Xəbər xətti

24 FEVRAL

0:50 Putin özünü partladan pilotu təltif etdi

0:21 Vasif Talıbov yeni agentliyə rəhbər təyin etdi

0:09 “ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi tarixi təxribatdır”

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 FEVRAL

23:57 İsveçrədə silahlı insident: 2 ölü

23:49 Ayaz Mütəllibov: “Baş verənlərə görə onlar məsuliyyət daşıyırlar”

23:35 ABŞ-ın Yerusəlimdə səfirliyi bu ilin mayında açılacaq

23:24 Bakıda İran kinosu günlərinin açılışı oldu

23:10 Ağdamda ev yanıb külə döndü

22:58 Qvardiolanın şəxsi təyyarəsində axtarış

22:45 “Hollandiya parlamentinin qərarı İslam düşmənçiliyinin göstəricisidir”

22:34 Məşhur teleaparıcı prezident seçkilərində iştirakını təkzib etdi

22:20 Cəlilabadda üç uşaq anası intihar edib

22:01 Somalinin paytaxtında iki partlayış baş verib, ölən və yaralananlar var - Yenilənib

21:52 Stiven Mnuçin: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar üzərində işləyirik”

21:41 Dəməşqdə xəstəxana raket atəşinə tutuldu

21:30 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı açıqlandı

21:18 Marneulidə bomba həyəcanı yaşanıb

21:10 Avropa İttifaqı Suriya üçün atəşkəs çağırışı etdi

20:59 Bakının bu küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılır

20:44 “Zidanın yerində olsaydım, Qaretə tam qayğı göstərərdim”

20:29 Bu ölkədə qadınlara maşın sürmək qadağan olundu

20:13 ABŞ Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

19:54 Novosibirskdə maşın insan kütləsinin yığışdığı yerə girdi - Ölənlər var

19:45 Yaponiya qarışdı: 2 fəal konsulluq binasına atəş açdı

19:40 Prezident çoxuşaqlı qadınlara verilən müavinətin məbləğini artırdı

19:26 Avropa Liqasında həftənin rəmzi komandası açıqlanıb

19:20 “Seçkilərdən sonra Qarabağla bağlı danışıqlar intensivləşdiriləcək”

19:14 Ərdoğan: Bu yay Suriyadakı terrorçular üçün çox “isti” olacaq

19:06 Cəbhədə erməni hərbçisi yaralandı

18:56 Şəhriyar Məmmədyarovdan iddialı sözlər: “Tam başqa olacam”

18:50 Aqrar sahənin texniki təminatının gücləndirilməsinə 160 milyon manat ayrılıb

18:43 Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

18:37 Prezident İlham Əliyev estoniyalı həmkarını təbrik edib

18:30 Avropa Liqası: 1/8 final mərhələsinin püşkü atılıb

18:23 Əhmədlidə avtobusların hərəkət istiqaməti dəyişdirildi

18:15 “Nar” Texniki Universitetin ən yaxşı tələbələrini mükafatlandırıb

18:10 Cəlilabadda qadın naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

18:04 “Azercell” insan qaynaqları sahəsində yüksək beynəlxalq sertifikata layiq görülüb

18:01 Moldova prezidenti Azərbaycana gələcək

18:00 Ağıllı telefon satışı azalıb

17:55 Aida Qəmbər: “İsa Qəmbərin səhhəti qaydasındadır”

17:50 Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda bitəcək

17:44 İnək futbolçunu zədələdi

17:39 Rusiya 200-dən artıq yeni silah növünü sınaqdan keçirib

17:34 Özbəkistanda keçmiş baş prokuror həbs olunub

17:28 “Azərbaycan üçün strateji valyuta ehtiyatları ciddi əhəmiyyət kəsb edir”

17:22 Türkmən qadınlara avtomobil sürmək qadağan olundu

17:12 Yaponiyada Şimali Koreya vətəndaşlarına hücum edildi

17:09 Vaşinqton: “Türkiyə ilə münasibətlərimizdən əminik”

17:04 Spirtli içkinin yeni təhlükəsi aşkarlandı

16:58 Niderland səfirliyinin müşaviri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

16:53 Vitali Kliçkoya Bakıda ev hədiyyə edilməsi xəbəri təkzib olundu:

16:48 Cavan qan qocalığı dayandırır

16:42 Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

16:38 “Öz oyunu”nu oynayan Almanya - Təhlil

16:35 Deputat: “Piyadalara qarşı cəzalar sərtləşdirilməlidir”

16:32 Bakıda intihar etmək istəyən gənc komaya düşüb

16:27 Gələn il FED uçot dərəcəsini daha çox artıracaq

16:22 Kadir İnanır əməliyyata hazırlaşır

16:18 Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif edib

16:14 Qazaxıstanlı nazir: “İndi bizə bütün Azərbaycan borcludur”

16:10 Mehriban Əliyeva: “Biz bu tarixi irsə çox diqqətlə yanaşırıq”

16:06 Leyla Şıxlinskayanın işçisi: “Maaşı əllə alırdıq”

16:01 Günün matçlarını yayımlayacaq kanallar - Siyahı

15:56 Tbilisidə Sorosun müqəvvası yandırılıb

15:54 “İdeal” mağazalar şəbəkəsinə 23 fevral sitəmi

15:52 Azərbaycanda internet istifadəçilərinin 66%-i spamla qarşılaşır

15:49 Rus polis azərbaycanlı qadını döydü

15:45 Mikayıl Cabbarov vətəndaşlarla görüşəcək

15:42 Azərbaycanda tələbələrə təhsil kreditinin ayrılması mümkün olacaq?

15:41 Yaponiyada səfirliyə od vurdular

15:37 Bakıdakı həkimlər rayonlara ezam olunur - Səbəb

15:33 İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

15:29 Nazir və generala ağır itki

15:24 Azərbaycanda yeni medal təsis edilib

15:18 “Bitcoin”lər pulsuz satıldı

15:15 Bakıda 24 mindən çox uşaq 1-ci sinfə qəbul olunub

15:11 Hüsnü Mahalli: “Türkiyə Əsədlə razılığa gəlsə, hər şey həll olunar”

15:07 Azərbaycanda standartlaşdırma üzrə milli proqram hazırlanacaq

15:01 Tələbə ailəsinin qətlini sifariş verdi

14:56 Rusiyalı jurnalistin adı XİN-in “qara siyahı”sından çıxarılıb

14:53 Tramp Koreyaya gedib

14:49 Bakıda 10 evi su basdı

14:45 Səbail rayonunda Xocalı faciəsinin ildönümü anılıb

14:42 “Vəkillərin sayını Avropa standartlarına çatdırmaq lazımdır”

14:37 XİN-dən Niderland parlamentinə etiraz

14:33 Avroliqada irqçilik qalmaqalı

14:29 Əli Hüseynli: “1500-ə yaxın şəxs həbsdən azad ediləcək”

14:25 “Mən varam” deyən və insanları etiraza təhrik edən “şeytan”

14:20 Sərnişin və yük daşımaları ilə bağlı dəyişikliklər təsdiq olundu

14:16 Mehriban Əliyeva İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb

14:11 Deputatdan soyadların milliləşdirilməsi barədə növbəti təklif

14:08 Deputat quzuların kəsilməsinə qarşı çıxdı

14:05 Şərqi Qutada Əsəd, Rusiya və İran terrorunun dəhşətləri öz zirvəsinə çatıb

14:02 Sabahın hava proqnozu

13:59 Dopinq qalmaqalı: İdmançılarımızın medalları geri alına bilər

13:54 Ərdoğan Pentaqon rəsmisini əxlaqsız adlandırdı

13:49 Gömrükdə ov bıçağı müsadirə edildi

13:45 Nura Suri: “Qadın belə xəyanətkar olmaz”

13:42 Spiker: “Azərbaycanda böyük əfv gözlənilir”

13:38 Ermənilərin Xocalı faciəsi

13:34 “Alpinistlərin tapılması üçün bütün vasitələr səfərbər olunub”

13:30 Sabiri necə tənqid etməli?

13:26 Qaçırdığı maşınla arvadını və uşaqlarını yasa apardı

13:21 Səməd Səmədov: “24 yaşında oğlum dünyasını dəyişib”

13:17 Allahşükür Paşazadə Vyanaya gedir

13:13 Ayaz Mütəllibov: “Xocalını çəkməyi Çingizə mən tapşırdım”

13:11 Abid Şərifov: “Nazirlər Kabineti 25 nəfəri ölümdən xilas etdi”

13:08 Siyavuş Novruzov: “Azərbaycanda siyasi məhbus yoxdur”

13:05 Anası ölən uşaqdan niyə utanırdım

13:01 Vətəndaşlarının bir ildə aldığı dolların həcmi açıqlanıb

12:58 “Neftçi”nin ermənisi: “Bakı üçün darıxıram”

12:54 Dünyanı qarşıdakı 10 ildə gözləyən təhlükələr

12:50 Avropa Parlamenti Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat verəcək

12:46 İlham Əliyev: “Ölkəmizdə yeddi yeni aeroport inşa edilib”

12:43 Oqtay Əsədov Fəttah Heydərovu təbrik etdi

12:38 Tacir Şahmaloğlu Fədayə Laçından danışdı

12:35 Bakıda 1 yaşlı uşağın qarnına mil batdı

12:30 “Mehriban Əliyeva ona həvalə olunmuş vəzifələri uğurla həyata keçirib”



ANALİZ

...

Neft erasi bitir. Demokratiyanin yolu açılacaqmı?

Tarix 02.02.16, 10:06

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Düzdür, nöqtə qoymaq hələ tezdir. Hətta prezidentin özü neft erasının bitdiyini və artıq post-neft erasında yaşadığımızı desə də, insanların gözü yenə də neftin qiymətindədir, hələ də ümid edirlər ki, neft yenə də kəskin bahalaşacaq və ölkəyə dollarların axını başlayacaq...


Əslində, bu gün baş verənlər onlar üçün sürpriz olmamalı idi. Hələ bir neçə il bundan əvvəl mütəxəssislər, politolqolar deyirdilər və yazırdılar ki, müəyyən müddətdən sonra neftin hasilatı aşağı düşəcək və dollar axını kəskin şəkildə enəcək...

Amma o vaxt heç kim, hətta hökumət də bu proqnozlara əhəmiyyət vermirdi.



Nəinki əhəmiyyət vermir, hətta özünün dost sandığı ölkələrə böyük məbləğlər hədiyyə edir, müddətsiz və faizsiz kreditlər verir, məmurlar da çıxıb “100-150 milyon dollar nədir ki?” deyirdilər...

Təsəvvür edin, indi dollarla kredit götürmüş insanlara kömək üçün bir neçə yüz milyon dollar tələb olunur, amma bu məbləğ tapılmır...

Neft erasının bitməsi təkcə dünyada neftin kəskin ucuzlaşması ilə bağlı deyil. Hasilat aşağı düşür və qlobal miqyasda alternativ enerjiyə maraq artır. Ona görə də, lap bir mahnıda deyildiyi kimi: “ötən günlərimi qaytaraydılar”...

Həm də neft təkcə dollar yağışı deyildi, o, tənbəl iqtisadiyyat demək idi, eləcə də, qeyri-azad ölkə demək idi, çünki neftin gəlirləri artıdıqca siyasi rejimin dostlarının da sayı artır, rejimə dəstək verənlər çoxalır, hamı özünün lobbiçilik xidmətini təklif edir, siyasi rejimin özünün aça bilmədiyi qapıları bu rejimim təmsilçilərinin üzünə açırdılar...



Budur, artıq rejimi saxlamaq üçün tələb olunan vəsait tapılmır. Bir az haşiyə çıxmaq olsa da, deyim ki, birinci neft müqaviləsi imzalananda yazmışdım ki, demokratiya uzun müddətə bitir...

Bu müddət düz 22 il davam etdi. Doğrusu, hələ də “Demokratiya erası gəlir!” deyə yaza bilmirəm. Ona görə ki, neft bir qədər ucuzlaşsa da, hələ ki kürü var, siyasi sistemin, necə deyərlər, topu-topxanası var, valyuta ehtiyatları var. Bunlar bir müddət çağdaş siyasi rejimi və indiki avtoritar siyasi münasibətləri saxlamaq iqtidarındadır...

Fəqət, neft “bosslar”ının ölkəyə marağı azalır. Onlar nə qədər mümkünsə qazanıb, ciblərini doldurublar. Demək olardı ki, daha onlara Azərbaycan və ya onun siyasi sistemi lazım deyil.

Fəqət, hələ qarşıda qaz var. Hökumət, böhrana baxmayaraq, bu layihəni həyata keçirməkdə israrlıdır.



Yadıma gəlir, neft dövrünün ilk illərində üç neft ölkəsini – Nigeriyanı, İranı və bir də ki, Norveçi müqayisə etməyi sevirdim. Azərbaycan Norveçdən bahalığı, İrandan sərt siyasi sistemi və Nigeriyadan da neft gəlirlərini qeyri-effektiv xərcləməyi götürdü. Bəli, biz yaxşılıqları götürməyi sevmirik və harada pis şey varsa, birinci onu götürürük...

İndi nə demək olar? Demokratiya olacaqmı? Bəri başdan deyim ki, demokratiyanı xaricdən umanlar hələ bir müddət gözləməli olacaqlar. Azadlıq və demokratiya üçün cəmiyyət güclü olmalıdır. Güclü cəmiyyət isə yoxdur...

Yalnız kritik anlarda insanların yadına düşür ki, bəs axı müxalifət də vardı və ağıllarına gələn ilk sual da bu olur ki, müxalifət niyə etiraz etmir?..

Fəqət, unudurlar ki, daha müxalifət yoxdur. Müxalifətin, siyasi partiyaların və ictimai strukturların yalnız adı qalıb...

Hətta bu adı da onlara çox görürlər. Bu yaxınlarda dedilər ki, siyasi partiyaların hüquqi statusuna bir də baxmaq və siyasi həyatda iştirak etməyən partiyaları bağlamaq lazımdır.



Bunu eşidəndə məni açığı, gülmək tutdum. Belə başa düşdüm ki, bəzilərini hətta partiyaların adları qorxudur. Qorxurlar ki, insanlar nə vaxtsa bu adların ətrafında toplaşa bilərlər...

Ona görə də, demokratiya ilə bağlı elə də nikbin deyiləm. Düzdür, ictimai fəallıq qəliz məsələdir, bir də görürsən ki, adi bir detal insanların səbr kasasını daşdırır. Fəqət, belə fors-major situasiyaları nəzərə almasaq, ciddi bir şey görünmür...

İstisna deyil ki, Qərbdən mövcud siyasi sistemi sıxışdırmaq cəhdləri olacaq və maliyyə yardımları hansısa şərtlərlə ediləcək. Məsələn, bu günlərdə deyildi ki, guya ölkə Valyuta Fondundan və Dünya Bankından yardım almaq istəyir. Gəl ki, tez bir zamanda bu xəbər ən yüksək səviyyədə təkzib olundu...

İndi biz əsl həqiqətin nə olduğunu bilmirik. Birçə onu bilirik ki, xarici maliyyə donorları həmişə müəyyən şərtlər irəli sürürlər, bu şərtlərin bir hissəsi də siyasi islahatlarla bağlı olur...

Hüseynbala Səlimov

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru