Xəbər xətti

23 YANVAR

0:47 Gürcüstan Qış Olimpiadasını keçirmək istəyir

0:34 Kliniki ölümün sirri açılır: Yeni təcrübə…

0:21 Eyzenşteynin evliliyinin sirri: O, nəyi gizlədirdi?

0:11 Coli Breddən ayrılma səbəbini açıqladı - ilk dəfə

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 YANVAR

23:59 Kolumbiyada iki ağır yol qəzası baş verib: 18 ölü, 14 yaralı

23:54 Yaxın keçmişini bilməyən gənclər - kimi qınayaq...

23:48 Sumqayıt sakini özünü 16-cı mərtəbədən atmaq istədi

23:43 “Ola bilər ki, heç gəlməyim, deyib sağollaşdı” – “Aprel şəhidi”nin xanımı

23:37 İlham Əliyev “Chevron” şirkətinin vitse-prezidenti ilə görüşüb

23:30 Azərbaycanda hostel biznesinə maraq artıb

23:24 Bəkir Bozdağ: “Bu kimi xəbərlər qara təbliğatdır”

23:16 Azərbaycan Avropa Şurasını qınadı - Ermənistana görə

23:09 ABŞ Türkiyənin Suriyada təhlükəsizlik zonası yaradacağına ümid edir

23:01 Trampın Davosa səfəri sual altındadır

22:54 Cahangir Hacıyevin vəkilləri cəzalandırıldı

22:46 Damla tənqid olunan fotosu haqqında: “Reklam hanı?”

22:39 Almaniya Səudiyyə Ərəbistanına silah ixracını dayandırdı

22:31 Bakıda toy yasa döndü

22:23 “Hər 2 gündə dünyada bir yeni milyarder yaranır” - “Oxfam”

22:15 Gürcüstanda azərbaycanlı məktəbli nadir xəstəlikdən ölüb

22:07 ABŞ-ın “terror torbası”: Türkiyə “Zeytun budağı” ilə onu yırtmağa çalışır

21:59 Prezident Vahid Ələkbərovla görüşüb - Foto

21:53 Yaponiya güclü qar fırtınasına təslim oldu - 250 reys təxirə salındı

21:47 Bakının bu hissəsində dayanacaqların yerlərinin dəyişdirilməsi təklif olunur

21:40 Koreyada hərbçilərin sayı və xidmət müddəti azaldılacaq

21:33 Fəxrəddin Mehdiyevin vəkillik fəaliyyəti dayandırılıb

21:26 Türkiyə ordusu Afrində strateji yüksəkliyi ələ keçirib

21:19 İlham Əliyev Davosda mühüm görüşlər keçirdi - Yenilənib

21:12 Yaqland Azərbaycanda aparılan islahatları yüksək qiymətləndirib

21:10 Əsgəran-Ağdam istiqamətindəki hərbi hissədə işgəncələr və...

21:02 Futbol üzrə dünya çempionatının kuboku Azərbaycana gətiriləcək

20:55 İlhamə Quliyevanın şərəfinə şərab hazırlanıb - Foto

20:48 “Neftçi” böyük hesabla məğlub oldu

20:40 Beşiyində külə dönən körpə: Biləcəridə baş verən yanğın hamını ağlatdı

20:32 Vəkilliyə namizədlər üçün imtahana “buraxılış vərəqələri”nin çapına başlanıldı

20:24 Rusiyada uşaqların sosial şəbəkələrdən istifadəsi qadağan oluna bilər

20:16 İngiltərə XİN başçısı: “Türkiyə haqlıdır”

20:09 Çayxanada dəhşət: tanışını qaynar su ilə yandırdı

20:00 Putinin seçkidə səlahiyyətli nümayəndələri arasında azərbaycanlı da var

19:53 Ermənistanın Müdafiə Nazirliyi çöküb

19:46 2017-ci ildə 2878 şəxs həbs olunub

19:39 “Türkiyənin terrorla mübarizə hüququnu tanıyırıq” - ABŞ dövlət katibi

19:31 AŞ baş katibi Azərbaycanda haqqında müsbət rəy verdi

19:23 Azərbaycandan çıxışına blok qoyulan şəxslərin sayı açıqlandı

19:15 Çavuşoğlu Tillersonla görüşəcək - Afrinlə bağlı kritik görüşmə

19:07 Əməliyyat Qərargahı alpinistlərin axtarışı ilə bağlı yeni məlumat yaydı

18:59 Yığmamızın baş məşqçisi vəzifəsindən kənarlaşdırıldı

18:52 Elzanın bacısı: “Vaxt gələcək onu dahi şair kimi qəbul edəcəklər”

18:46 Vergilər Nazirliyi Mübariz Mənsimovun işini araşdırır

18:44 “Rusiya kürdlərə Afrini Əsədin nəzarətinə verməyi təklif edib” - PYD nümayəndəsi

18:36 Gəncədə 80 yaşlı kişi intihar edib

18:29 Ötən il 30 min adam saxlanılıb - 3 mini dilənçidir

18:20 Hərbi Məcəllənin MM-də müzakirəsi gözlənilir

18:12 Kərə yağının gömrük rüsumu azaldıldı… - Qiymətlər yenə düşmədi

18:05 Azərbaycana qanunsuz miqrasiya təşkil edən 15 nəfər saxlanılıb

17:38 Türkiyə və ASO vuruldu: 3 ölü, 15 yaralı

17:22 Bakıda itkin düşən qız tapılıb

17:10 Ərdoğan: “Afrindəki kürdlər bizə təşəkkür edəcəklər”

16:51 Tanınmış alim vəfat etdi

16:42 Rusiya Myanmaya 6 Su-30 qırıcısı verəcək

16:22 Səməd Seyidov AŞPA-nın vitse-prezidenti seçilib

16:11 Qaxda canavarlar fermaya hücum edib, 37 qoyunu parçalayıb

15:57 Ərdoğan: “Afrindən geri çəkilməyəcəyik”

15:51 Bakıda İran vətəndaşının meyiti tapılıb

15:45 Ötən il 38,7 milyon ton neft hasil olunub – SOCAR

15:09 Azərbaycanın lüğət davası: Dilçilik İnstitutu quyuya bir daş atıb...

15:01 AŞPA-nın yeni prezidenti seçildi

14:47 Roma Papasına 350 kiloqramlıq heykəl bağışladılar

14:37 Nardaranda 15 hektarlıq torpağa kim göz dikib?

14:26 “ZEYTUN BUDAĞI” əməliyyatının daha bir sirri :Rusiya-Türkiyə qaz sazişi

14:18 Komadan ayılan deputat 9 saat əməliyyatda qalıb

14:05 Bakıda daha bir sərnişin avtobusu qəzaya uğradı

13:52 Əlbir olub bir dələduz bir notarius ilə... - Abşeronda tikinti şirkətinin başına bu müsibəti gətirdilər

13:28 AŞPA prezidenti vəzifəsinə seçki keçirilməyəcək

13:22 Saratovda ov iti sahibini güllələyərək öldürüb

13:06 Zərdüşt Əlizadədən Fəzail Ağamalıya ironik cavab

13:04 BMT Təhlükəsizlik Şurasındakı Afrin müzakirələrində Rusiya Türkiyəni müdafiə edəcək?

13:00 “19 dəfə terrorra cəhd”: Bəhreynli nazir İranı ittiham etdi

12:50 İki nazir müavini ixtisara düşüb

12:38 “ABŞ-ın Suriyadakı birtərəfli fəaliyyəti Türkiyənin səbrini daşdırdı”

12:11 Bu şəxslərə dərman satmaq qadağan edilir

12:08 Uilyams: “FED bu il uçot dərəcəsini 4 dəfə artıra bilər”

11:48 Mətin Eynullayev vergilər nazirinin müavini təyin edilib

11:33 “Bakcell” şirkəti “AppLab” proqramı üçün layihələrin seçiminə başlayıb

11:21 Deputat Ağalar Vəliyevin biznes imperiyası

11:20 Şəhriyar Məmmədyarov dünya ikincisi oldu

11:11 DTX son illərin ən iri mütəşəkkil qaçaqmalçılığını ifşa etdi - 80 milyon dollar, 5 milyard Rusiya rublu

11:07 Körpələr evinə kimi gedib çıxan mənşəyi naməlum ətlər

10:59 Gəncədə gecə klubunda kütləvi dava olub, 3 nəfər bıçaqlanıb

10:44 BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası Türkiyəyə görə toplanır

10:33 Dərslər nə vaxt başlayır? - RƏSMİ

10:32 Homoseksuallıq xəstəlik deyil, əxlaqsızlıqdır

10:26 Cim Mattis: “Türkiyə ABŞ-ı Suriyada hücumlardan əvvəl xəbərdar edib”

10:15 Aydın Əliyev Biləsuvarda vətəndaşları qəbul edəcək

10:03 Ələt Azad İqtisadi Zonasının maliyyə mənbələri müəyyənləşib

9:59 Sarkisyan Parisdə danışıqlara başlayır

9:54 Manatın məzənnəsi

9:50 ABŞ-dan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə xəyanət- sensasion faktlar

9:46 Ərdoğan “Zeytun budağ”ndan danışdı

9:42 Neft bahalaşdı

9:39 Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı məlumat yayıb

9:35 Qarabağda ədalətli sülhün tək qarantı - hərbi güc diplomatiyası

9:29 Bu gün Davos İqtisadi forumu başlayır

9:25 Fəzail Ağamalı: “Xudu Məmmədovu Zərdüşt Əlizadə öldürdü”

9:21 Ticarət mərkəzinin önündə bomba partladı

9:17 Ümid sədri: “İstədiyim budur, versinlər, siyasətdən gedək”

9:14 Ölkədə “çürük bank”ların sayı artır

9:10 Qarabağ üçün təhlükəli ssenari - ABŞ Rusiya yolu gedir

9:07 Fazil Məmmədovun Eldar Mahmudov “taktikası”

9:03 Bu gün AŞPA-nın qış sessiyası başlayır

9:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

21 YANVAR

21:35 Tillerson türkiyəli və rusiyalı həmkarı ilə Afrin əməliyyatını müzakirə edib

20:34 Saatlıda polis əməkdaşı bıçaqlanıb

20:23 Nazir: “Araz Ağalarova kömək edərdim, amma qanun buna imkan vermir...”

20:00 Saatlıda ağır qəza olub, ölən və yaralananlar var

19:29 Plastik qabların ziyanı

19:09 Çexiya baş nazirinin deputat toxunulmazlığı ləğv edilib

19:00 Suriyanın Afrin bölgəsindən Türkiyəyə 3 raket atılıb, 1 nəfər ölüb, 32 nəfər yaralanıb

18:39 Türkiyədə qar uçqunu iki hərbçinin ölümünə səbəb olub



SİYASƏT

...

İran hadisələrinə Azərbaycan siyasi elitasından fərqli reaksiyalar

Tarix 05.01.18, 10:41

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Güney Azərbaycan türklərinin aksiyalara qoşulmamasına da münasibət birmənalı deyil


Son günlər İranda baş verən hadisələr dünyada, o cümlədən ölkəmizdə bir nömrəli hadisə olaraq izlənməkdədir. 

Siyasətçilər, ekspertlər Yaxın Şərqin güclü oyunçularından birinə çevrilən İranın daxili siyasi və iqtisadi vəziyyəti ilə bağlı fərqli mühakimələr yürüdürlər.

İrandakı hadisələr daxili etiraz idi, yoxsa İran rəsmilərinin iddia elədiyi kimi, xarici güclərin dəstək verdiyi qiyam? Bu hadisələrin sonucları nə ola bilər? İlk dəfə idi ki, İrandakı böyük mitinqlərdə Güney Azərbaycan türkləri iştirak etmədi. Bunun səbəbləri nədir?

ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, xeyli vaxtdır dünyada qlobal iqtisadi böhran başlayıb. Bu böhran öz arxasınca siyasi böhran gətirir: "İndi dünyada idarə olunan siyasi böhranlar mərhələsinə qədəm qoyulub. Bu da qlobal iqtisadi böhranın təsirlərinin ABŞ-dan, Avropadan, İsraildən kənarlaşdırılması üçündür. Siyasi böhranı başqa ərazilərə, dövlətlərə transfer edirlər. Beləliklə, süni surətdə ərəb inqilablarını yaratdılar. İndi isə o prosesi İrana və Türkiyəyə daşımaq istəyirlər: “İranı və Türkiyəni Yaxın Şərqdəki destabilizasiya prosesinə qoşmağa çalışırlar. İranda son hadisələrə bu aspektdən baxmaq lazımdır. Eynilə Liviya, Yəmən, Misir, Suriya xalqları da qalxmışdılar ayağa və hakim rejimlərdən xilas olmaq, demokratiya qurmaq arzularını dilə gətirdilər. Onların ayağa qalxmasına kənardan dəstək verilməyə başlandı. Xalqın üsyanlarını kənar güclər xalqın öz əleyhinə yönəltdilər. Nəticədə ayağa qalxan ərəblər xoşbəxt olmadılar, əvvəlkindən daha dəhşətli vəziyyətə düşdülər. Bu nümunə göz önündədir. Azərbaycan türkləri də bu nümunəni dərk etdiklərindən İrandakı hadisələrdə iştirak etmədilər. İndiki halda Cənubi Azərbaycan türkləri bunu aydın şəkildə başa düşürlər.

İrandakı hadisələr dayanmasa, bu hadisələr İranı Suriyanın gününə çıxaracaq. Çünki ABŞ və İsrail bu prosesə müdaxilə etməklə bağlı bəyanat veriblər. Açıq görünür ki, onlar İrana müdaxiləyə hazırlaşıblar və bəhanə axtarırlar. Biz belə müdaxiləni İraqda, Liviyada, Suriyada, Misirdə, Yəməndə gördük. İrandakı indiki hadisələr mahiyyətcə yanlışdır, formaca düzgündür. Formaca ona görə düzgündür ki, ölkədə iqtisadi durum pisləşib, qiymətlər bahalaşıb, sosial problemlər artıb və insanlar buna etiraz edirlər. Mahiyyətcə ona görə yanlışdır ki, bu ayağa qalxmaya kənardan-ABŞ və İsraildən, Avropanın bəzi dövlətlərindən dəstək verilir. Beləliklə, iqtisadi məsələ keçir arxa plana, siyasi məsələ önə çıxır. Bu da sonda xalqın əleyhinə çevriləcək.

Necə ki, sadaladığım ərəb ölkələrində çevrildi. İranın daxili işlərinə müdaxilə edənlər İran xalqının maraqlarını deyil, öz maraqlarını güdürlər. Güney Azərbaycan türkləri də bunu yaxşı başa düşürlər və həmin prosesə qatılmamaqla düzgün edirlər. Soydaşlarımız tamamilə düzgün mövqedədirlər. Neçə ki, kənardan müdaxilə var, soydaşlarımız bu proseslərdə iştirak etməməlidirlər. Azərbaycan türkünün genetik informasiyasında ədalətsizliyə üsyan qoyulub. Əsl türk odur ki, o, ədalətsizliyə üsyan edə bilsin. Ona görə İslam peyğəmbərinin hədislərində də türklər ədaləti bərpa edən millət kimi təqdim olunur. Məsələn, təkcə SSRİ zamanında üç dəfə, 6 dəfə isə çar Rusiyası zamanında çara qarşı azərbaycanlıların üsyanı olub. İranda da dəfələrlə Azərbaycan türklərinin üsyanı olub. İndiki hadisələrdə Cənubi Azərbaycan türklərinin iştirak etməməsi də bizim genetik yaddaşımızla bağlıdır. Azərbaycan türkü heç vaxt kənar təhriklə oyunlara girməz. Azərbaycan türklərinin ən böyük üstünlüyü odur ki, o, yalnız özündən qaynaqlanan səbəblərdən ədalətsizliyə qarşı çıxır".

S.Cəlaloğlu vurğuladı ki, İrandakı proseslər daha da böyüsə və oraya xarici müdaxilə olsa bundan qonşu dövlət olaraq biz də ciddi zərbələr ala bilərik: “İrana hərbi müdaxilə olarsa və ölkə daha da qarışarsa, Azərbaycan dövlət olaraq çox böyük təhlükə ilə üz-üzə qala bilər. Bizim ən böyük sərhədimiz İranladır, İran böyük iqtisadi partnyorumzdur, İranda 30 milyondan artıq türk var. İrana müdaxilə olsa, soydaşlarımızın azı 10 faizinin Azərbaycana pənah gətirməsi qaçılmazdır. Azərbaycan isə istər-istəməz onları qəbul etməli olacaq. Belə olan halda Azərbaycan demək olar ki, sosial kollabsa düşər. Odur ki, hadisələrin bu cür inkişafı Azərbaycan dövlətini misli görünməmiş ağır durumla üz-üzə qoyar, həmçinin Türkiyənin də maraqlarına ziyan vurar”.

ADP sədri hesab edir ki, İranın çıxış yolu var: “Yeganə yol hakimiyyətlə narazı qüvvələrin danışığa getməsidir. Vətəndaşların iqtisadi problemlərinin həllini dövlət öz üzərinə götürməlidir. Başqa çıxış yolu yoxdur. Əks halda, prosesə xarici güclərin müdaxiləsi qaçılmazdır”.

Ana Vətən Partiyasının sədri, deputat Fəzail Ağamalı isə bildirdi ki, İrandakı narazılıqlar və bu narazılıqların ifadə forması olan mitinqlərin səbəbini İranın daxilində axtarmaq lazımdır: "Uzun illərdən bəri İranda hakimiyyətdə olan rejim kifayət qədər İran əhalisi içərisində etirazlar doğurmaqdadır. Bundan öncəki illərdə də hakimiyyətə qarşı etirazlar olmuş və həmin etirazlar amansızlıqla yatırılıb. İndi növbəti dalğadır. İranda müasir nəsil yetişməkdədir, yüzminlərlə insan xaricdə təhsil alıb. Onlar öz ölkələrindəki sistemi qəbul edə bilmirlər, qapalı cəmiyyətdən qurtulmaq istəyirlər. Əlbəttə, İranda kütləvi aksiyaların genişlənməsində ayrı-ayrı ölkələrin də maraqları var. ABŞ-ın, İsrailin, Səudiyyə Ərəbistanı və Avropa ölkələrinin bəzilərinin İranla münasibətləri gərgindir. Bu ölkələr də maraqlıdırlar ki, İranda rejim dəyişsin. İranın Yəməndə, Suriyada, İraqda öz təsir imkanlarını genişləndirmək cəhdləri də dünyanın güc mərkəzlərini qıcıqlandırır. Hadisələrə bunun da təsiri var. Ola bilsin ki, daxili narazılıqlara xaricdən də impulslar verilir. Tarixdə bu və buna bənzər sistemlərin taleyinin nə ilə qurtardığının şahidiyik. Ona görə də İran hakimiyyəti daha ciddi, daha qanlı hadisələrin baş verməsini istəmirsə, idarəetmədə müəyyən dəyişikliklər etməlidir".

F.Ağamalının sözlərinə görə, son hadisələr milli məsələ olmadığı üçün Azərbaycan türkləri bu hadisələrdə iştirak etmədilər. Bu hadisələrdə rejimdən narazı olan farsların daha ciddi rolu var: “Azərbaycan türkləri artıq kifayət qədər təcrübəyə malikdirlər. Onlar düzgün olaraq son hadisələrdə iştirak eləmədilər”.

Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə isə bildirdi ki, İran hadisələri təkcə xarici amillərlə bağlı deyil. Daxildə səbəb olmasa xaricdən heç bir təsir xalqı ayağa qaldıra bilməz: “İran hakimiyyəti düşünməlidir ki, bu hadisələrə səbəb olan nədir? Niyə bu cür hadisələr yaşana bilir? Deməli, nələrsə doğru deyil, nələrsə böyük problemlər yaradır. Yaranan problemlər əsasən rejimlə bağlıdır. İnsanlar bu rejimdə artıq yaşamaq istəmirlər. İnsanlar artıq yorulublar. Xaricə səfər edən iranlıların həyat tərzindəki fərqlərə diqqət edin-İrandan çıxan kimi bütün ordakı dəyərləri kənara qoyub getdikləri ölkələrin dəyərlərinə uyğun yaşam tərzinə keçirlər. Bu, o deməkdir ki, adamlar öz ölkələrindəki yaşam tərzlərindən məmnun deyillər. Razı olmayan insanların narazılıqlarından isə xarici amillərin istifadə etməyə çalışması mümkündür. İranın özü çox ölkələrdə hadisələr başlayanda öz maraqları üçün müdaxilələr edib. Hər kəsin öz marağı var. İrana da dost və düşmən olanlar var. Ona görə də daxildən başlanan prosesin xaricdən dəstəyi də olacaqdı”.

İ.Ağazadə Güneydə yaşayan soydaşlarımızın ehtiyatlı mövqe tutduğunu və bunu doğru hesab etmədiyini dedi: “Onlar İran vətəndaşlarıdır və İranın demokratikləşməsi onların milli haqlarını alması üçün böyük bir avantaj verir. Rejim yumşalmalıdır ki, onlar da haqlarını əldə edə bilsinlər. Rejimin yumşalması üçün isə daxildə baş verən ümumi prosesdə hökmən iştirakçı olmalıdırlar. Heç kim düşünməsin ki, İranda bu gün insanlar qalxdı və bu gün də hər şey dəyişəcək. SSRİ kimi bir imperiya çökməyə 1988-ci ilin fevralında başladı və 1991-ci ilin dekabrında dağıldı. 2019-cu ilin sonuna qədər Yaxın Şərqin də şəkli bütövlükdə dəyişəcək”.   

Siyasi ekspert Şahin Cəfərli isə hesab edir ki, İran hadisələrində ilk növbədə daxili amillərin, daha sonra isə bu amillərlə əlaqəli olan, onlara təsir edən, sürətləndirən regional və beynəlxalq proseslərin rolu var.

Politoloq Elxan Şahinoğlu hesab edir ki, İrandakı son proseslər bu ölkənin dəyişikliyə hamilə olduğu qənaətini yaradır. Əgər belə olacaqsa İranda yaşayan azərbaycanlılar da bu proseslərdən kənarda qala bilməyəcək və öz haqları uğrunda mübarizəni istər-istəməz gücləndirəcəklər.

pia.az











Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


SİYASƏT

design-img

Vernisaj

İngiltərə XİN başçısı: “Türkiyə haqlıdır”

bitmap-img3

Rakurs

Deputat Ağalar Vəliyevin biznes imperiyası

bitmap-img3

Seçmələr

“Lapşinin irəli sürdüyü iddialar cəfəngiyyatdır” - Deputat

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru