Xəbər xətti

24 APREL

0:44 Torontoda mikroavtobus kütləyə çırpılıb: 5 nəfər ölüb

0:33 İranda zəlzələ olub –4,2 bal gücündə

0:11 Ağ Ev:“Maksimum təzyiq kampaniyasını davam etdirəcəyik”

0:01 Bugün bürcünüz nələr vəd edir?

23 APREL

23:55 Ərdoğan: "Bu, bizim üçün həqiqətən bir fəlakətdir"

23:40 Səudiyyə bombaladı: Saməd öldü, 3 günlük matəm elan edildi

23:33 Brent markalı neftin qiyməti 2014-ci ildən etibarən ilk dəfə 75 dolları ötüb

23:25 Torontoda mikroavtobusu piyadaların üzərinə sürən sürücü saxlanılıb

23:20 Fransa prezidentinin ABŞ-a səfəri başlayıb

23:05 Naxçıvan Mədəniyyət Nazirliyi və Naxçıvan Turizm Departamenti yaradılıb

22:40 Prezident İlham Əliyev sabah Türkiyəyə səfərə gedir –Açıqlama

22:26 Türkiyə Afrində uşaq xəstəxanası açıb

22:12 “İranla nüvə sazişinə alternativ yoxdur” – Kreml

21:50 Azərbaycana nə qədər turist gəlib?

21:30 “Ermənistanda yeni parlament seçkiləri keçirilməlidir“

21:22 Erməni deputatlar NATO-nun Batumidə keçirilən seminarından geri çağırılıblar

21:17 “Barselona“ Ardanı satır

20:50 “Ermənistanda növbədənkənar parlament seçkiləri təyin ediləcək”

20:40 ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri bəyanat yayıb

20:33 Dünyanın ən böyük neft şirkətinə ballistik raketlər atıldı

20:20 Şamaxıda “Dini icmalar və gənclər: dini radikalizmlə mübarizə” mövzusunda seminar

20:05 "Qarabağ klanı"nın hakimiyyətdən getməsi Azərbaycana ciddi şans verir"

19:40 Azərbaycanda yeni yaradılan Dövlət Turizm Agentliyinə sədr təyin edilib

19:37 “Mourinyo ilə problemim yoxdur“ - Poqba

19:33 Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinə yeni sədr təyin olunub

19:25 "Bütün istiqamətlərdə şəffaflıq tam təmin olunacaq"

19:21 Nazirlər Kabinetində boş qalmış vəzifələrə təyinatlar olub -Siyahı

19:20 Səfər Mehdiyev Dövlət Gömrük Komitəsinə yeni sədr təyin edilib

19:13 Prezident “Tibbi sığorta haqqında” qanunda dəyişikliyi təsdiqləyib

19:05 «Beynəlxalq hüququ birlikdə qoruyaq…» – Çin liderindən Rusiyaya çağırış

18:55 Zaxarova erməniləri məhd etdi – “Rusiya həmişə səninlədir”

18:47 Soyuq silahların xaricdən qanunsuz yollarla Azərbaycana gətirilməsinin qarşısı alınıb

18:42 Azərbaycan MN Ermənistanda vəziyyətlə əlaqədar bəyanat yayıb

18:33 “Kimsə məni korrupsiyada ittiham edə bilməz” - Səməd Seyidov

18:28 "İnsanlar yuxarıdan aparılacaq islahatlara ümid edirlər"

18:24 “Nar” Ümumdünya kitab günündə uşaqları hədiyyələrlə təbrik edib

18:20 Putinin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycan prezidentinə məktub göndərib

18:09 Yol polisi sürücülərə texniki baxışla bağlı son xəbərdarlıq edib

18:05 Yeni səhiyyə naziri olacaq şəxsin kimliyi bilindi

18:00 Xalq şairinin oğlu: “Atamın xəstəliyini hamıdan gizlətdim”

17:55 Türkiyədə PKK silahlıları ilə hərbçilər arasında atışma baş verdi

17:50 “Bu gün yeni təyinatlar olacaq, görəcəksiniz ki…” – Ramiz Mehdiyev

17:50 Bakı və Ağdam sakinlərindən silah-sursat götürüldü

17:46 Belçika kralı Azərbaycan prezidentini təbrik edib

17:41 Bakıda üç ayda baş verən yol qəzalarında 52 nəfər ölüb

17:36 “Qarabağ Vyana” dan növbəti qələbə

17:31 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

17:29 Yüz minlərlə erməni inqilabın qələbəsini bayram edir - Video

17:26 Yeni təhsil naziri kimdir? – DOSYE

17:21 Vüsal Hüseynov Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi oldu

17:16 Rusiyada “YouTube”a girişdə çətinliklər yarandı

17:11 Muxtar Babayev Ekologiya və Təbii Sərvətlər naziri təyin olundu

17:06 Bakı metrosundakı dəhşətli hadisə ilə bağlı yeni faktlar

17:01 Lənkəranlı sahibkarlar prezidentdən kömək istədi

16:56 Atası Nağılbazın səhhətindən danışdı

16:51 “Bakcell“ biznes qurmaq istəyən gənclərin xəyallarını gerçəkləşdirir

16:47 Cüdoçularımızdan Afrika kubokunda 15 medal

16:46 Bu ilin 3 ayı ərzində Bakıda 2657 cinayət qeydə alınıb

16:41 “Qəbul üçün 500, yemək pulu üçün 20 manat verməlisiniz” - Bağça müdirəsinin şərtləri

16:37 Prezident təhsil nazirini təyin etdi

16:35 İrandan narkotik vasitələrin Azərbaycana gətirilməsinin qarşısı alınıb

16:30 MTN-in sabiq qadın generalına şərti cəza verilib, 2 nəfər azadlığa buraxılıb

16:25 Azərbaycan prezidenti əfqanıstanlı həmkarına başsağlığı verib

16:20 Səbaildə əhalinin pulsuz göz müayinələri aksiyası keçirilib

16:16 Kreml: Ermənistanda baş verənlər bu ölkənin daxili işidir

16:14 Ermənistanın Baş naziri Serj Sarkisyan istefa verdi

16:12 Ermənistan inqilab burulğanında: Rusiya niyə susqunluq nümayiş etdirir?

16:08 Hüseyn Abdullayevin vəkili danışdı – Audio

16:03 Sahibkarlar üçün ixrac proseduru sadələşdirilir

15:58 “Azərbaycan dili” imtahanının nəticələri açıqlanıb

15:54 Paşinyan azadlığa buraxıldı - İrəvanda böyük canlanma

15:48 Hüseyn Bağırov kollektivlə vidalaşdı

15:44 Yığmamızın İsveçlə oyunlarının vaxtı dəqiqləşib

15:40 Sabiq MTN generalı Sübahir Qurbanov 14 il azadlıqdan məhrum edilib

15:35 Əkin sahələrinə Mərakeş çəyirtkələri yayılıb

15:30 Komitə ləğv olundu, qanun layihəsi təxirə salındı

15:25 Milli kinomuzun 120 illiyi geniş qeyd olunacaq

15:20 Anarın ölümündən 7 il keçir

15:15 Bu maşınlar Azərbaycanda yığılacaq

15:11 Ermənistan Müdafiə Nazirliyi hərbçilərin nümayişlərə qatılmasını pislədi

15:01 “Google” tarixi abidələrin qorunması üzrə layihə hazırlayır

15:00 Prezidentdən təyinat sərəncamı gözləyənlər

14:56 ““Siyasi məhbuslar”, “təzyiqlər”, “həbslər”... Qərbdə belə faktlar daha çoxdur”

14:51 Prezident İlham Əliyev bu şəxslərə fəxri adlar verdi - Siyahı

14:47 “Bu film üçün Cavad xanın ruhundan icazə istədim”

14:43 Sarkisyan ağ bayraq qaldırdı

14:39 Dünya Bankı Azərbaycanla bağlı proqnozunu dəyişdi

14:35 Yerevanda həkimlər müxalifətin mitinqinə qoşuldular

14:30 Pakistan lideri Azərbaycan prezidentini təbrik edib

14:26 “ASAN Xidmət”ə rəhbərlik Ülvi Mehdiyevə tapşırılıb

14:21 Yeni təyin olunmuş kənd təsərrüfatı naziri kollektivə təqdim olunub

14:16 Yeni hökümət nə qədər uğurlu, ya da nə qədər uğursuzdur?

14:11 “Nar” Ümumdünya kitab günündə uşaqları hədiyyələrlə təbrik etdi

14:07 Azərbaycan və Rusiya gömrük-sərhəd prosedurlarını sadələşdirəcək

13:45 Bu gün beynəlxalq kitab günüdür

13:41 “Titanik“də ilk naharın menyusu 140 min dollara satılıb

13:37 27 yaşlı kişi kanalda batdı

13:33 Sabah hava necə olacaq?

13:25 “Mənə elə kişi lazımdır ki...” - Dilarə

13:21 MSK: 55 siyasi partiyadan 44-ü illik maliyyə hesabatını təqdim edib

13:17 Formula 1 komandaları artıq Bakıdadır

13:13 Türkiyədə 11 yaşlı qız baş nazir kreslosunda oturdu

13:09 Maştağa sakini küt alətlə öldürülüb

13:05 Elçin: “Bundan sonra yeni əsərlər yazacam…”

13:01 “Taliban” hücum etdi: 16 ölü

12:57 Gimnastımız beynəlxalq turnirdən 2 qızıl medal qazandı

12:54 Ermənistanda hərbçilər etirazçıların tərəfinə keçdi

12:53 İran banklarına kriptovalyuta ilə əməliyyatlar qadağan edildi

12:49 Daşkəsəndə qar uçqunu altında qalan 5 nəfər xilas edilib

12:45 Ermənistanda fövqəladə vəziyyət tətbiq edilə bilər

12:40 “İrəvan inqilabı” Azərbaycanın xeyrinədirmi?

12:36 Müəllimin xadiməni zorladığı məktəb

12:32 "Ermənistanda Karen Karapetyan baş nazirliyə iddialıdır"- Politoloq

12:28 İzzət müğənnilərə “göbələk” dedi

12:24 “Azərbaycanın OPEC-ə qoşulması məsələsi gündəmdə deyil”

12:19 Hazırda nazir vəzifəsini Hüseyn Bağırov icra edir – ETSN

12:15 Yerevanda tələbələr üsyana qoşuldu - Canlı yayım

12:11 Yəməndə ərəb koalisiyasının zərbələri nəticəsində 20 nəfər ölüb

12:07 AKP-MHP ittifaqı CHP-İYİ Partiya sazişinə qarşı - Türkiyəni kim qazanacaq?

11:53 Ələt-Astara yolunda ağır qəza: 6 yaralı



ANALİZ

...

Niyə etirazçılar Ruhaniyə qarşı bu qədər qəzəbli idilər?

Tarix 09.01.18, 17:36

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

İran prezidentinin 24 milyon seçiciyə borcu var


İrandakı son etiraz dalğasının başlaması tarixindən – dekabrın 28-də bəri Qərb mediasının diqqəti, vətəndaşların qəzəbini doğurmuş əsas amillər kimi, qeyri-mütənasib sosial-iqtisadi səbəblərə yönəlib.

 İqtisadi çətinliklər, şübhəsiz ki, başlıca səbəbdir, amma əsas siyasi şikayətləri nəzərə almamaq ölkənin gələcəyi üçün daha böyük mübarizəni gözdən qaçırmaq deməkdir.

Prezidenti Həsən Ruhani nümayişlərin nə ilk hədəfi, nə də onların birbaşa baiskarı olsa da, ötən ilin may ayında yenidən seçilməsinə səs verən təxminən 24 milyon iranlını məyus edib. Ruhani özü yolu ilə getmək əvəzinə, dəfələrlə Ali Rəhbər Ayətullah Əli Xamneinin cızdığı xəttə qayıdıb və iranlılarla hakimiyyətdə olan şiə-islamçı elita arasındakı boşluğu genişləndirib.

Uzunmüddətli perspektivdə böyük islahatlardan başqa heç nə İslam Respublikasını xilas edə bilməz.

Bəzi Qərb KİV-lərində bu cür təsvir olunmasına baxmayaraq, Ruhani heç vaxt özünü siyasi islahatçı adlandırmayıb və İran ictimai fikri də onu heç vaxt islahatçı hesab etməyib. Ruhaninin seçkidə qələbəsi özünün populyarlığı deyil, sərt siyasət tərəfdarı olan rəqibinin – İbrahim Rəisinin qeyri-populyarlığı ilə daha çox bağlı idi. Lakin kampaniyanın gedişində Ruhani seçiciləri silkələyən əsas vədi səsləndirdi: yenidən seçildiyi təqdirdə, vətəndaşlar daha böyük siyasi azadlıqlar əldə edəcəklər.

İkinci iqtidarı dövründə, o, hökumətin "iranlıların hamısı"na məxsus olacağını, gənclər, qadınlar, etnik və dini azlıqlar üçün siyasi iştirak yolunu açmağa çalışacağını söyləyib. 2011-ci ildən etibarən ev dustaqlığında olan müxalifət liderlərinin sərbəst buraxılacağına (bunu 2013-cü ildə ilk seçkidə də vəd etmişdi) söz verib.

Seçkidən sonrakı ilk ildə Ruhaninin şüarları və gerçəklik arasındakı boşluq göz deşir.

Məyusluq yenidən seçildikdən sonra Ruhanin verdiyi ilk mətbuat konfransından başladı. Həssas və təmkinli Ruhani ölkənin siyasi məhbuslarını xatırlatmaqdan imtina etdi, halbuki onların azadlığa çıxması prezident kampaniyasının təməl prinsipi idi. Amma bunu bəyan etmənin özü pis nəticə verərdi – Xamneiyə meydan oxumaq və mandatın itirilməsi.

Daha sonra Ruhani islahatçılardan məhrum olan hökumət qurdu. Hətta bundan da pis – Xamnei tərəfindən əvvəlcədən təsdiqlənmiş nazirlər kabineti.

Kampaniyası zamanı İranın qadın fəalları və seçicilərini səmimiyyətinə inandırmışdı, lakin həmin çağırışa baxmayaraq, kabinetinə heç bir qadın daxil edilmədi. Eyni zamanda, o, əhalinin təxminən on faizini təşkil edən və seçkidə ona rekord dəstək vermiş (İraq Kürdüstanı və Bəlucistanda hər on seçicidən yeddisi) İranın sünni azlıqlarına xəyanət etdi.

Ruhani rəqibini dəstəkləyən şiə-islamçı din xadimlərini razı salmağa çalışdı və onun kabinetinə sünnilər daxil olunmadı. Ruhani hökuməti ölkənin 31 əyalətindən heç birinə sünni qubernator təyin etməyib.

O, 12 nəfərdən ibarət və yalnız Xamneiyə tabe Nəzarətçilər Şurasına boyun əydi. Bu şura bütün hökumət qərarları və namizədləri təsdiqləyən filtr kimi fəaliyyət göstərir. Namünasib şəxsləri parlamentdən kənarlaşdırır və qeyri-müsəlmanların hətta bələdiyyələrdə vəzifə tutmasına a mane olur. Nəticə etibarilə bu, İranın qədim zərdüştçü-atəşpərəst, yəhudi və xristian icmalarını siyasi prosesdə ikinci dərəcəli vətəndaş kimi kodlaşdırmaq deməkdir.

Bu epizod həm də İranın hökmdarları ilə hökm verdikləri arasında böyük demoqrafik uçurumu vurğulayır. Nəzarətçilər Şurasının rəhbəri Əhməd Cənnətinin, rejimin ideoloqunun 90 yaşı, son günlərdə tutulan nümayişçilərin 90 faizinin isə 25 yaşı var.

Yenidən seçildiyi vaxtdan etibarən, Ruhani ona səs verən əsas demoqrafik qrupları əldən buraxdı və bunun əvəzinə, sərt siyasətçilərlə davamlı yanaşı yaşama platforması yaratmağa çalışdı. Xamneidən sonra növbəti lider olmaq istəyən bir adam kimi, o, hakimiyyətin zirvəsinə yüksəlmə şansını itirmək istəmir, buna görə də, İslam Respublikasının prinsipçilər fraksiyasını düşmən görmür.

Kampaniya zamanı verdiyi vədlər artıq itmiş yaddaşdır.

Ruhani ənənəvi olaraq İraq və Suriya kimi yerlərdə İranın bölgə hərbi əməliyyatlarına rəhbərlik edən, eləcə də evdə etiraz aksiyalarını boğan, İnqilab Keşikçilərindən (İİKK) məsafədə qaldı. 2017-ci ilin dekabrında onun büdcəsini artdığını açıqladı və korrupsiyaya dair tənqidi, narahatlıqverici fəaliyyətlərin qarşısını almaq üçün beynəlxalq təzyiqlərə müqavimət göstərdi.

İnqilab Keşikçilərinin nəzarət etdiyi ballistik raket proqramına və ya “Qüds” Qüvvələrinə – İIKK-in filialına daha çox pul ayrılacağı may ayında yenidən seçilmək istəyərkən, Ruhaninin gündəmdə yox idi. Amma nümayişçilərin şüarlarında İnqilab Keşikçilərinə qarşı artan ictimai narazılıq vardı: "Nə Qəzza, nə Livan, canım sənə fəda, İran".

Son aylarda İrana bir sıra ölümcül zərbə vurmuş zəlzələlər və dövlətin buna təpkisi İslam Respublikasının xarici prioritetlərə çox diqqət yetirdiyini göstərdi.

Onun kəşfiyyat şöbəsi bir sıra ikili vətəndaşlığı olan şəxsləri tutdu və xarici investorları qorxutmaq istədikdə, Ruhani iş yerlərinin azalacağından ehtiyatlandı, amma İnqilab Keşikçiləri Ruhaniyə açıq-aşkar qarşı çıxdığından seçilmiş prezident yenidən rejimin sabit elementlərini dəstəkləmək yolunu tutdu. Halbuki may ayında baş tutan açıq müzakirələrdə, canlı televiziya yayımında Ruhani, İranın qlobal imicini pozan qanqster taktikasına görə sərt siyasət tərəfdarlarına, o cümlədən İnqilab Keşikçilərinə hücum etməklə, çoxlarını həyəcanlandırmışdı.

Amma o vaxtdan Ruhani eyni elementlərə müqavimət göstərmək üçün az işlər gördü. Bunu etmədiyindən, o, İslam Respublikasında seçkili və qeyri-seçkili orqanlar arasında hakimiyyətin bölüşdürülməsində tarazlıq yaratmağı bacara bilmədi. Həm də bu sistemin seçki vasitələrlə islah edilə biləcəyi məsələsinə də şübhə yaratdı.

Əlbəttə, bu məsələlərdə yalnız Ruhani ittiham edilə bilməz. 2009-cu ildən etibarən, İranın siyasi islahat prosesini boğmaq üçün əlindən gələni edən Xamnei və İnqilabçı Keşikçiləri olub.

Bununla belə, Ruhani son etirazlardan öz adamı kimi çıxma imkanını saxlayır. Ötən may ayından etibarən o, növbəti lideri olmaq üçün prinsipçilərə doğru hərəkət etdi.

Xalq qəzəbinin miqyasından rejimin tərəfdarları sırasında yaranan sarsıntı Ruhanini masa arxasında kiminlə oturması barədə düşündürməlidir. Onun çatdırmalı olduğu bircə ismarış var: İslam Respublikasını canlı saxlamanın yeganə yolu – dərin və mənalı siyasi islahatın başlamasından ibarətdir.

Bu çox gec də ola bilər, amma Ruhani onu yenidən seçən təxminən 24 milyon seçiciyə borcludur.

Aleks Vatanka

“Foreign Affairs” (ABŞ)

Tərcümə: Strateq.az

pia.az

 










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Prezident “Tibbi sığorta haqqında” qanunda dəyişikliyi təsdiqləyib

bitmap-img3

Rakurs

Lənkəranlı sahibkarlar prezidentdən kömək istədi

bitmap-img3

Seçmələr

“Çox ciddi islahatlar aparacağıq…” – Prezident andiçmə mərasimdə mühüm mesajlar verdi

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru