Cümə axşamı, 17 Yanvar 2019
USD : 1.7
EUR : 1.996
Hava
+6 ° Baku
-0 ° Quba
-0 ° Qusar
+4 ° Gəncə
+5 ° Lənkəran
+3 ° Naxçıvan
+6 ° Salyan
+3 ° Şəki

Natiq Miri: “ABŞ Rusiya üçün “düşmən obrazında” olacaq” - Müsahibə


Politoloq: “Rusiya ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalardan istifadə edərək Putinin reytinqini qaldırmağa çalışacaq”


“Rusiya bütün zamanlarda özü üçün bir “düşmən obrazı” yaradır. Bu “düşmən obrazı”nı da ictimaiyyətə təlqin etməklə, sanki düşmənlə mübarizə konteksində Rusiyanın rəhbərlərini  fədəkar insan, siyasətçi kimi təbliğ edirlərı”.

ABŞ Maliyyə Nazirliyi Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiqini nəzərdə tutan “Kreml məruzəsi”ni dərc edib.  Bu, “Amerikanın düşmənlərinə sanksiyalar vasitəsilə müqavimət göstərmək haqqında” (CAATSA) ötən ilin iyulunda Konqresdə qəbul olunan qanunun tələbi idi və qanuna uyğun şəkildə 180 gündən sonra elan olundu. “Kreml hesabatı” adlanan sənəd iki hissədən ibarətdir və mətbuata açıqlanmayan məxfi hissəsi də var. Məxfi bölümdə siyahıda adları olan şəxslərin harada, nə qədər aktivlərə, mal varlığına malik olduğuna dair məlumatlar, eləcə də əlavə siyahının ola biləcəyi ehtimal edilir.

Siyahıya Rusiya hökümətinin bütün üzvləri daxil edilib. O cümlədən baş nazir Dimitri Medvedev, xarici işlər naziri Sergey Lavrov, energetika naziri Aleksandr Novak, nəqliyyat naziri Maksim Sokolov, sənaye və ticarət naziri Denis Manturov və rabitə naziri Nikolay Nikiforov siyahıda yer alıb. Rusiya Prezident Adminstrasiyasının rəhbəri Anton Vayno və dövlət başçısının köməkçisi Vladislav Surkov, Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov da daxil edilib. 

Siyahıda həmçinin Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri Nikolay Patruşev, Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimov, Prezidentin Ətraf Mühitin Qorunması, Ekologiya və Nəqliyyat üzrə xüsusi nümayəndəsi Sergey İvanov, Baş Kəşfiyyat İdarəsinin (QRU) rəhbəri İqor Korobov, Moskva meri Sergey Sobyanin, Baş prokuror Yuri Çayka, Rusiya Dəmiryollarının rəhbəri Oleq Belozerov, “Rostex”in rəhbəri Sergey Çemezov, “Rosatom”un rəhbəri Aleksey Lixaçev, “Transneft”in rəhbəri Nikolay Tokarev, “Qazprombank”ın rəhbəri Andrey Akimov, “Aeroflot”un rəhbəri Vitali Savelyev, “Başneft”in rəhbəri Andrey Şişkin, “Tatneft”in rəhbəri Nail Maqanov yer alıblar. 

Qeyd edək ki, oliqarxların siyahısında azərbaycanlı milyarderlərə də yer verilib. Bunlar sırasında Araz Ağalarov, Fərhad Əhmədov, Qod Nisanov, Zarax İliyev və Vahid Ələkbərovun adı var.

Bu siyahıda adı keçən şəxslərə qarşı avtomatik olaraq sanksiyaların tətbiq edilməsi demək deyil. Lakin zamanla bu şəxslərin hər birinə qarşı sanksiya tətbiq edilə bilər. Siyahının açıqlanması faktının təsirləri o olacaq ki, siyahıda yer alanlar “toksik” və “viruslu” subyekt halına gəlir. Yəni əcnəbi sərmayə (ABŞ və Avropa biznesi başda olmaqla) artıq bu adamlarla iş görməkdə ən azı tərəddüd edəcək, çoxları bundan yayınacaq. Onların xaricdən maliyyə cəlb etməsi, öz biznesini genişləndirməsi xeyli çətinləşəcək, bəlkə də qeyri-mümkün olacaq. Üstəlik, CAATSA qanununda açıq göstərilir ki, sanksiya altına düşən Rusiya şirkətləri ilə böyük həcmdə iş görən, o cümlədən Rusiyadan ciddi məbləğlər ödəyərək silah alan üçüncü ölkələrin müvafiq qurumları və şirkətləri də ABŞ-ın sanksiyasına məruz qalacaq.

Rusiyanın federal rəhbərliyində yer alan şəxslərin araslnda “Kreml məruzəsi”ndə adı keçməyən yeganə şəxs isə Rusiya prezidenti Valdimir Putindir. Rusiya prezidentinin mətbauat katibi jurnalistlərə açıqlamasında “Kreml məruzəsi”ni faktikim olaraq ABŞın düşmənləri siyahısı adlandırıb. Peskov bildirib ki, siyahını hazırda tam olaraq şərh edə bilməz. Çünki öncə bu siyahı ətrafında analiz aparılmalıdır. Həmçinin Rusiya prezidentinin mətbauat katibi qeyd edib ki, siyahı Rusiyanın aparıcı siyasətçilərinin və iş adamlarının imicinə xələl gətirir.

Natiq Miri: “ABŞ-ın sanksiyalarının hədəfində duran əsas amil budur ki, iş adamları Rusiya dövlətinə, hakimiyyətinə və Putinə qarşı dursunlar”.


Bu mövzu ilə bağlı PİA.AZ politoloq Natiq Miri ilə olan  müsahibəni  təqdim edir:

- Natiq müəllim, bildiyimiz kimi ABŞ-ın Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi “Kreml məruzəsi”ndə 210 nəfərin adı qeyd edilib. Onlardan 114-ü Rusiya Federasiyasının ənyüksək vəzifəli məmurları, 96-sı dövlət şirkətlərinin rəhbərləridir. Rusiyaya tətbiq olunan  bu sanksilar, siyasi təzyiqlər Kremlin xarici siyasətini nə dərəcədə dəyişə bilər?

- Əgər bu vaxta qədər ABŞ sanksiyaları Rusiyanın siyasətinə təsir etməyibsə, bundan sonra da Rusiyanın bu sanksiyalar qarşısında diz çökəcəyini və siyasətini dəyişəcəyini düşünmək doğru olmazdı. O da nəzərə alınmalıdır ki, bu ilin mart ayında Rusiyada prezident seçkiləridir. Seçki öncəsində Rusiyanın lideri Putinin ABŞ-a qarşı hansısa güzəştə getməsini və yaxud da geriyə addım atması söhbət predmeti ola bilməz. Buna görə də düşünürəm ki, Rusiya ABŞ-ın tətbiq etdiyi sanksiyalardan istifadə edərək Putinin reytinqini qaldırmağa çalışacaq. Çünki bildiyimiz kimi Rusiya bütün zamanlarda özü üçün bir “düşmən obrazı” yaradır. Bu “düşmən obrazı”nı da ictimaiyyətə təlqin etməklə, sanki düşmənlə mübarizə konteksində Rusiyanın rəhbərlərini  fədəkar insan, siyasətçi kimi təbliğ edirlər. Həmçinin də bu “düşmən obrazı” ilə savaş çərçivəsi əhaliyə o səviyyədə təbliğat olunur ki, əhali öz çətin yaşayış səviyyəsindən belə narazılığını bildirimir. Bu baxımdan “düşmən obrazı” Rusiya üçün daxili siyasət olaraq istifadə olunur. 

Düşünürəm ki, ABŞ-ın Rusiyaya tətbiq etdiyi sanksiyalar da təxminən bu konteksdə ictimaiyyətə təlqin oluncaq. Yəni ABŞ Rusiya üçün “düşmən obrazında” olacaq. Bundan istifadə edən Rusiyanın prezidenti də seçki mübarizəsində məhz bu amillərdən istifadə edəcək. Sanki ABŞ başda olmaqla bütün Qərb dünyası Rusiyaya savaş açmış kimi təbliğata üstünlük verəcəklər. Ancaq konkret bunun fonunda Rusiyannın siyasətinin dəyişməsi və yaxud Rusiyanın ABŞ-a hansısa güzəştə getməsini gözləmək əbədir. Belə bir iş olmayacaq. Çünki Rusiya anlayır ki, ABŞ-ın özünün durumu çox çətin vəziyyətdədir. Bu çətinlik həm iqtisadi, həm də regionda, xüsusilə də Yaxın Şərqin regionunda ABŞ-ın nüfuzunun demək olar ki, düşməsi nöqteyi nəzərindəndir. Buna görə də Rusiya getdikcə zəifləyən, getdikcə dünyada təklənən ABŞ-a qarşı hər hansı güzəştli siyasət yürütməyəcək.

Natiq Miri: “Bu sanksiyalar vasitəsi ilə oliqarxlarla Rusiya siyasi hakimiyyəti arasında bir parçalayıcı addım atmaq istəyirlər”.


- Sanksiya siyahısında Rusiya Prezident Adminstrasiyasının rəhbəri Anton Vayno və dövlət başçısının köməkçisi Vladislav Surkov, Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov da var. Misal üçün Surkovun adının sanksiya siyahısında olması onun Ukrayna ilə bağlı ABŞ nümayəndəsi ilə danışıqlarına necə təsir edəcək? Eyni zamanda Dmitri Medvedyevin, Sergey Lavrovun, Vayno və Putinə çox yaxın olan Peskovun siyahıya düşməsi ABŞ-Rusiya münasibətlərinin sıfırlanması anlamına gəlirmi?

- Əvvəla, nəzərə alınmalıdır ki, bu şəxslərin seçilməsi qətiyyən təsadüf deyil. Birincisi Kremldə və Kremldən kənar hakimiyyətdə təmsil olunan yüksək Rusiya məmurlarına, həm də Rusiyada fəaliyyət göstərən oliqarxlara, yəni iqtisadi cəhətdən nəhəng iş adamlarına müəyyən mənada çətir tuturlar. Bir sözlə Rusiyada oliqarxlar hakimiyyətin içərisindəki yüksək məmurlara bağlı olmasalar, onların Rusiyada böyük səviyyədə pullar qazanması və fəaliyyət göstərməsi mümkün deyil. Buna görə də Rusiyada həmin oliqarxlara çətir tutan, onların başının üstündə duran bu şəxləri əsas hədəfə gətirməklə bir növ iş adamlarının Rusiya hakimiyyətinə qarşı qalxmasına bir şərait yaratmaq istəyirlər. Əslində sanksiyalar parçalayıcı, dağıdıcı, həm də təxribat törədici taktikadır. Məhz bu cür şəxslər hədəfə alınır ki, Rusiya iqtisadiyyatına böyük zərər vurulsun. Həmçinin də oliqarxlarla Rusiya siyasi hakimiyyəti arasında bir parçalayıcı addım atmaq istəyirlər. 

Natiq Miri: “Qarşıdakı illərdə Rusiya iqtisadiyyatı böyük çətinliklərlə, hətta defolt təhlükəsi ilə üzləşə bilər”.


- Natiq müəllim, bu sanksiyaların iqtisadi təsir miqyası Putin Rusiyası üçün nə qədər böyüyə bilər?

- Nəzərə alınmalıdır ki, 80-dən yuxarı iş adamlarının, oliqarxların bu siyahıya salınması Rusiyanı iqtisadi cəhətdən çökdürməyə yönəlik hadisədir. Çünki hamısı olmasa da, bəzi iş adamları bu sanksiyalar fonunda milyardlar itirməklə üz-üzə qalacaqlarını anlayırlar. Buna görə də, bəzi oliqarxlar bu vəziyyətdən çıxış yolunu tapmaq üçün öz kapitalını Rusiyadan çıxararaq, birdəfəlik Rusiyadan köçmək fikirinə düşürlər. Bu cür iş adamları xüsusi olaraq sanksiya hədəfinə alınır ki, Rusiya iqtisadiyyatı bu yöndə getdikcə daha da zəifləsin. Çünki ABŞ-da konkret informasiya, araşdırmalar var ki, Rusiya özünün bütün ehtiyat rezervlərini, maliyyə resurslarını artıq xərcləyib bitirmək üzrədir. Qarşıdakı illərdə Rusiya iqtisadiyyatı böyük çətinliklərlə, hətta defolt təhlükəsi ilə üzləşə bilər. Bu yöndə ABŞ-da informasiyalar olduğu üçün Rusiyaya bu cür sansksiyalar tətbiq olunur ki, Rusiya aqressiv siyasətindən geri çəkilsin.

- Güman edilir ki, ABŞ tərəfindən Rusiya elitasına tətbiq edilən sanksiyalar Putinin yaxın ətrafını ona qarşı qaldırmaq məqsədi güdür. Rusiya zənginlərinin Putinə qarşı çıxması mümkündürmü?

- Əslində ABŞ-ın sanksiyalarının hədəfində duran əsas amil budur ki, iş adamları Rusiya dövlətinə, hakimiyyətinə və Putinə qarşı dursunlar. Düşünürəm ki, Rusiya zənginlərinin Putinə qarşı çıxması böyük ölçüdə baş verməyəcək. Amma ehtimal olsa da, bu cür təhlükə mövcuddur. Hətta yenə qeyd edim ki, Putinə qarşı çıxmasalar da, bəzi oliqarxlar, iş adamları öz kapitalını Rusiyadan çıxara və Rusiyanı tərk edə bilərlər.

Nərminə UMUDLU
pia.az

Etiket:
loading...