Xəbər xətti

23 MAY

12:55 Şəhid hərbçinin medalı ailəsinə təqdim olundu

12:48 Banklardan oğurlanmış milyonlarla vəsait donduruldu

12:45 Hadı Rəcəbli: ““Facebook” ailələri dağıdır”

12:41 Qazaxıstanın millimizlə oyun üçün heyəti açıqlandı

12:37 Cəlilabadda büdcə pulları qarət olunur

12:33 Nazir aparat rəhbərini işdən azad etdi

12:29 Deputat: “Qız qaçırma insan oğurluğu deyil”

12:26 Hadi Rəcəbli: “Məni niyə təhqir edirlər?”

12:23 Hər il qeyri-rəsmi nikahdan 2000-ə yaxın uşaq doğulur

12:18 Bill Geytsdən yay mütaliəsi üçün məsləhət

12:15 Yeni nazir İnam Kərimov Əbülfəz Məlikovu çək-çevirə sala bilər

12:11 Özünü lallığa vurub casusluq edən azərbaycanlı

12:07 Səhərlər daim yorğun olanlara xəbərdarlıq

12:03 Xalq artisti: “Uşaqlarımı az görürəm”

12:00 29 yaşlı oğlan intihar etdi

11:56 Nazirliklərdə boşalan yüksək postlar

11:53 “Azərbaycanda boşanma hallarının sayı 2 dəfə artıb”

11:48 4 ayda Azərbaycana 847 midən çox turist gəlib

11:45 Bakının 2 yolunda hərəkət məhdudlaşdırılır

11:41 “Dini kəbinkəsmə hüquqi əhəmiyyətə malik deyil”

11:37 Erməni hərbçi postda ölü tapıldı

11:33 “O, Bakının riyakar və etibarsız müttəfiqidir”

11:30 “TANAP Azərbaycan və Türkiyənin mövqelərini daha da gücləndirəcək”

11:26 Qızıl ucuzlaşıb

11:22 Tiflisdə itkin düşən azərbaycanlı tələbə tapıldı

11:19 Bərdədə maşın piyadanı vurdu

11:16 Xaricdə pulsuz təhsil bərpa edilsə, nə baş verəcək?

11:12 ABŞ Paşinyana 140 milyon dollar ayıracaq

11:09 ABŞ İranı içdən dağıtmaq istəyir - Təhlil

11:05 Əkilməyən torpaqlar geri qaytarılır

11:01 Azərbaycanlı aktrisa modellik edəcək

10:57 “May ayı üzrə pensiyaların ödənişi başa çatdırılıb”

10:54 Amerikalı yazıçı vəfat edib

10:50 Narkotik maddələr becərən şəxslər tutuldu

10:47 Cavid Qurbanov: “İndi adam balası kimi işləyirlər”

10:42 Ötən gün axtarışda olan 22 nəfər saxlanılıb

10:38 NASA Günəşdə nəhəng dəlik aşkarladı

10:34 Paşinyanın ikibaşlı oyunu: Putin dözməyəcək

10:31 Saxta əlillik problemi və Səlim Müslümovun populizmi - Problem həll olunacaqmı?

10:27 5 yazıçımıza “Ədəbiyyat adamı” mükafatı verildi

10:23 Azərbaycan nefti bahalaşdı

10:20 Türkiyədə 70 hərbçinin həbsinə sanksiya verilib

10:16 Qəbiristanlıqlar bələdiyyə mülkiyyətinə verilib

10:12 Su İdmanı Sarayında məşq edərkən öldü

10:08 Azad Rəhimovun oğluna: “Rəhbərliklə oyun oynamağa cəhd etmə”

10:04 Problemli kreditlər yenidən gündəmdə

10:00 Gədəbəydə güclü yağış bəzi fəsadlar törədib

9:55 Neft ucuzlaşdı

9:50 BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında Azərbaycanın milli məruzəsi dinlənilib

9:46 Sabirabadda narkotik əkən iki yeniyetmə saxlanıldı

9:42 Parisdə 100 tələbə saxlanıldı

9:38 Çimərliklərdə monitorinqlər başladı

9:34 Atəşkəs 92 dəfə pozulub

9:30 73 yaşlı qadın baş prokuror təyin edildi

9:25 Əli İnsanov azadlığa buraxıla bilər

9:21 “Milan” Avropa Liqasından uzaqlaşdırıla bilər

9:17 OPEK iyunda neft hasilatının həcmini artıra bilər

9:13 Kamçatka sahillərində güclü zəlzələ olub

9:08 AST Telmanın obyektinin qiymətini 300 milyon endirib, yenidən satışa çıxardılar

9:04 İsrail təyyarələri Qəzza zolağına zərbələr endirib

9:00 Həftəsonu əfv sərəncamı veriləcək

0:55 Kral Salmana qarşı qiyam hazırlanır

0:48 Avropa İttifaqı - Azərbaycan danışıqlarının növbəti mərhələsi keçiriləcək

0:36 Fransızlar dünyanın ən kiçik evini tikdilər

0:28 Ölkəyə benzil idxalı artıb

0:16 “WhatsApp”da yenilik

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 MAY

23:55 3 alpinist Qubada niyə həlak olub?

23:42 Yaşıl çay yaddaş xəstəliklərini məhv edir

23:38 Kərə yağı adı ilə satılan yağlar ziyanlıdırmı?

23:25 ABŞ səfirliyinin əməkdaşları Venesueladan qovuldu

23:12 Tokio London və Amsterdamla əməkdaşlıq edəcək

23:07 Litvaya 1500 vahid hərbi texnika gətiriləcək

22:59 8 polkovnik həbs edildi

22:44 Ukrayna ilk dəfə bu raketi sınaqdan keçirdi

22:39 Beyons tarixi abidəni satın aldı

22:26 Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 2,2 milyard dollar artıb

22:11 Ramazan ayının yeddinci gününün duası

22:04 Gürcüstan vətəndaşlarından ibarət cinayətkar dəstə saxlanılıb

21:57 Cəlilabadda sərxoş piyadanı avtomobil vurub

21:44 Maduro növbəti 7 il müddətinə prezident elan edildi

21:37 Ölkənin qızıl-gümüş bazarı bahalaşdı

21:25 İngiltərə Futbol Assosiasiyası “Arsenal” klubunu cərimələyib

21:12 ABŞ və Cənubi Koreya prezidentlərinin görüşü keçirildi

21:03 İbrahimoviç ABŞ-da ilk qırmızı vərəqəsini aldı

20:55 Prezident yol polisləri ilə bağlı sərəncam imzaladı

20:47 Məleykə Abbaszadədən abituriyentlərə xəbərdarlıq

20:36 “Kataloniya üsyanı”na Rusiyanın müdaxiləsi təsdiqlənib

20:24 Şimali Kipr türk lirəsindən imtina edir

20:12 Kredit ittifaqları bir-brinin ardınca niyə ləğv edilir?

20:05 Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşı təltif edilib

20:01 Pakistanda son 4 gündə 65 nəfər istidən ölüb

19:55 Kürdəmirdə avtomobil aşdı: yaralılar var

19:51 TAP-a qarşı çıxanlar İtaliyada hökumət formalaşdırır

19:47 Ulduz futbolçu Kəbəni ziyarət etdi

19:42 ABŞ-da marixuana çəkənlər həbs olunmayacaq

19:38 Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi yaradılacaq

19:33 Ələtdə Azərbaycan-Çin sənaye şəhərciyi salınacaq

19:27 İsrail beynəlxalq məhkəməyə veriləcək

19:23 DİM: Abituriyentlərdən 648 nəfəri imtahanda iştirak etməyib

19:18 Ərdoğan Fələstin liderinə zəng etdi

19:14 İran prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi

19:11 Qətərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu

19:06 Qabonun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

19:03 DİM: 28 nəfərin imtahan nəticələri ləğv edilib

18:59 Bakıda əl qumbarası tapılıb

18:55 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:50 Goranboya 2 milyon manat ayrıldı

18:45 Böyük Britaniya Kraliçasından İlham Əliyevə təbrik

18:41 İlham Əliyevdən əmisi ilə bağlı sərəncam

18:37 Neft bahalaşır

18:33 Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının vəliəhdindən İlham Əliyevə təbrik

18:29 ABŞ-Şimali Koreya danışıqları pozula bilər

18:25 Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:17 Çavuşoğlu: “İsrail etdiklərinə görə hesab verəcək”

18:12 Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

18:08 ““Şimal axını-2” layihəsi dayandırılmalıdır”

18:04 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi



ANALİZ

...

Moskva və Tehranın “Taliban”la dilxoşluğunun səbəbləri

Tarix 07.02.18, 12:13

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

–Əfqanıstan rəsmiləri artıq narahatlıqlarını gizlətmir


Əfqanıstan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin (MTX) rəhbəri İran və Rusiyanın “Taliban”la əlaqədə olmasını və Əfqanıstanda bu hərbi qruplaşmanı dəstəklədiyini bildirib.

“BBC Fars”a müsahibəsində deyib ki, Məhəmməd Məsum Stanəkzəy Tehran və Moskvanın son illərdə Cənubi Asiyada istinad nöqtəsi əldə edən İŞİD-ə qarşı mübarizə bəhanəsi ilə “Taliban” yardım göstərir.

“Taliban” və İŞİD eyni sikkənin iki tərəfi olduğu üçün MTX şefi belə bir siyasətin tövsiyə olunmadığına dair xəbərdarlıq edib. O vurğulayıb ki, “Taliban”, İŞİD-çilər daxil olmaqla, xarici döyüşçüləri Şimali Əfqanıstan və Mərkəzi Asiya ölkələrinə idxal edir.

16 il əvvəl “Taliban”ın süqutundan bu yana, İran Əfqanıstanda münaqişənin hər iki tərəfində oynayıb. Bir tərəfdən, Tehran Kabil ilə sıx əlaqə qurub və Əfqanıstanın yenidən qurulmasına yardım edib. İran, həmçinin, Əfqanıstanın ən böyük ticarət tərəfdaşı olaraq ortaya çıxıb. Çünki Kabil və İslamabad arasındakı əlaqələr pisləşib.

Eyni zamanda, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK) ölkəni tərk ABŞ hərbi qüvvələrinə təzyiq göstərməkdən ötrü “Taliban” döyüşçülərini təlim, pul, silah və sığınacaqla təmin edib. İran hökuməti də “Taliban”la əlaqələrindən Kabil hökumətindən siyasi güzəştlər qoparmaq üçün faydalanıb.

Son zamanlar Əfqanıstan hökuməti İranın “Taliban”la əlaqəsi və dəstəyinə dair daha uca səslə danışır. Sentyabr ayında, məsələn, Əfqanıstan Milli Müdafiə və Təhlükəsizlik Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, Kabil hökumətinin İranın Əfqanıstanın qərbində “Taliban”a silah və digər hərbi aktivlərlə təmin etməsinə sübutlar olduğunu bildirib. “BBC Fars”a müsahibəsində general-leytenant Məhəmməd Şərif Yaftali, prezidenti Əşrəf Qəninin avqust ayında Tehranda iranlı vəzifədaşı Həsən Ruhani ilə məsələni müzakirə etdiyini deyib, lakin görüşün detallarını açıqlamayıb. O vurğulayıb ki, Əfqanıstan hökuməti bu məsələni dialoq və qarşılıqlı anlaşma ilə həll etmək istəyir.

Ötən ay tanınmış bir əfqan siyasətçi xəbərdarlıq edib ki, “Taliban”la əlaqə Tehranın maraqlarına uyğun deyil. “Bir əfqan kimi mən açıq şəkildə ifadə edirəm ki, düşmənlə yaxın münasibətləri inkişaf etdirmək – əminəm ki, bu səhvdir, – nə Əfqanıstan, nə İran xalqının maraqları ilə üst-üstə düşür”. Kəşfiyyat xidmətinin sabiq rəhbəri Əmrullah Saleh bu sözləri Tehranda keçirilən Təhlükəsizlik Konfransında bildirib. Daha sonra o xatırladıb ki, “Taliban” şiələrə məzhəbi nifrət, düşmənçilik duyur və 2001-ci ildə ABŞ-ın müdaxiləsinə qədər hakimiyyətdə olduğu zaman bu terror qrupu Əfqanıstan xəzərilərinə qarşı etnik təmizləmə siyasəti yürüdüb.

Ötən il Əfqanıstan rəsmiləri hətta iddia edirdilər ki, İran və Rusiya Əfqanıstanda ABŞ-ın başçılıq etdiyi sabitlik missiyasını pozmaq üçün bir araya gəlib. "Biz kəşfiyyat məlumatları almışıq ki, İran Rusiyadan bir sıra silah alıb və onları “Taliban”a təhvil verib. Biz bunu yüzdə-yüz təsdiq edə bilmərik. Lakin kəşfiyyat hesabatları “Taliban”ın İran daxilində təlim aldığını göstərir". “Ariana News”a müsahibəsində Əfqanıstanın Fərəh əyalətinin baş təhlükəsizlik komandiri Gülbahar Mücahid belə deyib. Digər Fərəh rəsmiləri də “Arian News”-a İran hökumətinin Sistan və Bəluçistan əyalətinin Zabol şəhərində və Xorasan bölgəsində (Xorasan-e Rəzəvi və Cənubi Xorasan əyalətlərində) “Taliban” yaraqlıları üçün hərbi təlim mərkəzləri yaratdığını bildirib.

Hər üç İran əyaləti Əfqanıstan ilə sərhəddədir.

"Biz kəşfiyyat məlumatı almışıq ki, İranın Naibandan sahəsindəki [Xorasanda] təlim düşərgələrində onlar “Taliban”a hərbi təlimi təmin edir. Həqiqətən, Rusiya İranın köməyi ilə “Taliban”a qabaqcıl silahlar verir", – Fərəh qubernatorunun müavini Məhəmməd Yunis Rəsuli iddia edib.

Fərəh vilayətinin təxminən 80 faizi “Taliban”ın nəzarətindədir.

Hətta İranın ənənəvi Əfqanıstan müttəfiqləri bu barədə danışırlar. İsmayıl Xan – qərbdəki Herat əyalətinin sabiq cihad lideri və nüfuzlu siyasətçi – “Taliban” xadimlərinə hərbi və maliyyə yardımı ilə bağlı İran hökumətini xəbərdar edib. “"Taliban”a dəstək münasibətlərimizi gərginləşdirir. Düşmən sərhədlərimizin əminliyini heç vaxt təmin edə bilməz", – deyə o, ötən il Əfqanıstandan sovet qoşunlarının çıxarılmasının 28 illiyi münasibətilə Herat əyalətində keçirilən tədbirdə bildirib.

İsmayıl Xan, həmçinin “Taliban” yaraqlılarının Türkmənistan vasitəsilə silah aldığını iddia edib və “Taliban”la artan əlaqələrə görə Tehran və Moskvanın "keçmişdən dərs almağı” tövsiyə edib.

Eyni şəkildə, Əfqanıstanda üst səviyyəli Amerika komandiri, ordu generalı Con Nikolson Senatın Silahlı Qüvvələr Komitəsindəki çıxışında İran hökumətinin xüsusilə də Qərb Əfqanıstanda “Taliban”a silah və maliyyə yardımı təmin etdiyini söyləyib. O, həmçinin Tehranın Əfqanıstanda şiə döyüşçüləri cəlb etmək və İranın müttəfiqi olan Bəşər Əsəd rejimini müdafiə etmək üçün Suriyaya yerləşdirdiyini qeyd edib. "Rusiya, İran və “əl-Qaidə” Əfqanıstanda mühüm rol oynayırlar, vəziyyət bir neçə il bundan əvvəlki kimi deyil".

Həm İran, həm də Rusiya “Taliban” rəhbərliyi ilə diplomatik əlaqələrini genişləndirib. İran son bir neçə ildir “Taliban”la görüşlər keçirir, o cümlədən 2014-cü ildə İran hökuməti Məşhəddə, Xorasan-e Rəzəvi əyalətinin paytaxtında ofis açmağına imkan verərək, terrorist qrupla əlaqələrini "rəsmiləşdirib". Bir il öncə ABŞ Pakistanda “Taliban” lideri Molla Mənsuru öldürərkən, o, İran səfərindən dönürdü.

Moskva da “Taliban” rəhbərliyi ilə sıx əlaqələrə malikdir. Regional hökumətlər isə Əfqanıstanın daxili işlərinə birbaşa müdaxilə edir və öz mənfəətləri üçün “Taliban”la “məşğul olub” Kabildə narahatlığın artmasına səbəb olurlar.

Üzdə İranın “Taliban”la əlaqəsi məntiqsiz görünür: “Taliban” 1990-cı illərin sonunda Əfqanıstan şiələrini qətlə yetirən milis qrupudur. Əfqanıstanda “Taliban”ın hakimiyyətə qaytarılması Cənubi və Mərkəzi Asiyada İranın geosiyasi maraqları xələl gətirər, həmçinin İran, xüsusilə Sistan və Bəlucistanda – sünni çoxluq olan vilayətində onun daxili təhlükəsizliyi üçün ciddi təhlükə yaradır. Amma “Taliban”a ölçülü dəstək verərək, İran hökuməti Əfqanıstanda bir sıra əsas məqsədləri həyata keçirir: ABŞ qoşunlarının şərq sərhədindən çıxarılmasını sürətləndirmək; Əfqanıstanın qərbində potensial İŞİD təhdidinə qarşı tampon zona yaratmaq; Cənub və Mərkəzi Asiyada, eləcə də Yaxın Şərqdəki geosiyasi gündəliyi üçün “Taliban”la əlaqələrini istifadə etmək; Əfqanıstan hökumətindən siyasi güzəştlər qoparmaq üçün “Taliban”la təzyiq göstərmək…

Əhməd Məcidyar

Middle East İnstitute (Yaxın Şərq İnstitutu, ABŞ)

Tərcümə: Strateq.az

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Paşinyanın ikibaşlı oyunu: Putin dözməyəcək

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Elmira Axundova deputat blankında Eldar Mahmudova yazmışdı ki…”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru