Xəbər xətti

28 MAY

0:33 100 yaşlı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

27 MAY

22:00 Fransanın xarici işlər naziri Şəhidlər xiyabanında - Fotolar

21:55 Bu küçədə dayanacaqlar var, ancaq avtobus yoxdur - Fotolar

21:50 Qarabağda avqustda müharibə başlaya bilər

21:46 Hindistanda “Nipax” virusundan ölənlərin sayı 14 nəfərə çatıb

21:41 Azərbaycanda böyük nar emalı kompleksi tikiləcək

21:37 ABŞ-ın nümayəndə heyəti sammitə hazırlıq üçün KXDR-ə gedib

21:32 Ordumuzun 100 illiyi ilə bağlı fantastik pullar hazırlandı - Foto

21:27 Rəsmi Pekin ABŞ-ı suverenliyini pozmaqda günahlandırıb

21:21 Rusiya iqtisadiyyatı niyə böhrandan çıxa bilmir?

21:15 Azərbaycanla sərhəddə zabit Akopyanın meyiti tapıldı

21:09 Türkiyə Rusiyadan “Su-57” qırıcı təyyarələri də ala bilər

21:02 Sabah Tehranda Xəzərlə bağlı sammit keçiriləcək

20:55 Əməkdar artist ikinci dəfə əməliyyat olunacaq

20:51 Qurban Məmmədovun mühacirətə getdiyi təsdiqləndi

20:48 Almaniya ordusu acınacaqlı durumdadır

20:43 Gəncə-Peterburq və Peterburq-Bakı aviareysləri gecikir

20:41 Qurban Qurbanov: “Qırğızıstan yığmasını çox ciddiyə alıram”

20:34 “Rüstəm İbrahimbəyova qarşı ciddi tədbirlər görülsün” - Deputat

20:27 Bakıda ağır qəza: yaralılar var

20:20 Emin “Xalq artisti” adını almasını belə qeyd etdi - Video

20:13 “Həqiqi addımlar atmağın vaxtı çatıb” - Polad Bülbüloğlu

20:06 Bakıda qız üstündə qanlı dava

19:59 Azay Quliyevin Britaniyanın portalında AXC haqqında məqaləsi dərc edilib

19:52 “Qızım olduğu üçün demirəm, Aygün çox istedadlıdır”

19:46 Netanhayu İranı hədələdi: Qarşısını alacağıq

19:42 Bank rəhbəri məşuqəsi Nailə Əsgərzadəyə milyard bağışladı

19:39 Messi mövsümün bombardiri oldu

19:32 “Türkiyə düşmənlərin ürəyinə qorxu saldı” - Ərdoğan

19:24 Azərbaycanın ən gülməli oğrusu azadlıqda - Video

19:16 İlk dəfə bir şəhərin iki komandası qarşılaşacaq - UEFA Superkubokunda

19:08 Çində 6 minə yaxın məmur cəzalandırıldı

19:00 Fransa XİN rəhbəri: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli...”

18:53 Ronaldu “Real”dan getmək istəyir?

18:47 PKK-ya qarşı əməliyyat: 2 terrorçu məhv edildi

18:42 Şamaxıda yük maşını aşdı - Xəsarət alan var

18:36 İldırım Londonda aeroportun yanacaqdoldurma sistemini zədələdi

18:30 4 ayda Azərbaycanda 130 avtomobil istehsal olunub

18:23 Çində benzinin qiyməti 7-ci dəfə bahalaşdı

18:15 Hasarlar arxasında həbs edilmiş Xəzər: Əhali çimərlikdən məhrum edilib

18:07 Azərbaycan və Fransa arasında bir sıra sahələr üzrə komissiya yaradılacaq

17:59 Fəxri ad alan Könül Kərimova ağladı

17:52 Arsen Venqer İniestanın baş məşqçisi ola bilər

17:45 Türkiyə PKK-ya tarixi zərbə vurdu - Terrorçu təşkilat dağılır

17:42 Hacıbala Abutalıbov BŞİH-dən ayrıla bilmir - Hər gün işə gedir + Foto

17:40 Azərbaycan Ordusunun Naxçıvan istiqamətində hücumu

17:38 “Bu, Gürcüstanın iradəsindən asılı deyil” - Oleq Morozov

17:31 Xalq artisti adı alan Murad Dadaşov: “İnanılmaz qürur hissi keçirirəm”

17:24 Jan-İv Lö Drian: “Fransa ADR-in dövründən Azərbaycanın yanında olub”

17:17 Azərbaycanda 16 yaşlı qızın dəhşətli sonu

17:10 Faiq Ağayev Flora Kərimova haqda: “Ondan uzağam”

17:02 İntihar edən azərbaycanlı tələbə haqda yeni açıqlama

16:55 Fransa prezidenti Azərbaycana gələcək

16:49 Lift işləmədi, xəstəni 16-cı mərtəbədən həyətə FHN-çilər düşürdü

16:42 XİN rəhbərləri Bakıda Qarabağı müzakirə edib

16:35 Emin Ağalarov və Murad Dadaşova “Xalq artisti” fəxri adı verilib

16:28 İsrail aviasiyası fələstinlilərin Qəzza zolağındakı mövqelərinə zərbələr endirib

16:20 Cerrard: “Salahın yoxluğu futbolçulara psixoloji təsir göstərdi”

16:12 XİN-dən Paşinyanın oğlunun Qarabağda hərbi qulluq keçməsi xəbərinə münasibət

16:05 Misirdə “YouTube” videoservisi 1 aylıq bloklanıb

15:58 “Şuşam mənim”

15:50 Səudiyyə Almaniya ilə əlaqələri dondurdu

15:39 Qurban Məmmədovun siyasi mühacirətə getdiyi təsdiqləndi

15:30 28 May günü Azərbaycanda gözlənilən hava şəraiti açıqlandı

15:23 “Necə qışqırdımsa, təzyiqim qalxdı” - Xalq artisti

15:16 Rəsmi Parisdən Qarabağla bağlı bəyanat

15:10 UEFA Superkuboku: İlk dəfə bir şəhərin iki komandası üz-üzə gələcək

15:02 Minlərlə insan baş nazirin istefası tələbi ilə etiraz aksiyası keçirib - Albaniyada

14:55 Fransa-Azərbaycan Komissiyası yaradılacaq

14:49 Türkiyəli məşhur aktyor öldü

14:44 “Bakcell” abunəçilərinə müraciət edib

14:35 Fransa prezidenti Azərbaycana gələcək

13:57 Azərbaycan və Fransanın xarici işlər naziri arasında təkbətək görüş keçirilir

13:50 Suriyada 4 Rusiya 4 hərbçisi öldü

13:44 Çində 6 minə yaxın məmur cəzalandırıldı

13:38 Mədəniyyət xadimlərinə fəxri adlar verilib

13:30 Beyləqan və Şəmkirdə yanğın olub

13:23 İsmayıllıda təbii fəlakət - 60 kənd işıqsız, 7 kənd qazsız qalıb

13:16 Təhsil naziri: “Bu universitet təhsil sistemində katalizator rolunu oynayır”

13:11 Qətər bu ölkələrə qarşı hərəkətə keçdi

13:06 ABŞ-ın 3 ştatında fövqəladə vəziyyət elan edilib - Fırtına ilə əlaqədar

13:00 “Edisə nifrət etdim” – Gülşen

12:52 “Aprel müharibəsi Serj Sərkisyanı gözdən saldı…”

12:45 Milli Məclis sədrinin Gürcüstana səfəri başa çatıb

12:40 Azərbaycan prezidenti iyulda Fransaya səfər edəcək

12:33 Almaniya ordusunun acınacaqlı durumda olduğu açıqlandı

12:27 Fransanın Avropa və xarici işlər naziri İlham Əliyevlə danışıqlarda

12:21 Lovren: “Salah paltardəyişmə otağında da ağlayırdı”

12:15 “Deyirlər ki, müğənnilərin hesabına özümü reklam edirəm”

12:10 Koreya liderlərinin yeni görüş tarixi elan olundu - 1 iyun

12:04 Bakıda nəqliyyatın hərəkət sürəti azaldılıb - Hava şəraiti ilə əlaqədar

11:57 Ronaldu ən yaxşı bombardir seçilib

11:44 İlham Əliyev Fransanın Avropa və xarici işlər nazirini qəbul edib

11:36 Fransanın xarici işlər naziri Bakıya gəlib - Yenilənib

11:30 Gürcüstan 2021-ci ildə NATO-ya daxil olacaq

11:23 Xəstəxanada yalnız 2 gün qala bildi

11:18 Tramp fikrini dəyişdi: “Görüş yeri və vaxtı dəyişməz qalır”

11:13 İranda zəlzələ olub- 4,1 bal gücündə

11:05 XİN Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi ilə bağlı bəyanat yaydı

11:00 İsrail aviasiyası HƏMAS-ın mövqelərinə zərbələr endirdi

10:55 Azad Rəhimovun qudası Binəqədiyə icra başçısı gətirilə bilər

10:48 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə aparan tarixi hadisələrin xronologiyası

10:43 Paşinyan oğlunu Qarabağa - ön cəbhəyə yolladı

10:37 Ekspert: “MİDA-ın təcrübəsi və bazarda tənzimləyici orqan kimi funksiyası zəifdir”

10:31 “SOCAR Ukraynada biznesin inkişafını nəzərdən keçirəcək”

10:26 Kolumbiyada prezident seçkiləri keçirilir

10:21 Kürdə biogen maddələrin miqdarı normadan artıq çıxdı

10:15 Prezident: “Təhsil əsas hərəkətverici qüvvədir”

10:10 Cənubi Koreya lideri KXDR və ABŞ-ı birbaşa dialoqa çağırıb

10:04 Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 86 dəfə pozub

9:48 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

26 MAY

22:00 Paşinyan kütləvi həbslərə başladı

21:54 Məşhur aktrisa albom çıxarır

21:48 DİM imtahan nəticələrini açıqlayıb

21:35 İlham Əliyevin oğlu məzun oldu

21:27 Axtarışda olan 28 nəfər saxlanılıb

21:13 İlham Əliyev ADA Universitetində

21:07 Ramazanın on birinci gününün duası və təqvimi

20:55 Bayılda avtomobil azyaşlı uşağı vuraraq öldürdü

20:49 Əncirin faydaları



ANALİZ

...

Geosiyasi xaosun anatomiyası - II yazı

Tarix 04.12.15, 12:11

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Putinin savaşı əslində ABŞ dollarının gücünə qarşıdır


İndi Putin Suriyada, Ukraynada və bütün beynəlxalq məsələlərdə ABŞ dollarına qarşı özünün nüvə potensialını masaya qoyur və bu doğurdan Rusiyanın nə qədər aciz və fəlakətli durumda olmasının açıq nümunəsidir.

Qüdrətli rubl olmadan Rusiyanın qüdrətli ölkəyə çevrilməsi imkansızdır

22 iyul 1944-cü ildə ABŞ-ın Nyu-Hempşir ştatında, Bretton-Vuds kurortunda Millətlər Liqasının konfransı keçirildi. Demək olar ki, iki dünya müharibəsi nəzərə alınmazsa, bu konfrans 20-ci əsrin əsas hadisələrindən biri, bəlkə də birincisi oldu. Çünki həmin konfrans dünya maliyyə sistemini tamamilə dəyişdi və dünyanın bütün valyutalarını ABŞ dollarına, dolları isə qızıla bağladı. Yəni faktiki olaraq  Bretton-Vuds sistemi 35 dolları 1 unsiya qızıla bərabərləşdirildi, eyni zamanda bütün ölkələrin milli valyutalarının kursunu dollarla nisbətdə dəyərləndirdi. Bu isə ABŞ-ın bütün dünya üzərində maliyyə hegemoniyasının yaranmasına yol açdı. Konfransda həmçinin Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı, Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı kimi qlobal maliyyə qurumları yaradıldı.

Qeyd edək ki, SSRİ 1944-cü ildə Bretton-Vuds konfransının yekun sənədlərini imzalasa da, sonradan həmin sənədləri ratifikasiya etmədi. Buna baxmayaraq dollar dünyanın əsas valyutası oldu və SSRİ rəhbərliyi də bu reallığa qarşı heç bir addım atmadılar.

1971-ci ildə Fransa başda olmaqla Avropa ölkələrinin etirazları nəticəsində, həmçinin dolların qızıla bağlı olmasına görə ABŞ-ın qızıl ehtiyatının sürətlə tükənməsi nəticəsində yaranan böhran sonrası, Bretton-Vuds sistemi ləğv olundu. Buna baxmayaraq  artıq ABŞ bir dünya maliyyə imperiyasına çevrilmişdi və ABŞ dolları bütün dünyaya hakim kəsilmişdi. Yəni faktiki olaraq İkinci Dünya savaşından sonra dağılan Avropanı yenidənquran ABŞ paralel olaraq dünyada iqtisadiyyatının əsas ekvivalentinə çevrilən bir valyutanın sahibi olaraq dünyanın maliyyə «boss»una çevrilə bilmişdi.

1971-ci ildə bütün ölkələrin valyutaları sərbəst buraxılırkən və dollardan asılılğı ortadan qalxarkən ABŞ doğurdan bir maliyyə imperiyası olduğunu bir daha isbatladı. Çünki Vaşinqton bir daha öz valyutasını dünya valyutası olaraq təsdiqləyə bildi. Vaşinqton bunu OPEK vasitəsi ilə həyata keçirdi. 

1973-cü ilin oktyabrında OPEK neft satışını dollar üzərindən həyata keçirmək haqqında qərar qəbul etdi. Yəni faktiki olaraq ABŞ dolların qızıla bağlılığından imtina edərək öz pul vahidini daha dəyərli olan bir xammala, dünyanın əsas enerji mənbəyinə bağladı. Və nəticədə dolların dünya maliyyə sistemi üzərində və dünya bazarında hakimiyyəti daha da böyüdü. 

Son 100 ilin geosiyasi hesabları birbaşa iqtisadi və maliyyə resurslarına bağlı olduğuna görə əslində dünyaya hakim olan valyutaya sahib olan ölkə bir mənalı olaraq dünyanı yönəldən ölkədir. Bu anlamda liderlik və bütün cilovlar ABŞ-da toplanmış durumdadır. ABŞ dollarını bu düzəndə Avropa Birliyinin avrosu və Britaniyanın funtsterlinqi təqib edərkən, yapon yeni də onların təqibindədir. Nəhayət Çinin pul vahidi yuan yalnız 2016-cı ilin sonlarında dünya valyutası ünvanına sahiblənmək iddiasındadır.

Bəs dünyanın ikinci fövqəldövləti olduğunu iddia edən rus rublunun qüdrəti hansı səviyyədədir. Açıq demək lazımsa, dollar və avro ilə müqayisədə sıfırın altında. Çin yuanının isə 70 faiz gerisində. Açığı bu gün heç bir ağılı üstündə olan bir adam öz valyuta ehtiyatlarını rus rublunda saxlamaq istəməz. Rus rublunun Rusiyadan kənar nüfuzu və təsir imkanları isə sıfırın altındadır. Yəni bu gün kimsə rus rublunun dünya maliyyə sistemində hansısa nüfuza sahib olduğunu iddia edə bilməz. 

Lakin bu da bir faktdır ki, dünya bazarında ekvialent dəyəri olmayan bir valyutaya sahib olmayan ölkə supergüc olaraq çıxış edə bilməz. Elə buna görə də qüdrətli və bütün dünyada sayılan valyutaya sahib olmadan Rusiya qüdrətli ölkə ola bilməz. Çünki hər bir ölkənin qüdrəti həmin ölkənin iqtisadi qüdrətinə ekvivalentdir və bu məsələdə Rusiyanın vəziyyəti doğurdan bərbad dərəcədə ağlamalıdır. 

«Putinin planı isə çox sadə idi. Neftin və qazın qiymətinin dollara olan bağlılığını ortadan qaldırmaq... Bunun üçün Qəzzafi və Mübarək qurban verildi. Əsəd isə hələ də dirənir».


2000-ci ilin əvvəlindən, daha doğrusu 1998-ci ildə Boris Yelçinin ətrafında rus neoimperalistləri və Hərbi Sənaye Kompleksinin nümayəndələri güc qazandıqdan sonra Rusiyanın siyasətində kəskin dönüş baş verdi. Məhz bu dönüş Putini Yelçinin varisi olaraq hakimiyyətə daşıdı. Neoimperalistlərin ilk hədəfi Rusyianın SSRİ zamanıdakı qüdrətini bərpa etməkdi. Lakin SSRİ-nin qatarı bir anlamda getdidiyi kimi, Rusiyanın da iqtisadi imkanları heç də super dövlət olmaq üçün yetərli deyildi. Həm də 1998-ci ildə Rusiya dövlət faktiki olaraq defolt elan olunduqdan sonra ABŞ-a və Avropa Birliyinə qarşı iqtisadi cəhətdən boy tutması belə ağlasığmazdı. Ona görə də Kreml 2010-cu ilə qədər demək olar ki, öz xəzinəsini qızılla və dollarla doldurmağa başladı. Bu Rusiysa iqtisadiyyatının tamamilə asılı olduğu neft və qaz satışından əldə olunan gəlirlə həyata keçirilirdi. 

Amma neft və qaz satışından asan yolla böyük gəlirlər əldə etməsinə baxmayaraq, korrupsiya neoimperalistlərin həm əsas zəif yeri, həm də əsas prolbemləri olaraq ortaya çıxdı. Ən əsası neft və qazın doğurdan fantastik qiymətə olduğu zamanlar Putin Rusiya sənaye infrastrukturunu yeniləmədi və ən əsası ölkə texnoloji inkişaf sahəsində ABŞ və onun müttəfiqlərinə nisbətən «daş dövründə» qalmaqda davam etdi. Bu gün rus texnologiyası bir mənalı olaraq ancaq hərbi sahədə nisbətən inkişaf etsə də, Qərbdə və Sakit Okean hövzəsi ölkələrində bu texnoloji inkişaf bütün sahələri əhatə etməkdədir. Bu da Qərb iqtisadiyyatının və qərbin nəzarəti altında olan Sakit Okean hövzəsi ölkələrinin hərtərəfli inkişafını təmin edir. Lakin Rusiyada hərbi sahədə əldə olunan azacıq inkişaf dövlət xəzinəsi üçün heç də ucuz başa gəlmir və karbohidrogen xammalının satışı xaricində digər sahələrdə olan geriləmə Rusiya iqtisadiyyatının gələcəyini bir superdövlət olaraq doğurdan heçə endirir.

Kremlin dollara qarşı «geopolitik  inqilab» planı «Ərəb baharı»nı tətiklədi

2008-ci ildə Gürcüstan böhranından sonra Putin bu gün dünyada geosiyasi xaosa yol açan bir avantüraya baş vurdu. Bu avantüra Yaxın və Orta Şərqdə «Ərəb baharı»nı tətiklədiyi kimi, neftin qiymətinin də aşağı salınmasına səbəb olu. Yəni faktiki olaraq Kremlin dollara qarşı açdığı böyük savaş bumeranqa dönərək əsas zərbəni elə Rusiyaya vurdu. Və bir də inqilab çəmbərinə düşən Yaxın Şərq ölkələrinə.

2010-cu ilə qədər demək olar ki, Avropanı rus qazından asılı vəziyyətə gətirən Putin dolların beynəlxalq gücünü sarsıtmaq üçün addımlar atdı. Putinin planı OPEK-in neft-qaz bazarındakı qiymət monopoliyasını ortadan qaldırmaq və Rusiyanın bu bazarda söz sahibi olmasını təmin etməkdi. Plan isə çox sadə idi. Neftin və qazın qiymətinin dollara olan bağlılığını ortadan qaldırmaq. 

Bunun üçün Putin bir sıra ərəb ölkələri ilə gizli danışıqlar apardı. Putin Liviya başda olmaqla Misir, Suriya, İraq, Sudan kimi dövlətlərə ərəb dövlətlərinin vahid valyutasını yaratmağı və nefti «dinar» adlanacaq bu vahid valyuta ilə satmağı təklif etdi. Putinin diplomatları ikinci mərhələdə Səudiyyə Ərəbistanı, Küveyt, Qatar, İran, Venesula kimi OPEK-in aparcı üzvlərin də bu layihəyə qoşulacaqlarını irəli sürürdülər. 

«Ukraynada baş verənlər əslində Qərbin Rusiyaya qarşı kəsdiyi cəza idi və bu cəzanının cavabını Putin Krımı ilhaq etmək, həmçinin rus ordusunu Donbasa soxmaqla verdi».


Hər zaman ərəb dünyasında liderlik iddiası ilə yaşayan, ABŞ-ı dünya imperalizminin başı olaraq görən, panərəbizm ideyasının daşıyıcısı olan  Liviya lideri Müəmmər Qəzzafi bu ideyaya ilk baxışdan çox isti yanaşdı. Qəzzafi qədər panərəbizm ideyasına bağlı olan Misir prezidenti Hüsnü Mübarək və Suriya prezidenti Bəşər Əsəd də Kremlin ideyasını bəyəndikdən sonra yeni Ərəb Birliynin təməlini inşa edəcək olan ərəb dövlətlərinin vahid valyutası ideyasının reallaşdırılması üçün addımlar atıldı. «Ərəb baharı» öncəsində demək olar ki, ərəb dövlətlərinin ümumi valyutası olacaq «qızıl dinar»ın Liviya, Misir, Suriya, Tunis və bir sıra digər ölkələrdə dövriyyəyə buraxılması üçün hazırlıqlar aparılırdı və bu hazırlıqlar demək olar ki, son mərhələdə idi. İlkin mərhələdə «qızıl dinar» bir zamanlar SSRİ-nin yardımı ilə sosialist yönlü diktator rejimlərin olduğu və sosialist ideyalara bağlı olduqları qədər də panərəbizm ideyalardan çıxış edən ölkələrdə nəzərdə tutulurdu. 

Putinin yaratdığı bu yeni vəziyyət həm dünyanın geosiyasi vəziyyətini, həm də iqtisadi sistemini kəskin şəkildə dəyişməyə hesablanmışdı və faktiki olaraq ABŞ-ın dünyadakı geosiyasi və iqtisadi dominatlığına qarşı yönəlmişdi. Putinin planı baş tutsaydı, o zaman doğurdan ABŞ-ın dünya iqtisadiyyatındakı dominatlığı ortadan qalxacaq, Rusiyanın hərbi potensialının dəstəyi ilə dünya yenidən iki qütbə ayrılacaqdı. Bu istər Çinin, istərsə də, İranın maraqlarına uyğundu. 

Elə ona görə də Putinin yeni «dünya inqilabı» planı əngəllənməliydi. Bu ABŞ və onun əsas müttəfiqləri olan Avropa Birliyi, Səudiyyə Ərəbistanı, digər monarxiyanın mövcud olduğu ərəb ölkələri üçün ölüm-dirim məsələsi idi. Bu durumda İsrailin bitərəf mövqeyi də diqqətçəkicidir və Putinin planı ortaya çıxdıqdan sonra İsraillə ABŞ arasında soyuq küləklərin əsməsi də maraqlı nüanslardan xəbər verməkdədir. Qeyd edək ki, 2010-cu ildə rus rublu neftin yüksək qiyməti sayəsində kifayət qədər möhkəmlənmişdi və bu da Kremldə belə bir ümid yaradırdı ki, rus rublu «qızıl dinar» dövriyyəyə girdikdən sonra paralel olaraq beynəlxalq valyutuyu çevriləcək. Lakin sən saydığını say…

«Ərəb baharı», iki dəfə ucuzlaşan neft və darmadağın rus rublu

Elə 2010-cu ildə də ABŞ öz müttəfiqləri ilə Putinin planlarını əngəlləmək üçün düyməyə basdı. Və nəticədə 2011-ci ildə «Ərəb baharı» meydana çıxdı. Daha çox islamçı qüvvələrin aparıcı rol aldığı inqilablar nəticəsində Putinin planının qarşısı alındı. (Qeyd edək ki, «Ərəb baharı»nın əsas aparıcı qüvvəsi olan «Müsəlman qardaşları» təşkilatı uzun illər boyu ABŞ-da bəslənib və bu hərəkat elə indi də ordan idarə olunmaqdadır). Daha doğrusu Putinin planı Rusiyanın gələcəyini məhv edəcək bir faktora çevrildi.  Demək olar ki, bütün ərəb ölkələrində 100 il boyunca təşkilatlanan «Müsəlman qardaşları»nın həyata keçirdikləri inqilablar nəticəsində Liviya lideri Müəmmər Qəzzafi küçə sərgərdanı kimi öldürüldü, Misir prezidenti Hüsnü Mübarək devrildi və həbs olundu. Tunis prezidenti ölkədən qaçdı. «Müsəlman qardaşları»nın Misirdə hakimiyyəti tam olaraq götürməsi isə İsrailin strateji maraqlarını tamamilə alt-üst etdiyinə görə sonradan bu ölkədə ABŞ-ın da verdiyi dəstək nəticəsində Məhəmməd Mursi hərbiçilər tərəfindən devrilidi və Yaxın Şərq ənənəsinə uyğun olaraq ordu hakimiyyəti tamamilə ələ keçirdi. Suriyada və Yəməndə vətəndaş müharibəsi başladı. 

«Putinin yeni «dünya inqilabı» planı əngəllənməliydi. Bu ABŞ və onun əsas müttəfiqləri olan Avropa Birliyi, Səudiyyə Ərəbistanı və monarxiyanın mövcud olduğu digər ərəb ölkələri üçün ölüm-dirim məsələsi idi». 


Suriyadakı vəziyyət özü-özlüyündən aydındır. Hazırda bu ölkə beynəlxalq terrorizmin mərkəzi halına gələrək dünya siyasətinin bir nömrəli məsələsinə çevrilməklə yanaşı Qərblə Rusiya arasında əsas geosiyasi problem olaraq görülməkdədir. 

Rusiya təcrid edilib və Putin doğurdan təklənib

Putinin vəziyyəti xilas etmək üçün atdığı addımlar isə faktiki olaraq heç bir bəhrə vermir. Kremlin Çinlə, Hindistanla, Braziyliya, İran və Türkiyə ilə Qərbə qarşı strateji ittifaq yaratmaq imkanları demək olar ki, yoxdur və hesab etmək olar ki, Putin boşu-boşuna bu ittifaqlar üçün əmək verməkdədir. Və deyəsən artıq özüdə bunu anlayraq hətta Çinlə belə ittifaq yaratmaq fikrindən vaz keçməməkdədir. Çünki Çində yaxşı anlayırlar ki, onlar Rusiya ilə ittifaqda olmadan və Rusiyanın savaşını aparmadan yeni geopolitk savaşdan daha böyük qazanclarla çıxacaqlar. 

Türkiyə ilə ittifaqa gəlincə isə Putinin Suriyaya girməsindən və Türkiyənin rus təyarəsini vurmasından sonra hansısa ittifaqdan xəyal belə etmək mümükün deyil. Hələlik Putinin müvəqqəti müttəfiqi Suriya məsələsində maraqları birləşən İrandır. Lakin İranın da uzun müddət Rusiyi ilə əməkdaşlıq etməsi heç də inandırıcı görünmür.

Hindistan və Braziliyaya gəlincə isə, bu şlkələrin maraqları demək olar ki, Rusiyanın maraqları ilə üst-üstə düşmür və bu ölkələri Rusiya ilə münasibətdə geosiyasi maraqlar deyil, ticari əlaqələr daha çox maraqlandırır ki, bu maraq da daha çox hərbi sahəni əhatə edir. Ümumilikdə isə Hindistan və Braziliya ilə ticari əlaqələrə daha çox   sanksiyalar çəmbərində olan Rusiya möhtacdır.

Ona görə də Putin artıq bir neçə aydır ki, israrla Qərbin qapısını döyməkdədir. Lakin Ukrayna və Suriya məsələsində Kreml konstruktiv davranış ortaya qoymadığı müddətdə Qərdin Putiən qarşı mövqyeinin dəyişməsi inandırıcı deyil. Bəzi Qərb liderlərin, xüsusən də, Avropa siyasətçilərinin Rusiyaya önəm verən bəyanatları isə, sadəcə Putini güzəştlərə həvəsləndirmək məqsədi daşıyır.

Qərb Rusiya üçün fəlakətin qapısını açdı və Putin nüvə silahını dollara qarşı qoydu

«Ərəb baharı»ndan sonra Putin dalbadal sarsıdıcı zərbələr almağa başladı. «Qızıl dinar» avantürasının acınacaqlı nəticəsindən sonra Qərb onunla eyni müstəvidə hərəkət etmək istəməyən və mövcud nizamı pozmağa çalışan Kremli cəzalandırmağa qərar verdi. Çünki Rusiya gücünü saxladığı təqdirdə yeni cəhdlər edəcəyi heç kimdə şübhə doğurmurdu və hələ də bu narahatlıq tam olaraq özünü qorumaqdadır. Çünki Putin öz aqressyasını hər gün artırır. 

Ukraynada etiraz aksiyalarının başlaması və bu etirazlar sonucunda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli bu ölkədə, Kremlin marionetkası olaraq bilinən Yanukoviçin devrilməsi ilə nəticələnməsi, əslində Rusiya rəsmilərinin də dəfələrlə dedikləri kimi Qərbin Rusiyaya qarşı kəsdiyi cəza idi. Və bu cəzanının cavabını Putin Krımı ilhaq etmək, həmçinin rus ordusunu Donbasa soxmaqla verdi. 

Lakin Ukraynada baş verənlər Putinə kəsilən cəzanın ancaq kiçik bir hissəsi idi. Ukraynda baş verənlərlə paralel olaraq tamamilə neftdən asılı olan Rusiya iqtisadiyyatını  zəiflətmək və rus rublunu tamamilə puç etmək məqsədi ilə Qərb və iri neft istehsalçıları olan ərəb şeyxləri (Putin icazəsiz olaraq ərəb dünyasına soxularaq onların, ərəblərin ümumi evinin nizamını dağıtmışdı), neftin qiymətini birdən-birə iki dəfə aşağı saldılar. Bu doğurdan Kreml üçün fəlakətin qapısının açılması deməkdi. Çünki Putin heç bir hədəfinə çatmadan hər şeyini itirən birinə çevrilmişdi. Elə Rusiyada onunla birlikdə.

İndi Putin Suriyada, Ukraynada və bütün beynəlxalq məsələlərdə ABŞ dollarına qarşı özünün nüvə potensialını masaya qoyur və bu doğurdan Rusiyanın nə qədər aciz və fəlakətli durumda olmasının açıq nümunəsidir. 

Ardı var…

Azər QARMANLI
pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img
rezonans

Vernisaj

Azərbaycan və Fransa arasında bir sıra sahələr üzrə komissiya yaradılacaq

bitmap-img3

Rakurs

“Kontakt Home”da böyük fırıldaq – Oxuyun ki, aldanmayasınız

bitmap-img3

Seçmələr

ƏƏSMN sistemindəki yeyintilərin kilid ismi: Əjdər Ol - İttiham

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru