Xəbər xətti

24 FEVRAL

12:27 Çingiz Abdullayev: “O, yaddaşlarda əbədi qalacaq”

12:24 Neft bahalaşıb

12:18 Sumqayıtda yaşıllıqları məhv edənin kimliyi məlum oldu – Əli Həsənovun nəvəsiymiş…

12:13 Bakı aeroportunda İsrail vətəndaşı olan qadın saxlanıldı

12:08 Birdəfəlik kağız batareya təbiəti qoruyacaq

12:04 BMT-də Suriya ilə bağlı səsvermə keçiriləcək

12:01 Əhəd Abıyev Gültəkin Hacıbəylini niyə döydü?

12:00 Lazer smartfonları enerji ilə dolduracaq

11:58 Səhləbad kəndində səyyar qəbul-görüş keçirilib

11:55 Polis maşını qəzaya düşdü: xəsarət alanlar var

11:52 Dünən axtarışda olan 60 nəfər saxlanılıb

11:48 Dəccal

11:47 Süni intellekt xəstəlik riskini proqnozlaşdırır

11:42 Tramp ABŞ-a gələn miqrantları növbəti dəfə aşağıladı

11:41 “Bakı İrana körpü tikir, 500 milyon kredit verirsə...”

11:36 Ekspert: “ABŞ Rusiya və Türkiyəyə mane ola bilməyəcək”

11:30 Başbuğ Ərdoğana qarşı iki partiyanı birləşdirir – İddia

11:25 Tovuzda yanğın: 2 ölü

11:21 Erməni diasporu Fətullayevi məhkəməyə verir

11:16 Bill Geyts məşhur serialda rol alacaq

11:12 Sabahdan seçicilərə səsvermə vəsiqəsinin verilməsinə başlanılır

11:07 Məzahir Pənahova ağır itki

11:03 Məşhur aktrisa 97 yaşında vəfat etdi

10:59 “Azərbaycanı Moskvada nazirin müavininin təmsil eləməsi siyasi məna daşımır”

10:55 Azərbaycan xaricə satdığı məhsulu, həm də xaricdən alır

10:51 Beyləqan və Ağcabədidə oğurluq edən çoban tutuldu

10:47 Azərbaycan çempionatında növbəti oyunlar başlayır

10:42 Stiv Cobsun işə qəbul ərizəsi hərraca çıxarılır

10:39 Dövlət qulluqçusu olmaq istəyənlərə müraciət

10:34 “Qarın yağmamasına səbəb ekoloji silahlardan istifadədir”

10:30 Mingəçevirdə idmançı qollarını doğradı

10:25 Bakıda keçmiş məhkumlar intihara cəhd göstəriblər

10:20 Vasif Talıbov gənclərin təqaüdünü artırıb

10:16 Atəşkəs 120 dəfə pozulub

10:12 “Avropa Məhkəməsi Xocalı soyqırımını qəbul edənə qədər əl çəkməməliyik”

10:09 Alpinistlərin itkin düşməsindən 2 ay ötdü

10:05 Təqaüdlərin artırılması jurnalistlərə də şamil ediləcək

10:00 Qarabağda yeni müharibə anonsu

0:50 Putin özünü partladan pilotu təltif etdi

0:21 Vasif Talıbov yeni agentliyə rəhbər təyin etdi

0:09 “ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi tarixi təxribatdır”

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 FEVRAL

23:57 İsveçrədə silahlı insident: 2 ölü

23:49 Ayaz Mütəllibov: “Baş verənlərə görə onlar məsuliyyət daşıyırlar”

23:35 ABŞ-ın Yerusəlimdə səfirliyi bu ilin mayında açılacaq

23:24 Bakıda İran kinosu günlərinin açılışı oldu

23:10 Ağdamda ev yanıb külə döndü

22:58 Qvardiolanın şəxsi təyyarəsində axtarış

22:45 “Hollandiya parlamentinin qərarı İslam düşmənçiliyinin göstəricisidir”

22:34 Məşhur teleaparıcı prezident seçkilərində iştirakını təkzib etdi

22:20 Cəlilabadda üç uşaq anası intihar edib

22:01 Somalinin paytaxtında iki partlayış baş verib, ölən və yaralananlar var - Yenilənib

21:52 Stiven Mnuçin: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar üzərində işləyirik”

21:41 Dəməşqdə xəstəxana raket atəşinə tutuldu

21:30 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı açıqlandı

21:18 Marneulidə bomba həyəcanı yaşanıb

21:10 Avropa İttifaqı Suriya üçün atəşkəs çağırışı etdi

20:59 Bakının bu küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılır

20:44 “Zidanın yerində olsaydım, Qaretə tam qayğı göstərərdim”

20:29 Bu ölkədə qadınlara maşın sürmək qadağan olundu

20:13 ABŞ Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

19:54 Novosibirskdə maşın insan kütləsinin yığışdığı yerə girdi - Ölənlər var

19:45 Yaponiya qarışdı: 2 fəal konsulluq binasına atəş açdı

19:40 Prezident çoxuşaqlı qadınlara verilən müavinətin məbləğini artırdı

19:26 Avropa Liqasında həftənin rəmzi komandası açıqlanıb

19:20 “Seçkilərdən sonra Qarabağla bağlı danışıqlar intensivləşdiriləcək”

19:14 Ərdoğan: Bu yay Suriyadakı terrorçular üçün çox “isti” olacaq

19:06 Cəbhədə erməni hərbçisi yaralandı

18:56 Şəhriyar Məmmədyarovdan iddialı sözlər: “Tam başqa olacam”

18:50 Aqrar sahənin texniki təminatının gücləndirilməsinə 160 milyon manat ayrılıb

18:43 Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

18:37 Prezident İlham Əliyev estoniyalı həmkarını təbrik edib

18:30 Avropa Liqası: 1/8 final mərhələsinin püşkü atılıb

18:23 Əhmədlidə avtobusların hərəkət istiqaməti dəyişdirildi

18:15 “Nar” Texniki Universitetin ən yaxşı tələbələrini mükafatlandırıb

18:10 Cəlilabadda qadın naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

18:04 “Azercell” insan qaynaqları sahəsində yüksək beynəlxalq sertifikata layiq görülüb

18:01 Moldova prezidenti Azərbaycana gələcək

18:00 Ağıllı telefon satışı azalıb

17:55 Aida Qəmbər: “İsa Qəmbərin səhhəti qaydasındadır”

17:50 Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda bitəcək

17:44 İnək futbolçunu zədələdi

17:39 Rusiya 200-dən artıq yeni silah növünü sınaqdan keçirib

17:34 Özbəkistanda keçmiş baş prokuror həbs olunub

17:28 “Azərbaycan üçün strateji valyuta ehtiyatları ciddi əhəmiyyət kəsb edir”

17:22 Türkmən qadınlara avtomobil sürmək qadağan olundu

17:12 Yaponiyada Şimali Koreya vətəndaşlarına hücum edildi

17:09 Vaşinqton: “Türkiyə ilə münasibətlərimizdən əminik”

17:04 Spirtli içkinin yeni təhlükəsi aşkarlandı

16:58 Niderland səfirliyinin müşaviri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

16:53 Vitali Kliçkoya Bakıda ev hədiyyə edilməsi xəbəri təkzib olundu:

16:48 Cavan qan qocalığı dayandırır

16:42 Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

16:38 “Öz oyunu”nu oynayan Almanya - Təhlil

16:35 Deputat: “Piyadalara qarşı cəzalar sərtləşdirilməlidir”

16:32 Bakıda intihar etmək istəyən gənc komaya düşüb

16:27 Gələn il FED uçot dərəcəsini daha çox artıracaq

16:22 Kadir İnanır əməliyyata hazırlaşır

16:18 Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif edib

16:14 Qazaxıstanlı nazir: “İndi bizə bütün Azərbaycan borcludur”

16:10 Mehriban Əliyeva: “Biz bu tarixi irsə çox diqqətlə yanaşırıq”

16:06 Leyla Şıxlinskayanın işçisi: “Maaşı əllə alırdıq”

16:01 Günün matçlarını yayımlayacaq kanallar - Siyahı

15:56 Tbilisidə Sorosun müqəvvası yandırılıb

15:54 “İdeal” mağazalar şəbəkəsinə 23 fevral sitəmi

15:52 Azərbaycanda internet istifadəçilərinin 66%-i spamla qarşılaşır

15:49 Rus polis azərbaycanlı qadını döydü

15:45 Mikayıl Cabbarov vətəndaşlarla görüşəcək

15:42 Azərbaycanda tələbələrə təhsil kreditinin ayrılması mümkün olacaq?

15:41 Yaponiyada səfirliyə od vurdular

15:37 Bakıdakı həkimlər rayonlara ezam olunur - Səbəb

15:33 İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

15:29 Nazir və generala ağır itki

15:24 Azərbaycanda yeni medal təsis edilib

15:18 “Bitcoin”lər pulsuz satıldı

15:15 Bakıda 24 mindən çox uşaq 1-ci sinfə qəbul olunub

15:11 Hüsnü Mahalli: “Türkiyə Əsədlə razılığa gəlsə, hər şey həll olunar”

15:07 Azərbaycanda standartlaşdırma üzrə milli proqram hazırlanacaq

15:01 Tələbə ailəsinin qətlini sifariş verdi

14:56 Rusiyalı jurnalistin adı XİN-in “qara siyahı”sından çıxarılıb



MÜSAHİBƏ

...

Keçmiş səfir: “Füzuliçilik bizi boğaza yığıb”

Tarix 17.07.17, 11:03

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Kulis.azın “İşdən kənar” layihəsinin budəfəki qonağı ictimai xadim, Azərbaycanın Rusiyadakı keçmiş səfiri Hikmət Hacızadədir


Xatırladaq ki, layihədə ədəbiyyatdan kənar peşə sahibləri ilə ədəbiyyat haqqında söhbətlər aparılacaq.    
 
- Hikmət bəy, mütaliənizdən başlayaq. Necə oxuyursunuz?
 
- Gün ərzində bir saat mütləq oxuyuram. Daha çox internetdən. Son vaxtlar kitablar bahadır deyə çalışıram internetdən pdf variantda tapım.
 
- Kitab seçiminiz necədir?
 
- Mən əsasən ictimai-siyasi sahəyə aid kitabları oxuyuram. Və əlbəttə ki, bədii ədəbiyyat. Bədii ədəbiyyatda isə o kitabları oxuyuram ki, orda sosial məsələlər qaldırılıb. Məni daha çox sosial məsələlərin işıqlandırılması maraqlandırır. Məhəbbət-filan yaxşı şeydi, amma nə qədər eşq-məhəbbət oxumaq olar? (gülür) İctimai problemləri qaldıran əsərləri oxuyuram. Qeyd etmək istəyirəm ki, müasir zamanda fiksiya olunmuş, yəni müəllif tərəfindən uydurulmuş əsərlər o qədər də populyar deyil. Gündəliklər, şəxsi xatirələr daha çox sevilir. Filmlərə baxsaq, adətən belə bir şey yazıldığını görərik: true story. Yəni həqiqi əhvalat. Olmuş hadisədən ilhamlanıb yaranmış məhsul. Mən daha çox bu cür əsərləri oxuyuram. Çünki həyat insan beynindən, insan təxəyyülündən çox zəngindir. Daha zəngin süjetdir. Belə... Mənim həyat yoldaşım çox oxuyandır. Ən çox o oxuyur evimizdə. Kim müasir dövrün yaxşı əsərlərini oxumaq istəyirsə, mən ona “İnostrannaya literatura” jurnalına abunə olmağı məsləhət görərdim. Düzdü, rus dilindədir, ancaq çox sanballı mənbədir.
 
- Siz hələ də abunəsiniz?
 
- Həyat yoldaşım abunədir. Jurnalı oxuyur, sonra da mənə məsləhət görür.
 
- Tarixi romanlara münasibətiniz necədir?
 
- Tarixi ədəbiyyatı sevirəm. Ancaq indi tarixi əsər yazan görmürəm. Tarixi əsərlər XX əsrin əvvəli, XIX əsrin sonlarında çox populyar idi. Və o əsərlər çox zaman həqiqətə uyğun gəlmirdi. Uydurulmuş və şişirdilmiş olurdu. Yeri gəlmişkən deyim ki, mən bu tip əsərləri də oxuyuram. İndi isə sənədli prozaya keçid olunub. Kimsə tədqiqat aparır, sonra isə o tədqiqatın əsasında tarixi roman yazır. O da “true story” olur, yəni olmuş əhvalat. Qabaqlar Feytxvanger vardı, Volter Skott vardı, onlar tarixi romanlar yazırdılar. Ancaq onu da deyim ki, onlar heç də düzgün təsvir etmirdilər, doğruları yazmırdılar. Biz yeni tədqiqatları oxuyanda görürük ki, vəziyyət elə deyilmiş.
 
- Ancaq qəbul edərsiniz ki, tarixi romanlarda yazıçının öz təxəyyülü də işləyir. Yəni bu tarixdə olmaya da bilər. Bu yazıçının öz yaratdığı tarixdir...
 
- Özü tarixi həqiqəti təhrif edə bilər. Ancaq o artıq tarixi roman deyil. Axı bildiyiniz kimi, oxumağın iki funksiyası var. Birincisi, oxuduğundan ləzzət alırsan. İkincisi, nəyisə öyrənirsən.
 
- İnformasiya alırsan...
 
- Bəli. Müəllifin fiksiyasından, təxəyyülündən heç nə öyrənmək olmur. Ancaq tədqiqat eləyərsə, bu başqa...
 
- Belə başa düşdüm ki, sizin üçün bədii əsərin estetik tərəfi önəmli deyil...
 
- Daha çox informatik tərəfinə diqqət edirəm.
 
- Niyə?
 
- Çünki estetik tərəf elədi ki, indi hamı gözəl yaza bilir. Hamı estetikanı da, texnikanı da yaxşı qavrayıb. Hamının qələmi gözəldir. Xüsusən bu postmodern dövrü götürək. Fikir verin, postmodernist yazıçı müxtəlif üslublarla işləyir, ironiya qatır əsərinə, dilin imkanlarından istifadə edir. Bir sözlə, hər şeyi bacarır. Gəlin, musiqi ilə fikrimi daha yaxşı izah edim. Mənim vaxtımda gitarsit var idi, deyirdilər, bu, ən yaxşı gitaristi, ən qəliz musiqiləri ifa edə bilir. Yaxud, filankəs yaxşı baraban çalandır, ondan yaxşısı yoxdur. İndi hamı yaxşı ifa edir, hər şeyi yaxşı bacarır. Artıq ifaçıdan da, eləcə də yazıçıdan da başqa şeylər tələb olunur. İdeya tələb olunur, xüsusi yanaşma tələb olunur. Vəziyyət o yerə çatıb ki, texnika hər kəsə çatandır və hər kəsə məxsusdur. Kimi oxuyursan, gözəl qurğu qurub, təsvirlər yaradıb. Ancaq gərək əmək də olsun orda, tədqiqat da olsun.
 
- Hikmət bəy, uzun illər Rusiyada səfir işləmisiniz. Yəqin ki, rus ədəbiyyatına da bələdsiniz.
 
- Bəli, bələdəm.
 
- Daha çox kimi sevirsiniz rus ədəbiyyatından?
 
- Rus klassikasını desək əlbəttə ki, Tolstoyu deyərdim. Tolstoyu xüsusi qiymətləndirərdim. Dostoyevskini isə yox.
 
- Niyə?
 
- Əgər mənə demokrat deyirsinizsə, sizə deyim ki, Dostoyevski anti-demokratik yazıçıdır. Amma Tolstoy kişi adamdır (gülür). Tolstoyun “Hacı Murad”, “Kazaklar”, “Dirilmə”, “Hərb və sülh” əsərləri özündə böyük humanizm və demokratiya daşıyır. Həm də bədii imkanlarına görə Tolstoy nəhəng simadır. Mən rus ədəbiyyatının demək olar hamısını oxumuşam. Birincisi, rus məktəbini bitirmişəm. Və orda bizə bunların hamısını məcburən oxutdurublar. Puşkindən, Qoqoldan tutmuş XX əsrə qədər. Sizə deyim, XX əsrdə də rusların gözəl yazıçıları olub. Və onların bir neçəsi bolşeviklərin, kommunistlərin əlindən xaricə qaçıblar.
 
- Nabokov, Bunin...
 
- Elədir. Onları da böyük yazıçılar hesab edirəm. Bir yazıçının da mənim üçün xüsusi yeri var: Platonov. Çox güclü yazıçıdır. Hansı ki, o yeraltına çəkilmişdi. Şəxsiyyət kimi də çox mükəmməl insandır. Müasirlərdən də əlimə düşəni olur, ancaq sizə deyim ki, məni xüsusi cəlb eləyən olub, yalan deyərəm.
 
- Səbəb?
 
- Bayaq dediyim kimi, mən sevdiyim ədəbiyyatın sosial mənası çox olmalıdır. Hansı cəmiyyət sosial cəhətdən çox inkişaf edib onların romanları üstün mərtəbədədir. Rus isə o səviyyədə deyil. Rus ingilisdən, amerikalıdan sosial vəziyyətə görə on dəfə zəifdir. Hələ rus o problemləri yaşamayıb. Ona görə də oxuduqlarının hamısında dünənin havası var. Məsələn, birini açıb oxuyursan, görürsən ki, bu haqda amerikalılar 40 il əvvəl yazıblar. İndi ədəbiyyat kino ilə böyük rəqabətə düşüb. İndi kino sahəsi daha çox inkişaf edir. Mən gənc dostlarımıza məsləhət görərdim ki, kitab oxuya bilmirlərsə, heç olmasa filmlərə baxsınlar. Arada məşhur filmlərin ssenarilərini tapıb oxuyuram.
 
- Rus filmlərinə münasibətiniz necədir?
 
- Rus filmini yüksək səviyyəli hesab etmirəm. Zvyagintsev bir az çalışır...
 
- Tarkovski necə?
 
- Hə, Tarkovski böyükdür. Ancaq o qabaqlar idi. Mən müasir dövrdən danışıram.
 
- Zvyagintsevi bəyənmədiniz?
 
- Bəyənmədim.
 
- Səbəb maraqlıdır...
 
- Onun gücü o qədər deyil. Zvyagintsev 4/1 film çəkir. Amerikalı onun çəkdiyi filmin dörd hissəsini çəkərdi, o isə bir hissə ilə kifayətlənir.
 
- Masştabı geniş deyil?
 
- Ay malades! Masştabı geniş deyil. Onun “Qayıdış” filminə baxmağa başlamışdım. Elə təzəcə həvəslənirdim ki, film qurtardı. Yəni yarımçıqdır. Bu yarımçıqlıq gücsüzlükdəndir. Onun rejissor kimi gücü olsaydı həmən filmə üç hissə də əlavə edərdi. Məsələn, onun korrupsiya haqqında çəkdiyi “Leviafan” filminə baxdım. Rus səviyyəsi üçün yaxşı filmdir. Amma siz eyni mövzuda Amerika filminə baxsanız, görərsiniz ki, “Leviafan” o filmin ancaq dörddə biri idi.
 
- Belə başa düşdüm ki, Qərb mədəniyyətini daha çox sevirsiniz...
 
- Amerika, ingilis, Avropa - sevirəm bu mədəniyyəti. Nəyə görə? Çünki onlar sosial cəhətdən, humanitar cəhətdən bizdən təxminən 30 il qabaqdadırlar. Onları oxuyanda sənə elə gəlir ki, Azərbaycan haqda fantastika oxuyursan. Düşünürsən ki, neçə ildən sonra bizdə də bu problemlər olacaq. Qərb mədəniyyətindən çox şey öyrənmək mümkündür. Onlar o problemləri yaşayır, onların həlli yollarını axtarır, o axtarış bədii əsərlərdə göstərilir, sonra da tapılır.
 
- Hansı yazıçıları daha çox bəyənirsiniz?
 
- Hamısını oxuyuram. Məsələn, Con Apdaykı sevirəm. Şübhəsiz, Folknerin də burda adı çəkilməlidir. Müasir zamanda qalın roman yazan adam azdır. Çoxu ssenariyə keçib. Kino sənətindən pul qazanır. Əlbəttə ki, qalın roman oxumaq indiki zamanda çox çətindir. Mən sizə indi birini göstərəcəm.
 
Kitab rəfinə yaxınlaşır. Ordan haqqında bəhs etdiyi kitabı göstərib deyir: “Bu boyda kitab görmüsən?”  (gülüşmə)
 
- Hikmət bəy, şeirə münasibətiniz necədir?
 
- Çox gözəl. Sevirəm şeiri. Bilirəm ki, indi dünyada poeziya süquta uğramaq üzrədir. Poeziya keçib mahnılara. Mahnıların güclü mətnləri olur. Mən də o mətnləri oxuyuram.
 
- Bizdə sevdiyiniz şairlər kimlərdir?
 
- Ramiz Rövşən, məsələn. Sonra Mirzə Sakit. Xuliqan fason oğlandır, amma mövzularının genişliyi, onun yumoru, sarkazmı xoşuma gəlir.
 
- Sabiri də sevərsiniz...
 
- Əlbəttə. Mən sadəcə müasirlərin adını çəkdim. Sabirdi, Mikayıl Müşfiqdi. Mən bunları sevirəm. Bircə Səməd Vurğundan başqa...
 
- Səməd Vurğunu sevmirsiniz?
 
- Səməd Vurğun mənasızın biridir, qeyri-ciddi adamdır. Nə qədər də adam satıb. Camaatın beyninə soxublar onu, indiyə qədər də çıxmır ordan. “Ağcaqum çölündə qatar düz gedir, Piter fəhləsindən xəbərsiz gedir”. Niyə Ağcaqumda gedən qatar Piter fəhləsindən xəbərsiz olmalıdır? Mən bunu başa düşə bilərəm. Onda bu cür axmaq-axmaq şeylər var. Adamların beyninə yeridiblər. Küçə də veriblər adına, böyük heykəl də qoyublar. Ondan qat-qat güclü, səmimi və doğru şairlərimiz əzab-əziyyət içində ölüb. Hüeyn Cavid, Müşfiq... Ancaq indi istəyirəm müasir ədəbiyyatdan danışım. Bizdə qadın poeziyası əmələ gəlib. Onları oxuyuram və sevirəm.
 
- Kimləri?
 
- Nərmin Kamal, Günel Mövlud. Biri də var... Treu.
 
- Hə... Günel Treu...
 
- Ay sağ ol. Belə də... Oxuyuram hamısını... Addım-addım səmimiləşir qadın poeziyası. Daha azad olur. Cəmiyyətimiz azadlığını göstərir. Və mən də buna sevinirəm.
 
- Qadın poeziyası dediniz. Çox vaxt bunu seksist yanaşma hesab edirlər. Siz necə baxırsınız buna? Doğurdan bir bölgü varmı?
 
- Mənə elə gəlir ki, elə şey var. Onlar ictimai statusda bərabərdirlər. Ancaq qadın hissi başqadır, kişi hissi başqa. Qadın ürəyi başqadır. Ümumiyyətlə, kişi ürəyi varmı ki? (gülür) Kişi əsgərdir, ancaq qadın sülhdür. Məsələn, bir yamacda quzu görəndə kişi kababı düşünür, amma qadın bu mənzərəyə baxanda körpə ağlına gəlir. Mən qeyd-şərtsiz bərabərliyin tərəfdarıyam. Ancaq kişi ilə qadını ayıran təbiətdir.
 
- Hikmət bəy, Füzuliyə münasibətiniz necədir?
 
- Füzuli ən gözəl şairdi. Amma ömrü boyu yaradıcılığını məhəbbətə həsr eləyib. Ona görə də bir o qədər xoşum gəlmir (gülür).
 
- Onda Axundova haqq qazandırırsınız. Füzuliyə qarşı çıxmışdı...
 
- Bəli. Axundov çox nəhəng şəxsiyyətdir. Onun fikri ilə də razıyam. Füzuliçilik bizi boğaza yığdı. Axundovun bu fikri vacib idi. Azərbaycanın görkəmli ziyalısıdır Axundov. Hərdən Füzulini muğamda oxuyurlar. Axı üzdəki xal haqqında nə qədər yazmaq olar? (gülür.) O dövrlər Avropada baxın görün nələr vardı. Servantes “Don Kixot”u yazmışdı. Şekspir vardı.
 
- Sizcə, Füzuli Şekpir qədər böyük deyil?
 
- Şekspirin sonetləri var. Ola bilsin ki, o Füzulinin qəzəllərindən geri qalır. Ancaq o sonetlərdə başqa şeylər var. Şeksiprdə Hamlet kimi obraz var. Şekspirdə ideyalar var, humanizm var. Füzulidə isə bunlar yoxdur. Füzuli şair kimi Şekspirdən güclüdür. Amma ümumən götürəndə Şekspir nəhəngdir. “Kral Lir”, “Hamlet” indiyə qədər tamaşalara qoyulur.
 
- Hikmət bəy, Orxan Pamuk, Salman Rüşdi, Xalid Hüseynini oxuyursunuz? Necədi onlara münasibətiniz?
 
- Onlara münasibətim müsbətdir. Görünür ki, onlar yaradıcılıqlarında çox böyük çətinliklərlə rastlaşıblar. Adını çəkdiyiniz üç müəllif də divarı başı ilə yarıblar. Ancaq buna görə onlara hörmət ola bilər. Pamuk mənim üçün bir az darıxdırıcıdır. Çox uzun yazır. Müasir zamanda vaxt tez uçur. Amma ümumən Pamuk müsbət fiqurdur. Ola bilər, Pamuk Folknerdən aşağı səviyyəli yazıçıdır, ancaq fakt budur ki, Pamuk Türkiyədə konservativ mühitdə böyüyüb, buna baxmayaraq yazırsa, deməli o, böyük adamdır. Və ona Nobel haqlı olaraq verilib.

- Deyəsən, siz müasir ədəbiyyata daha çox bağlısınız.
 
- Əlbəttə, müasir ədəbiyyatı daha çox sevirəm. Müasir ədəbiyyat çox fərqlənir. Ümumiyyətlə, dünya çox dəyişib... Üzr istəyirəm, sizin neçə yaşınız var?
 
- 25...
 
- Çox cavansınız. Mənim 62 yaşım var. Siz 60-cı illəri görsəydiniz, bilərdiniz ki, Azərbaycanda və dünyada nələr dəyişib, çox təəccüblənərdiniz. Köhnə filmlərə bir yerdə baxsaq mən bu dəyişikliyi sizə göstərərəm. İndi azadlıq çoxalıb, qəddarlıq, savadsızlıq azalıb. Dəlilər azdır indi. O vaxtlar bilirsən nə qədər dəli gəzirdi küçədə? Və o dəlilər romanların obrazlarına çevrilirdilər. Yazıçılar dəlilərdən yazmağı çox sevirdi. İndi çəpgöz adamlar yoxdur. Görmüsən belə adamlar? Düzəldiblər gözünü. Ancaq 60-cı illərdə elə adamlar hansısa romanın qəhrəmanları idilər. O çəpgöz gözünə görə xeyli əziyyət çəkirdi, sonra hansısa qız ona vurulurdu. Vəziyyət əməlli-başlı dəyişib yəni. Düzdü, indi də çətinliklər var. Ancaq 60-cı, 70-ci, 80-ci illər ümumiyyətlə dəhşət idi. Məsələn, sən indi Parisin Eyfel qülləsini təsvir edən köynək geyinmisən, saqqalın da var. O vaxtlar səni küçədə görən ağsaqqal deyəcəkdi ki, bu nədir, niyə saqqal saxlamısan. Sən heç nə cavab verməyəcəkdin, bir saat onun boş-boş danışığına qulaq asmağa məcbur olacaqdın. Amma indi bir yaşlı adam cavan birinə elə desə dəyəcək ki, get işinin dalınca da, ağsaqqal.
 
- Və bu dəyişiklik müasir ədəbiyyata da yansıyıb...
 
- Bax mən də onu deyirəm. Ona görə müasir ədəbiyyat oxuyuram. Keçmişdə olanları bilirəm, görmüşəm, artıq onlar mənə maraqlı gəlmir. Müasirlik, xüsusən Qərbdən gələn müasirlik çox maraqlıdır.
 
- Onda gəlin müasirlərdən danışaq. Rus müasirləri. Pelevin, Sorokin, Limonov...
 
- Sorokin çox güclü yazıçıdır. Pelevin yox, elə-belə yazıçıdır. Limonov əclafın biridir. Amma Venedikt Yerofeyev çox yaxşı yazıçıdır. Onun “Moskva-Petuşki” əsəri əladır.
 
- Bizim müasirlərə keçək...
 
- Bizimkiləri oxumağı sevirəm. Məsələn, Rasim Qaraca. Murad Köhnəqala qabaqlar çox yaxşı yazırdı. Sonra nəsə oldu, zəiflədi. Yumoru, sarkazmı vardı, yazmağa qorxmurdu. Rasim Qaracanın son romanı “On bir gecə” Azərbaycan üçün misilsiz əsərdir. Rasim bəy bu romanda antropoloji tədqiqat aparıb. Mən ona məsləhət verdim ki, qadınların da ilk məhəbbətindən yazsın. O da dedi, çətin işdir. Amma inanıram ki, bir yol tapıb yazacaq. Seymur Baycanı da oxumuşam. Ancaq o elə də yüksək səviyyədə deyil.
 
- Siz özünüz hekayə, şeir yazmısınız?
 
- Mənim “Vergül” adlı absurd pyesim var. Xalq Cəbhəsi haqqındadır. Yumoristikdir. Bir pyesim də var, Hamleti müasirləşdirmişəm. Dostlarım üçün. Sonra özümüz səhnələşdirmişik. Yığışıb rolları bölmüşüb, tamaşanı oynamışıq. Şeir də ki, gənclikdə yazmışam. Gənc vaxtı hamı şeir yazıb. Kim ki, şeir yazmayıb onun ürəyi yoxdu demək. Özüm üçün yazmışam, çap eləməmişəm.
 
- Sizcə yazıçının ictimai-siyasi hadisələrə münasibəti olmalıdır, yoxsa bu hadisələr sadəcə onun əsərlərində öz əksini tapmalıdır?
 
- Niyə də olmamalıdır? O da vətəndaşdır. Hər vətəndaşın ictimai-siyasi proseslərə münasibəti olmalıdır. O münasibət olmasa o yazıçını oxuyan olmayacaq. Ölkədə bu qədər hadisə baş veir, sən heç nə demə, gəl mənə qəzəl oxu. Sənin qəzəlinə ehtiyac var? Nə üçün sənin ürəyində bu hadisələr əks-səda vermir? Əgər vermirsə, demək ki, sən yenə üzdəki xaldan şeir yazmağa davam edəcəksən. Çox qəribə də olsa...

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


MÜSAHİBƏ

design-img

Vernisaj

Alpinistlərin itkin düşməsindən 2 ay ötdü

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

İlham Əliyev sərəncam imzaladı

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru