Xəbər xətti

26 MAY

0:40 Lənkəranda “Mercedes” aşdı - Sürücü yaralandı

0:16 55 yaşlı kişi quyuya düşdü - Lənkəranda

0:15 Adamı nəğməsindən tanımaq olmur

0:01 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

25 MAY

23:51 DİM 100-dən çox şagirdin imtahan nəticəsini dəyişdi

23:46 Naxçıvan Dövlət Baytarlıq Xidmətinin rəisi vəzifəsindən azad edildi

23:44 Türkiyə Silahlı Qüvvələri 49 terrorçu zərərsizləşdirib

23:35 Azərbaycan neftinin son qiyməti

23:24 “Azərbaycanda mümkün logistika və infrastruktur imkanlarına baxırıq”

23:11 Ramazanın 10-cu günü – İmsak və iftar vaxtı

22:59 Rüfət Aslanlı əsas səlahiyyətlərindən birini itirdi

22:44 Kəşfiyyatçılarımızın təlimi başa çatdı

22:30 “200 manatlıqlar inflyasiya gözləntilərini artıracaq” – Ekspert rəyləri

22:23 İsraildə fələstinlilərə atəş açmağa icazə verildi

22:10 Putin növbəti prezidentlik müddətinə dair sualı cavablandırıb

22:00 Rustavidə azərbaycanlı tələbənin meyiti tapıldı

21:51 Məhkəmə kosmetoloq Elnarə barədə qərar verdi

21:40 Gülüş stresslə bağlı hormonların səviyyəsini azaldır

21:34 Gədəbəy sakini bıçaqlanıb

21:20 Sürücülük hüquqları dəyişdirilir

21:07 Gədəbəydə avtomobil körpüdən aşıb, xəsarət alan var

20:59 Azərbaycan Ordusunun kəşfiyyat bölüyünün təlimi başa çatıb

20:51 İlqar Məmmədovla bağlı Avropa Məhkəməsinin qərarına nə vaxt baxılacaq?

20:40 Maliyyə Monitorinqi Xidməti yaradıldı – Fərman

20:33 Deputat: “Parlamentin səlahiyyətləri başqalarına verilə bilməz”

20:27 Nazir məşğulluq orqanlarının fəaliyyətini tənqid etdi

20:20 Ronaldo futboldan gedəcəyi vaxtı açıqladı

20:13 İstanbulda xüsusi əməliyyat

20:06 Dünyada 25 milyon insan kölə kimi yaşayır

19:59 ATƏT-in daimi nümayəndələri Cənubi Qafqaza səfər edəcək

19:53 “Bakı Dairəvi-1” yolunda nəqliyyatın hərəkətində dəyişikliklər edilib

19:50 Məşhur aparıcı-aktrisa keçmiş əri ilə tətilə yollanır

19:47 Pakistan Türkiyədən 30 hərbi vertolyot alacaq

19:44 Makron: “ABŞ səfirliyinin Yerusəlimə köçürülməsi düzgün qərar deyildi”

19:40 Çin-ABŞ ticarət savaşı bitdi: Asiya nəhəngi qalib gəldi

19:35 İmişlidə 25 yaşlı oğlan bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb

19:30 ABŞ İranın mülki aviaşirkətlərinə sanksiya tətbiq etdi

19:18 Ermənistan prezidenti Gürcüstana getdi

19:05 Bakı çimərliklərində yoxlamalar başladı

19:00 Şamaxıda M.Ə.Sabirə həsr olunmuş bədii qiraət müsabiqəsinə yekun vurulub

18:53 Akif Çovdarov məhkəmədən bəraət istəyib – “MTN işi”

18:45 “Mançester Yunayted” hücumunu gücləndirir

18:33 Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarını təbrik edib

18:26 Deputata “Xalq yazıçısı” adı verilib

18:21 “ASAN xidmət” və “ASAN Kommunal” 1 gün işləməyəcək

18:16 Binəqədidə avtomobil yollunun yenidən qurulmasına 1,9 milyon manat ayrılıb

18:10 “Bəşəriyyət hələ qarşılaşmadığı yeni böhranla üzləşə bilər”

18:05 “Nar” “Respublika günü” münasibətilə abunəçilərinə internet hədiyyə edir

18:00 Bakı çimərliklərində yoxlamalar başladı

17:56 İstanbulda 51 terrorçu saxlanıldı

17:52 Maşın qaçıran keçmiş məhkum tutulub

17:47 Nazir məşğulluq orqanlarının fəaliyyətini tənqid edib

17:44 Dolların 4 günlük məzənnəsi

17:41 “1000 bərəkət, halal nemət” məhsulları halal deyilmiş

17:35 Azərbaycan Xocalı aeroportunu vura bilərmi?

17:30 Məşhur model intihar etdi

17:26 “Arif Alışanovu öldürmək üçün mənə 600 min manat təklif etdilər”

17:22 Bakı-Sumqayıt yolunda tıxac azalacaq

17:19 “Çoxdandır bu cür təklif gözləyirdim”

17:15 “Vurulmuş təyyarəyə görə Rusiya məsuliyyət daşıyır”

17:11 Fəxrəddin Manafov İbrahimbəyovun ittifaqından getdi

17:03 Vahid Ələkbərov: “Neftin hazırkı bazar dəyəri spekulyativ qiymətdir”

16:58 Polşada qatarlar 250 km/saat sürətlə hərəkət edəcək

16:55 İranlı parlamentar: “Tramp və Pompeo diplomatik qaydaları bilmir”

16:49 107 şagirdin 153 tapşırıq üzrə qiymətində dəyişiklik edilib

16:44 “Tramp-Kim Çen In görüşü ləğv edilməyib, təxirə salınıb”

16:38 Rəqsanə: “O, mənə atalıq etməyib”

16:33 NATO və Avropa Rusiyaya qarşı birləşdi

16:27 Rusiyada alkoqol məhsulları onlayn satılacaq

16:23 Facebook-da yalan məlumatların paylaşılması məsuliyyət yaradırmı?

16:18 Lavrov: “Bunu onların vicdanına buraxıram”

16:12 “Səbail” klubunun yeni baş məşqçisi müəyyənləşib

16:07 “OPEC hasilatın azaldılması siyasətini dəyişdirə bilər”

16:00 İrana görə Avropa ilə üz-üzə gələn ABŞ-ın “sanksiya silahı” öz təsir gücünü itirə bilər? – Müsahibə

15:57 “Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığın daha da güclənməsində qərarlıyıq”

15:53 “Məşğulluq sahəsində görülən işlər öz nəticəsini verir”

15:49 “Neqativ hallara qarşı sərt mübarizə fəaliyyətimizin əsasını təşkil edəcək”

15:45 Jurnalist öz evində qətlə yetirildi

15:41 Dünyada 25 milyon insan kölə kimi yaşayır

15:38 “Tezliklə Qüdsdə böyük hadisələr olacaq”

15:32 “Ana-bacı söyüşü işlətdi, mən də ürəyindən vurdum”

15:27 Şoyqunun artan şöhrəti Putini qorxudur

15:23 28 may günü “ASAN xidmət” işləməyəcək

15:18 Vergilər naziri Şamaxıda vətəndaşları qəbul edəcək

15:15 Dünyada yeni ölümcül virus yayıldı

15:11 Kremldən Trampın qərarına reaksiya

15:07 ABŞ Türkmənistan pambığının tədarükünə qadağa qoydu

15:03 Rasim Balayev: “Məni kriminal avtoritet kimi görəcəksiniz”

15:03 “Azərbaycanda energetika sektorunda islahatlar planlaşdırılır”

14:59 Dünya liderlərinin maraqlı idman hobbiləri

14:55 Oqtay Əsədov Gürcüstana gedir

14:51 Tereza Mey: “Rusiyaya qarşı təzyiqi davam etdirəcəyik”

14:47 Bu il 41 nəfər dəm qazından zəhərlənib

14:44 Əfv sərəncamının icrası başa çatıb

14:40 İmperatordan İlham Əliyevə təbrik

14:35 “Kontakt Home” alıcılara bu yolla fırıldaq gəlir

14:30 Türkiyə AXC-nin 100 illiyi şərəfinə pul nişanı hazırladı

14:26 “İdmançılara ayrılan vəsaitlərdə böyük fərqlər olmamalıdır”

14:22 Qarabağ qazisi telekanalları qınadı

14:17 Sabahın hava proqnozu

14:13 Ermənistanın yeni Baş Qərargah rəisi kimdir?

14:10 ABŞ Türkiyəyə F-35 qırıcıları satmayacaq

14:06 Kolumbiya prezidentini seçir

14:02 Əmək haqqına vahid vergi yükü tətbiq ediləcək

13:58 Türkiyənin müdafiə nazirinin müavini Gəncəyə gəlir

13:55 İbrahimbəyova qarşı cəza tədbirləri həyata keçirilməlidir

13:51 ABŞ dövlət katibi: “Tramp İranda rejimi dəyişmək niyyətində deyil”

13:47 Azərbaycanda yeni medal təsis olunur

13:44 Ronaldinyodan 2 qizla evlənəcəyi xəbərlərinə reaksiya

13:40 Dünyanın ən zəif orduları

13:36 İran və beş ölkənin diplomatları Vyanada görüşəcək

13:32 Lars Fon Trier: “Yeni filmlərə baxmıram”

13:27 Keçmiş əri Mənzurəni oğurluqda ittiham edir

13:09 Əsəd Cahangir postinsanı düzgün anlamayıb

13:05 Nərimanovda narkomaniyaya qarşı növbəti təlim keçirilib

12:57 Bahar Muradova: “Heç kimə belə sonluq arzulamazdım”

12:53 Qız üstündə dava salan şair

12:48 Sabiq nazirin VEMTAS “islahatı”: Müslümovun “islahatçı əli” olan Elnur Məcidovun işi araşdırılır

12:48 “Qarabağ” klubunun Çempionlar Liqasına hazırlıq planı müəyyənləşib

12:45 Ağır vəziyyətdə olan məhkumlar da azadlığa çıxır



ANALİZ

...

Neft erasi bitir. Demokratiyanin yolu açılacaqmı?

Tarix 02.02.16, 10:06

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Düzdür, nöqtə qoymaq hələ tezdir. Hətta prezidentin özü neft erasının bitdiyini və artıq post-neft erasında yaşadığımızı desə də, insanların gözü yenə də neftin qiymətindədir, hələ də ümid edirlər ki, neft yenə də kəskin bahalaşacaq və ölkəyə dollarların axını başlayacaq...


Əslində, bu gün baş verənlər onlar üçün sürpriz olmamalı idi. Hələ bir neçə il bundan əvvəl mütəxəssislər, politolqolar deyirdilər və yazırdılar ki, müəyyən müddətdən sonra neftin hasilatı aşağı düşəcək və dollar axını kəskin şəkildə enəcək...

Amma o vaxt heç kim, hətta hökumət də bu proqnozlara əhəmiyyət vermirdi.



Nəinki əhəmiyyət vermir, hətta özünün dost sandığı ölkələrə böyük məbləğlər hədiyyə edir, müddətsiz və faizsiz kreditlər verir, məmurlar da çıxıb “100-150 milyon dollar nədir ki?” deyirdilər...

Təsəvvür edin, indi dollarla kredit götürmüş insanlara kömək üçün bir neçə yüz milyon dollar tələb olunur, amma bu məbləğ tapılmır...

Neft erasının bitməsi təkcə dünyada neftin kəskin ucuzlaşması ilə bağlı deyil. Hasilat aşağı düşür və qlobal miqyasda alternativ enerjiyə maraq artır. Ona görə də, lap bir mahnıda deyildiyi kimi: “ötən günlərimi qaytaraydılar”...

Həm də neft təkcə dollar yağışı deyildi, o, tənbəl iqtisadiyyat demək idi, eləcə də, qeyri-azad ölkə demək idi, çünki neftin gəlirləri artıdıqca siyasi rejimin dostlarının da sayı artır, rejimə dəstək verənlər çoxalır, hamı özünün lobbiçilik xidmətini təklif edir, siyasi rejimin özünün aça bilmədiyi qapıları bu rejimim təmsilçilərinin üzünə açırdılar...



Budur, artıq rejimi saxlamaq üçün tələb olunan vəsait tapılmır. Bir az haşiyə çıxmaq olsa da, deyim ki, birinci neft müqaviləsi imzalananda yazmışdım ki, demokratiya uzun müddətə bitir...

Bu müddət düz 22 il davam etdi. Doğrusu, hələ də “Demokratiya erası gəlir!” deyə yaza bilmirəm. Ona görə ki, neft bir qədər ucuzlaşsa da, hələ ki kürü var, siyasi sistemin, necə deyərlər, topu-topxanası var, valyuta ehtiyatları var. Bunlar bir müddət çağdaş siyasi rejimi və indiki avtoritar siyasi münasibətləri saxlamaq iqtidarındadır...

Fəqət, neft “bosslar”ının ölkəyə marağı azalır. Onlar nə qədər mümkünsə qazanıb, ciblərini doldurublar. Demək olardı ki, daha onlara Azərbaycan və ya onun siyasi sistemi lazım deyil.

Fəqət, hələ qarşıda qaz var. Hökumət, böhrana baxmayaraq, bu layihəni həyata keçirməkdə israrlıdır.



Yadıma gəlir, neft dövrünün ilk illərində üç neft ölkəsini – Nigeriyanı, İranı və bir də ki, Norveçi müqayisə etməyi sevirdim. Azərbaycan Norveçdən bahalığı, İrandan sərt siyasi sistemi və Nigeriyadan da neft gəlirlərini qeyri-effektiv xərcləməyi götürdü. Bəli, biz yaxşılıqları götürməyi sevmirik və harada pis şey varsa, birinci onu götürürük...

İndi nə demək olar? Demokratiya olacaqmı? Bəri başdan deyim ki, demokratiyanı xaricdən umanlar hələ bir müddət gözləməli olacaqlar. Azadlıq və demokratiya üçün cəmiyyət güclü olmalıdır. Güclü cəmiyyət isə yoxdur...

Yalnız kritik anlarda insanların yadına düşür ki, bəs axı müxalifət də vardı və ağıllarına gələn ilk sual da bu olur ki, müxalifət niyə etiraz etmir?..

Fəqət, unudurlar ki, daha müxalifət yoxdur. Müxalifətin, siyasi partiyaların və ictimai strukturların yalnız adı qalıb...

Hətta bu adı da onlara çox görürlər. Bu yaxınlarda dedilər ki, siyasi partiyaların hüquqi statusuna bir də baxmaq və siyasi həyatda iştirak etməyən partiyaları bağlamaq lazımdır.



Bunu eşidəndə məni açığı, gülmək tutdum. Belə başa düşdüm ki, bəzilərini hətta partiyaların adları qorxudur. Qorxurlar ki, insanlar nə vaxtsa bu adların ətrafında toplaşa bilərlər...

Ona görə də, demokratiya ilə bağlı elə də nikbin deyiləm. Düzdür, ictimai fəallıq qəliz məsələdir, bir də görürsən ki, adi bir detal insanların səbr kasasını daşdırır. Fəqət, belə fors-major situasiyaları nəzərə almasaq, ciddi bir şey görünmür...

İstisna deyil ki, Qərbdən mövcud siyasi sistemi sıxışdırmaq cəhdləri olacaq və maliyyə yardımları hansısa şərtlərlə ediləcək. Məsələn, bu günlərdə deyildi ki, guya ölkə Valyuta Fondundan və Dünya Bankından yardım almaq istəyir. Gəl ki, tez bir zamanda bu xəbər ən yüksək səviyyədə təkzib olundu...

İndi biz əsl həqiqətin nə olduğunu bilmirik. Birçə onu bilirik ki, xarici maliyyə donorları həmişə müəyyən şərtlər irəli sürürlər, bu şərtlərin bir hissəsi də siyasi islahatlarla bağlı olur...

Hüseynbala Səlimov

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

ATƏT-in daimi nümayəndələri Cənubi Qafqaza səfər edəcək

bitmap-img3

Rakurs

“Kontakt Home”da böyük fırıldaq – Oxuyun ki, aldanmayasınız

bitmap-img3

Seçmələr

Ekspert: “Yeni nazir quzunu qucağında tutmaqla ilk addım atıb?”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru