rezonans

Xəbər xətti

23 İYUN

21:55 Çin havanı ən çox çirkləndirən ölkələr arasında liderdir

21:40 “BMW” şirkəti ehtiyat variantlar axtarışındadır- “Brexit”dən sonra

21:33 DÇ-2018:Meksika Almaniyadan sonra Koreyanı da məğlub etdi

21:25 Tovuzda 33 yaşlı qadın intihara cəhd edib

21:15 Zimbabve prezidentinə sui-qəsd edilib

21:13 Borca görə axtarışda olan 10 nəfər saxlanıldı

20:50 Bərdədə 3 il əvvəl törədilmiş avtomobil oğurluğunun üstü açıldı

20:44 Səfir Qüdsi Osmanovun oğlu azadlığa çıxdı

20:38 Dünya Çempionatı 2018: Lionel Messiyə nə olub?

20:16 Putin həqiqətən dünya çempionatını alıbmı?

20:05 Sevgilisini ailəsi ilə tanış etdi

19:40 Azərbaycan nefti bahalaşdı

19:33 Zakir Həsənov Mənzil İstismar İdarəsinin yeni inzibati binasının açılışında iştirak edib

19:27 Sabah Bakıda 34 dərəcə isti olacaq

19:22 DÇ-2018: Belçika Tunisə 5:2 hesabı ilə qalib gəlib

19:17 Müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov vəfat edib

18:58 İran ordusunun generalı Suriyada öldürülüb

18:47 Elçibəy: Zaamanüstü insan

18:40 Putin gələn həftə ABŞ milli təhlükəsizlik müşaviri ilə görüşə bilər

18:20 Rusiyada azarkeşləri daşıyan təyyarədə yanğın – Video

18:09 İlqar Mikayıloğlunun xanımı xəstəxanada

18:05 Bayram tədbirlərində iştirak edəcək Türkiyə təyyarələri Azərbaycana gəlib

17:50 Şakirinin futbol ayaqqabısı siyasi qalmaqal yaradıb

17:25 “Cəbhə xəttindəki əməliyyat şəraiti qoşunlarımızın tam nəzarəti altındadır"

17:13 “Rusiyalılar Putinin xarici avantüralarına görə çox bədəl ödəyəcəklər”

17:09 Yardımlıda 27 yaşlı oğlan baltalanıb

17:05 Sabirabad rayonunda zəhərlənmə hadisəsi baş verməyib - Açıqlama

16:44 Magistraturaya qəbul üçün keçirilmiş müsabiqənin nəticələri elan olunub

16:33 OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin Nazirlər Şurasının növbəti iclasının Bakıda keçirilməsi təklif edilib

16:25 Xızı sakinindən silah-sursat götürülüb

16:09 DİN-in Ali Hərbi Məktəbinin təntənəli açılışı olub

16:05 Dəniz nəqliyyatı işçiləri təltif edilib

15:59 4 yaşlı uşağın üzərinə qaynar su töküldü

15:52 Prezident Sloveniya, Xorvatiya və Mozambik prezidentlərini təbrik edib

15:47 Ermənilər Qarabağda Azərbaycan ordusunun zərbəsini dəf etməyə hazırlaşırlar

15:40 Putin, Maduro, Orteqa, Bəşər Əsəd... separatçı bölgəyə dəvət aldı

15:32 10 nəfər narkoman edam olundu

15:25 DİN 17 tona yaxın narkotik vasitəni məhv etdi

15:13 Tovuzda 33 yaşlı qadın intihara cəhd edib

15:06 Mehdi Hüseynzadənin 100 illiyi keçiriləcək

14:57 Şərqi Avropa əhalisinin sayı kəskin şəkildə azalır

14:51 Azyaşlının xəsarət aldığı uşaq bağçasında iki nəfər işdən çıxarıldı

14:46 Kürdəmirdə maşın aşdı, 3 nəfər xəsarət aldı

14:40 Prezident bir qrup səhiyyə işçisini “Tərəqqi” medalı ilə təltif edib

14:32 Akif Əlizadə AMEA-nın prezidenti vəzifəsinə təsdiq edildi

14:23 Ötən il Azərbaycanda 1000 universitet məzunu diplom ala bilməyib

14:14 Pambıqçıların daha bir kütləvi zəhərlənməsi baş verdi - Sabirabadda

14:06 Qəssab: “Bakıda ətin kilosu 15 manata qalxacaq”

14:00 DİN: “Ötən gün ərzində 103 cinayət faktı qeydə alınıb”

13:52 Oqtay Əsədovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Şanxayda olub

13:40 2 yaşlı körpə üçüncü mərtəbədən yıxıldı

13:32 Bəzi yerlərdə yağış yağacaq, leysan olacaq, dolu düşəcək

13:05 Yeni gömrük-keçid məntəqəsi inşa olunacaq

12:58 Neymar niyə ağladığını açıqladı

12:50 Sabah Türkiyədə prezident və parlament seçkiləridir

12:44 “Greencard” udan azərbaycanlı reper ABŞ-a köçdü

12:37 Paşinyanın müşaviri: “Sarkisyan Qarabağ üzrə danışıqlarda iştirak edəcək”

12:30 Salah Çeçenistanın fəxri vətəndaşı oldu

12:19 Övladlığa uşaq götürən xarici məşhurlar

12:11 Bakıda sakini evində öldürülüb

12:06 Neft bazarında yeni valyuta - Yuan

11:55 Bakıda yaşayış binasında yanğın başlayıb

11:44 Oğuzda zəlzələ olub - 3 bal gücündə

11:35 Şirvanda 22 yaşlı oğlan itkin düşüb

11:27 Elmlər Akademiyası yaxınlığında yeni Azercell Eksklüziv!

11:20 İlham Əliyev Tayeb Louhunu qəbul edib

11:08 Rusiyada təyyarə qəzaya düşüb

11:02 Bu gün Bakının bir hissəsində su olmayacaq

10:53 Çeçen “vorlar” yığışıb belə qərar verdi: “Şeyx Həmzət” heç kimdir

10:47 Londonda güclü yanğın - Foto

10:36 ATƏT-in daimi nümayəndələr qrupu məlumat yayıb

10:30 Türkiyədə zəlzələ olub - 5 bala yaxın

10:23 “Azərbaycan və Əfqanıstan arasında əlaqələr ən yüksək səviyyədədir”

10:15 DÇ-2018: Daha 3 oyuna hakim təyinatları bəlli oldu

10:10 Neft bahalaşıb

10:05 Hüseyn Abdullayevlə Eldar Mahmudovun əlaqələri təsbit olunub - iddia

10:00 Atəşkəs 87 dəfə pozulub

0:59 Əməliyyatla kişi olan Rüzgarın yarıçılpaq fotosu təəccübləndirdi

0:47 Mbappe Fransanın tarixinə düşdü

0:34 Dəhşətli istilər gəlir: minlərlə insan təhlükədə - Alimlərdən xəbərdarlıq

0:21 Bu yoldan istifadə təhlükəlidir - Video

0:13 “Çelsi” müdafiəçini transfer etməyə çalışır

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 İYUN

23:59 Bəşər Əsəd: “Trampla danışıqlar aparmaq vaxt itkisidir”

23:54 Azərbaycanda daha bir bağçada uşağa qarşı zorakılıq - Fotolar

23:48 Beyləqanda 2 hektar biçilmiş taxıl sahəsi yandı

23:42 BMT Rusiyanı qoşunlarını Dnestryanıdan çıxartmağa çağırıb

23:36 Xəzər necə bölüşdürülür... - Açıqlandı

23:36 ETSN “Azərkosmos”la memorandum imzaladı

23:30 Sumqayıt sakini qapısına gələn “su pulu yığan”ı bıçaqlayıb

23:24 Tatarıstanda yaşayış binasında qaz partlayıb, ölən və xəsarət alanlar var

23:18 Ermənistanın müdafiə naziri Azərbaycanla sərhəddə - Foto

23:12 Bakıda məşhur klinikada inanılmaz hadisə

23:06 Azərbaycanda yenilik: dini kadrları bu institut hazırlayacaq - Foto

23:00 Ukraynada Azərbaycan Ticarət Evi açıldı - Fotolar

22:55 Türkiyəli məşhurların Azərbaycandakı milyonluq biznesləri

22:49 46 yaşlı kişi damdan yıxılaraq ağır xəsarət alıb

22:43 Qüdsi Osmanov haradadır?

22:37 Gün eynəklərindən istifadə edənlərə xəbərdarlıq – Video

22:31 İranda 36 polis əməkdaşının qətlində təqsirləndirilən terrorçu həbs edilib

22:25 Hafiz Hacıyev: “Araşdırsınlar o qız hansı partiyanın üzvüdür....”

22:19 “Proqres” – “Qəbələ” matçının başlama saatı açıqlandı

22:13 Nazir: “Təhsilə qoyulan investisiya ən yaxşı investisiyadır”

22:07 DÇ-2018: Nigeriya millisi islandlara heç bir şans vermədi

22:01 Eldar Baxışın oğlu: “Evimizi satıb, atamın qəbrinin üstünü götürdük”

21:56 “Bu kimi sözləri yalnız İran və Azərbaycan düşmənlərini sevindir” - Səfirlik

21:50 Tramp Avropanı hədələdi

21:44 Maliyyə naziri: “Spirtli içki və tütünə aksizlərin alınması üçün...”

21:38 Məhərrəm İncə prezident seçilsə, onları həbs edəcək

21:32 Argentinalı fanatlar oyun zamanı xorvatiyalı azarkeşi döyüblər - Video

21:26 “Azərbaycanın ölkəyə investisiyaları 20 mlrd. dolları keçəcək”

21:20 Bakıda avtomatika sahəsində beynəlxalq konfrans keçiriləcək

21:14 Mehmet Şimşək: “Türkiyədə fövqəladə vəziyyət ləğv ediləcək”

21:08 AİB İdarə Heyəti Şurasının üzvləri prezidentin qəbulunda - Foto

21:02 MDB-nin ən kasıb ölkələrinin adları açıqlandı

20:57 Sabiq nazirin qohumuna bəraət istənildi

20:51 Tramp Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları daha bir il müddətinə uzadıb

20:45 32 yaşlı Goranboy sakini intihar edib

20:39 Bu il Türkiyəyə nə qədər azərbaycanlı turist gedib?

20:33 Həbsdə olan şəxsə heroin ötürülməsinin qarşısı alınıb



ANALİZ

...

İranda rejimi dəyişmək mümkündürmü?

Tarix 08.06.18, 11:43

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Trampın cavab verməli olduğu iki sualdan biri


İran “quzgunlar”ı arasında çoxdankı mif budur ki, bu ölkədə daxili siyasət yoxdur. Yalnız islamçı çalarlar var. İstənilən dünyəvi standartla, əlbəttə, bu doğrudur. Ancaq xatırlayırıq ki, biz teokratiyadan danışırıq. İslam Respublikasının liderləri bu həqiqəti kimsədən gizlətməyə çalışmırlar. O, göz qabağındadır.

Gəlin bir anlıq düşünək və ümid edirəm ki, teokratiyalar – dini qanunlara əsaslanan hökumətlər, qərar qəbul edən səlahiyyətlilərin böyük hissəsini təşkil edən din xadimləri ilə birlikdə, zamanın sınağından çıxa bilməyəcək keçmişin qalığıdır.

Monolit İran siyasəti haqqında söz-söhbət heç vaxt həqiqət olmayıb. Amma İranın siyasi quruluşu, 1980-ci illərdə İraqla müharibənin sona çatdıqdan sonra istənilən vaxtdan daha sarsılmaz bir vəziyyətdədir və dünya liderləri bundan sonra nə baş verəcəyini başa düşməlidirlər.

Ötən ay ABŞ Tehranla nüvə razılaşmasından çıxdıqdan sonra İran dövləti içində müxalif qruplar arasında illərdir davam edən döyüş arxa plana keçib. İran liderləri düşmənlər qarşısında vəhdətə yetişiblər – rejimin təhdidlərə məruz qaldığı hər zaman ortaya atılan köhnə çağırışla.

Bəzi müşahidəçilər İran daxilindəki rəqib qruplar arasında bu yenilənən əməkdaşlığı İslam Respublikasının ölümünün yaxınlaşmasına səbəb ola biləcək qorxuya təpki kimi qavrayırlar; digərləri isə rejimə yeni həyat verdiyinə inanırlar.

Hər iki halda, ABŞ-ın bir plan olmalıdır.

Xatırladaq ki, İran hakimiyyət orqanlarının bütün tərəflərini bir araya gətirən yalnız bir məsələ var: sistemin yaşamının nəyin bahasına olursa-olsun təmin edilməsi.

Bu məsələ illərdir daxili nüfuz mübarizəsinin mərkəzində olub.

Obama dövründə İranla mövcud olan yeganə müvəqqəti nailiyyət, bəlkə də, ölkənin güc strukturuna daxil olan pəncərənin açılması idi. Amma İranın daxili siyasətini qeyri-qanuni və ya qeyri-mövcud kimi ləğv etmək istəyənlər sadəcə olaraq bildiyimiz şeyləri görməməzliyə vururlar.

İran siyasətində bir-birinə güzəştə gedəcək iki düşərgə mövcuddur: biri – həyatın bütün aspektlərini nəzarət altına almaq istəyində totalitardır; digəri anlayır ki, əlçatan kommunikasiya dövründə ictimai rəyi tamamilə nəzərə almamaq qeyri-mümkündür, buna görə də, rejimin öz subyektlərinə bir şey verməsi lazımdır.

Tarixində ilk dəfə olsa da, rejimin bütün tərəfləri ölümcül çatışmazlığı etiraf edirlər: insanlara istədiklərini çatdırmırlar.

Bu, sonuncunun açıq bir cəmiyyətə xeyir-dua verməsi və ya könüllü şəkildə islahat keçirmək istəməsi mənası vermir. Onlar bunu etmirlər, amma başqa bir seçimin olmadığını da başa düşürlər.

Mövcud sistem daxilində islahata ümid bəsləyənlər düşünürlər ki, İslam Respublikasının dünyaya açıq və eyni zamanda, ictimai rəyə tolerant və beynəlxalq normalara uyğun olması uzun müddətli perspektivdə dünyəvi İrana gətirib çıxara bilər. Bu, rejimin mühafizəkar elementlərinin ən çox qorxduğu ssenaridir və ən yaxşı şəkildə baş verə biləcək bir şeydir.

İran prezidenti Həsən Ruhani yaxşı başa düşür ki, daxili təlatümlər olmadan dəyişikliyin baş verməsi tərəfdarları onun siyasi bazasıdır və məhz onlar iki dəfə seçilməsini təmin ediblər. O, həmçinin bilir ki, onların ümidlərini heç vaxt təmin edə bilməyəcək və şübhəsiz, həqiqətdə bundan qayğılanmır.

Ruhani, əslində, İslam Respublikasının əsas fiqurlarından biri və dövlət təhlükəsizlik cihazının əsas memarıdır. Lakin Vaşinqtonla birbaşa danışıqlar aparmaq üçün kifayət qədər hazırlığa malik olan İran lideridir.

Artıq bu, köhnə hekayətdir. İndi Tramp administrasiyası İranla birbaşa ünsiyyət xəttini kəsibsə, yeni İran siyasətini yaradarkən, ayağı büdrədiyindən iki suala cavab verməlidir: İranın liderlərini islahat keçirməyə məcbur edə bilərmi? Əgər bu, mümkün deyilsə, dəyişikliyi asanlaşdırmaq üçün başqa nə edə bilər?

Cavab yoxdur.

İranın ən böyük müvəffəqiyyətlərindən biri daxili müxalifətin kökünü kəsərək, dünyəviliyi qəbul edən və dini hökmranlıqdan uzaqlaşması şübhəsi olan istənilən siyasi oyunçunun oyundan kənarlaşdırılmasıdır.

Bu, İranın ən yaxşı və parlaq şəxslərindən çoxunu ölkəni tərk etməyə təşviq edib; bütün sahələrdə ölkənin ən yaxşı zehinləri indi xaricdədir.

İstedadlı və ixtisaslı mütəxəssislərin İrandan buraxılması təəccüblüdür. Ruhani yüksək təhsilli iranlıları xaricdəki mövqelərindən qoparıb – kapitalları ilə birlikdə – İrana sərmayə qoymaq və hətta hökumətində bəzi iş yerləri təklif etməklə bu tendensiyanı geri çevirməyə çalışıb. Amma bu planlar uğursuz olub. Mühitin digər kəsimi əsla qonaqpərvər olmadığı üçün.

1979-cu ildəki inqilabdan bəri formalaşmış böyük və zəngin, lakin parçalanmış diaspor icmalarında və yerli cəmiyyətdə İranda hakim rejiminə heç bir real alternativ yoxdur.

İran – müasir dövrdə bölgədə ruhanilər tərəfindən idarə olunan ilk ölkədir və teokratik qaydanın sona çatması üzrə də tarixində ilk olacağına çox yaxşı bir şans var.

Bu, yaxşı bir işarət olmalıdır. Hazırkı formada bu rejimin sayılı günləri qalır. Yəqin ki, yüzlərlə deyil, hətta onlarla gün.

Beləliklə, əgər İran teokratiyasına qarşı çıxanların məqsədi onu devirməkdirsə, kimdəsə realist alternativ variantların olduğunu ümid edə bilərikmi?

Seçim yoxdur.

 Ceyson Rzaian

“Washinqton Post”

Tərcümə: Strateq.az

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Prezident Sloveniya, Xorvatiya və Mozambik prezidentlərini təbrik edib

bitmap-img3

Rakurs

Vergilər Nazirliyi Yanında Lokal Gəlirlər Departamentində nə baş verir?

bitmap-img3

Seçmələr

Pambıq tarlalarında insanları zəhərləyən iki inhisarçı

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru