Xəbər xətti

20 FEVRAL

14:00 “Dünyada vəhşi qətliam arayan varsa, bu, Xocalıdır” - Ərdoğan

13:56 “Əfqanıstan və Pakistanda İŞİD-in yeni bazaları formalaşır”

13:30 Əfqanıstanda “Taliban”ın hücumu 8 polisin ölümünə səbəb olub

13:25 Seçkilərə müdaxilə məsələsində ABŞ Kremldən geri qalmayıb - “The New York Times”

13:20 Deputatlar daha 10 qanunu müzakirəyə çıxaracaq

13:16 Azərbaycanda bu borclar tam silinə bilər

13:11 Sabah hava necə olacaq?

13:07 Səhiyyə Nazirliyi: “Ölkəyə dərmanlar ən çox Avropadan gətirilir”

13:03 “Türk axını”nın dəniz hissəsinin tikintisinin 48%-i tamamlanıb

12:59 Müdir 40 min manat rüşvət alıb ibtidai sinif müəlliməsini direktor əvəzi edib? - Sumqayıtda

12:54 “Mənə lazımsız dərmanlar verilmişdi” - Aşıq Azər

12:50 Mikayıl Cabbarov keçmiş nazirin daha bir kadrını geri qaytardı

12:46 Vaşinqton Suriyada Ankaranın mövqeyini nəzərə almağa məcburdur

12:41 MDB ölkələri xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri Moskvada toplaşacaq

12:37 “Zeytun budağı“nda 75 yaşayış məntəqəsi terrorçulardan azad edilib

12:33 “Türkiyə Suriya ərazisinin yarıdan çoxunu tutub və “Türk axını” gərəksiz olur”

12:29 Aquero diskvalifikasiya ediləcək - Azarkeşi vurduğuna görə

12:24 “282.6 milyon əsas, 81.8 milyon manat isə sanksiya borcu yaranıb”

12:20 Prezident: “Quduz itlər, paqonlarınızı sökəcəyəm, heç 37-ci ildə belə olmayıb...”

12:15 İranda qəzaya uğrayan təyyarənin qalıqları tapılıb

12:11 HƏMAS-dan İsrailə xəbərdarlıq: Davam edəcək...

12:07 180 milyonluq müqavilə rəsmiləşdi

12:02 “ABLV Bank” qalmaqalının Bakıya təsiri: Azərbaycanın məmurlarına ABŞ-dan sanksiya tətbiq oluna bilər?

11:58 Saxladığı it müğənnini dişlədi

11:54 “Mənim kitablarımı yandırın, Fərhad Bədəlbəylinin barmaqlarını kəsin...”

11:50 Moskvada havanın temperaturu - 25 dərəcəyə düşüb

11:46 Amerika və Çin agentləri arasında əlbəyaxa dava olub

11:41 “Azərbaycanın əməkdar həkimi” 90 yaşında vəfat etdi

11:37 Ölkəni zibilləyənlər – onları siz də tanıyırsız

11:33 Sürücü sükan arxasında vəfat etdi - Bakıda

11:29 “Olimpiadada iştirak qərarımı bir neçə saat ərzində verdim”

11:25 Bu ildən Azərbaycanda “Tatra” yük maşınlarının yığılmasına başlanacaq

11:20 Bu gündən prezidentliyə namizədlər sənədlərini MSK-ya təqdim edə bilərlər

11:16 İlin “qırxlı çağı” - Boz ay başladı...

11:12 Azərbaycan bunu “Eurovision”da ilk dəfə edəcək

11:08 Azərbaycan və Ermənistan sərhədində növbəti monitorinq keçiriləcək

11:04 Bayıldan köçürülən sakinlərə kirayə pulları ödənilməyə başladı

10:59 Novxanıda ağır qəza: Ölən var

10:55 Nazarbayev qazax dilinin latın qrafikalı yeni əlifbasını təsdiqləyib

10:51 Ən təhlükəsiz minik vasitələri və bizi ölümə yaxınlaşdıran 20 səbəb

10:47 Ərdoğan Afrikanın 4 ölkəsinə səfər edəcək

10:43 Samir Şərifov Azərbaycan prezidentinin “xüsusi mesajını” çatdırmaq üçün Pakistana getdi

10:38 “Azərbaycan və Niderland arasında əməkdaşlıq yüksək səviyyədədir”

10:34 “Yeganə müğənniyəm, İlhamə xanımın sağlığında tac taxmışam”

10:30 Arzu Rəhimova iki müavin təyin edilib

10:26 Sosial sığorta borcları və maliyyə sanksiyaları silinəcək

10:22 Əsəddən Şərqi Qutaya hücum: 98 dinc sakin həlak oldu

10:18 Terrorçular Suriyanın şimalındakı yaşayış məntəqəsini tərk edirlər

10:14 Azərbaycandan gizli yolla çıxarılan qadınlar tutuldu - Foto

10:09 Rezidenturaya 511 nəfər sənəd verib

10:05 Əli Həsənovun nəvəsi əfv ərizəsi yazıb?

10:01 İranda iğtişaşlar zamanı 3 polis ölüb

9:57 Tramp ABŞ prezidentlərinin reytinqində sonuncu oldu

9:53 “Facebook”dan sərt qaydalar

9:49 Deputatlarımız ATƏT PA-nın qış sessiyasına gedirlər

9:46 Neft ucuzlaşıb

9:42 Quba-Xınalıq yolu açıldı

9:38 “Övladına desin ki, a bala, zalda erməni görən kimi qabağına qaçma”

9:34 Atəşkəs 124 dəfə pozulub

9:31 “Söyüş və təhqir Avropa ölkələrinin də qanunlarında yol verilmir”

9:27 64 yaşlı kişi evində yanaraq ölüb

9:24 Partiya sədri: “Səbəb nə olursa-olsun, radikallıq doğru deyil”

0:59 Rəsmi Ankara: “Əsəd Afrinə girməyəcək”

0:44 Şəhriyar superturnirdə iştirak edəcək

0:37 Yapon alim özünə bənzəyən robot yaratdı

0:28 Dünyada nağd puldan imtina sürətlənir

0:16 Almeyda: “Mahirə dəstək olmaq lazımdır”

0:04 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

19 FEVRAL

23:58 Rusiyadan Yəmənlə bağlı çağırış

23:46 Ərdoğan Afrikanın 4 ölkəsinə səfər edəcək

23:31 Sabirabad sakinindən narkotik vasitə götürülüb

23:30 “Məhəbbət və Ağ ölüm” tamaşası uğurla nümayiş olunub

23:28 Çin: “ABŞ bunu etsə, sərt cavab verəcəyik”

23:14 Azərbaycandan 200-ə yaxın insan Həccə getmək istəyir

23:02 Nazir Cocuq Mərcanlıda qəbul keçirəcək

22:59 Ukraynalı diplomat Rusiya XİN-ə çağırıldı

22:48 “Kriptovalyutalar hər an sıfıra bərabər ola bilər”

22:35 Bakıda mənzildə qadın meyiti tapıldı

22:24 Sumqayıta 70 yeni avtobus gətirilir

22:18 Siyavuş Novruzov: “Bütün siyasi məhbuslar azad edilməlidir”

22:04 Şəmkirdə hərbi sursat tapılıb

21:56 Türkiyə ordusu YPG müdafiəsini darmadağın etdi

21:48 Avropada ən bahalı gənc futbolçular açıqlandı

21:35 “Sezen Aksunun layiq olduğu yer elə ermənilərin yanıdır”

21:27 Deputatların pensiyaları artırılır

21:11 Banka basqın: 15 min dollar oğurlandı

21:06 Ucarda üç maşın toqquşdu: 2 yaralı

20:57 “Azərbaycan regionun əsas arteriyası rolunu oynayır”

20:44 Azərbaycanın xarici ticarət tərəfdaşları - Siyahı

20:39 560 mindən çox avtomobil geri çağırıldı

20:23 Rusiyada bəzi dərmanlar mağazalarda satılacaq

20:16 “NATO Türkiyəni dəstəkləyəcək”

20:02 Ötən ay əhali 4 milyard manat qazanıb

19:56 Bakıda qadın meyiti tapıldı

19:51 İlin ən yaxşıları bəlli oldu – Siyahı

19:47 “Xocalı 613” klassik musiqi gecəsi keçiriləcək

19:42 95 yeni planet aşkarlandı

19:38 Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə 150 milyon manat ayrıldı

19:33 Daha bir partiya MSK-ya maliyyə hesabatı verib

19:27 Azərbaycanın İtaliyadakı səfiri Kalibriyaya səfər edəcək

19:23 İranın müdafiə naziri Azərbaycana səfərə gələcək

19:18 Azərbaycan məhsulları “Gulfood 2018” sərgisində

19:14 İrəvanda Rusiyanın bankına silahlı hücum olub

19:10 İlham Əliyevdən iki yeni təyinat

19:06 Müharibə əlillərinə verilən prezident təqaüdü artırıldı

19:01 Xələfov və Atacanov Xəzərin dibinin bölünməsini müzakirə edib

18:56 Nəsimi rayon məktəbliləri Memorial Soyqırım muzeyində

18:52 Zakir Həsənov: “Müharibə hər an başlaya bilər”

18:47 Ərdoğan və Putin Afrin məsələsini müzakirə etdilər

18:44 Pxenyan: “ABŞ Cənubi Koreya ilə aramızı vurur”

18:39 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:35 “Petkim” mənfəətini ikiqat artırıb

18:31 Əli İnsanov məhkəməyə məktub göndərdi

18:28 Baramanın “Science via Media” layihəsinin mükafatlandırma mərasimi baş tutub

18:24 İyulda ilk kommersiya qazı Türkiyəyə çatdırılacaq

18:20 “Samsung” dünyanın ən güclü planşetini buraxacaq

18:16 İlham Əliyev nekroloq imzalayıb

18:11 Arif Babayev “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib

18:05 Bakının mərkəzində meyit tapılıb

18:00 Livan prezidentinin Ermənistana səfəri gözlənilir



ƏDƏBİYYAT

...

Murakami Fədayə Laçından roman yazsa...

Tarix 03.11.17, 13:13

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Yəqin bir neçə gündür ölkə gündəmini zəbt edən “Fədayə və Qoca” hadisəsindən xəbərsiz olan yoxdu


 Bu da təbiidir. İki həssas mövzu bir-birinə qarışaraq daha çox təsir yaradıb. Biri şou-biznes, o biri də kriminal mövzusu. Hörmətli xalqımızın müğənni və avtoritetlərə sevgisi məlum. Üstəlik, hadisə də diqqətəşayandır. Tanınmış müğənni sevdiyi insanın həbsdən qaçmasına yardım edir. Heç nəyi vecinə almır; nə müğənni şöhrətinin əldən gedəcəyindən qorxur, nə qınaq obyektinə çevriləcəyini düşünür, nə də məsuliyyətə cəlb olunacağını fikirləşir.
 
Elə bil Hollivud filmidir.  
 
Necə deyərlər, roman kimi bir həyat. Bəs, görəsən, belə mövzudan roman yazmaq olarmı? Sualın bir qədər banal səsləndiyini düşünənləri qabaqlamaq istərdim: Əlbəttə olar. Ümumiyyətlə, bir mövzudan yazmaq olar, başqasından yazmaq olmaz deyə bir qayda yoxdu. Sənətkar istədiyi mövzuya müraciət edə bilər, yetər ki, ortaya keyfiyyətli bədii məhsul çıxsın.
 
Bəs o zaman bu kimi mövzuları yazmaqdan niyə çəkinirik? Ölkə gündəmi də belə hadisələrlə bol. Hətta bəzən o qədər qəribə, absurd hadisələrlə rastlaşırıq ki, onları heç bir süs verməyib təqdim etsən də deyərlər bədii əsərdir. Belə mövzuların işlənməsi, roman janrının sərhədlərinin genişləndirilməsinə də, müxtəlif eksperimentlərin aparılmasına da xidmət edər. Fikrimi daha yaxşı izah etmək üçün bir nümunə demək istərdim.
 
Nobel mükafatına tamarzı yapon yazıçısı Haruki Murakami 1997-ci ildə “Metro” adlı roman yazdı. Əsər 1995-ci ilin mart ayında Tokio metrosunda baş vermiş terror hadisəsi haqqında idi. Əsərdə faciəvi hadisənin təşkilatçıları, sağ qalanlar, ölənlərin yaxınları, şahidlər hadisəni danışırlar. Bizim geniş yayılmış bir fikir var ki, gərək hadisənin üstündən uzun müddət keçsin, hər şey aydınlaşsın ki, bundan sonra onun haqqında yazasan. Yoxsa hadisəyə obyektiv yanaşma olmaz! Pah! Guya hadisənin üstündən bir əsr keçsə Tolstoy olacaqlar. Tolstoy dedim yadıma düşdü, hələ arqumentləri də var: Tolstoy Vətən müharibəsinin üstündən 30 il keçəndən sonra “Hərb və sülh”ü yazmışdı. Guya bunlara da o imkanı tanısan, üstünə “Hərb və sülh”lə qayıdacaq. Axı, canım-gözüm, səndən onsuz da “Hərb və sülh” tələb olunmur. Bax, Murakami kimi adam, əsərləri dünyada milyon tirajlarla satılan yazıçı o məşum terrorun üstündən iki il keçməmiş əsər yazdı.
 
Görürsünüzmü, deməli vaxt məfhumu da nisbidir. Misal üçün deyirəm, lap elə Fədayə Laçın söhbətinin məhkəmə işi gedə-gedə də bir əsər yazıb ortaya qoymaq olar.
 
Bu kimi gündəm mövzularına ədəbiyyatın adekvat olmağının bir faydası da budur ki, əsər sosioloji araşdırma rolunu da oynayır. Müəllif real zamanda cəmiyyətə diaqnoz qoya bilir. Necə ki, Murakaminin romanı oxşar diaqnozu qoymuş, yapon cəmiyyətinin astarını üzünə çevirmişdi.
 
Bizdə cəmiyyəti narahat edən nə qədər mövzu var ki, onları işləməklə təkcə ədəbiyyata yeni əsərlər qazandırmış olmarıq, həm də maraqlı sosial araşdırmalar da əldə edərik.
 
Terroru “Aum Sinrikyö” adlı yapon dini sektası törətmişdi. Bütün araşdırmalarını bitirəndən, terrorun iştirakçılarını, qurbanları, şahidləri danışdırandan sonra müəllif belə sual verir: “Aum Sinrikyö” təşkilatı yapon cəmiyyətindən nəylə fərqlənir? Bəlkə sekta illərlə yapon cəmiyyətində baş verən mutasiyaların nəticəsidir?”
 
Romanın yazılması zamanı Murakami bir faktı üzə çıxarır: Müsahibəyə razılaşan terror qurbanlarından bəziləri deyirlər ki, əgər onların da bossları oxşar terakt törətməyi əmr etsəydi, düşünmədən həyata keçirərdilər. Dəhşətlidir!
 
Hiss edirəm, indi kimsə çıxıb deyəcək ki, “Metro” sənədli romandır. O zaman hamıya məlum başqa bir nümunə deyim – Qabriel Qarsiya Markesin “Gözlənilən bir qətlin qısa tarixçəsi” əsəri... Romanın baş qəhrəmanı Santyaqo Nasarın ölümü Markesin “gözünün qabağında” baş vermişdi. Düzdür, Markes bu əsəri həmin hadisədən iyirmi il sonra yazmışdı, ancaq buna səbəb anasının qadağaları idi, yazıçının qorxusu yox. Markesin anası oğlu kimi bildiyi Santyqao Nasarın ruhunun inciməyini istəmirdi.
 
Real faktları götürüb də onlara fantastik, magik realist ab-hava da qatmaq mümkündür. Faktlara əsaslanan, real hadisədən yazırsansa vacib deyil ki, əsər də realist olsun, heç bir təxəyyül gəzişməsinə imkan verilməsin. Yəni burda da yazıçının qabağını heç nə kəsmir. Sadəcə mənə elə gəlir ki, hər hansı bir hadisənin bizim zəmanəmizdə baş verməsi və demək olar ki, cəmiyyətin əksər insanlarının o hadisədən xəbərdar olması müəllifi qorxudur. Təxminən belə bir tərəddüd yaradır: Hamının bildiyi bir hadisədən yazaram, yaxşı alınmaz, biabır olaram...
 
Gərək əsərin buraxdığı təsir hadisənin yaratdığı təsirə ən azı bərabər olsun.
 
Qısacası çətin məsələdir. Deyirəm, Fədayə Laçın mövzusunu verək elə Murakami yazsın. Bəlkə düşərli olar, Nobeli də ala.
 
Mirmehdi Ağaoğlu(kulis)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Arzu Rəhimova iki müavin təyin edilib

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Samir Şərifovun “tender əjdahası” - Maliyyə Nazirliyindəki narazılıq nədən qaynaqlanır?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru