rezonans

Xəbər xətti

23 İYUN

13:40 2 yaşlı körpə üçüncü mərtəbədən yıxıldı

13:32 Bəzi yerlərdə yağış yağacaq, leysan olacaq, dolu düşəcək

13:05 Yeni gömrük-keçid məntəqəsi inşa olunacaq

12:58 Neymar niyə ağladığını açıqladı

12:50 Sabah Türkiyədə prezident və parlament seçkiləridir

12:44 “Greencard” udan azərbaycanlı reper ABŞ-a köçdü

12:37 Paşinyanın müşaviri: “Sarkisyan Qarabağ üzrə danışıqlarda iştirak edəcək”

12:30 Salah Çeçenistanın fəxri vətəndaşı oldu

12:19 Övladlığa uşaq götürən xarici məşhurlar

12:11 Bakıda sakini evində öldürülüb

12:06 Neft bazarında yeni valyuta - Yuan

11:55 Bakıda yaşayış binasında yanğın başlayıb

11:44 Oğuzda zəlzələ olub - 3 bal gücündə

11:35 Şirvanda 22 yaşlı oğlan itkin düşüb

11:27 Elmlər Akademiyası yaxınlığında yeni Azercell Eksklüziv!

11:20 İlham Əliyev Tayeb Louhunu qəbul edib

11:08 Rusiyada təyyarə qəzaya düşüb

11:02 Bu gün Bakının bir hissəsində su olmayacaq

10:53 Çeçen “vorlar” yığışıb belə qərar verdi: “Şeyx Həmzət” heç kimdir

10:47 Londonda güclü yanğın - Foto

10:36 ATƏT-in daimi nümayəndələr qrupu məlumat yayıb

10:30 Türkiyədə zəlzələ olub - 5 bala yaxın

10:23 “Azərbaycan və Əfqanıstan arasında əlaqələr ən yüksək səviyyədədir”

10:15 DÇ-2018: Daha 3 oyuna hakim təyinatları bəlli oldu

10:10 Neft bahalaşıb

10:05 Hüseyn Abdullayevlə Eldar Mahmudovun əlaqələri təsbit olunub - iddia

10:00 Atəşkəs 87 dəfə pozulub

0:59 Əməliyyatla kişi olan Rüzgarın yarıçılpaq fotosu təəccübləndirdi

0:47 Mbappe Fransanın tarixinə düşdü

0:34 Dəhşətli istilər gəlir: minlərlə insan təhlükədə - Alimlərdən xəbərdarlıq

0:21 Bu yoldan istifadə təhlükəlidir - Video

0:13 “Çelsi” müdafiəçini transfer etməyə çalışır

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 İYUN

23:59 Bəşər Əsəd: “Trampla danışıqlar aparmaq vaxt itkisidir”

23:54 Azərbaycanda daha bir bağçada uşağa qarşı zorakılıq - Fotolar

23:48 Beyləqanda 2 hektar biçilmiş taxıl sahəsi yandı

23:42 BMT Rusiyanı qoşunlarını Dnestryanıdan çıxartmağa çağırıb

23:36 Xəzər necə bölüşdürülür... - Açıqlandı

23:36 ETSN “Azərkosmos”la memorandum imzaladı

23:30 Sumqayıt sakini qapısına gələn “su pulu yığan”ı bıçaqlayıb

23:24 Tatarıstanda yaşayış binasında qaz partlayıb, ölən və xəsarət alanlar var

23:18 Ermənistanın müdafiə naziri Azərbaycanla sərhəddə - Foto

23:12 Bakıda məşhur klinikada inanılmaz hadisə

23:06 Azərbaycanda yenilik: dini kadrları bu institut hazırlayacaq - Foto

23:00 Ukraynada Azərbaycan Ticarət Evi açıldı - Fotolar

22:55 Türkiyəli məşhurların Azərbaycandakı milyonluq biznesləri

22:49 46 yaşlı kişi damdan yıxılaraq ağır xəsarət alıb

22:43 Qüdsi Osmanov haradadır?

22:37 Gün eynəklərindən istifadə edənlərə xəbərdarlıq – Video

22:31 İranda 36 polis əməkdaşının qətlində təqsirləndirilən terrorçu həbs edilib

22:25 Hafiz Hacıyev: “Araşdırsınlar o qız hansı partiyanın üzvüdür....”

22:19 “Proqres” – “Qəbələ” matçının başlama saatı açıqlandı

22:13 Nazir: “Təhsilə qoyulan investisiya ən yaxşı investisiyadır”

22:07 DÇ-2018: Nigeriya millisi islandlara heç bir şans vermədi

22:01 Eldar Baxışın oğlu: “Evimizi satıb, atamın qəbrinin üstünü götürdük”

21:56 “Bu kimi sözləri yalnız İran və Azərbaycan düşmənlərini sevindir” - Səfirlik

21:50 Tramp Avropanı hədələdi

21:44 Maliyyə naziri: “Spirtli içki və tütünə aksizlərin alınması üçün...”

21:38 Məhərrəm İncə prezident seçilsə, onları həbs edəcək

21:32 Argentinalı fanatlar oyun zamanı xorvatiyalı azarkeşi döyüblər - Video

21:26 “Azərbaycanın ölkəyə investisiyaları 20 mlrd. dolları keçəcək”

21:20 Bakıda avtomatika sahəsində beynəlxalq konfrans keçiriləcək

21:14 Mehmet Şimşək: “Türkiyədə fövqəladə vəziyyət ləğv ediləcək”

21:08 AİB İdarə Heyəti Şurasının üzvləri prezidentin qəbulunda - Foto

21:02 MDB-nin ən kasıb ölkələrinin adları açıqlandı

20:57 Sabiq nazirin qohumuna bəraət istənildi

20:51 Tramp Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları daha bir il müddətinə uzadıb

20:45 32 yaşlı Goranboy sakini intihar edib

20:39 Bu il Türkiyəyə nə qədər azərbaycanlı turist gedib?

20:33 Həbsdə olan şəxsə heroin ötürülməsinin qarşısı alınıb

20:27 Səməd Seyidov AŞPA-nın yay sessiyasında iştirak edəcək

20:21 Almanların 40 faizdən çoxu Merkelin kansler postundan getməsini istəyir

20:15 Şirvan sakini qətlə yetirildi

20:09 Əli Həsənov: “Azərbaycanda azad media formalaşıb”

20:03 Çavuşoğlu PKK terrorçularının gizləndiyi yeri açıqladı

19:58 Azərbaycan Premyer Liqasında növbəti mövsümün başlama vaxtı açıqlandı

19:52 Ağdamda kollec direktoru qəzaya düşdü

19:46 Bakıda yol polisləri sürücünü döyüb? - Rəsmi açıqlama+ Video

19:40 Kosta-Rika da mundialla qrupda vidalaşdı

19:34 Xəzəryanı ölkələr sualtı boru kəmərləri çəkə biləcək

19:28 Narkotacirlərin qənimi olan qəhrəman köpəklər... - Kinoloji Mərkəzdən Fotolar

19:22 Azərbaycanda tülküyə işgəncə verən şəxs cərimələndi

19:16 İsmayıllıda uçan körpü qismən bərpa olundu - Video

19:10 Azərbaycan və Ermənistanın XİN başçıları görüş barədə razılığa gəlib

19:04 Yeni büdcə qaydaları müəyyənləşdirilir

18:59 Rus futbolçular dopinqdən istifadə edirlər? - FİFA-ya müraciət

18:53 Prezident 9 milyon pul ayırdı

18:47 Yeltsinin kürəkəni Putinin müşaviri oldu

18:41 Azərbaycanda ailələr niyə dağılır? - Komitə səbəbləri açıqladı

18:35 Baş nazir pambıqçılıqla bağlı xüsusi müşavirə keçirdi

18:29 Ermənistan və Azərbaycan XİN başçıları görüşdü - Foto

18:23 Rusiya Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiya layihəsini təsdiqlədi

18:17 OPEC-in qərarı nefti kəskin bahalaşdırıb

18:11 Əbülfəz Elçibəyin 80 illik yubileyi ilə bağlı tədbir keçirilib - Fotolar

18:05 Ərdoğan: “Seçkilərdən sonra bir sıra nazirliklər birləşdiriləcək”

18:00 “Təcili Almaniyaya həkimə getməliyəm” - Hacı Nuran

17:55 İranı sərhəddən tam uzaqlaşdırmaq mümkün olacaqmı?

17:48 Gürcüstan: iqtisadiyyat 5,3%, xarici ticarət 24,5% artıb

17:43 Səudiyyə Ərəbistanı suriyalıları Həcc ziyarətinə buraxmır

17:38 Neftçalada 62 ədəd çətənə kolu aşkarlanıb

17:33 Bakıda 53 yaşlı kişi “Net” kimyəvi məhlulunu içərək intihar edib

17:28 Liseylərin V və VII siniflərinə qəbulla bağlı müsabiqə keçirilib

17:23 Azərbaycan Aİ ilə yeni tərəfdaşlıq sazişi hazırlayır

17:16 “Boşananda 30 min dollarlıq içki içdim”

17:10 Göyçay çayı üzərindəki körpü bərpa edilərək istifadəyə verilib

17:05 Putin Çeçenistanın sabiq hökumət başçısını özünə müşavir təyin edib

17:01 “Məişət zorakılığını törədən şəxslərin 95,7 faizi kişilərdir”

16:56 Əcnəbilərə tətbiq edilən qadağalardan biri ləğv olunur

16:50 Rusiya azərbaycanlıları Diaspora komitəsinin işindən razıdırlarmı?

16:43 Böyük fəlakət: Ümumdünya iqtisadi böhranı doğuracaq üç qara bulud

16:36 Vergi qanunvericiliyini pozanlar 46,6 mln. manat cərimələnib

16:30 Kənd Təsərrüfatı naziri Şəkidə vətəndaşlarla görüşüb

16:23 Bu universitetlər qəbul imtahanlarında ən yüksək nəticə göstərib - Siyahı

16:16 2019-cu ildə avtomobil açarları da rəqəmsal olacaq

16:11 Səfirin oğlu həbs edildi

16:06 Sumqayıt məktəbliləri “Bakcell”in “Təhlükəsiz İnternet” xidməti ilə tanış olublar

16:02 Mehmet Şimşək: “Türkiyədə fövqəladə vəziyyət ləğv ediləcək”

15:56 Yeni şəxsiyyət vəsiqələrinin veriləcəyi vaxt dəyişdirildi

15:51 “Elçibəy - 80” müsabiqəsinin qalibləri bəlli oldu

15:46 Namus anlayışının gətirdiyi fəlakət



ƏDƏBİYYAT

...

İlham pərisi də ehtiraslı olarmış – Heminqueyin essesi

Tarix 03.06.18, 15:55

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Kulis.az Ernest Heminqueyin “Yazıçı işi” essesini təqdim edir


Mənə elə gəlir ki, lap birinci romanımı qələmə alandan dərhal sonra bundan sonrakı taleyimin necə olacağını anlamağa başlamışdım. Heç vaxt, hətta bir dəqiqə belə yeni eranın pioneri olduğuma şübhəm qalmamışdı. Başa düşürdüm ki, atacağım hər bir addımım bundan belə böyük maraqla izləniləcək. Ona görə də özümün bütün əməllərim, düşüncələrim barədə övladlarıma, nəvə-nəticələrimə doğru-düzgün hesabat verməyi qərara aldım.
 
Mənim axtardığım şeylər hadisələrin üst qatında yerləşməyən və zaman dolandıqca keçiləsi mümkün olmayanlardır. Amma mənim məqsədim, məramım insan həyatını, insan taleyini şişirtmədən, necə varsa, o cür də göstərməkdən ibarətdir. Özümü böyük mütəfəkkirlərə bənzətməməklə, bəşəriyyətə sensasiyalı hər hansı bir məlumat çatdırmaq fikrindən daim uzaq olmuşam. Bununla belə, mən həyatı son dərəcə yaxşı tanıyır və min cür müxtəlif nöqtələrdən onu göstərirəm.
 
Heç vaxt qəhrəmanlarımı özüm seçməmişəm, əksinə qəhrəmanlarım özləri məni seçiblər. Bir çox sələflərim kimi mövcud vəziyyəti, ətraf mühiti özünə tabe etməyi bacaran güclü insanlarla fəxr etmişəm. Bu mövzu o dərəcədə məni cəzb edib ki, özümü başqa nəyəsə həsr etməyi bacara bilmirəm. İlham pərisi də sevgi, məhəbbət kimi ehtiraslı olarmış.
 
Romanlarımın mövzusu ürəyimin dərinliklərindən və şəxsi təcrübəmdən götürülmüşdür. Bununla belə, onları asan və etinasız çap etdirməkdən məmnun olmuram. Mənim yazıçılıq vərdişim çox sadədir: uzun müddət ətraflı düşünüb götür-qoy etmək, qısa müddətə yazmaq.
 
Əsərlərimin çoxunu beynimdə formalaşdırıram. Fikirlərim qaydasına düşməyincə heç vaxt yazmağa başlamıram. Yazarkən tez-tez ucadan dialoqlardan parçalar səsləndirirəm: axı, qulaqlar yaxşı senzordur. Mən hər kəsin anlayacağına ta ki, əmin olmamış cümləni heç vaxt kağıza etibar etmirəm. 
 
Bununla belə, bəzən fikirləşirəm ki, mənim hekayətim açıq söyləməkdən daha çox eyham vurur. Əsərlərimi mütaliə edərkən oxucu çox vaxt öz təxəyyülünün köməyinə müraciət etməli olur, əks təqdirdə o, fikrin məna incəliklərini əldən qaçırmış olacaq.
 
Əsərlərimi yorulmadan ixtisarlar etmək və yenidən işləməklə böyük zəhmət bahasına qələmə alıram. Onların hər birinin qazandığı uğur, müvəffəqiyyət mənə çox əzizdir. İntəhasız qayğı ilə əsərlərimi, ta ki, onlar brillianta çevrilməyənə qədər, yonub təraş edir, cilalayıram. Əksər müəlliflər əsərlərinin daha böyük həcmdə olmalarına üstünlük verdikləri halda, mən özümkülərimi bambalaca cəvahirətə çevirirəm.
 
Mən qeyri-adi zəkaya, istedada malikəm: əsərlərimi işlədiyim zaman özümün tənqidi bacarıqlarımı onların üzərində tətbiq etməyə üstünlük verirəm.                                                                                                        
 
Əgər bilirsən ki, yazdıqların sənə sevinc, xoş əhval-ruhiyyə bəxş edəcəksə, onda oturub yazmağa dəyər. Yazanda özümü xoşbəxt sayıram, amma yazdıqlarımdan heç də həmişə razı qala bilmirəm.
 
İnanmıram ki, nə vaxtsa kitablarım abidəmə çevrilə bilsinlər – mən vicdanla özümü doğru-düzgün dəyərləndirməyə cəhd göstərirəm. Deyim ki, yazıçı olmağıma istedaddan daha çox inadkarlığım səbəb olmuşdur – mən ədəbiyyatda yalnız özünə minnətdar olan ən parlaq insan nümunəsiyəm. Amma bununla belə, layiq görüldüyüm ağlagəlməz müvəffəqiyyət və şöhrətə özümü heç vaxt layiq bilməmişəm.
 
Mənim heç bir kitabımı oxumayan çoxlu coşqun pərəstişkarlarım olmuşdur. Lakin ictimai rəy əməyimi yüksək dəyərləndirməyə, eyni zamanda bunun əhəmiyyətini lazımi qədər qiymətləndirməməyə həmişə meyl göstərmişdir. 
 
Kitablar əbədiliyə məxsusdur. Onlar insan əməyinin ən davamlı və  möhkəm məhsullarıdır. Məbədlər xarabalığa çevrilir, rəsmlər və heykəllər məhv olur, amma kitablarsa yaşamaqda, nəsildən – nəslə ötürülməkdə davam edir. Zaman kitab üzərində hökmranlıq etməyə qadir deyil. Kitablar çox əsrlər bundan öncə olduğu kimi, bu gün də təzədir. Onlar öz müəlliflərinin təfəkküründə, şüurunda əmələ gəliblər. O zamanlar deyilmiş və düşünülmüş fikirlər hətta bu gün də çap vərəqləri üzərindən bizə özünün ədəbiyyatda olan əvvəlki güclü təsirini göstərməkdə davam edir. İllər yalnız pisləri alaq otu kimi kökündən çıxarıb atır. Çünki sözün həqiqi mənasında layiq olan əsərlər  ədəbiyyatda uzun müddət yaşamağa qadirdir.
 
Müasir romançıda səbir və təmkinlə işləmək xüsusiyyətləri olmaqla yanaşı, müstəsna uydurma və uyğunlaşdırma qabiliyyəti də çox vacibdir. Fikrən eyni zamanda həm keçmişə, həm də müasir dövrə baş vurmaq, təsvir etdiyi hadisələrin dərinliklərinə varmaqdan ötrü yazıçı həm də təxəyyül sahibi olmalıdır. İnsanlar və hadisələr barəsində doğru-düzgün mühakimə yürütməkdə, səbəb və məqsədləri üzə çıxarmaqda isə tənqidi intuisiya ona kömək edir. İnsan davranışlarının motivlərini dəqiq və aydın təsəvvür etdiyi təqdirdə yazıçı həqiqətən də yaxşı əsər yazmağa başlaya bilər.
 
Az roman tapılar ki, onda mübarizə, təqib, zorakılıq, seks, güclü xarakterlər, tank qoşunlarının hücumu kimi inkişaf edən hərəkət, həmçinin öz qəhrəmanlarına və həqiqətə hörmət hissi olsun.
 
Sonrakı dövrlərdə bir çox müəlliflər tərəfindən yazılmış əsərlər isə onlardan əvvəlki ədəbiyyat nümunələrində təsvir olunmuş səhnələrin, xarakterlərin və hadisələrin sadəcə yeni variasiyasına bənzəyir. Bunların bir-birindən fərqi yalnız sonuncularda sənətkarlığın, gücün və atəşin az olmasındadır.
 
Xeyli sayda müasir romanlar heç bir tərbiyəvi əhəmiyyətə malik olmadıqları kimi, həm də heç bir məqsədə xidmət etmirlər. Onları mütaliə edərkən adamda daxilən heyvani hislər oyanır, damarlarda qan donur. Naməlum müəllifin yeni romanını oxuyarkən acılıq hiss etməyəndə, onun xeyirxah, ağıllı kitab olduğunu görəndə özümü xoşbəxt sanıram.
 
Yaxşı kitabın qiyməti və cazibəsi onun sadəliyində, səmimiliyində, həmçinin xarakterlərin və hərəkətin motivlərinin gözlənilməyən çılpaqlığındadır. Belə kitabların dili və ifadə olunan fikirlərin sadəliyi, qeyri-süniliyi onu şüurlu ədəbi zordan azad etmişdir. Amma bilərəkdən özünü çətinliyə salmaqdan daha çox açıq ürəkli sadəliklə yazmaq müşkül məsələdir.
 
Yazıçının üslubu doğrudan-doğruya, həm də məxsusi xüsusiyyətlər kəsb etməklə yanaşı, obrazları zəngin və istiqanlı, sözləri isə sadə və enerjili olmalıdır. Böyük yazıçılar parlaq müxtəsərlik istedadına malikdirlər. Onlar inadkar zəhmətkeşlər, diqqətcil alimlər, gözəl üslubu və mahir qələmi olan adamlardır.
 
Xoşbəxt yazıçılar çox məharətlə, demək olar ki, heç nədən bəhs etməyən maraqlı, cəlbedici hekayələr yaza bilərlər. Müasir yazıçıların ən böyük ədəbi günahları zahiri bəzəyə çox əhəmiyyət vermələri və xarici parlaqlığa məhəbbətləridir. Şəxsən mən kitablarını professional ustalıqla yazan ədəbiyyatçılara ehtiyatla yanaşıram.
 
Hazırda çapdan çıxan kitabların əksəriyyəti inkişaf etməmiş və bədii cəhətdən zəif olan əsərlərdən ibarətdir. Müəlliflərin çoxu tez və başdansovdu yazır, mətnlərdə çox nadir hallarda düzəlişlər edirlər. Nəticədə isə belə yazıçılar yetərincə üslub xətaları buraxırlar. Qəhrəmanların dialoqları qeyri-təbii səslənməklə bərabər, ifadə edilən sözlər yanlış, dil isə qüsurlu olur. Əksər kitablar süjetin və hərəkətin tamlığından, bütövlüyündən məhrumdur. Çox hallarda təhkiyə o dərəcədə uzadılır ki, adam bu cəfəngiyatdan, boşboğazlıqdan lap usanır. Belə təsəvvür yaranır ki, yazıçı romanın sonrakı fəsillərində nədən bəhs edəcəyini heç özü də bilmir. Bəzən onlar hər hansı bir səbəb və məqsəd kəsb etməyən, tamamilə anlaşılmaz və lazımsız səhnələr qurur, kitabın sonunda isə yeni iştirakçılara meydan verirlər. Belə müəlliflərin personajları iyrəncəsinə təsvir edilmiş yırtıcıya, ya da mələyə bənzəyir.
 
Bu tip qəhrəmanlarda həyat əlamətləri yox dərəcəsindədir,  əməlləri pis əsaslandırılmışdır. Onlar hansısa varlığın qeyri-müəyyən, fantastik probleminin həllindən ötrü sadəcə simvol rolunu oynayırlar. Qışqır-bağır salan və həqiqətə uyğun olmayan süjetləri də bura əlavə etmək yerinə düşərdi. Belə kitabların real və canlı həyatla demək olar ki, heç bir bağlılığı yoxdur.
 

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Hafiz Hacıyev: “Araşdırsınlar o qız hansı partiyanın üzvüdür....”

bitmap-img3

Rakurs

Vergilər Nazirliyi Yanında Lokal Gəlirlər Departamentində nə baş verir?

bitmap-img3

Seçmələr

Pambıq tarlalarında insanları zəhərləyən iki inhisarçı

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru