Xəbər xətti

21 MAY

19:09 “ABŞ bütün dünyada İranın hərbi serverlərini çökdürəcək”

19:06 AKP 149 deputatdan imtina etdi

19:01 Təhsil naziri yeni direktor təyin etdi

18:55 Alpinistlərin meyiti ilə bağlı ilkin ekspertiza rəyi açıqlandı

18:50 Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi

18:46 Azərbaycan vətəndaşı İstanbulda intihar edib

18:42 Donbassda BMT sülhməramlıları yerləşdirilə bilər

18:37 Mingəçevirdə sərnişin avtobusu aşdı: 5 yaralı

18:33 Türkiyədə dolların məzənnəsi 4,6 lirəyə yaxınlaşdı

18:28 Fələstin ərəb ölkələrinə çağırış etdi

18:25 Anna Netrebko “Dostluq” ordeni ilə təltif edildi

18:22 “Meksika Azərbaycanla ticarət əlaqələrini fəallaşdırır”

18:19 ABŞ İrana qarşı “B Planı”nı açıqladı

18:15 “Şahdəniz-2” layihəsi yaxın günlərdə başa çatacaq

18:11 Bakcell “Ulduzum”dan xaricə səyahət

18:07 Yusif Eyvazov Xalq artisti oldu

18:04 Ətraf mühiti çirkləndirən şəxs cərimələnib

18:00 İraqda koalisiya hökuməti qurulacaq

17:55 Bakı-Qazax yolunda 39 yaşlı mikroavtobus sürücüsü qəflətən ölüb

17:49 “Anam xəyanətə görə bizi atıb getdi”

17:44 Yüksəksürətli sərnişin qatarı alışıb - Hindistanda

17:38 Aleksandr Vuçiç: “Serbiya Azərbaycan üçün dost ölkədir”

17:33 Bakıda evdən 30000 dollar və 100000 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb

17:28 Sumqayıtda narkoloji xəstələrin sayı açıqlandı

17:23 “Regionumuzda enerji sahəsində əməkdaşlıq yeni səviyyəyə qalxır”

17:18 “Dərin dövlət” Həsən Ruhanini devirmək istəyir

17:13 Gədəbəy sakini keçmiş məhkum yoldaşı tərəfindən bıçaqlanıb

17:08 “Məni aldadıb çiynimə tatu etdilər” - Səidə

17:03 Elmar Məmmədyarov Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunu qəbul edib

16:58 “Azəriqaz”: Binəqədidə partlayış olan kafedə qaz xətti yoxdur

16:53 Nazir kollecə yeni direktor təyin etdi

16:47 FHN Bakıda baş verən partlayış barədə məlumat yayıb

16:43 Novruz Məmmədov Serbiya prezidenti ilə işçi nahar edib

16:36 Gəncədə seyfi sındırıb 30 minlik qızıl oğurladılar

16:31 Artıq ödəmə terminalları pulun qalığını qaytaracaq

16:25 “Ermənistan mətbuatının yaydığı xəbər şişirdilib” - XİN

16:20 Tağıyevin daha bir evi sökülür

16:15 “Qurd qapısı” qəbiristanlığını talayanlar ələ keçdi - Foto

15:58 Şəhid əsgərin adından nişanlısıyla danışan komandir

15:53 Azərbaycanın 2018-ci il üzrə dövlət büdcəsinə yenidən baxılacaq

15:46 Cavan Zeynallının ailəsində ağır itki

15:41 Mədəniyyət nazirinə birinci müavin təyin olunub

15:36 Bakıda güclü partlayış: 2 nəfər ölüb, 2 nəfər xəsarət alıb - Yenilənib

15:31 DÇ-2018: Belçika yığmasına Premyer Liqadan 11 futbolçu çağırılıb

15:25 Rusiya öz smartfonunu satışa çıxarmağa hazırlaşır

15:15 Milli Məclis növbədənkənar toplanacaq

15:10 Azərbaycnda müəllimlər sertifikasiyadan keçəcəklər

15:05 İran XİN rəsmisi ölkəsinin Suriyadan çıxmasının şərtlərini açıqlayıb

15:01 Paraqvay Qüdsdə səfirlik açdı

14:56 Çay idxalının həcmi 4 dəfə azaldılıb

14:50 Homsda terrorçuların silah anbarı tapılıb

14:48 Barmağı əzildi və hər şeyini itirdi...

14:45 Fransa xarici işlər nazirinin Azərbaycana səfərinin tarixi açıqlanıb

14:40 Alpinistlərin meyiti ilə bağlı ilkin ekspertiza rəyi açıqlandı

14:35 Azərbaycan və Serbiya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər

14:30 31 il əvvəl ölmüş azərbaycanlı aktrisanın sirli Facebook profili

14:25 Ermənistanda insanlar yenidən küçələrə axışdı

14:20 BP neftin ucuzlaşacağı tarixi açıqlayıb

14:20 “Məmur uşaqları xaricdə oxuyur, kasıb balaları səngərdə qırılır”

14:16 Elza Seyidcahan Samir Bağırovu tanımadı

14:11 İnzibati tənbeh zamanı ictimai işlər iş günləri 2 saatdan çox olmayacaq

14:07 Dünən şəhid olan əsgərimiz Ağstafada dəfn edildi

14:03 “Bank of Baku” və Bakcell “Ulduzum”dan xaricə səyahət!

13:58 Manat bahalaşarsa, bu bank sektorunun sağlamlaşması üçün zəmin ola bilər?

13:50 Hesablama Palatası metroda 8 milyonluq maxinasiya ortaya çıxardı

13:25 Şəkidə 23 yaşlı qadın itkin düşüb

13:21 90 günlük müvəqqəti qeydiyyat “ASAN xidmət”də aparılacaq

13:17 Beynəlxalq ekspert: “Dollar çökür...”

13:13 Sabah hava necə olacaq?

13:08 Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin təkbətək görüşü keçirilib

13:04 Paytaxtı su basdı, Türkmənistanın müdafiə nazirinə şiddətli töhmət verildi

13:00 “Bolşeviklər Cümhuriyyətin işğalından sonra ruhaniləri güllələdilər”

12:56 Azərbaycan qazı Bolqarıstana 2020-ci ildə çatdırılacaq

12:51 Nazir islahatlara başladı: Əlillik yeni üsullarla təyin olunacaq

12:51 Prezidentə yalan danışan sahibkarla bağlı yeni faktlar

12:50 “Oğlum “mən bayrağa bükülüb gələcəyəm” deyirdi”

12:46 Bakının iki yolunda nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır

12:37 Ərdoğanın Sarayevo mitinqi fərqli rəylər doğurub

12:33 Hitlerin ölüm səbəbi tapıldı

12:29 İlham Əliyev: “İşsizliyin sürətlə azaldılması ilə bağlı böyük uğurlar əldə edilib”

12:25 Naxçıvan istiqamətində gərginliyin artması ermənilərin maraqlarına xidmət edir?

12:21 “Qrin-kart” “oynayanlar”-Azərbaycan gəncləri niyə ölkədən getmək arzusundadırlar?

12:17 DİM sonuncu qəbul imtahanı ilə bağlı Apelyasiya Komissiyası yaratdı

12:13 Bakıda tələbə oğlan intihar etdi

12:08 Serbiya prezidenti Azərbaycandadır - Foto

12:04 Daha bir zərbə?

11:59 7 kiloqram narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb – DİN

11:55 Dünya çempionatının qalibi müəyyənləşdi

11:51 125 il sonra saqqalla ailə quran ilk şahzadə - Foto

11:47 “Akkord”un Qafqazda ən bahalı yol korrupsiyası - İttiham

11:43 Musa Yaqubun oğlu: “Səsi batır, çətinliklə yeriyir...”

11:39 Rusiya Ermənistana “Tor” zenit-raket kompleksi verəcək

11:35 Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil idxalı 5 dəfədən çox artıb

11:31 Türkiyədə erməni əsilli deputat istintaqa çağırıldı

11:27 “Azercell” yeni vakansiyaları ilə Karyera sərgisində iştirak edib

11:23 Bayılda çoxmərtəbəli bina çökür

11:18 “Hər il Azərbaycanda 100 mindən az olmayan yeni iş yeri yaradılmalıdır”

11:14 Lalə Brillianta barışıq əli uzatması haqda: “Heç vaxt...”

11:10 “Elmira Axundova deputat blankında Eldar Mahmudova yazmışdı ki…”

11:06 “AŞPA-nın Səməd Seyidova qarşı tətbiq etdiyi sanksiya çox ədalətsizdir”

11:02 Almeyda: “Azərbaycanla qarşılaşma çox çətin olacaq”

10:58 Xəzərin hüquqi statusu Astanada müzakirə ediləcək

10:54 İranın Suriyadakı hərbi bazasında partlayış olub

10:49 Xaçmazda iki maşın toqquşub

10:45 Nazir: “Son 15 ildə Azərbaycanda ÜDM 3,2 dəfə artıb”

10:41 Əfv üçün müraciət edənlərin siyahısı Prezidentə təqdim edildi

10:37 Sərçələrə saqqız atanlar

10:33 İlham Əliyev Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunu qəbul edib

10:29 “Fədayəni sevgi maraqlandırsaydı, yanımda olardı” - Tacir

10:25 İsmayıllı sakini özünü asıb

10:21 Bob Dilanın gitarası 490 min dollara satıldı

10:17 Maduro yenidən Venesuela prezidenti seçildi

10:13 Türkiyə-İsrail münasibətləri - Bu qarşıdurmanın geosiyasi nəticələri nə ola bilər?

10:09 ABŞ-da təyyarə radarlardan itib

10:05 Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib

10:02 “Atəşkəsin Naxçıvanda pozulması təsadüfi deyil”

9:57 Ölkədə 74 şübhəli saxlanılıb

9:53 Xəzər dənizində zəlzələ baş verib

9:49 Məşhur rusiyalı milyarderi İngiltərəyə buraxmırlar

9:46 Neft bahalaşdı



ƏDƏBİYYAT

...

Murakami Fədayə Laçından roman yazsa...

Tarix 03.11.17, 13:13

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Yəqin bir neçə gündür ölkə gündəmini zəbt edən “Fədayə və Qoca” hadisəsindən xəbərsiz olan yoxdu


 Bu da təbiidir. İki həssas mövzu bir-birinə qarışaraq daha çox təsir yaradıb. Biri şou-biznes, o biri də kriminal mövzusu. Hörmətli xalqımızın müğənni və avtoritetlərə sevgisi məlum. Üstəlik, hadisə də diqqətəşayandır. Tanınmış müğənni sevdiyi insanın həbsdən qaçmasına yardım edir. Heç nəyi vecinə almır; nə müğənni şöhrətinin əldən gedəcəyindən qorxur, nə qınaq obyektinə çevriləcəyini düşünür, nə də məsuliyyətə cəlb olunacağını fikirləşir.
 
Elə bil Hollivud filmidir.  
 
Necə deyərlər, roman kimi bir həyat. Bəs, görəsən, belə mövzudan roman yazmaq olarmı? Sualın bir qədər banal səsləndiyini düşünənləri qabaqlamaq istərdim: Əlbəttə olar. Ümumiyyətlə, bir mövzudan yazmaq olar, başqasından yazmaq olmaz deyə bir qayda yoxdu. Sənətkar istədiyi mövzuya müraciət edə bilər, yetər ki, ortaya keyfiyyətli bədii məhsul çıxsın.
 
Bəs o zaman bu kimi mövzuları yazmaqdan niyə çəkinirik? Ölkə gündəmi də belə hadisələrlə bol. Hətta bəzən o qədər qəribə, absurd hadisələrlə rastlaşırıq ki, onları heç bir süs verməyib təqdim etsən də deyərlər bədii əsərdir. Belə mövzuların işlənməsi, roman janrının sərhədlərinin genişləndirilməsinə də, müxtəlif eksperimentlərin aparılmasına da xidmət edər. Fikrimi daha yaxşı izah etmək üçün bir nümunə demək istərdim.
 
Nobel mükafatına tamarzı yapon yazıçısı Haruki Murakami 1997-ci ildə “Metro” adlı roman yazdı. Əsər 1995-ci ilin mart ayında Tokio metrosunda baş vermiş terror hadisəsi haqqında idi. Əsərdə faciəvi hadisənin təşkilatçıları, sağ qalanlar, ölənlərin yaxınları, şahidlər hadisəni danışırlar. Bizim geniş yayılmış bir fikir var ki, gərək hadisənin üstündən uzun müddət keçsin, hər şey aydınlaşsın ki, bundan sonra onun haqqında yazasan. Yoxsa hadisəyə obyektiv yanaşma olmaz! Pah! Guya hadisənin üstündən bir əsr keçsə Tolstoy olacaqlar. Tolstoy dedim yadıma düşdü, hələ arqumentləri də var: Tolstoy Vətən müharibəsinin üstündən 30 il keçəndən sonra “Hərb və sülh”ü yazmışdı. Guya bunlara da o imkanı tanısan, üstünə “Hərb və sülh”lə qayıdacaq. Axı, canım-gözüm, səndən onsuz da “Hərb və sülh” tələb olunmur. Bax, Murakami kimi adam, əsərləri dünyada milyon tirajlarla satılan yazıçı o məşum terrorun üstündən iki il keçməmiş əsər yazdı.
 
Görürsünüzmü, deməli vaxt məfhumu da nisbidir. Misal üçün deyirəm, lap elə Fədayə Laçın söhbətinin məhkəmə işi gedə-gedə də bir əsər yazıb ortaya qoymaq olar.
 
Bu kimi gündəm mövzularına ədəbiyyatın adekvat olmağının bir faydası da budur ki, əsər sosioloji araşdırma rolunu da oynayır. Müəllif real zamanda cəmiyyətə diaqnoz qoya bilir. Necə ki, Murakaminin romanı oxşar diaqnozu qoymuş, yapon cəmiyyətinin astarını üzünə çevirmişdi.
 
Bizdə cəmiyyəti narahat edən nə qədər mövzu var ki, onları işləməklə təkcə ədəbiyyata yeni əsərlər qazandırmış olmarıq, həm də maraqlı sosial araşdırmalar da əldə edərik.
 
Terroru “Aum Sinrikyö” adlı yapon dini sektası törətmişdi. Bütün araşdırmalarını bitirəndən, terrorun iştirakçılarını, qurbanları, şahidləri danışdırandan sonra müəllif belə sual verir: “Aum Sinrikyö” təşkilatı yapon cəmiyyətindən nəylə fərqlənir? Bəlkə sekta illərlə yapon cəmiyyətində baş verən mutasiyaların nəticəsidir?”
 
Romanın yazılması zamanı Murakami bir faktı üzə çıxarır: Müsahibəyə razılaşan terror qurbanlarından bəziləri deyirlər ki, əgər onların da bossları oxşar terakt törətməyi əmr etsəydi, düşünmədən həyata keçirərdilər. Dəhşətlidir!
 
Hiss edirəm, indi kimsə çıxıb deyəcək ki, “Metro” sənədli romandır. O zaman hamıya məlum başqa bir nümunə deyim – Qabriel Qarsiya Markesin “Gözlənilən bir qətlin qısa tarixçəsi” əsəri... Romanın baş qəhrəmanı Santyaqo Nasarın ölümü Markesin “gözünün qabağında” baş vermişdi. Düzdür, Markes bu əsəri həmin hadisədən iyirmi il sonra yazmışdı, ancaq buna səbəb anasının qadağaları idi, yazıçının qorxusu yox. Markesin anası oğlu kimi bildiyi Santyqao Nasarın ruhunun inciməyini istəmirdi.
 
Real faktları götürüb də onlara fantastik, magik realist ab-hava da qatmaq mümkündür. Faktlara əsaslanan, real hadisədən yazırsansa vacib deyil ki, əsər də realist olsun, heç bir təxəyyül gəzişməsinə imkan verilməsin. Yəni burda da yazıçının qabağını heç nə kəsmir. Sadəcə mənə elə gəlir ki, hər hansı bir hadisənin bizim zəmanəmizdə baş verməsi və demək olar ki, cəmiyyətin əksər insanlarının o hadisədən xəbərdar olması müəllifi qorxudur. Təxminən belə bir tərəddüd yaradır: Hamının bildiyi bir hadisədən yazaram, yaxşı alınmaz, biabır olaram...
 
Gərək əsərin buraxdığı təsir hadisənin yaratdığı təsirə ən azı bərabər olsun.
 
Qısacası çətin məsələdir. Deyirəm, Fədayə Laçın mövzusunu verək elə Murakami yazsın. Bəlkə düşərli olar, Nobeli də ala.
 
Mirmehdi Ağaoğlu(kulis)

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Novruz Məmmədov Serbiya prezidenti ilə işçi nahar edib

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

Heydər Əsədovun milyonluq villaları üzə çıxdı - Fotolar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru