirə” bənzəyir məsələ...

Amma bir nüans var. ABŞ da, Rusiya da müxtəlif səbəblərdən İraqın bütünlüyünü müdafiə etməli oldular. Daha “müqəddəratı təyinetmədən” və “münaqişənin dinc yolla nizamlanmasının fövqəladə dərəcədə vacibliyi”indən danışan olmadı. Amma presedent presedentdir. Kürd avtonomiyasının müstəqilliyini elan etməsilə post-sovet məkanında indi də mövcud olan bir sıra münaqişələr arasında xeyli oxşarlıq var. 

Gəl, böyük dövlətlər–ABŞ və xüsusən də Rusiya post–sovet məkanındakı münaqişələrə tamam fərqli prizmadan baxır, illərdir ki, onları həll etmir və yaxud da həll etməyə qoymurlar. Niyə Dağlıq Qarabağ, Abxaziya və ya Cənubi Osetiya münaqişələrinə münasibətdə ərazi bütünlüyü hamı üçün yeganə meyar olmur? Doğrusu, biz də bunun cavabını bilmək istərdik, amma onu tapmaq elə də asan deyil. 

Mən hələ onu da demirəm ki, Avropada da müşahidə olunan separatist meyllərə tamam fərqli münasibət sərgilənir. Di gəl ki, biz bu münasibəti Dağlıq Qarabağa və yaxud da sadaladığım digər münaqişələrə tətbiqən illərdir ki, müşahidə edə bilmirik. 

Niyə? Bu, C.Oruellin bir əsərindəki çox məşhur bir kəlamı xatırlatmırmı? Orada deyilirdi ki, bütün heyvanlar bərabərdir, amma ki, bəzi heyvanlar daha çox bərabərdirlər...

Hüseynbala Səlimov(istiqlal.az)

pia.az











Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Putinin sürpriz Yaxın Şərq səfəri - Təhlil

bitmap-img3

Rakurs

“Broker Əbülfəz”in bacısı oğlu məsuliyyətdən necə yayınıb? - Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Monopoliya naziri” hər il Azərbaycana nə qədər ziyan vurub?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru