Xəbər xətti

24 FEVRAL

0:09 “ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi tarixi təxribatdır”

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 FEVRAL

23:57 İsveçrədə silahlı insident: 2 ölü

23:49 Ayaz Mütəllibov: “Baş verənlərə görə onlar məsuliyyət daşıyırlar”

23:35 ABŞ-ın Yerusəlimdə səfirliyi bu ilin mayında açılacaq

23:24 Bakıda İran kinosu günlərinin açılışı oldu

23:10 Ağdamda ev yanıb külə döndü

22:58 Qvardiolanın şəxsi təyyarəsində axtarış

22:45 “Hollandiya parlamentinin qərarı İslam düşmənçiliyinin göstəricisidir”

22:34 Məşhur teleaparıcı prezident seçkilərində iştirakını təkzib etdi

22:20 Cəlilabadda üç uşaq anası intihar edib

22:01 Somalinin paytaxtında iki partlayış baş verib, ölən və yaralananlar var - Yenilənib

21:52 Stiven Mnuçin: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar üzərində işləyirik”

21:41 Dəməşqdə xəstəxana raket atəşinə tutuldu

21:30 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı açıqlandı

21:18 Marneulidə bomba həyəcanı yaşanıb

21:10 Avropa İttifaqı Suriya üçün atəşkəs çağırışı etdi

20:59 Bakının bu küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılır

20:44 “Zidanın yerində olsaydım, Qaretə tam qayğı göstərərdim”

20:29 Bu ölkədə qadınlara maşın sürmək qadağan olundu

20:13 ABŞ Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

19:54 Novosibirskdə maşın insan kütləsinin yığışdığı yerə girdi - Ölənlər var

19:45 Yaponiya qarışdı: 2 fəal konsulluq binasına atəş açdı

19:40 Prezident çoxuşaqlı qadınlara verilən müavinətin məbləğini artırdı

19:26 Avropa Liqasında həftənin rəmzi komandası açıqlanıb

19:20 “Seçkilərdən sonra Qarabağla bağlı danışıqlar intensivləşdiriləcək”

19:14 Ərdoğan: Bu yay Suriyadakı terrorçular üçün çox “isti” olacaq

19:06 Cəbhədə erməni hərbçisi yaralandı

18:56 Şəhriyar Məmmədyarovdan iddialı sözlər: “Tam başqa olacam”

18:50 Aqrar sahənin texniki təminatının gücləndirilməsinə 160 milyon manat ayrılıb

18:43 Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

18:37 Prezident İlham Əliyev estoniyalı həmkarını təbrik edib

18:30 Avropa Liqası: 1/8 final mərhələsinin püşkü atılıb

18:23 Əhmədlidə avtobusların hərəkət istiqaməti dəyişdirildi

18:15 “Nar” Texniki Universitetin ən yaxşı tələbələrini mükafatlandırıb

18:10 Cəlilabadda qadın naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

18:04 “Azercell” insan qaynaqları sahəsində yüksək beynəlxalq sertifikata layiq görülüb

18:01 Moldova prezidenti Azərbaycana gələcək

18:00 Ağıllı telefon satışı azalıb

17:55 Aida Qəmbər: “İsa Qəmbərin səhhəti qaydasındadır”

17:50 Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda bitəcək

17:44 İnək futbolçunu zədələdi

17:39 Rusiya 200-dən artıq yeni silah növünü sınaqdan keçirib

17:34 Özbəkistanda keçmiş baş prokuror həbs olunub

17:28 “Azərbaycan üçün strateji valyuta ehtiyatları ciddi əhəmiyyət kəsb edir”

17:22 Türkmən qadınlara avtomobil sürmək qadağan olundu

17:12 Yaponiyada Şimali Koreya vətəndaşlarına hücum edildi

17:09 Vaşinqton: “Türkiyə ilə münasibətlərimizdən əminik”

17:04 Spirtli içkinin yeni təhlükəsi aşkarlandı

16:58 Niderland səfirliyinin müşaviri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

16:53 Vitali Kliçkoya Bakıda ev hədiyyə edilməsi xəbəri təkzib olundu:

16:48 Cavan qan qocalığı dayandırır

16:42 Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

16:38 “Öz oyunu”nu oynayan Almanya - Təhlil

16:35 Deputat: “Piyadalara qarşı cəzalar sərtləşdirilməlidir”

16:32 Bakıda intihar etmək istəyən gənc komaya düşüb

16:27 Gələn il FED uçot dərəcəsini daha çox artıracaq

16:22 Kadir İnanır əməliyyata hazırlaşır

16:18 Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif edib

16:14 Qazaxıstanlı nazir: “İndi bizə bütün Azərbaycan borcludur”

16:10 Mehriban Əliyeva: “Biz bu tarixi irsə çox diqqətlə yanaşırıq”

16:06 Leyla Şıxlinskayanın işçisi: “Maaşı əllə alırdıq”

16:01 Günün matçlarını yayımlayacaq kanallar - Siyahı

15:56 Tbilisidə Sorosun müqəvvası yandırılıb

15:54 “İdeal” mağazalar şəbəkəsinə 23 fevral sitəmi

15:52 Azərbaycanda internet istifadəçilərinin 66%-i spamla qarşılaşır

15:49 Rus polis azərbaycanlı qadını döydü

15:45 Mikayıl Cabbarov vətəndaşlarla görüşəcək

15:42 Azərbaycanda tələbələrə təhsil kreditinin ayrılması mümkün olacaq?

15:41 Yaponiyada səfirliyə od vurdular

15:37 Bakıdakı həkimlər rayonlara ezam olunur - Səbəb

15:33 İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

15:29 Nazir və generala ağır itki

15:24 Azərbaycanda yeni medal təsis edilib

15:18 “Bitcoin”lər pulsuz satıldı

15:15 Bakıda 24 mindən çox uşaq 1-ci sinfə qəbul olunub

15:11 Hüsnü Mahalli: “Türkiyə Əsədlə razılığa gəlsə, hər şey həll olunar”

15:07 Azərbaycanda standartlaşdırma üzrə milli proqram hazırlanacaq

15:01 Tələbə ailəsinin qətlini sifariş verdi

14:56 Rusiyalı jurnalistin adı XİN-in “qara siyahı”sından çıxarılıb

14:53 Tramp Koreyaya gedib

14:49 Bakıda 10 evi su basdı

14:45 Səbail rayonunda Xocalı faciəsinin ildönümü anılıb

14:42 “Vəkillərin sayını Avropa standartlarına çatdırmaq lazımdır”

14:37 XİN-dən Niderland parlamentinə etiraz

14:33 Avroliqada irqçilik qalmaqalı

14:29 Əli Hüseynli: “1500-ə yaxın şəxs həbsdən azad ediləcək”

14:25 “Mən varam” deyən və insanları etiraza təhrik edən “şeytan”

14:20 Sərnişin və yük daşımaları ilə bağlı dəyişikliklər təsdiq olundu

14:16 Mehriban Əliyeva İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb

14:11 Deputatdan soyadların milliləşdirilməsi barədə növbəti təklif

14:08 Deputat quzuların kəsilməsinə qarşı çıxdı

14:05 Şərqi Qutada Əsəd, Rusiya və İran terrorunun dəhşətləri öz zirvəsinə çatıb

14:02 Sabahın hava proqnozu

13:59 Dopinq qalmaqalı: İdmançılarımızın medalları geri alına bilər

13:54 Ərdoğan Pentaqon rəsmisini əxlaqsız adlandırdı

13:49 Gömrükdə ov bıçağı müsadirə edildi

13:45 Nura Suri: “Qadın belə xəyanətkar olmaz”

13:42 Spiker: “Azərbaycanda böyük əfv gözlənilir”

13:38 Ermənilərin Xocalı faciəsi

13:34 “Alpinistlərin tapılması üçün bütün vasitələr səfərbər olunub”

13:30 Sabiri necə tənqid etməli?

13:26 Qaçırdığı maşınla arvadını və uşaqlarını yasa apardı

13:21 Səməd Səmədov: “24 yaşında oğlum dünyasını dəyişib”

13:17 Allahşükür Paşazadə Vyanaya gedir

13:13 Ayaz Mütəllibov: “Xocalını çəkməyi Çingizə mən tapşırdım”

13:11 Abid Şərifov: “Nazirlər Kabineti 25 nəfəri ölümdən xilas etdi”

13:08 Siyavuş Novruzov: “Azərbaycanda siyasi məhbus yoxdur”

13:05 Anası ölən uşaqdan niyə utanırdım

13:01 Vətəndaşlarının bir ildə aldığı dolların həcmi açıqlanıb

12:58 “Neftçi”nin ermənisi: “Bakı üçün darıxıram”

12:54 Dünyanı qarşıdakı 10 ildə gözləyən təhlükələr

12:50 Avropa Parlamenti Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat verəcək

12:46 İlham Əliyev: “Ölkəmizdə yeddi yeni aeroport inşa edilib”

12:43 Oqtay Əsədov Fəttah Heydərovu təbrik etdi

12:38 Tacir Şahmaloğlu Fədayə Laçından danışdı

12:35 Bakıda 1 yaşlı uşağın qarnına mil batdı

12:30 “Mehriban Əliyeva ona həvalə olunmuş vəzifələri uğurla həyata keçirib”

12:26 “Uşaqlara Tufan, Sunami və Qazax adını qoymaq üçün müraciətlər edilib”

12:21 Rusiya səfirliyində 400 kq kokain aşkarlanıb



ƏDƏBİYYAT

...

Ölümlə dil tapıb əbədi əzabdan xilas olanlar

Tarix 23.12.17, 13:50

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Fəxri Uğurlu yazır...


Kulis.az yazıçı-esseist Fəxri Uğurlunun “Mövlana Cəlaləddin Rumi və onun «Məsnəvi»si” məqaləsini təqdim edir.

Əvvəli burda

Dövrün sərt qaydalarına baxmayaraq Rumi bu hekayədə öz kinayəsini gizlətməyə azacıq belə cəhd eləməyib. Əlbəttə, bir çox başqa şairlərdən (hardasa, elə Xəyyamın özündən də) fərqli olaraq Mövlananın kinayəsi Allaha yox, Allah haqqında bu təsəvvürdə bulunan insanlara, söz yox ki, ilk növbədə ortodoksal ilahiyyatçılara, kəlam əhlinə yönəlib. Onların rasional məntiqindən fərqli olaraq Ruminin məntiqi Allahın “günahını yumaq”, Tanrını “təmizə çıxarmaq”, məsuliyyəti insanın çiyninə qoymaq məqsədi daşıyır. “Fihi ma fih”dəki söhbətlərin birində deyirdi ki, o dənizdən (yəni Allah elmindən, ilahi nurdan, idrakdan) hər kəs öz qabına görə götürür. Yəni insan o dənizdən heç götürməyə də bilər və bunun məsuliyyəti də, xeyri və şəri də yalnız onun özünündür. Əgər biz bütün işlərə görə Allahı cavabdeh saysaq, onda bizim görməyə işimiz qalmaz, onda yer üzündə heç kimi, heç bir əməlin sahibini cəzalandırmaq lazım gəlməz və biz fəlakətli passivliyə düçar olub tarixi prosesi ləngidə bilərik, insanın yer üzündən doyacağı, bu dünyadan aralanıb gedəcəyi günü daha, kim bilir, neçə min il o yana çəkə bilərik. Belə qəbul eləyək ki, insan öz taleyini özü seçir; çünki bizim belə qəbul eləməmək imkanımız yoxdur, əks halda, biz dünyadakı bütün norma və ölçüləri, bütün keyfiyyətləri şübhə altına almış oluruq. Digər tərəfdən də, əgər insanın öz taleyinə düzəliş etmək cəhdi əbəsdirsə, onda yer üzünə gələn dahilərin, ilk növbədə peyğəmbərlərin dünyada nəyisə dəyişməyə can atması da mənasız olardı. Həm də insanın üzərindən məsuliyyəti götürmək onun özünü böyük bəlaya salmaq deməkdir; məsuliyyətsizlikdən gücsüzlük törəyir, gücsüzlük qorxu törədir, qorxu isə qatilliyin, hakimiyyət divanəliyinin, bir sözlə, hər cür cinayətkarlığın və murdarlığın mayasıdır. İnsan yalnız məsuliyyət duyanda özünü həyata səfərbər eləyir, öz əməllərini ölçüb-biçir və dünyada nəyisə dəyişə biləcəyinə inanır. Beləliklə, insan fələyin əlində oyuncaq deyil, o öz iradəsinin sahibidir. Ancaq bir yandan da Tanrının qüdrəti, hər otun, hər yarpağın həyatında aktiv iştirakı haqqında bu miflər, inamlar, hələ doğulmamış körpələrin beyninəcən kök atmış təsəvvürlər... Görünür, burda yalnız kompromis variantla vəziyyətdən çıxmaq olar. “Məsnəvi”dəki bir sıra hekayələr məhz bu məqsədlə yazılıb.

Bu hekayələrin birində deyilir ki, bir şair şaha yazdığı mədhiyyəni şahın hüzurunda oxumaq üçün saraya gedir. Şah şairə xəzinədən min dinar mükafat ayırır. Vəzir isə mükafatı on dəfə artırmağı təklif eləyir. Şah razılaşır və şair mükafatını alıb sevincək evə dönür. Yolboyu şair vəzirin ömrünə dua oxuyur (14-64). Ancaq mükafatı verən kimdir? Şair bu xeyirxahlığın məhz şahın (Allahın) istəyi, iradəsi və sərəncamıyla gerçəkləşdiyini unudur. Şair unudur ki, vəzir (bəndə) öz iradəsini yalnız şahın (Allahın) iradəsinin davamı kimi gerçəkləşdirə bilər və əgər bu başlanğıc olmasa, vəzirin istəyi, iradəsi heç bir səmərə verməz. Bu, əlbəttə, insanın iradəsini inkar etmir, əksinə, insan iradəsini, insan arzusunu Allah iradəsi və Allah istəyi kimi münbit zəmində əbədiləşdirməyə çağırışdır. Quranın “Əgər Allah istəməsə, siz bunu istəyə bilməzsiniz” (81, 29) ayəsi də belə başa düşülməlidir. Bu halda insanın bütünlüklə özünü Tanrıya tapşırmaqdan, öz arzusunu, iradəsini Allaha təslim etməkdən, öz inamına təslim olmaqdan, bir sözlə, fəna olmaqdan başqa yolu yoxdur (yenə də Füzulinin misraları yada düşür: “Ey Füzuli, istəməz kimsə rizasilə fəna, Mən ki bundan özgə bilmən çarə, naçar istərəm”). Bu, insanın öz iradəsindən məhrum olması, onun köləliyi deyil, insanın öz iradəsi ilə kifayətlənməyərək Allah iradəsinə yiyələnməyi, insanın tanrılaşmağı və öz iradəsini dünyaya qəbul etdirməyidir. Bunun üçün insan öz varlığını, öz fərdiyyətini ayrılıq odunda yandırıb vəhdət vadisinə giriş haqqı qazanmalı, külli-aləmi bütün qüdrəti və əzəmətiylə, bütün sonsuzluğu və bilgisiylə bir zərrəyə yerləşdirməlidir. Hekayələrin birində deyilir ki, birisi dan söküləndə dostunun qapısını döyür və gələnin kim olduğunu soruşan dostuna: “Mənəm”, - deyə cavab verir. Ancaq dostu onu qəbul eləmir və qayıdıb “öz mənini ayrılıq odunda yandırmağı” məsləhət görür. İkinci dəfə gələndə isə o, dostunun sorğusuna belə cavab verir: “Gələn sənin dostundu, özündən ayrılıb sən olan dostun”. Bu dəfə ev yiyəsi qonağı xoş üzlə qarşılayıb deyir: “Bir dam altında iki “mən”ə yer yoxdu. İndi artıq bizim varlığımız ayrılmazdı, indi “sənin”lə “mənim” arasında fərq itib” (14-166). Aydındır ki, söhbət Tanrı dərgahında qəbul olunmaqdan gedir və insan öz qürurunu yenməyincə, öz məninə qalib gəlməyincə bu dünyaya da qalib gələ bilməyəcək, iki dünya arasında əbədi gedib-gəlmək əzabına məhkum olacaq və belə bir ömrün əslində cəhənnəm işgəncəsinə heç bir ehtiyacı yoxdur.

Əbədi əzabdan yaxa qurtarmaq üçün insan ilk növbədə ölümlə dil tapmalıdır, hər vaxt ölümü qarşılamağa hazır olmalıdır. “Alim, sükançı, gəmi, bir də dəniz” hekayəsində deyilir ki, bir dilçi alim gəmidə gedəndə sükançıdan qrammatikanı bilib-bilmədiyini soruşur. “Yox” cavabı alan alim başını bulayıb deyir ki, sən ömrünün yarısını itirmisən. Sonra dənizdə fırtına qopur, gəmi burulğana düşür və bu vaxt sükançı alimdən soruşur ki, üzməyi bacarırmı? “Yox” cavabı alan sükançı belə deyir: “Elə isə, müdrik adam, hesab elə ki, bütün ömrünü itirmisən!” Hekayənin sonunda yenə Mövlananın səsi eşidilir: “Məqamı gələndə ölümü qarşılaya bilmək ən böyük elmdir” (14-109).

Yalnız mənəvi kamillik insana ölümlə necə davranmaq lazım olduğunu öyrədir və yalnız bu kamilliyin gücünə insan dünyanı öz quluna çevirə bilər. Bu dünya bizim bədənimizdən başlanır və dünyanın min cür ehtirası, min cür riyakarlığı yalnız insan bədənindən keçib yer üzünə yol tapa bilər. Bu mənada insan yer üzündə İblisin ən qüdrətli dayaq nöqtəsidir. Və özünə qalib gəlmək həm də dünyanı, İblisi yenməkdir. Bir gün bir hökmdar öz müəllimindən ehtiyacı olub-olmadığını soruşur. Müəllimi cavabında deyir: “Mənim bir cüt qulum dünyanın bütün hökmdarlarına ağalıq eləyir. Bu qullardan biri arzudu, o biri qəzəb”. Deməli, insanın özünə qalib gəlməyinin də ilkin şərti arzunu, qəzəbi, kini, ehtirası söndürməkdir (Burda da hind fəlsəfəsinin, xüsusilə buddizmin təsiri göz qabağındadır). Bədən söndükdən sonra ruhun ilahi dincliyi bərqərar olur və insanın azadlığına müdaxilə etmək imkansızlaşır. Harmonik sakitlik vəziyyətində olan insan artıq dünyada nifrət və söyüş obyekti axtarmır, o ancaq və ancaq bilmək, başa düşmək, hər şeyin mahiyyətinə varmaq istəyir. O artıq İblisə də kin saxlamır, xeyirin güzgüsü, dayağı kimi, ən güclü hərəkətverici qüvvəsi kimi şəri də qəbul eləyir və günahkarların ömrünə dua oxuyur: “Əvvəllər özüm də şər işlərlə məşğuldum. Heç bir möminin öyüd-nəsihəti məni günahlarımdan ayıra bilmirdi. Yalnız bunların iyrənc əməlləri məni haqqın yoluna qaytardı...” (14-77).

Əlbəttə, bu yazıda “Məsnəvi” haqqında daha ətraflı danışmaq imkanımız olmadığı üçün deyilənlərlə kifayətlənməyə məcburuq. Ancaq bir məsələ aydındır ki, “Məsnəvi”də insan təbiəti, insan psixologiyası haqqında, təsəvvüf elmi haqqında, ümumiyyətlə, insanla dünyanın münasibətlərindən, mübarizəsindən doğan saysız-hesabsız məsələlər haqqında böyük bilgi var, əbədi suallara əbədi cavablar var. Və nə qədər ki əbədi suallar var, “Məsnəvi”yə həmişə ehtiyac olacaq və onun böyük müəllifi dünya durduqca dadımıza çatacaq.

Son söz

Mövlana Cəlaləddin Ruminin yaradıcılığı və ümumiyyətlə, sufizm dünyaya nə verdi, insana nəyi öyrətdi? Hər şeydən əvvəl sufilər insanın alnından kölə damğasını sildilər, insanı “həşəratlıqdan”, “heyvanlıqdan”, fələyin sadiq nökəri, düşünən oyuncaq olmaqdan xilas elədilər. Sufilər insanın iradəsini, Allaha qovuşmaq istəyinin ilk növbədə insanın arzusuyla gerçəkləşə biləcəyini təsdiqlədilər, bununla da ifrat dini ehkamların yaratdığı insan obrazını tədricən təsəvvürdən silməyə başladılar. Əgər dinlər üzdə insanın Allah qarşısında bərabərliyi ideyasını irəli sürürdülərsə, dolayısıyla bütün dinlər bu prinsipin əleyhinə yönəlmişdi; doğrudan da, əgər dünyada seçilmişlər varsa, yəni Tanrı yer üzündən kimisə seçib insanları onun əliylə idarə edirsə, bir başqası da tamam unudulub dünyanın bir küncünə atılırsa, onda Tanrının da ədaləti şübhə doğurur. Yunis peyğəmbər haqqında Bibliya mifində isə göstərilir ki, Yunis hətta Allahın gözündən yayınıb onunla əhd bağlamaqdan vaz keçmək istəyir, ancaq yaxa tutdurmamağa nə qədər çalışsa da, Allah ondan əl çəkmir... Bu təsəvvür, bu ideya, ehkam min illər boyu saysız-hesabsız qırğınların, müharibələrin, qətllərin, edamların ideoloji dayağı olub.

Sufizm bu ideologiyanın fəlsəfi-psixoloji bazasını darmadağın elədi və bundan əvvəl də dediyimiz kimi, müqəddəslərə, peyğəmbərlərə sitayişi, məscidi, ibadəti, ehkamları, normativləri inkar etməklə sufilər Allahla birbaşa əlaqəyə girdilər və bu yolda yalnız şəxsi intuisiyaya, ruhun təcrübəsinə söykəndilər. Yəni insana xilas olmağın yolunu göstərdilər; göstərdilər ki, bu yol yalnız insanın öz içindən, yalnız burdan başlanır və elə insanın öz içində də qurtarır, burda heç bir kənar müdaxiləyə, heç kəsin köməyinə bel bağlamaq olmaz. Bununla da sufizm sözün əsl mənasında insanın Allah qarşısında bərabərliyi konsepsiyasını və dünyanın daha ədalətli fəlsəfi modelini yaratdı, insanı böyük bir məsuliyyət - öz taleyini seçmək məsuliyyəti qarşısında qoydu. Beləcə, günahlar Tanrının üstündən götürüldü və insan xilas olmaq imkanı qazandı. Qəddar, kinli və amansız Allah obrazından fərqli olaraq rəhmli, mehriban, sözün əsl mənasında “demokratik” Allah obrazı, bəndələrin sitayişinə, duasına, qorxusuna heç bir ehtiyacı olmayan əsl “ehtiyacsız” (Quran) Tanrı obrazı yarandı.

Sufi ideyaları, sufi təsəvvürü tədricən bütün dünyaya, o cümlədən hər cür yeniliyə çox həssas olan Avropaya yayıldı və Dantedən tutmuş Höteyə, Hegelə, Tolstoya, Fromma qədər bir çox Qərb klassiklərinə təsir etdi. Bu baxımdan protestant məzhəbinin yaranmasında da sufizmin rolu şübhə doğurmur. İspaniyadan Hindistana, Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə qədər yayılmış sufi qardaşlıqlarının ərsəyə gəlməsində təsəvvüfün mərkəzi fiqurlarından biri kimi Ruminin müstəsna xidməti var. Onun əsərləri, xüsusən də “Məsnəvi” yüz illər boyu neçə-neçə sufi dərnəklərində əsl ensiklopediya kimi, dərslik kimi istifadə olunub, müridlərin və mürşidlərin istinadgahı olub. Mövlana öz əsərləriylə bu gün də haqqa tapınanlara bələdçilik edir, heç vaxt tükənməyəcək sözüylə, heç vaxt dəbdən düşməyəcək poeziyası ilə, hər misrasının arxasından boylanan gizli mənalarıyla bu gün də ruhumuza dayaq durur, qəlbimizə təskinlik verir. Ən böyük fədakarlıq da yəqin elə budur.

May, 1993-cü il

Ədəbiyyat

1. Anri Masse. İslam. Bakı, 1992

2. K.Sultanov, Ş.Sultanov. Ömər Xəyyam. Bakı, 1991

3. Fuad Qasımzadə. “Qəm karvanı”, yaxud Zülmətdə nur. Bakı, 1968

4. Mevlana. “Güldeste”. Ankara, 1989

5. Mevlana. “Fihi ma fih” ve “Mecalis-i seba”dan seçmələr. Ankara, 1989

6. Nihat Keklik. Muhyiddin İbn-ül Arabi. Ankara, 1990

7. Sultan Veled. Maarif. İstanbul, 1991

8. Şebüsteri. Gülşen-i raz. İstanbul, 1989

9. İrano-tadjikskaə pogziə. Moskva, 1974

10. İslam (istorioqrafiçeskie oçerki). Moskva, 1991

11. Literatura Vostoka v srednie veka (çastğ II). Moskva, 1970

12. Radiy Fiş. Djalaleddin Rumi. Moskva, 1987

13. Raüionalistiçeskaə tradiüiə i sovremennostğ (Blijniy i sredniy Vostok). Moskva, 1990

14. Rumi. Pogma o skrıtom smısle. Moskva, 1986

15. Sufizm v kontekste musulğmanskoy kulğturı. Moskva, 1989

16. Dj.S.Triminqgm. Sufiyskie ordenı v islame. Moskva, 1989

 pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Prezident İlham Əliyev estoniyalı həmkarını təbrik edib

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru