Xəbər xətti

25 MAY

0:58 Zaxarova: “Ukrayna yeni siyasi senzura tətbiq edir”

0:46 Alpinistlər həmkarlarının öldüyü yeri ziyarət etdi

0:31 Xəzərdə tapılmış meyitlərin kimliyi məlum olub

0:27 AVRO-2020: Bakıda keçiriləcək oyunların vaxtı açıqlanıb

0:13 Dünyanın ən bahalı brendi açıqlandı

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

24 MAY

23:55 Gəncə sakini bıçaqlanıb

23:41 Zərərli məhsulların reklamına məhdudiyyət qoyula bilərmi?

23:38 Ərdoğandan Qarabağla bağlı addım

23:11 Məşhur repçi həbs olundu

23:03 BAXCP sədri: “KQB bəzi ziyalılarımızı agent etmişdi”

22:58 Azərbaycanda qızıl bahalaşıb

22:44 Paşinyan aclıq elan etmiş müxalifətçi ilə görüşdü

22:37 Britaniya qadın casusların sayını artırır

22:26 BP-nin rəhbəri: “Neftin qiyməti 100 dollara çatmayacaq”

22:11 “WhatsApp”da xəta

22:07 Ramazanın 9-cu gününün duası

21:52 İftardan sonra bunu çox etməyin

21:49 İngiltərə klubu baş məşqçisi ilə müqavilənin müddətini uzadıb

21:26 ABŞ “Tomohawk”ın istehsalını dayandırır

21:25 Ələkbərovun oğlu “Rusiyanın ən varlı varisi” oldu

21:13 Ağstafada yol qəzası: yaralılar var

21:04 Sərnişin təyyarəsini Rusiyanın vurduğu dəqiqləşdi

20:52 BƏƏ liderindən İlham Əliyevə məktub

20:49 Ərdoğan regionla bağlı planlarını açıqladı

20:33 Çemponlar Liqasının final oyunu İstanbulda keçiriləcək

20:28 İlham Əliyev İordaniya kralını təbrik edib

20:16 “Qarabağ” 9 futbolçu ilə yollarını ayırdı

20:07 Maradona: “Bu sistemlə 1930-cu ildə oynayırdılar”

20:07 Maradona: “Bu sistemlə 1930-cu ildə oynayırdılar”

19:56 ABŞ İran və Türkiyəyə qarşı sanksiyalar qəbul edib

19:55 Azərbaycana xaricdən pul köçürmələri 45% artıb

19:51 İraq lideri İlham Əliyevə məktub göndərdi

19:47 NATO generalları ordumuzun təlimini izləyib

19:44 Arda Turanın cəzası azaldılıb

19:40 Hindistanda qarşıdurma: 13 ölü, 70 yaralı

19:36 Azərbaycanda avtomobillər kəskin bahalaşdı

19:31 “Bu, Azərbaycanın humanist ölkə olmasının sübutudur”

19:28 Azərbaycanda sürücülük vəsiqələri ilə bağlı yenilik

19:24 TAP-ın prezidenti Azərbaycana gələcək

19:19 Çin lideri İlham Əliyevi təbrik edib

19:15 Dünya çempionatının rəsmi mahnısını onlar oxuyacaqlar

19:11 Siyəzəndə intihar hadisəsi baş verib

19:06 Ukraynanın sanksiya tətbiq etdiyi Rusiya mətbu orqanları - Adlar

19:01 Aslan İsmayılovun barəsində cinayət işi icraata götürüldü

18:57 Dmitri Roqozinə vəzifə verildi

18:53 Prezident İlham Əliyev: “Bu il 20 min köçkün yeni mənzillərlə təmin ediləcək”

18:48 Azərbaycanda dollarla valyuta əməliyyatlarının dəyəri artıb

18:44 Ştaynmayerdən İlham Əliyevə təbrik

18:39 Faiq Ağayevdən rejissora etiraz

18:35 Tramp Şimali Koreya lideri ilə görüşü ləğv edib

18:31 İcra hakimiyyətinin şöbə müdiri həbs edildi

18:27 Xəzərdə iki nəfərin meyiti tapılıb

18:23 Nazarbayevdən İlham Əliyevə təbrik

18:20 Əfv siyahısında 41 əcnəbi, 3 vətəndaşlığı olmayan şəxs var

18:16 İlham Əliyev yol tikintisinə pul ayırdı

18:12 16 qadın əfvə düşdü - Siyahı

18:08 Saday Şəkərli azadlığa buraxıldı

18:04 İlham Əliyev sahibkarları mükafatlandırdı - Siyahı

18:00 Müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirməsində 20 min nəfər iştirak edəcək

17:55 Ukrayna Rusiyanın dövlət xəbər agentliklərini blokladı

17:49 “Rəhim şeytandır” - Kərim

17:44 İnterpolun axtardığı Azərbaycan vətəndaşı Ukraynada saxlanıldı

17:42 “…acgöz müdirlər”- Baş redaktorlara tərs şapalaq

17:35 “Fransa xarici işlər nazirinin səfəri AXC-nin 100 illiyinə töhfədir”

17:30 “Kontakt Home”da böyük fırıldaq – Oxuyun ki, aldanmayasınız

17:29 İqtisadçılar 200 manatlıq əskinasların dövriyyəyə buraxılmasını tənqid edir

17:25 FHN Xəzərdə iki nəfərin meyitinin tapılması haqda açıqlama verib

17:20 BVF: “Ermənistan Cənubi Qafqazda ən yoxsul ölkədir”

17:14 “Oğlumu bağrıma basmaq istəyirəm”

17:08 Şimali Koreya “Phunqeri” nüvə poliqonunu söküb

17:03 Rusiyada demokratik institutlar tamamilə məhv edilir

16:58 Çempionlar Liqasının finalı yenidən İstanbulda keçiriləcək

16:53 Türkiyə XİN-dən Afinaya sərt cavab

16:46 Bakı və Buxarest arasında birbaşa aviareyslər açıla bilər

16:40 Prezidentin əfv etdiyi siyasi dustaqlar bunlardır - Adlar

16:33 “Leyli və Məcnun” 100 illiyi qeyd olunub

16:27 İlin sonunadək evlə təmin olunmuş məcburi köçkünlərin sayı 285 minə çatacaq

16:20 “Qarabağ” 9 futbolçu ilə vidalaşdı

16:15 “Varlı ailələrin “debil” uşaqları…” – Deputatdan sərt sözlər

16:10 Vahid Ələkbərovun oğlunu Rusiyanın ən varlı varisi elan etdilər

16:09 Prezident əfv sərəncamı imzaldı: 634 nəfərə şamil olunan siyahı - Yeniləndi

16:04 Nəqliyyat naziri bir telefon zənginə görə istefa verdi

16:00 200 manatlıq əskinaslar: Elmar Rüstəmovun piar kampaniyası, yoxsa...

15:58 “Azərbaycan xalqı əmindir ki, biz ərazi bütövlüyümüzü bərpa edəcəyik”

15:53 Abramoviç İsrail vətəndaşlığı alır

15:48 Cümhuriyyətin şərəfinə adı Müsavat qoyulan böyük Azərbaycan şairi

15:43 Rusiya Müdafiə Nazirliyinin generalı həbs olunub

15:37 Xəzərdə içində meyitlər olan qayıq aşkarlandı - Yenilənib

15:33 FİFA millimizin oyunlarını tanımır

15:28 Türkiyədə hərbi konvoya hücum - Hərbçilər həlak oldu

15:23 Prezident Lökbatan-Qobu avtomobil yolunun açılışında iştirak edib

15:16 Dəşkəsəndə yük maşını çaya düşdü

15:11 “Grand” Hospital adını niyə dəyişdi? – “Rebrendinq”in pərdəarxası

15:05 Səbaildə Cümhuriyyətin yubileyihə həsr olunmuş elmi konfrans keçirilib

15:00 Hakim partiya 140 meqalayihə reallaşdıracaq

14:54 “Malayziya təyyarəsi Rusiya ordusuna aid raketlə vurulub”

14:50 “Onu yerə yıxıb, üstünə oturdum…” – Məktəb direktoru

14:45 Nərimanovda maarifləndirilmə işinin aparılması təlimi keçirilib

14:39 Təhsil naziri: “Azyaşlı şagirdlərin yükü azaldılacaq”

14:35 Aleksey Kudrin: “Neft 50 dollara qədər ucuzlaşacaq”

14:30 Milli Şuranın 28 mayda mitinq keçirməsinə razılıq verilmədi

14:25 “Qarşıdan gələn aylar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün imkanlar açacaq”

14:05 Sorosa bağlı şəxslər Ermənistanda vəzifələrə gətirilir - Rusiyanın mövqeyi nə olacaq?

13:49 “Ümumi təhsil haqqında” qanun hazırlanır

13:48 Ukrayna prezidenti ilə bağlı qalmaqal böyüyür

13:44 Uşakov: “Putinlə Trampın görüşünə hazırlıq aparılmır”

13:39 Təhsil naziri: “Bakı məktəblərində 10 faiz sıxlıq var”

13:34 Ronaldinyo eyni anda iki qızla evlənir - Foto

13:29 Bakının mərkəzi küçələrində hərəkət məhdudlaşdırılacaq

13:25 Cümhuriyyətin 100 yaşlı bayrağı Bakıya gətirildi

13:21 Durğun hava diskomfort hissi yaradacaq

13:17 “Əkrəm Əylisliyə qarşı yumşaq davrandıq deyə, Rüstəm İbrahimbəyov...”

13:12 Məhşur futbolçu 9 milyon avro cərimələnib

13:07 Bakıda avtomobil hasara çırpılıb, ölən və xəsarət alan var

13:02 İlham Əliyev və xanımı məcburi köçkünlər üçün salınan yaşayış kompleksinin açılışında iştirak edib

12:57 Korrupsiya pullarını kazinolar üzərindən “yuyan” yüksək vəzifəli Azərbaycan məmurları

12:52 Avropa İttifaqı 2019-da Türkiyəyə əlavə yardım ayıracaq - 1,5 milyard avro

12:48 Oğlu olmayıb, xanımından isə ayrılıb - Azərin yalanı

12:43 Şou aləmində qalmaqal yenidən alovlandı



MÜSAHİBƏ

...

İqbal Ağazadə: “Elçibəy baxıb ki, sağı da, solu da agentdir”

Tarix 01.02.18, 9:40

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Axar.az Kəramət Böyükçölün Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə ilə müsahibəsini təqdim edir:


– İqbal bəy, bizdə siyasətçi kimi yetişmək üçün konkret fakültə yoxdur. Politologiya fakültəsi siyasətçi yetişdirirmi?

– Siyasət konkret elm sahəsi deyil. Hətta politologiya fakültəsini oxuyanlar da siyasətçi sayılmır, onlar politoloq olurlar. Politoloqlar siyasi şərhçilərdir, siyasi analiz verənlərdir və s.

– Belə çıxır ki, az-çox proseslərdən xəbəri olan, bir az da danışıq qabliyyətinə malik istənilən adam siyasətçi hesab oluna bilər?

– İstənilən ixtisas və peşə sahibləri kütlə ilə işləmək, təşkilatçılıq qabliyyəti, proseslərə yanaşma və xalqın məhəbbətini qazanma metodlarını özündə hiss edirsə, bəli, siyasətə gələ bilər.

– Bəs nə üçün bizdə siyasətə çox adam gəlir? Çoxu da yararsız siyasətçilərdir, o mənada ki, kütlə ilə işləmək bacarıqları və təşkilatçılıq qabliyyətləri yoxdur, xalq onları tanımır və s.

– Bu bizim problemlərin çoxluğu və xüsusilə SSR-nin dağılması və bu prosesdə yaranan çətinliklərlə bağlıdır. Qarabağ müharibəsinin ilk dönəmdə özünümüdafiə bataliyonlarına diqqət edin, o adamların əksəriyyəti kimlər idi? Xüsusi peşə bacarığı, hərbi təhsili olmayanlar və s. Hamısı könüllülük əsasında xidmət göstərirdi. Sovet dövründə də çoxları siyasətdən qorxduğu üçün sonralar – müstəqillik dönəmində üzə çıxmağa başladılar. Beləliklə, siyasət meydanımız doldu. Və bir-birinin ardınca baş verən uğursuzluqlar siyasəti ciddi peşə kimi gözdən saldı. Sonralar isə ciddi bacarığı olan adamlar da zaman-zaman siyasəti qeyri-ciddi peşə kimi görüb oraya meyil etmədilər. Xüsusən, müasir gənclik siyasətə çox az maraq göstərir. Bu da dediyim kimi, həm nəticəsizlik sindromu, həm də siyasətdə qeyri-peşəkarların çox olması ilə bağlıdır. Gənclər ortadakı nəticəsizliyə baxıb fikirləşir ki, əgər siyasət budursa, gedib daha ciddi işlə məşğul olaq.

– Maraqlıdır, əvvəl iqtidarı müdafiə eləyənlər haqqında düşünürdülər ki, yəqin, vəzifəyə gəlmək istəyir, həyatını, gələcəyini qurmağa çalışır. İndi isə təkcə hakimiyyətə yaxınlaşmağa yox, müxalifətdə təmsil olunmağa da çörək, qazanc yeri kimi baxanlar var. Necə baş verdi bu? Yəqin, nə demək istədiyimi anladınız...

– Əlbəttə, anladım. Bütün cəmiyyətlər rəqabətdə inkişaf edir. Sovetlər dağılandan, xüsusən, 1993-cü ildən sonra Azərbaycan müxalifəti iqtidarla mübarizə aparmaq gücündə olduğu halda bunu eləmədi. Yəni mübarizə aparmadı. O zaman müxalifətin rəqabəti nəyə söykənməli idi? Parlament, bələdiyyə seçkilərinin yarısını, yaxud da, müəyyən faizini götürməli idi. 1995-ci ildən bu yana keçirilən seçkilərə baxsaq, görərik ki, müxalifət çox az nümayəndə ilə təmsil olunub. İstər bələdiyyə, istər parlament, istər də prezident seçkilərində... Və nəticədə nə yarandı? Müxalifət düşərgəsi rəqabəti iqtidarla yox, öz daxilində aparmağa başladı. Çünki iqtidarla mübarizə aparacaq güc və imkanı yox idi. Mən obyektiv və subyektiv məsələləri nəzərə almadan danışıram.

Ad çəkməyəcəm, tutaq ki, hansısa müxalifət lideri durub deyir ki, məndən başqa müxalifət yoxdur. Müxalifətə qazanc yeri kimi baxmaq anlayışı, əslində, bu tipli adamlarla rəqabətdə formalaşıb. Əslində isə müxalifət içərisində elə bir pul qazanmaq yeri yoxdur və bu fikri də qəbul eləmirəm. Nəzərdə tutursunuzsa ki, kimsə kiməsə yaxındır, hardansa qrant ala bilir... Bəli, müxalifətin yanında olan QHT-lər zaman-zaman müəyyən məqsədlər üçün qrant alıblar. Amma aydın məsələdir ki, siyasi partiayaların qrant alması qanunla dağandır. Bilirsiniz, “müxalifətdə də pul var” fikir hardan yaranır?

– Hardan?

– Azərbaycan müxalifətini uzun müddətdir eyni adamlar təmsil edir, onlar isə hakimiyyətə gələ bilmir, ona görə də istər-istəməz camaat düşünür ki, bəs, o adamlar niyə və necə yaşayır? Bu, artıq klassik suala çevrilib.

– Məsələn, iqtidar yerindədir və bu da belə əsaslandırılır ki, xalq onu istəyir, seçir. Bəs illərdir müxalifət niyə dəyişmir? Onları kim istəyir? Deputat seçilmirlər, bu, onları ruhdan salmır; hətta bələdiyyə üzvü seçilmirlər, yenə həvəsdən düşmürlər. Ciddi xalq dəstəyi də yoxdur. Bəs nədən stimul alırlar? Nə baş verməlidir ki, müxalifət anlasın ki, alınmır...

– Bilirsiniz ki, demokratikləşmə bir anın, saniyənin işi deyil. Demokratiya düşüncə məsələsidir. Şüurda baş verməlidir. Şüur isə çox mürəkkəb bir prosesdir. Təsəvvür eləyin, biz anadan olan kimi gəzib, danışıb, düşünə bilirikmi? 18-20 il lazım olur ki, insan beynində normal bir fikir formalaşsın. Demokratiya da belədir, xalqın, millətin beynində bu düşüncənin formalaşması üçün illər keçməlidir.

Müxalifətdə olanların böyük əksəriyyəti də demokratiyanın şüur məsələsi olduğunu bildiyinə görə həm də maarifləndirmə işi ilə məşğuldurlar. Hətta ən pis müxalifətçinin də danışdıqları demokratikləşməyə çox böyük xeyir verir. Niyə? Çünki insanlar seçim imkanlarını, seçim vərdişlərini özlərində saxlayır. Məsələn, insanlar düşünür ki, Kəramətmi yaxşı danışır, yoxsa İqbalmı? Hə, Kəramət yaxşı danışır, qoy o öz yerində qalsın.

Hesab eləyirəm ki, müxalifətin uzun müddət öz yerində qalması zaman-zaman insanların demokratiya, seçim haqqında şüur və vərdişlərinin sıradan çıxmamasına xidmət edir. Sual verirsiniz ki, müxalifət niyə getmir? Niyə bu qədər yerindədir? Yaxşı, fərz eləyək ki, heç birimiz danışmırıq, bu, cəmiyyətə xeyir verəcəkmi?

– Söhbət yeni simaların olmamasından gedir...

– İnanın, yeni danışanların qarşısını köhnələr heç vaxt kəsmir. Danışmaq istəyirsən, buyur, sən də danış. Bu gün onsuz da danışmaqdan başqa heç kimin əlindən bir iş gəlmir.

İkincisi, ağlı başında olan adamlar məsələləri təhlil eləyib bu qənaətə gəlir ki, siyasi proseslər təkcə daxili resurslardan asılı deyil. Daxili amil rol oynayır, amma çox az. Məsələn, 1988-ci il proseslərindən əvvəlki ildə – 1987-də ölkə çox sakit idi, hər şey qaydasında gedirdi, mitinqlərdə çıxış edən adamlar da sakit idi. Görürsünüzmü, 1987-ci ildə heç kim ayağa durmur, xalqı da nəyəsə həvəsləndirmirdi. Amma 1988-ci ildə SSRİ miqyasında bir proses başladı, onun bir qanadı da etnik-milli konfliktlər zəminində Azərbaycana sıçradı və meydanlarda çıxış edən adamlar ortaya çıxmağa başladılar. Amma bu o demək deyil ki, o adamlar 1988-ci ilə kimi heç bir fəaliyyətlə məşğul deyildilər; onlar toplantılar keçirirdilər; ana dilinin qorunması, Azərbaycanın hüquqlarının tanınması və s. məsələlər qaldırırdılar.

– İqbal bəy, son prezident seçkiləri zamanı televiziya debatlarında sizin söz demək vaxtınız başa çatan kimi canlı efirdən çıxıb getməyiniz maraqla qarşılanırdı, diqqət çəkmişdi. Ola bilərmi, bir siyasətçi, partiya sədri kimi də başa düşəsiniz ki, vaxtınız çatıb, efirdən çıxıb getdiyiniz kimi, ümumiyyətlə, siyasətdən getmək lazımdır.

– Əlbəttə, ola bilər.

– Nə vaxt?

– Bu, mənim ağıl və şüur sağlığım və ölkədəki proseslərdən asılıdır. Sabah da gedə bilərəm, 10 ildən sonra da.

– Bizdə “yenilikçi siyasətçi” ifadəsi tez-tez işlədilir. Ədəbiyyatda, musiqidə və sənətin digər sahələrində yenilikçiliyi hiss eləmək olur. Bəs siyasətdə yenilikçilik nədir? Axı 30 yaşlımız da, 70 yaşlımız da eyni şeyləri danışır...

– “Dünya köhnə dünyadı, sevgiləri təzədi...” Bəli, problemlər köhnə problemlərdir, adamlar təzədir. Mən köhnə problemdən yeni nə danışa bilərəm ki? Ermənistan-Azərbaycan problemindən tutmuş korrupsiyaya qədər, hamısı sovet dönəmindən qalan problemlədir. Mən bu məsələrə hansı tərəfdən baxım ki, yenilikçi hesab olunum? Biz bütün bu məsələləri tam həll eləyib keçsəydik, tutaq ki, nanotexnalogiyalar dönəmində olsaydıq, hə, onda mübahisə gedə bilərdi ki, tələbələri oxumaq üçün niyə Rusiyaya göndərirsən, Amerikaya yox? Yaxud, laboratoriyaları nə üçün müasir dünyanın tələblərinə uyğun qurmursan ki, elmi nəticələrimi dərhal praktikaya keçirsinlər...

Başqa bir məsələ, Azərbaycan xalqının dəyişərkən qazandığı bir şey olmayıb. Vəzirovu dəyişiblər - 20 Yanvar olub, Mütəllibovu dəyişiblər - torpaqlarımızın bir qismi gedib, Elçibəyi dəyişiblər - başqa bir şey itirmişik və s. Ona görə də camaat dəyişməkdən qorxur. Vətəni isə dağına-daşına görə sevmirlər. İnsanına görə sevirlər. Dağıstanla bizi nazik bir sərhəd ayırır. Təbiətimiz, havamız, suyumuz - faunası, florası eynidir. Amma biz oranı sevmirik, buranı sevirik. Çünki biz bir mətbəxin, bir məişətin, bir mədəniyyətin insanlarıyıq.

Əslində, xarakter etibari ilə də biz dəyişməkdən qorxan, mühafizəkar xalqıq. İllərlə mebellərimizin yerini dəyişmirik. Məsələn, qayınana gəlib görsə ki, gəlin qənddanı ənənəvi yerə qoymayıb, stolun üstünə bir az başqa düzən verib, o saat hirslənəcək ki, nə nədir, harda görmüsən belə şeyi? Deyəcək və onu köhnə düzəninə qaytaracaq.

– Lüstirasıya haqqında bir qanun var. Yəni istənilən vətəndaş xüsusi xidmət orqanına müracət eləyə bilər ki, filankəsin sizinlə əməkdaşlığı olub, ya yox? Zərdüşt Əlizadə müsahibəsində deyir ki, 1992-ci ildə Elçibəy belə bir qanun qəbul etməli idi. Ki, həmin dövrdə kimin kim olmasını xalq da bilsin...

– Bəli, 1992-c ildə Əbülfəz Elçibəy hakimiyyətə gələndə bunu mütləq etməli idi. Çünki bir dövlətlə qurtarmışdıq, başqa bir dövrə keçmişdik. Başqa bir dövlətin isə imperiya niyyətləri var, bu niyyətləri köhnə agentura sistemi vasitəsilə gerçəkləşdirmək istəyə bilərdi. Ola bilər ki, KQB-yə işləyənlərin siyahısı Əbülfəz Elçibəyin qabağında olub, baxıb ki, sağı, solu, hamısı agentdir, ona görə o qanunu qəbul olunmasını istəməyib.

– Yəqin, Elçibəy ona görə deyib ki, belə bir qanun qəbul olunsa, qardaş qırğını düşər...

–Elçibəyin belə bir söz dediyini eşitməmişəm. Amma prezident deyirsə ki, o adamların adını açıqlasam, qardaş qırığını düşər, demək ki, qarşısında bir siyahı varmış.

– İqbal bəy, maraqlıdır, 20 Yanvar hadisəsi baş verməsəydi, digər 14 Sovet respublikası kimi Azərbaycan müstəqil olmayacaqdımı?

– Məsələn, bir insan deyir ki, filan hadisə mənim həyatımda dönüş nöqtəsi oldu. Təbii, o hadisə baş verməsəydi də insan yaşayacaqdı, istəklərinə nail olacaqdı və s. Bu mənada 20 Yanvar da bizim tariximizin bir prosesidir. Və Azərbaycan xalqının müstəqillik əldə etməsi prosesində yaşadığımız ciddi bir hadisədir. İndi biz o hadisəni necə qiymətləndirməliyik? Deyək ki, müstəqilliyimiz yolunda canlarından keçməyiblər, bəs nə yolunda qurban gediblər? Biz 20 Yanvarı bir qəhrəmanlıq salnaməsi kimi təqdim etməyi bacarmalıyıq. Fakt budur ki, bu hadisə olub, ya vəlvələdən, ya zəlzələdən, kimin səhvindən, kimin düzündən, bilməyərəkdən, bilərəkdən - fərqi yoxdur. Bu hadisə olmasaydı, nələr baş verəcəkdi, axı, biz bunu bilmirik ki, söhbətimizi də o istiqamətdə quraq.

Ümumiyyətlə, mən geriyə baxmağın tərəfdarı deyiləm və həmişə də yarızarafat bir fəlsəfəyə söykənmişəm: geridə bizi nələrsə gözləmiş olsaydı, yəqin ki, yaradan cənabi Allah gözümüzün birini qabağa, birini arxaya qoyardı. Deyərdi, biri ilə arxaya baxın, biri ilə qabağa. İki gözümüz də qabağadır, ona görə də ancaq irəliyə baxmaq lazımdır. Onsuz da keçmişi tarixçilər əlləşdirəcək. Biz irəlini görə bilmədiyimizə görə keçmişdə ilişib qalmışıq. O qədər məğlubiyyətlər, o qədər problemlər yaşamış bir xalqıq ki, içimizdən bircə dənə düz-əməlli qəhrəman çıxarda bilməmişik. Tariximizdə kimi desən, yerlə bir eləmişik.

– Bəzən Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Elçibəy haqqında deyirlər ki, onların ikisi də son anda Azərbaycanı qoyub getdilər, biri Türkiyəyə, o birisi Kələkiyə. Təbii, bu iki şəxsiyyətimizə böyük xalq məhəbbəti var, amma onları tənqid edənlər də yox deyil. Niyə beləyik? Ruslar Pyotru, fransızlar da Napaleonu müzakirə edirmi?

– Əgər bugünki bəzi problemlərimiz olmasaydı, Elçibəyin Kələkiyə gedişinin ən müdrik addım olduğunu qəbul eləyərdik. Əbülfəz Elçibəyin də, Məmməd Əmin Rəsulzadənin də taleyi budur. Problemlər həll olunmuş olsaydı, hamımız Rəsulzadəni də, Elçibəyi də ovcumuzun içində saxlayardıq. Məhz problem çoxdur deyə, adamlar deyir ki, gərək Elçibəy vətəndaş müharibəsi edəydi.

Ruslara fikir verin, heç vaxt Pyotrun, İvan Qroznının, Nikolayın üstünə getmirlər, heç Yekaterinanı da suçlamırlar, hətta Lelinin cəsədini saxlayırlar.

Adicə bir misal deyim, Azərbaycan cəmiyyəti Hüseyn Cavidi başa düşməyib sevir. Soruşsan ki, Cavid “Xəyyam”, “Topal Teymur”, “Peyğəmbər”i niyə yazıb, heç fərqində olmayacaqlar. Eləcə başlayacaqlar tərifləməyə, bilməyəcək ki, Cavid yaradıcılığı niyə bu qədər sistemlidir. Ona görə də Azərbaycan yazıçı və şairlərinin öz əsərlərində yarada biləcəyi bir obraz yoxdur. Bir qrup Rəsulzadəni sevir, başqa bir qrup sevmir. Bir qrup Elçibəyi sevir, başqa bir qrup sevmir və s.

Məsələn, Sabir Rüstəmxanlı Cavad Xan haqqında bir əsər yazdı, film də çəkildi, amma cəmiyyət yemədi. Bəzən deyirlər ki, Qarabağ döyüşlərində şəhid olmuş filan qəhrəmanı cəmiyyət niyə yada salmır? Yaxşı, adam döyüşdü, vuruşdu, şəhid oldu, qazi oldu, elədirmi? Amma bunun əks tərəfi – itirilmiş torpaqlarımız da var axı... İtirilmiş torpaqların fonunda qazilik çox balaca görünür. O torpaqlar itirilməmiş olsaydı, bütün məmləkət o şəhidin də, qazinin də başına dolanardı.

Deyirlər ki, Türkiyədə niyə qazilərə, şəhidlərə bu qədər hörmət var? Niyə də olmasın? Adamlar qaziliyin və şəhidliyin üzərində bir cümhuriyyət qurub. Biz isə qaziliyin və şəhidliyin üzərində torpaqlarımızı işğaldan azad eləyə bilməmişik. Şuşa bizdə olsaydı, bu gün şəhidliyə, qaziliyə tamam başqa cür yanaşılardı.

– Siz də qazisiniz, 1992-ci ildə müharibənin ən qızğın vaxtında döyüşmüsünüz...

– Bu barədə danışmaq istəmirəm. Bayaq da dedim, başqalarından fərqli olaraq, mən özümə sual verirəm: nəyin qazisiyəm? Ola bilər ki, orda bir güllənin qurbanı da mən olardım, şəhid adını qazanardım, amma nəticəmiz nədir? Axı torpaq yenə gedib. Yalnız torpaqlarımız işğaldan azad olunandan sonra 1988-ci ildən bəri vətən uğrunda canından keçənlərimizi əsl şəhid kimi qəbul edəcəyik. Bəli, yalnız qələbədən sonra! Yazıqların ruhu da bu gün didərgindir, çünki onların amalı uğrundan apardığı mübarizədə məğlubiyyət var.

– İqbal bəy, fəxri adlara münasibətiniz necədir?

– Tutaq ki, Akademik Milli Dram Teatrını dövlət saxlayır, Opera və Balet Teatrını də dövlət saxlayır, onların inkişafına dəstək üçün qeyri-hökumət fondlarından vəsaitlər ayırır və s. Dünyanın hər yerində belədir, eyni zamanda bizdə. Amma hansısa sənətkara ad verilməsi ilə sənət inkişaf etmir. İstər Fuad Poladov xalq artisti olsun, istər olmasın, onsuz da ona qarşı ürəklərdə sevgi var. Yaxud, Fəxrəddin Manafov, Zeynəb Xanlarova... Mən Anarı “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi”ni oxuyub sevmişəm. Amma elə xalq yazıçıları var ki, heç onun əsərlərini oxumamışam, oxumaq ehtiyacı da hiss eləmirəm.

Amma “əməkdar artist”, “xalq artisti” ifadələri mənə çatmır. Axı bu adlara layiq görülən adamlar da bizim kimi əməklərini sataraq pul qazanırlar. Binatikənlər arasında nə qədər fəhlə var, nə qədər gözəl əl qabiliyyəti olan bənnalar var. Onda asfaltçəkənlərin, su çəkənlərin, işıq düzəldənlərin də fəxri adları olmalıdır. Axı onlar da əməklərini satırlar...

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


MÜSAHİBƏ

design-img

Vernisaj

Nazarbayevdən İlham Əliyevə təbrik

bitmap-img3

Rakurs

“Kontakt Home”da böyük fırıldaq – Oxuyun ki, aldanmayasınız

bitmap-img3

Seçmələr

Yeni hökümətin fəaliyyəti hiss olunurmu?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru