Xəbər xətti

22 SENTYABR

20:59 Türkiyə-Suriya sərhədində tikilən səddin inşası tamamlanır

20:46 “Roma” klubunun qəzeti “Qarabağ“dan yazdı

20:32 İlham Əliyev voleybol matçında

20:25 Kadir Topbaş istefa verdi

20:18 Jirinovski: “Qripləmiş deputatlar cərimələnsin”

20:02 Şimali Koreya gəmiləri Rusiya sularına girdi

19:56 “General Motors” 2,5 milyondan çox avtomobili geri çağıracaq

19:52 “Neftin ucuzlaşmasına baxmayaraq, Azərbaycana maraq qalır”

19:47 Azərbaycandan ABŞ-a cavab zərbəsi

19:40 Voleybol üzrə Avropa çempionatının açılışı keçirildi

19:35 Koreya: “Bənzəri olmayan nəhəng raket görəcəksiniz”

19:31 Şərqşünas: “Kürdlərin keçirəcəyi referendum yeni situasiya yaradacaq”

19:26 Mingəçevirdə partlamamış mərmi tapılıb

19:21 Novak: “Bu ilin II yarısında neftə tələbat artacaq”

19:17 Ermənilər Ağdamın işğal altında olan ərazilərində yanğınlar törədib

19:12 Tramp Şimali Koreya liderini dəli adlandırdı

19:07 Londonda “Uber”ə qadağa qoyuldu

19:02 Metropolitendə yeni dispetçer mərkəzi fəaliyyətə başladı

18:56 Ramil Usubovdan yeni rəis təyinatı

18:51 “Həmsədrlərlə masada olan təkliflər əsasında ciddi danışıqlar aparılacaq”

18:46 Şamaxıda Sabirin ev muzeyi yenidən tikiləcək

18:42 İŞİD-ə nə qədər azərbaycanlı qoşulub?

18:38 “Rauf Əliyevi ulduz futbolçu kimi almamışıq”

18:34 Rüşvət üstündə tutulan bələdiyyə sədri həbsdə öldü

18:30 “Ölkənin idarəolunmasına daha güclü qadınlar gəlir”

18:25 Qayınana onu bıçaqlayan kürəkənini bağışladı

18:20 Deputat: “Ermənistanda fahişəliklə mübarizə zərurətə çevrilib”

18:16 Türkiyə sahillərində qayıq batdı: 15 ölü

18:12 İlham Əliyevdən Səudiyyə Ərəbistanının Kralına təbrik

18:08 Özcan Deniz: “Uşağımız cəmi 7 millimetrdir”

18:04 İlham Əliyev fərman imzaladı

18:00 Rusiyanın hərbi gəmiləri Bakı limanını tərk edib

17:54 Xırdalanda 8-ci sinif şagirdi itkin düşüb

17:48 Milli Məclisin Komitə sədri: “Pulumuz kifayət qədərdir, narahat olmayın”

17:42 Arif Əsgərovun Azərbaycandan qaçan oğlu şahid imiş

17:35 Rüşvət üstündə tutulan bələdiyyə sədri həbsxanada ölüb

17:30 Masallıda 8 yaşlı oğlanı avtomobil vurub

17:23 Yaxın Şərqin rəqqasları: Tələbani və Bərzani

17:15 “Sevdiyim adamı əlimdən aldın”

17:10 Nyu-Yorkda nazirlər Əliyev-Sərkisyan görüşünün vaxtını müzakirə edəcək

17:04 Dolların sentyabrın 25-nə olan məzənnəsi

16:58 Selfi zamanı səfirin smartfonu oğurlandı

16:53 Azər Hüseynbala palataya köçürülüb

16:48 Tillerson istefa verir?

16:43 “Apple” və “Facebook” Meksika zəlzələsindən zərərçəkənlərə 1 milyon dollar ayırdı

16:37 Şəmkirdə iki avtomobil toqquşdu - Yaralılar var

16:32 Müsavat Partiyası Milli Şuranın sabahkı mitinqinə qatılmayacaq

16:30 Təhsil sahəsindəki yeni qaydaların zəif və üstün tərəfləri nədir?

16:27 Azərbaycanlı oliqarxı ən yaxın adamı satdı

16:22 Rusiya sualtı gəmisi Suriyada yaraqlıların hazırlandığı bazanı məhv etdi

16:19 Avrasiya ölkələrinin gənc liderlərinin forumuna start verildi - Foto

16:17 Əhməd Əhmədzadə 3 milyardı necə xərcləyib?

16:12 Təmayüllü siniflərin təşkilində çətinliklər yaranıb

16:05 QAT erməni deputatların Bakıya gəlməsinə etiraz olaraq aksiya keçirib

15:59 Saakaşvili Lvov məhkəməsinə gəlmədi

15:53 Bakıda yataqxanada baş verən yanğında polis komandiri zəhərlənib

15:46 İran yeni ballistik raketini üzə çıxardı

15:40 “Dünya yalnız bizdən asılıdır” - Trampın MBT-dəki çıxışının tam mətni

15:35 Stadion ətrafında bina tikilir: İcranın xəbəri yoxdur – Foto

15:30 “Milan”da qalmağı ədalətli saydım”da qalmağı ədalətli saydım”

15:23 Elza 75 dəfə yol hərəkət qaydalarını pozub

15:11 Azərbaycandakı 81 neft-qaz yatağından 33-ü qeyri-işləkdir

15:05 DTX: 900-ə yaxın Azərbaycan vətəndaşı İŞİD-ə qoşulub

14:59 “Molla Nəsrəddinin beş arvadı” Musiqili Teatrda

14:59 İcra başçısı məşhur taksi xidmətini aldı - Şirkət yaratdı

14:53 Qubad İbadoğludan Elman Rüstəmova sərt etiraz

14:47 Erməni deputatlar Bakını gəzəcəklər

14:41 Azərbaycana İlqar Məmmədovla bağlı xəbərdarlıq hazırlanır

14:36 Rusiyada mədəndə qəza: 180 işçi təxliyə edildi

14:31 Mirzə Ələkbər Sabirin Şamaxıdakı ev muzeyi söküldü

14:26 Avtobus sürücüsünü döyən şəxs tutuldu

14:21 “ABŞ ssenarini PKK üzərində qurub və İranla toqquşmaya hazırlaşır”

14:15 “Bu, üzən məzənnəyə keçidin məntiqi davamı olacaq”

14:10 Qara dənizdə qayıq batdı: 5 ölü

14:06 Neymar üzr istədi

14:01 Gədəbəydə ata-anasını qətlə yetirən şəxsin axtarışı davam etdirilir

13:57 “AAAF Park”-ın sahibi həbs edilib? - Yeniləndi

13:34 Həbsdə olan general oğlunun məhkəməsi təxirə düşdü

13:30 NATO baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Bakıya gəlir

13:25 Nazim efirdə əsəbiləşdi, jurnalistlə dalaşdı - Video

13:20 Bakı şəhər Baş Polis İdarəsi Milli Şuranın mitinqi ilə bağlı xəbərdarlıq edib

13:17 ABŞ-İran qarşıdurması - Regionda yeni müharibə ocağı közərir?

13:15 Nazirlər Kabinetində struktur islahatları başa çatıb, şöbə müdirlərinin tam siyahısı

13:11 Nizaminin tədqiqatçısı dostlarından donos yazırdı...

13:07 Erməni deputat: “Xahiş edirəm Dağlıq Qarabağ münaqişəsini müzakirə etməyək”

13:02 Dostlarını “Nar”-a gətir, 5 ay pulsuz danış

12:57 Ən etibarlı brauzer müəyyən edildi

12:52 Hava pisləşəcək, yağış yağacaq, dolu düşəcək

12:47 Müslüm Maqomayevi öldürən səbəb

12:42 Bu il Azərbaycanda 7 nəfərə sümük iliyi köçürülüb

12:37 Məleykə Abbaszadə: “Qabiliyyət tələb edən ixtisaslara dəyişiklik olmayacaq”

12:32 Qubada alma bayramı keçiriləcək

12:27 Meksika: Zəlzələ qurbanlarının sayı 290-a yaxınlaşıb

12:22 O fahişəni sevirdim

12:17 “Azərbaycan iqtisadiyyatının dinamik inkişafı qorunub” - Prezident

12:13 Azərbaycanda televiziya rəhbərini dəfələrlə öldürmək istəyiblər - Şok sui-qəsd planları yayıldı

12:08 Gədəbəydə dəhşət: Oğul atasını və anasını öldürüb

12:04 Lider TV müflis olub?

11:59 İcra Hakimiyyətinin maşını qəzaya düşdü

11:55 “Samir Şərifovun bu əməllərinin adı nədir?…” - Cahangir Hacıyev yenidən nazirə hücum etdi

11:50 Bərzani Bağdada heyət göndərir: “Geri çəkilmək söhbəti ola bilməz”

11:45 Kataloniya separatizmi: Seçkilər İspaniyanı daha sərt mövqeyə sürükləyir

11:44 Uşaqları intihara məcbur edən “Mavi balina” oyunu Azərbaycanda da yayılır

11:40 Natavan Aygün Kazımovaya söz atdı

11:35 Zakir Həsənov hərbi təyinatlı obyektlərin açılışında iştirak edib

11:31 Tramp - Soros müharibəsi: Prezident petisiyanı imzalayacaqmı?

11:27 MTN generalının məhkəməsinə jurnalistlər buraxılmayıb

11:22 “Azərbaycan 1918-ci ildə qadınlara səsvermə hüququ verib”

11:18 Erməni deputatlar Milli Məclisdə

11:14 “Sxodka”ya basqın: azərbaycanlı avtoritetlər tutuldu

11:10 Prezident Balaxanı Sənaye Parkının açılışında iştirak edib

11:05 Kuznetsov: ABŞ İrəvanı Qarabağı qaytarmağa məcbur edə bilər

11:00 Fatih Terim Türkiyə Futbol Federasiyasından 3,5 milyon avro təzminat istəyir

10:55 Fatma Girik: “55 ildir onunla birlikdəyəm”

10:50 Quba sakini intihar edib

10:46 “Dağlıq Qarabağ bu şəkildə azad edilməlidir” - Markov

10:41 Günəş sistemində 2 yeni göy cismi aşkarlandı

10:37 Mister Bin: “Toni Bleyrin baş nazir olacağı ağlıma gəlməzdi”

10:33 “Qarabağ” – “Roma” oyuna 58 min bilet satılıb

10:29 Bakıda 28 yaşlı oğlan evində ölü tapılıb


MÜSAHİBƏ

...

Keçmiş səfir: “Füzuliçilik bizi boğaza yığıb”

Tarix 17.07.17, 11:03

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Kulis.azın “İşdən kənar” layihəsinin budəfəki qonağı ictimai xadim, Azərbaycanın Rusiyadakı keçmiş səfiri Hikmət Hacızadədir


Xatırladaq ki, layihədə ədəbiyyatdan kənar peşə sahibləri ilə ədəbiyyat haqqında söhbətlər aparılacaq.    
 
- Hikmət bəy, mütaliənizdən başlayaq. Necə oxuyursunuz?
 
- Gün ərzində bir saat mütləq oxuyuram. Daha çox internetdən. Son vaxtlar kitablar bahadır deyə çalışıram internetdən pdf variantda tapım.
 
- Kitab seçiminiz necədir?
 
- Mən əsasən ictimai-siyasi sahəyə aid kitabları oxuyuram. Və əlbəttə ki, bədii ədəbiyyat. Bədii ədəbiyyatda isə o kitabları oxuyuram ki, orda sosial məsələlər qaldırılıb. Məni daha çox sosial məsələlərin işıqlandırılması maraqlandırır. Məhəbbət-filan yaxşı şeydi, amma nə qədər eşq-məhəbbət oxumaq olar? (gülür) İctimai problemləri qaldıran əsərləri oxuyuram. Qeyd etmək istəyirəm ki, müasir zamanda fiksiya olunmuş, yəni müəllif tərəfindən uydurulmuş əsərlər o qədər də populyar deyil. Gündəliklər, şəxsi xatirələr daha çox sevilir. Filmlərə baxsaq, adətən belə bir şey yazıldığını görərik: true story. Yəni həqiqi əhvalat. Olmuş hadisədən ilhamlanıb yaranmış məhsul. Mən daha çox bu cür əsərləri oxuyuram. Çünki həyat insan beynindən, insan təxəyyülündən çox zəngindir. Daha zəngin süjetdir. Belə... Mənim həyat yoldaşım çox oxuyandır. Ən çox o oxuyur evimizdə. Kim müasir dövrün yaxşı əsərlərini oxumaq istəyirsə, mən ona “İnostrannaya literatura” jurnalına abunə olmağı məsləhət görərdim. Düzdü, rus dilindədir, ancaq çox sanballı mənbədir.
 
- Siz hələ də abunəsiniz?
 
- Həyat yoldaşım abunədir. Jurnalı oxuyur, sonra da mənə məsləhət görür.
 
- Tarixi romanlara münasibətiniz necədir?
 
- Tarixi ədəbiyyatı sevirəm. Ancaq indi tarixi əsər yazan görmürəm. Tarixi əsərlər XX əsrin əvvəli, XIX əsrin sonlarında çox populyar idi. Və o əsərlər çox zaman həqiqətə uyğun gəlmirdi. Uydurulmuş və şişirdilmiş olurdu. Yeri gəlmişkən deyim ki, mən bu tip əsərləri də oxuyuram. İndi isə sənədli prozaya keçid olunub. Kimsə tədqiqat aparır, sonra isə o tədqiqatın əsasında tarixi roman yazır. O da “true story” olur, yəni olmuş əhvalat. Qabaqlar Feytxvanger vardı, Volter Skott vardı, onlar tarixi romanlar yazırdılar. Ancaq onu da deyim ki, onlar heç də düzgün təsvir etmirdilər, doğruları yazmırdılar. Biz yeni tədqiqatları oxuyanda görürük ki, vəziyyət elə deyilmiş.
 
- Ancaq qəbul edərsiniz ki, tarixi romanlarda yazıçının öz təxəyyülü də işləyir. Yəni bu tarixdə olmaya da bilər. Bu yazıçının öz yaratdığı tarixdir...
 
- Özü tarixi həqiqəti təhrif edə bilər. Ancaq o artıq tarixi roman deyil. Axı bildiyiniz kimi, oxumağın iki funksiyası var. Birincisi, oxuduğundan ləzzət alırsan. İkincisi, nəyisə öyrənirsən.
 
- İnformasiya alırsan...
 
- Bəli. Müəllifin fiksiyasından, təxəyyülündən heç nə öyrənmək olmur. Ancaq tədqiqat eləyərsə, bu başqa...
 
- Belə başa düşdüm ki, sizin üçün bədii əsərin estetik tərəfi önəmli deyil...
 
- Daha çox informatik tərəfinə diqqət edirəm.
 
- Niyə?
 
- Çünki estetik tərəf elədi ki, indi hamı gözəl yaza bilir. Hamı estetikanı da, texnikanı da yaxşı qavrayıb. Hamının qələmi gözəldir. Xüsusən bu postmodern dövrü götürək. Fikir verin, postmodernist yazıçı müxtəlif üslublarla işləyir, ironiya qatır əsərinə, dilin imkanlarından istifadə edir. Bir sözlə, hər şeyi bacarır. Gəlin, musiqi ilə fikrimi daha yaxşı izah edim. Mənim vaxtımda gitarsit var idi, deyirdilər, bu, ən yaxşı gitaristi, ən qəliz musiqiləri ifa edə bilir. Yaxud, filankəs yaxşı baraban çalandır, ondan yaxşısı yoxdur. İndi hamı yaxşı ifa edir, hər şeyi yaxşı bacarır. Artıq ifaçıdan da, eləcə də yazıçıdan da başqa şeylər tələb olunur. İdeya tələb olunur, xüsusi yanaşma tələb olunur. Vəziyyət o yerə çatıb ki, texnika hər kəsə çatandır və hər kəsə məxsusdur. Kimi oxuyursan, gözəl qurğu qurub, təsvirlər yaradıb. Ancaq gərək əmək də olsun orda, tədqiqat da olsun.
 
- Hikmət bəy, uzun illər Rusiyada səfir işləmisiniz. Yəqin ki, rus ədəbiyyatına da bələdsiniz.
 
- Bəli, bələdəm.
 
- Daha çox kimi sevirsiniz rus ədəbiyyatından?
 
- Rus klassikasını desək əlbəttə ki, Tolstoyu deyərdim. Tolstoyu xüsusi qiymətləndirərdim. Dostoyevskini isə yox.
 
- Niyə?
 
- Əgər mənə demokrat deyirsinizsə, sizə deyim ki, Dostoyevski anti-demokratik yazıçıdır. Amma Tolstoy kişi adamdır (gülür). Tolstoyun “Hacı Murad”, “Kazaklar”, “Dirilmə”, “Hərb və sülh” əsərləri özündə böyük humanizm və demokratiya daşıyır. Həm də bədii imkanlarına görə Tolstoy nəhəng simadır. Mən rus ədəbiyyatının demək olar hamısını oxumuşam. Birincisi, rus məktəbini bitirmişəm. Və orda bizə bunların hamısını məcburən oxutdurublar. Puşkindən, Qoqoldan tutmuş XX əsrə qədər. Sizə deyim, XX əsrdə də rusların gözəl yazıçıları olub. Və onların bir neçəsi bolşeviklərin, kommunistlərin əlindən xaricə qaçıblar.
 
- Nabokov, Bunin...
 
- Elədir. Onları da böyük yazıçılar hesab edirəm. Bir yazıçının da mənim üçün xüsusi yeri var: Platonov. Çox güclü yazıçıdır. Hansı ki, o yeraltına çəkilmişdi. Şəxsiyyət kimi də çox mükəmməl insandır. Müasirlərdən də əlimə düşəni olur, ancaq sizə deyim ki, məni xüsusi cəlb eləyən olub, yalan deyərəm.
 
- Səbəb?
 
- Bayaq dediyim kimi, mən sevdiyim ədəbiyyatın sosial mənası çox olmalıdır. Hansı cəmiyyət sosial cəhətdən çox inkişaf edib onların romanları üstün mərtəbədədir. Rus isə o səviyyədə deyil. Rus ingilisdən, amerikalıdan sosial vəziyyətə görə on dəfə zəifdir. Hələ rus o problemləri yaşamayıb. Ona görə də oxuduqlarının hamısında dünənin havası var. Məsələn, birini açıb oxuyursan, görürsən ki, bu haqda amerikalılar 40 il əvvəl yazıblar. İndi ədəbiyyat kino ilə böyük rəqabətə düşüb. İndi kino sahəsi daha çox inkişaf edir. Mən gənc dostlarımıza məsləhət görərdim ki, kitab oxuya bilmirlərsə, heç olmasa filmlərə baxsınlar. Arada məşhur filmlərin ssenarilərini tapıb oxuyuram.
 
- Rus filmlərinə münasibətiniz necədir?
 
- Rus filmini yüksək səviyyəli hesab etmirəm. Zvyagintsev bir az çalışır...
 
- Tarkovski necə?
 
- Hə, Tarkovski böyükdür. Ancaq o qabaqlar idi. Mən müasir dövrdən danışıram.
 
- Zvyagintsevi bəyənmədiniz?
 
- Bəyənmədim.
 
- Səbəb maraqlıdır...
 
- Onun gücü o qədər deyil. Zvyagintsev 4/1 film çəkir. Amerikalı onun çəkdiyi filmin dörd hissəsini çəkərdi, o isə bir hissə ilə kifayətlənir.
 
- Masştabı geniş deyil?
 
- Ay malades! Masştabı geniş deyil. Onun “Qayıdış” filminə baxmağa başlamışdım. Elə təzəcə həvəslənirdim ki, film qurtardı. Yəni yarımçıqdır. Bu yarımçıqlıq gücsüzlükdəndir. Onun rejissor kimi gücü olsaydı həmən filmə üç hissə də əlavə edərdi. Məsələn, onun korrupsiya haqqında çəkdiyi “Leviafan” filminə baxdım. Rus səviyyəsi üçün yaxşı filmdir. Amma siz eyni mövzuda Amerika filminə baxsanız, görərsiniz ki, “Leviafan” o filmin ancaq dörddə biri idi.
 
- Belə başa düşdüm ki, Qərb mədəniyyətini daha çox sevirsiniz...
 
- Amerika, ingilis, Avropa - sevirəm bu mədəniyyəti. Nəyə görə? Çünki onlar sosial cəhətdən, humanitar cəhətdən bizdən təxminən 30 il qabaqdadırlar. Onları oxuyanda sənə elə gəlir ki, Azərbaycan haqda fantastika oxuyursan. Düşünürsən ki, neçə ildən sonra bizdə də bu problemlər olacaq. Qərb mədəniyyətindən çox şey öyrənmək mümkündür. Onlar o problemləri yaşayır, onların həlli yollarını axtarır, o axtarış bədii əsərlərdə göstərilir, sonra da tapılır.
 
- Hansı yazıçıları daha çox bəyənirsiniz?
 
- Hamısını oxuyuram. Məsələn, Con Apdaykı sevirəm. Şübhəsiz, Folknerin də burda adı çəkilməlidir. Müasir zamanda qalın roman yazan adam azdır. Çoxu ssenariyə keçib. Kino sənətindən pul qazanır. Əlbəttə ki, qalın roman oxumaq indiki zamanda çox çətindir. Mən sizə indi birini göstərəcəm.
 
Kitab rəfinə yaxınlaşır. Ordan haqqında bəhs etdiyi kitabı göstərib deyir: “Bu boyda kitab görmüsən?”  (gülüşmə)
 
- Hikmət bəy, şeirə münasibətiniz necədir?
 
- Çox gözəl. Sevirəm şeiri. Bilirəm ki, indi dünyada poeziya süquta uğramaq üzrədir. Poeziya keçib mahnılara. Mahnıların güclü mətnləri olur. Mən də o mətnləri oxuyuram.
 
- Bizdə sevdiyiniz şairlər kimlərdir?
 
- Ramiz Rövşən, məsələn. Sonra Mirzə Sakit. Xuliqan fason oğlandır, amma mövzularının genişliyi, onun yumoru, sarkazmı xoşuma gəlir.
 
- Sabiri də sevərsiniz...
 
- Əlbəttə. Mən sadəcə müasirlərin adını çəkdim. Sabirdi, Mikayıl Müşfiqdi. Mən bunları sevirəm. Bircə Səməd Vurğundan başqa...
 
- Səməd Vurğunu sevmirsiniz?
 
- Səməd Vurğun mənasızın biridir, qeyri-ciddi adamdır. Nə qədər də adam satıb. Camaatın beyninə soxublar onu, indiyə qədər də çıxmır ordan. “Ağcaqum çölündə qatar düz gedir, Piter fəhləsindən xəbərsiz gedir”. Niyə Ağcaqumda gedən qatar Piter fəhləsindən xəbərsiz olmalıdır? Mən bunu başa düşə bilərəm. Onda bu cür axmaq-axmaq şeylər var. Adamların beyninə yeridiblər. Küçə də veriblər adına, böyük heykəl də qoyublar. Ondan qat-qat güclü, səmimi və doğru şairlərimiz əzab-əziyyət içində ölüb. Hüeyn Cavid, Müşfiq... Ancaq indi istəyirəm müasir ədəbiyyatdan danışım. Bizdə qadın poeziyası əmələ gəlib. Onları oxuyuram və sevirəm.
 
- Kimləri?
 
- Nərmin Kamal, Günel Mövlud. Biri də var... Treu.
 
- Hə... Günel Treu...
 
- Ay sağ ol. Belə də... Oxuyuram hamısını... Addım-addım səmimiləşir qadın poeziyası. Daha azad olur. Cəmiyyətimiz azadlığını göstərir. Və mən də buna sevinirəm.
 
- Qadın poeziyası dediniz. Çox vaxt bunu seksist yanaşma hesab edirlər. Siz necə baxırsınız buna? Doğurdan bir bölgü varmı?
 
- Mənə elə gəlir ki, elə şey var. Onlar ictimai statusda bərabərdirlər. Ancaq qadın hissi başqadır, kişi hissi başqa. Qadın ürəyi başqadır. Ümumiyyətlə, kişi ürəyi varmı ki? (gülür) Kişi əsgərdir, ancaq qadın sülhdür. Məsələn, bir yamacda quzu görəndə kişi kababı düşünür, amma qadın bu mənzərəyə baxanda körpə ağlına gəlir. Mən qeyd-şərtsiz bərabərliyin tərəfdarıyam. Ancaq kişi ilə qadını ayıran təbiətdir.
 
- Hikmət bəy, Füzuliyə münasibətiniz necədir?
 
- Füzuli ən gözəl şairdi. Amma ömrü boyu yaradıcılığını məhəbbətə həsr eləyib. Ona görə də bir o qədər xoşum gəlmir (gülür).
 
- Onda Axundova haqq qazandırırsınız. Füzuliyə qarşı çıxmışdı...
 
- Bəli. Axundov çox nəhəng şəxsiyyətdir. Onun fikri ilə də razıyam. Füzuliçilik bizi boğaza yığdı. Axundovun bu fikri vacib idi. Azərbaycanın görkəmli ziyalısıdır Axundov. Hərdən Füzulini muğamda oxuyurlar. Axı üzdəki xal haqqında nə qədər yazmaq olar? (gülür.) O dövrlər Avropada baxın görün nələr vardı. Servantes “Don Kixot”u yazmışdı. Şekspir vardı.
 
- Sizcə, Füzuli Şekpir qədər böyük deyil?
 
- Şekspirin sonetləri var. Ola bilsin ki, o Füzulinin qəzəllərindən geri qalır. Ancaq o sonetlərdə başqa şeylər var. Şeksiprdə Hamlet kimi obraz var. Şekspirdə ideyalar var, humanizm var. Füzulidə isə bunlar yoxdur. Füzuli şair kimi Şekspirdən güclüdür. Amma ümumən götürəndə Şekspir nəhəngdir. “Kral Lir”, “Hamlet” indiyə qədər tamaşalara qoyulur.
 
- Hikmət bəy, Orxan Pamuk, Salman Rüşdi, Xalid Hüseynini oxuyursunuz? Necədi onlara münasibətiniz?
 
- Onlara münasibətim müsbətdir. Görünür ki, onlar yaradıcılıqlarında çox böyük çətinliklərlə rastlaşıblar. Adını çəkdiyiniz üç müəllif də divarı başı ilə yarıblar. Ancaq buna görə onlara hörmət ola bilər. Pamuk mənim üçün bir az darıxdırıcıdır. Çox uzun yazır. Müasir zamanda vaxt tez uçur. Amma ümumən Pamuk müsbət fiqurdur. Ola bilər, Pamuk Folknerdən aşağı səviyyəli yazıçıdır, ancaq fakt budur ki, Pamuk Türkiyədə konservativ mühitdə böyüyüb, buna baxmayaraq yazırsa, deməli o, böyük adamdır. Və ona Nobel haqlı olaraq verilib.

- Deyəsən, siz müasir ədəbiyyata daha çox bağlısınız.
 
- Əlbəttə, müasir ədəbiyyatı daha çox sevirəm. Müasir ədəbiyyat çox fərqlənir. Ümumiyyətlə, dünya çox dəyişib... Üzr istəyirəm, sizin neçə yaşınız var?
 
- 25...
 
- Çox cavansınız. Mənim 62 yaşım var. Siz 60-cı illəri görsəydiniz, bilərdiniz ki, Azərbaycanda və dünyada nələr dəyişib, çox təəccüblənərdiniz. Köhnə filmlərə bir yerdə baxsaq mən bu dəyişikliyi sizə göstərərəm. İndi azadlıq çoxalıb, qəddarlıq, savadsızlıq azalıb. Dəlilər azdır indi. O vaxtlar bilirsən nə qədər dəli gəzirdi küçədə? Və o dəlilər romanların obrazlarına çevrilirdilər. Yazıçılar dəlilərdən yazmağı çox sevirdi. İndi çəpgöz adamlar yoxdur. Görmüsən belə adamlar? Düzəldiblər gözünü. Ancaq 60-cı illərdə elə adamlar hansısa romanın qəhrəmanları idilər. O çəpgöz gözünə görə xeyli əziyyət çəkirdi, sonra hansısa qız ona vurulurdu. Vəziyyət əməlli-başlı dəyişib yəni. Düzdü, indi də çətinliklər var. Ancaq 60-cı, 70-ci, 80-ci illər ümumiyyətlə dəhşət idi. Məsələn, sən indi Parisin Eyfel qülləsini təsvir edən köynək geyinmisən, saqqalın da var. O vaxtlar səni küçədə görən ağsaqqal deyəcəkdi ki, bu nədir, niyə saqqal saxlamısan. Sən heç nə cavab verməyəcəkdin, bir saat onun boş-boş danışığına qulaq asmağa məcbur olacaqdın. Amma indi bir yaşlı adam cavan birinə elə desə dəyəcək ki, get işinin dalınca da, ağsaqqal.
 
- Və bu dəyişiklik müasir ədəbiyyata da yansıyıb...
 
- Bax mən də onu deyirəm. Ona görə müasir ədəbiyyat oxuyuram. Keçmişdə olanları bilirəm, görmüşəm, artıq onlar mənə maraqlı gəlmir. Müasirlik, xüsusən Qərbdən gələn müasirlik çox maraqlıdır.
 
- Onda gəlin müasirlərdən danışaq. Rus müasirləri. Pelevin, Sorokin, Limonov...
 
- Sorokin çox güclü yazıçıdır. Pelevin yox, elə-belə yazıçıdır. Limonov əclafın biridir. Amma Venedikt Yerofeyev çox yaxşı yazıçıdır. Onun “Moskva-Petuşki” əsəri əladır.
 
- Bizim müasirlərə keçək...
 
- Bizimkiləri oxumağı sevirəm. Məsələn, Rasim Qaraca. Murad Köhnəqala qabaqlar çox yaxşı yazırdı. Sonra nəsə oldu, zəiflədi. Yumoru, sarkazmı vardı, yazmağa qorxmurdu. Rasim Qaracanın son romanı “On bir gecə” Azərbaycan üçün misilsiz əsərdir. Rasim bəy bu romanda antropoloji tədqiqat aparıb. Mən ona məsləhət verdim ki, qadınların da ilk məhəbbətindən yazsın. O da dedi, çətin işdir. Amma inanıram ki, bir yol tapıb yazacaq. Seymur Baycanı da oxumuşam. Ancaq o elə də yüksək səviyyədə deyil.
 
- Siz özünüz hekayə, şeir yazmısınız?
 
- Mənim “Vergül” adlı absurd pyesim var. Xalq Cəbhəsi haqqındadır. Yumoristikdir. Bir pyesim də var, Hamleti müasirləşdirmişəm. Dostlarım üçün. Sonra özümüz səhnələşdirmişik. Yığışıb rolları bölmüşüb, tamaşanı oynamışıq. Şeir də ki, gənclikdə yazmışam. Gənc vaxtı hamı şeir yazıb. Kim ki, şeir yazmayıb onun ürəyi yoxdu demək. Özüm üçün yazmışam, çap eləməmişəm.
 
- Sizcə yazıçının ictimai-siyasi hadisələrə münasibəti olmalıdır, yoxsa bu hadisələr sadəcə onun əsərlərində öz əksini tapmalıdır?
 
- Niyə də olmamalıdır? O da vətəndaşdır. Hər vətəndaşın ictimai-siyasi proseslərə münasibəti olmalıdır. O münasibət olmasa o yazıçını oxuyan olmayacaq. Ölkədə bu qədər hadisə baş veir, sən heç nə demə, gəl mənə qəzəl oxu. Sənin qəzəlinə ehtiyac var? Nə üçün sənin ürəyində bu hadisələr əks-səda vermir? Əgər vermirsə, demək ki, sən yenə üzdəki xaldan şeir yazmağa davam edəcəksən. Çox qəribə də olsa...

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


MÜSAHİBƏ

design-img

Vernisaj

Rusiya sualtı gəmisi Suriyada yaraqlıların hazırlandığı bazanı məhv etdi

bitmap-img3

Rakurs

ADPU-nun filialında saxta diplomlar, qohumbazlıq: Ağcabədidə təhsil rəzaləti

bitmap-img3

Seçmələr

Azərbaycanlı oliqarxın oğlu birgə yaşadığı qadını iki uşaqla küçəyə atıb

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru