Xəbər xətti

11 DEKABR

14:58 Qızcığaz

14:55 Məşhur türk rejissor aktyor tərəfindən öldürüldü

14:51 OPEC+ anlaşması iyunda dayandırıla bilər

14:47 “Əl-Cəzirə” qəzeti ümummilli lider Heydər Əliyevdən yazıb

14:42 Yaddaşsızlığın səbəbi nədir?

14:36 Sabahın hava proqnozu

14:31 Əkrəm Həsənov: “Palata banklara xəbərdarlıq etməlidir”

14:27 Sabah Bakıda bu yollar bağlı olacaq

14:22 Rusiya və onun dostları ABŞ dollarını necə məhv etmək istəyirlər?

14:17 Vladimir Putin Suriyaya səfər edib

14:13 İŞİD üzvü olan 6 min nəfər Afrikaya qayıda bilər

14:10 Qiyməti təsdiqlənmiş dərmanların siyahısı yayılıb

14:06 Tehrandan Ər-Riyada barış şərti

13:59 NATO: “Rusiya Bakı və İrəvana bilərəkdən ziddiyyətli siyasi mesajlar göndərir”

13:55 Yalçın Topçu: “Türkiyə bu məsələdə Azərbaycanın yanındadır”

13:51 ABŞ-ın “Böyük Mərkəzi Asiya” layihəsi - Təhlil

13:45 Nazirin ixtisaslı kadr bəhanəsi: İş var, işçi yox

13:26 Erməni deputat Qarabağda qəzaya düşdü

13:22 Xoşqədəm ölən qardaşı qızından yazdı

13:19 Misirdə 3500 illik mumiya aşkar edilib

13:15 Saakaşvili məhkəməyə gətirilib

13:12 Məşhur futbolçular oyundan sonra dalaşdılar

13:07 Əli Həsənovun nəvəsi barədə qərar verilir

13:03 ABŞ terrorçu PKK-nın Suriyadakı qoluna yarım milyard dollar ayırıb

12:59 Ağır atletika üzrə yığmanın baş məşqçisi istefa verdi

12:56 Ölkədə fiziki qüsurlu doğulan körpələrin sayı açıqlanıb

12:51 Prezident İlham Əliyev: “Rusiya ilə parlamentlərarası əməkdaşlıq genişləndirilməlidir”

12:47 Jirinovskidən Trampın Qüds qərarına reaksiya

12:44 Bu marşrut xəttinin hərəkətində dəyişiklik edilib

12:42 Qüds məsələsinə görə Azərbaycan-İsrail münasibətlərində gərginlik gözlənilirmi?

12:39 Nəsimidə “Ümummilli Lider Heydər Əliyev və qadın siyasəti” mövzusunda tədbir keçirilib

12:36 İran növbəti tələbə hərəkatına hamilədir

12:32 Kazuo İşuquro diplom və medal aldı

12:27 Hacı Məmmədovun bacısı: “Nəyinizə lazımdır Hacının qəbri?”

12:24 Elnur Əliyev “Qoruq siyasəti” ilə özünü kimdən qoruyur?

12:18 Bizim qızlar da 16 yaşında hamilə qalsaydı

12:15 Ramil Səfərov polkovnik-leytenant oldu

12:11 Bu il 13 bank filialı bağlanıb

12:07 Ən şirin mütaliə

12:04 Gənc oğlan metroda qatar relsinə yıxılıb

12:00 Keçmiş nazir müavininin yaxın qohumu 5 milyonu hardan tapdı?

11:52 Nazir: “Əlillərin işlə təminatında problemlər var”

11:48 “Bir az mədəni olsunlar, tərbiyəsizlik etməsinlər”

11:44 Ağa Cəfərli: “Xəyanət etməyin”

11:40 Bank sektorunun cəmi aktivləri azalıb

11:36 “Qaçqınkom” xarici ölkələrin Bakıdakı diplomatik nümayəndələrini Tərtərə apardı

11:32 Qəbələ sakini özünü bıçaqladı

11:31 “Monopoliya naziri” hər il Azərbaycana nə qədər ziyan vurub?

11:29 Heyva çəyirdəklərinin faydaları

11:26 NATO Kremlin Bakıya və İrəvana qarşı “3 C” siyasəti haqda

11:22 Rusiya Dövlət Dumasının nümayəndə heyəti İlham Əliyevin qəbulunda

11:19 Şəkidəki qəzada yaralanan 4 hərbçidən biri vəfat etdi

11:15 Azərbaycanda ombudsman postuna layiqli namizəd tapılmır, yoxsa...

11:12 Bacısının ərini və qayınatasını güllələdi

11:08 2018-ci ilin trend olacaq rəngi müəyyənləşdi

11:04 Belarus Azərbaycanda ticarət evi açmaqda maraqlıdır

11:00 Neft ucuzlaşdı

10:56 İş adamı sevgisinə qarşılıq verməyən 3 uşaq anasını öldürdü

10:52 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı danışıqlara həmkarlarımı cəlb edəcəyəm”

10:49 Erməni hərbçi qəza törətdi: 1 ölü

10:42 “Hakimiyyətin öz daxilində də böyük müxalifət formalaşmaqdadır”

10:37 Bakıda gənc oğlan “beşbarmaq”la döyüldü

10:33 Bakı-Quba yolunda qəza: yaralılar var

10:28 Andre Villie: “Təzyiqlər məni Azərbaycana daha da yaxınlaşdırdı”

10:24 Ekspertlərin 2018-ə ehtiyatlı Qarabağ proqnozları

10:20 Messi daha bir rekorda imza atıb

10:16 Siyəzəndə sürüşmə: 50 evdə çat əmələ gəlib

10:12 Putinin Türkiyə səfərinin proqramı məlum oldu

10:09 İlhamə Quliyevanın oğlunun həbsinin yeni detalları

10:05 Elxan Şahinoğlu: “Bu adam nə edirsə, Azərbaycan əleyhinə edir”

9:58 “Seçkilərdə prezidentliyə namizədliyimi verəcəyəm”

9:54 Şirvan şəhərində yaşayış evində yanğın olub, ölən var

9:50 Amerika xristianları Trampın Qüds qərarını niyə dəstəkləyirlər?

9:46 Cəbhədə atəşkəs 117 dəfə pozulub

9:42 Dolların bu günə olan rəsmi məzənnəsi –Mərkəzi Bank

9:38 Xarici diplomatlar və əcnəbi KİV nümayəndələri Tərtərə gəlib –Prezidentin göstərişi ilə

9:34 Bayram ərəfəsi bazara keyfiyyətsiz ərzaq malları çıxarıla bilər

9:30 Röya “Altın Kelebek“ə sahib oldu - Video

9:26 Azərbaycanın bank sektorunun balans kapitalı 3,1 mlrd. manatdır

9:22 Palata: Bank sektoru mənfəətliliyini qoruyur

9:17 Bakıda yeniyetməyə 3 bıçaq zərbəsi vurulub

9:13 Əfqanıstan Yaxın Şərqdən Mərkəzi Asiyaya qapı olacaqmı? - Təhlil

9:09 Fazil Məmmədovun işdən çıxarılması ilə bağlı 4 milyardlıq oğurluq iddiası

9:05 Tərtərdə ağır yol qəzası baş verib

10 DEKABR

22:00 Süni intellektə malik holoqram təqdim edilib

21:57 Kim Çen: “Belə bir dövlət tanımıram”

21:49 Səidə Natavanla Dadonun boşanmasından danışdı

21:38 İlyasov: “Rusiya çox doğru mövqe sərgiləyir”

21:22 Azərbaycanın fındıq bağları təhlükə altındadır

21:15 Şəkidə yaralanmış hərbçilər hospitala göndərilib

21:03 Ramiz Məmmədov: “Biz Nostradamus deyilik”

20:57 Saakaşvili baş prokuroru məhkəməyə verdi

20:44 Salyanda yol qəzası: yaralılar var

20:37 Cocuq Mərcanlıda gün ərzində 1,30 hektar ərazi tam təmizlənib

20:29 Qətər: “İsrailin bu addımı çirkin cinayətdir”

20:16 Ruhani yeni büdcənin layihəsini təqdim etdi

20:04 Avropanın ən bahalı 20 gənc futbolçusu - Siyahı

19:57 Saakaşvili tərəfdarlarının mitinqi sona çatdı

19:42 Ərdoğan Trampa meydan oxudu

19:39 Sülh üzrə Nobel mükafatının təqdimetmə mərasimi keçirilib

19:25 Rusiyadan Azərbaycana gələn qatarlara yeni hərəkət qrafiki tətbiq edilib

19:13 Mingəçevirdə mənzildən qadın meyiti tapılıb

19:07 Əncirin faydaları

18:55 Tahir İmanov: “İlham Əliyevin konsertlərimizə gəlməməsinin səbəbini bilmirəm”

18:47 Söyün Sadıqovla Saakaşvilinin işbirliyi barədə müdhiş iddialar

18:38 “O mesajı dəfələrlə dinlədim”

18:24 Hindistanda polis öz həmkarlarına atəş açıb

18:11 Əzgilin faydaları

18:05 Avropanın ən kasıb ölkələri müəyyən edilib

17:59 Tanınmış rejissorun metroda səhhəti pisləşdi

17:54 Yağan güclü qar hava limanlarının işini iflic etdi

17:48 Ölkəmizdə “Formula-1” azarkeşlərinin sayı artıb

17:42 İranda qar uçqunu: 9 alpinist öldü

17:36 Türkmən prezident 4 nazirlə vidalaşdı

17:31 Bakıda qəza: Avtomobil iki yerə bölündü

17:26 Türkiyə və Rusiya “Akkuyu” AES-nin inşasına başlayıb

17:23 “Keşlə” “Kəpəz”dən üstün oldu

17:18 “Natavan gəlinlik geyinmək üçün Dadodan istifadə etdi”

17:12 Rəsmi Tbilisi Saakaşvilinin ekstradisiyasını istəyir

17:07 32 yaşlı qadın: “Ərim başımı divara çırpdı, ağzımın içinə tüpürdü”



ANALİZ

...

Orta Şərqdə nəhəng hərbi sövdələşmələr yeni qarşıdurmalar doğuracaq?!

Tarix 25.05.17, 10:59

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Nəsimi Məmmədlinin yazısı


Müasir dünyanın yeni siyasi mərhələyə qədəm qoyduğunu söyləsək, yəqin ki yanılmarıq. Bu dönəmdə bəşəriyyəti hansı sürprizlər gözlədiyini dəqiq proqnoz etmək çətin olsa da, qlobal güclərin atdığı addımları izlədikcə yaxın dövr üçün beynəlxalq münasibətlərin xeyli gərginləşəcəyi ehtimalı getdikcə artır. 

Son günlər dünyanın qlobal və regional güclərinin çağdaş Orta Şərq siyasətini dərindən incələyərkən olduqca qorxulu senarilərin hələ gələcəkdə işə düşəcəyini ehtimal etmək olar. Orta Şərqdə hökm sürən hərbi-siyasi böhran regionda daha böyük fəlakətlərin yaşanacağını, müsəlmanlar arasında ziddiyyətlərin daha da dərinləşəcəyini deməyə əsas verir. Bu bölgədə ağır müharibələrin genişlənməsi, qarşıdurmaların dərinləşməsi, terrorizmin artması, yeni dövlətlərin doğulması yolunda nəhəng layihələr mövcuddur. Görünən budur ki, region hələ bir müddət də dünyanın ən qanlı senarilərinə meydan olacaq. 

Dünyanın super güc ünvanına sahib olan ABŞ-ın prezidenti 9 gün sürəcək xarici səfər proqramları çərçivəsində Orta Şərq və Avropa ölkələrində mühüm görüşlər keçirir. Tramp ilk rəsmi səfərini gerçəkləşdirdiyi Orta Şərqin iri müsəlman dövləti olan Səudiyyə Ərəbistanı ilə imzaladığı hərbi razılaşmalarla regionun gələcək hərbi-siyasi mənzərəsinə də xeyli işıq (qaranlıq) saldı. Çox güman ki bununla da özünün gələcək xarici siyasətinin əsas mesajlarını da dünyaya çatdırmağa nail oldu. Bu səfər ABŞ-ın müsəlmanlara verdiyi önəmi deyil, regiondakı siyasi-iqtisadi maraqlarının gələcək mənzərəsini ifadə edir. 50 İslam ölkəsinin təmsilçilərini Riyadda bir araya gətirən ABŞ-Ərəb və İslam ölkələri zirvə toplantısı həm də müsəlman dövlətlərinin gələcək əməkdaşlığına da aydınlıq gətirdi. 

Heç kəsə sirr deyil ki, antidemokratk rejimlərin yaratdığı nəhəng ekoloji, iqtisadi, hərbi, ideoloji və siyasi problemlər demokratik cəmiyyətlərə də mənfi təsir göstərir. Çağdaş dünyada terrorizmin kökünü kəsmək, demoqrafik problemləri önləmək, dayanıqlı sülhü bərqərar etmək naminə antidemokratik rejimlərə son verilməsi zərurətini kimsə inkar edə bilməz. Bu istiqamətdə konkret addımların atılmasını qərb dairələri mütəmadi bəyan etsə də, təəssüf ki əməldə fərqli davranırlar. İqtisadi-siyasi maraqlar naminə ikili standartların tətbiqi adi hala çevrilib və diplomatiyanın normalarından biri kimi qəbul edilir. 

Tramp Orta Şərq böhranı ilə bağlı ABŞ administrasiyasının yeni və prinsipial siyasi kursunu açıq şəkildə ifadə edərkən, ölkəsinin öncəliklərini də göstərməyə çalışdı. Bəşəriyyətin problemlərinin mədəniyyətlər arasındakı fərqlərdən deyil, yaxşı ilə pisin mübarizəsindən qaynaqlandığını deyən prezident, bu məsələdə Orta Şərq ilə birlikdə savaşacaqlarına, qarşılığında isə radikal İslamın və hər bir İslamçı terror təşkilatlarının kökünü kəsməkdə ərəb dövlətlərindən ciddi addımlar gözlədiyini qeyd etdi. 

Trampın prezident seçilməsi ilə ABŞ-ın yeni xarıci siyasət kursunun konturları da artıq özünü göstərməyə başlayıb. Əsədin hərbi bazalarına raket zərbələrinin ardından Tramp administrasiyası açıq şəkildə İran və Rusiyanı Suriya böhranında Əsədi dəstəkləməməyə çağırış etmişdi. Hətta ABŞ-ın ölkəmizdəki səfiri Azərbaycan hökumətindən də Suriya məsələsində açıq dəstək istəyirdi. Azərbaycan hökuməti həmin vaxt susqunluq nümayiş etdirsə də, bu zirvəyə özünəməxsus formada qatılmaqla ABŞ-ın mesajlarına ehtiyyatlı və müsbət reaksiya verməyə çalışdı. Ancaq görünən budur ki, ABŞ-ın Azərbaycandan istədiyi bu deyil və istədiyini hələlik almayıb. Təəssüf ki ölkəmizi sürətlə təhlükəli gələcəyə yaxınlaşdıran Azərbaycan diplomatiyası nə qlobal, nə də regional güclərlə etibarlı əlaqələr yarada bilib. 

Zirvə görüşündəki çıxışında da əsas hədəfə və ortaq düşmənə qarşı vahid mövqedən çıxış ediləcəyinin anonsunu verən Tramp, Bəşər Əsədin İranın dəstəyi ilə törətdiyi qoxrunc cinayətlərin hələ də davam etdiyini bildirdi. Habelə, İran rejimini qlobal terrorizmə öncüllük edən, bölgədə dağıntıların, xaosun səbəbkarı olan ölkə kimi xarakterizə etdi. Xüsusilə də İranın Suriyada, Livanda, İraqda və Yəməndə həyata keçirdiyi məzhəpçi siyasətin doğurduğu təhlükələrdən, iranlı silahlıların bölgədə sabitliyin və təhlükəsizliyin pozulmasının əsas qaynağı olduğundan bəhs etdi.

Səfər zamanı ABŞ və Körfəz ölkələri arasında terror gruplarının maliyyələşdirilməsinə qarşı cəhdlərin birləşdirilməsi və bir sıra məsələlərlə bağlı razılaşmalar imzalanıb. ABŞ-ın S.Ərəbistanı ilə imzaladığı hərbi müqavilə isə daha çox müzakirələrə səbəb olub. İrana qarşı müdafiənin gücləndirilməsi məqsədilə imzalanan müqavilədə 110 milyard dollarlıq müasir silahların alınması və 10 il ərzində bu məqsədlə 350 milyarda qədər vəsaitin xərclənməsi nəzərdə tutulur. Bu sövdələşmələrin regionda yeni hərbi-siyasi proseslərə gətirib çıxaracağı ehtimalı yüksəkdir. İranla S.Ərəbistanı arasında olduqca gərgin münasibətlər yeni fazaya keçə bilər. ABŞ-ın əsas müttəfiqləri kimi Misirin və S.Ərəbistanının ərəb dövlətləri arasında siyasi nüfuz dairəsini genişləndirməsi, Türkiyənin İslam dünyasındakı yeri və rolunun qismən məhdudlaşdırılması, İranın isə regiondakı siyasi maraqlarının yaxın gələcəkdə tam nəzarət altına alınması nəzərdə tutulur. 

Bəzi ehtimallara görə ABŞ-ın İranla bağlı siyasətinə Türkiyənin ehtiyyatlı davranması və qarşıdurmalara səbəb olacaq proseslərə dəstək verməyəcəyi bəlli olub. Türkiyə öz təhlükəsizliyi və ərazi bütövlüyü naminə həm İranla, həm də Rusiya ilə balanslı siyasətinə sadiq qalacağını ifadə edib. Çox güman ki İran da öz növbəsində Rusiya ilə hərbi-siyasi əməkdaşlığını genişləndirməyə cəhd edə bilər. Regionun yeni gərginliklərə istiqamət götürəcəyi istisna edilmir. Rusiyanın resurslarının tədricən tükəndiyini nəzərə alsaq, bu nüfuz mübarizəsində kimin məğlubiyyətə uğrayacağını yaxın dövrdə proqnoz etmək çətin olmayacaq.

Nəsimi MƏMMƏDLİ
pia.az











Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Ən şirin mütaliə

bitmap-img3

Rakurs

Leriki kimlər və necə idarə edir? - Şok siyahı

bitmap-img3

Seçmələr

Şəkidə hərbçilər yol qəzasına düşüb – 4 ölü, 4 yaralı (Yenilənib)

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru