Xəbər xətti

22 MAY

19:47 Ulduz futbolçu Kəbəni ziyarət etdi

19:42 ABŞ-da marixuana çəkənlər həbs olunmayacaq

19:38 Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi yaradılacaq

19:33 Ələtdə Azərbaycan-Çin sənaye şəhərciyi salınacaq

19:27 İsrail beynəlxalq məhkəməyə veriləcək

19:23 DİM: Abituriyentlərdən 648 nəfəri imtahanda iştirak etməyib

19:18 Ərdoğan Fələstin liderinə zəng etdi

19:14 İran prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi

19:11 Qətərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu

19:06 Qabonun dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib

19:03 DİM: 28 nəfərin imtahan nəticələri ləğv edilib

18:59 Bakıda əl qumbarası tapılıb

18:55 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:50 Goranboya 2 milyon manat ayrıldı

18:45 Böyük Britaniya Kraliçasından İlham Əliyevə təbrik

18:41 İlham Əliyevdən əmisi ilə bağlı sərəncam

18:37 Neft bahalaşır

18:33 Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının vəliəhdindən İlham Əliyevə təbrik

18:29 ABŞ-Şimali Koreya danışıqları pozula bilər

18:25 Bakıdakı partlayışa görə vəzifəli qardaşlar həb edildi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:21 Çovdarovun səhhəti pisləşdi, danışa bilmədi

18:17 Çavuşoğlu: “İsrail etdiklərinə görə hesab verəcək”

18:12 Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

18:08 ““Şimal axını-2” layihəsi dayandırılmalıdır”

18:04 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi

18:00 Pakistanda şiddətli istilər - 65 ölü

17:56 “Dəniz Səki başqası ilə eşq yaşayırdı” – Keçmiş nişanlısı

17:52 İsrail İrana qarşı F-35 qırıcısını tətbiq etdiyini açıqladı

17:48 Şəhriyar Məmmədyarov Norveçdə superturnirdə iştirak edəcək

17:43 Rəngli sular zob yaradır

17:38 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlanıb

17:33 Putin Venesuela prezidentinə yardım əli uzatdı

17:28 Milli Məclisin sonuncu plenar iclasının gündəliyi müəyyənləşib

17:23 Jirinovskidən ilginc təklif

17:16 Avropaya qaçmış Xalid ibn Fərhan əmilərini çevrilişə niyə təhrik edir?

17:11 “Azərbaycan hekayələri” kitabı Londonda

17:06 Dağıstanda bəzi şəhər və kəndlər su altında qalıb

17:01 MN zabitlərin yol qəzasında ölməsi barədə məlumatlara aydınlıq gətirib

16:56 “Vicdan haqqı” finala hazırlaşır

16:51 “Təhsil haqqında” qanuna dəyişikliklər edilir

16:47 Ciddədə təyyarə sərt eniş etdi - Yaralılar var

16:41 İran-ABŞ qarşıdurması: Regionda daha bir Suriyanın yaranma ehtimalı var?

16:36 DİM I və IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarının nəticələrini açıqlayıb

16:30 ETSN Daşkəsəndə reyd keçirib

16:25 Serbiya Prezidentinin Azərbaycana səfəri başa çatıb

16:20 “Bakcell” karyera sərgisinə qatılıb

16:15 “Azərbaycanda son 5 ildə əllilərin sayı 100 000 nəfər artıb”

16:10 Beyləqanda ağır qəza - hərbi qulluqçu həlak oldu

16:03 “Putinin adamları” İtalyada hökumət formalaşdırır

15:56 “Vergilər Nazirliyi indi adam balası kimi işləyir...” - Cavid Qurbanov

15:51 “Bu sektorun imici o qədər korlanıb ki...”

15:46 Navalnını dəstəkləyən Yekatrinburq meri istefa verdi

15:40 Marinski teatrında kütləvi zəhərlənmə

15:33 “Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşü ilə bağlı heç bir razılaşma yoxdur”

15:28 Azərbaycan-Serbiya işgüzar görüşü keçirildi

15:23 Qoy sertifikasiya olsun, təki bu məsələyə bir son qoyulsun...

15:16 Gürcüstanın Azərbaycana qarşı xəyanəti...

15:11 Qrizmann qərar verməkdə çətinlik çəkir

15:06 “Ermənistanla danışıq aparması Azərbaycanın ən böyük güzəştidir”

15:01 “Mətanət İsgəndərli oxumasa yaxşıdır”

14:55 Fələstin İsraili beynəlxalq məhkəməyə verib

14:50 Azərbaycanda 6 kredit ittifaqının lisenziyası ləğv olunub

14:45 ABŞ Kim-ə bu xəbərdarlığı etdi: “Səni də Qəzzafinin gününə salarıq”

14:40 Paşinyan və Sarkisyan Gürcüstana gedir

14:35 DİM vakant vəzifələrin tutulması üçün ümumi müsahibə elan edib

14:30 Boru xətti tankın lüləsinə çevriləndə...

14:25 Rusiyada əks-sanksiyalar haqqında qanun qəbul edildi

13:58 Traktor aşdı: ağır yaralılar var

13:54 Rusiya və Türkiyə XİN başçıları arasında telefon danışığı olub

13:49 Azərbaycan beynəlxalq ədəbiyyat festivalında – İlk dəfə

13:44 Lənkəranda adı “Qırmızı kitab”a düşən kəpənək aşkar edilib

13:39 Ərli qadınların yubkasında əxlaq axtaran Manaf Ağayev

13:34 Maştağa sakini özünü asdı

13:29 Gizem Karaca məhkəmənin qərarına etiraz edib

13:24 “Dərman mafiyası işi”: Gömrük hospitalının iranlı həkimi həbs olundu

13:20 Dövlət qulluğuna qəbul üçün müsahibə elan edildi

13:16 Qəbul imtahanında ilk: DİM cavabın səhv olduğunu açıqladı

13:12 Şəhid əsgərimiz “Şücaətə görə” medalı ilə təltif olunub

13:04 “İclasımızda Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndənin təyin olunacağına ümid edirəm”

12:59 XİN-də geniş tərkibli iclas keçirilib

12:54 Putin SSRİ-ni sarsıdan 1991-ci ilin avqust qiyamından danışdı

12:49 “Ödənişlərin az olması vergi siyasətinin sərtləşdirilməsini tələb edir”

12:44 Sabah hava necə olacaq?

12:40 Məşhur müğənni xəstəxanaya yerləşdirildi

12:35 Azərbaycan: İran, ABŞ və İsrail arasında

12:30 “Arsenal”ın yeni baş məşqçisinin adı məlum oldu

12:26 “Azərbaycanla konstruktiv əməkdaşlıq üçün kifayət qədər resursumuz var”

12:22 Bakının daha bir yolunda nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır

12:17 “İqtisadi islahatlar nəticəsində ölkədə makroiqtisadi sabitlik təmin edilib”

12:13 AXC-nin 100 illiyinə həsr olunmuş konfrans keçirilib

12:08 Özünü lallığa vurub casusluq edən azərbaycanlı

12:04 Monqolustanın baş naziri Rusiya səfərindən imtina etdi

11:59 Ərə getməyə hazırlaşan aktrisa son qərarını verdi

11:55 Trampın “tvit”lərində davamlı səhvlərin sirri açıldı

11:50 Ekspert: “Yeni nazir quzunu qucağında tutmaqla ilk addım atıb?”

11:46 Azərbaycanda xarici şirkətlərin və sahibkarların hesabları yoxlanılacaq

11:41 Ağcabədidə nəvə babasının evindən oğurluq edib

11:36 Abramoviçdən gəlirlərinin qanuni olmasının sübutu tələb olundu

11:31 Büdcənin icrası barədə illik hesabat Milli Məclisdə müzakirə ediləcək

11:27 Rusiya avtomobillərinin istehsalı dayandırılır

11:23 Beren Saat və Kənan Doğulu ayrılıb?

11:18 Naxçıvan əhalisinin sayı açıqlanıb

11:14 İki qırmızı vərəqə alan yeganə oyunçu

11:09 Bişkek meri: “Köhnə paltar geyib, saqqal taxıb şəhərdə gəzirəm”

11:05 Qəzalı binalar sökülən zaman toz normadan artıq olub - Nazirlik

11:01 Əfqanıstanda terrorçularla qarşıdurmada 20 polis əməkdaşı həlak olub

10:57 Təranə Qumral məhkəməyə çıxarılacaq

10:53 Bakıdakı dəhşətli partlayışa görə vəzifəli şəxs həbs edildi

10:49 London Rusiyanın “çirkli pulları” ilə bağlı hesabat yaydı

10:45 İraqda uduzan ABŞ Türkiyənin önünü kəsmək istəyir

10:41 Zukerberqin Avropa Parlamentində çıxışı canlı yayımlanacaq

10:37 Bakıda ana və qızının dəhşətli - Təfərrüat

10:33 Bakı Avstriya idmançısına 500 min avro kompensasiya ödədi

10:29 57 yaşlı aktyor evlənir

10:25 Dövlət qulluqçuları nə qədər maaş alır?

10:21 İkardini Messiyə görə milliyə çağırılmadı

10:17 MİDA yenidən təşkil edəcəyi satışda itirdiyi etibarı geri qaytara biləcək?

10:13 İranda göbələkdən zəhərlənib ölənlərin sayı 15-ə çatdı

10:08 Bakıda yüksəkgərginlikli avadanlıqlar zavodunun açılışı olub



ƏDƏBİYYAT

...

Etiqadı batil molla oğlu, tülkünü həccə göndərən - Şaiqin həyatı

Tarix 29.01.18, 13:10

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Tiflisdə bir bazar günü...


Otaqda üç nəfər mübahisə edir.
Birincisi, Şeyxülislam Əhməd Hüseynzadə Səlyani, Əli bəy Hüseynzadənin babası.

Digəri Mirzə Fətəli Axundov.

Üçüncüsü də ev yiyəsi, Molla Mustafa, şeyxülislamın müavini.

Qəhrəmanımızın atası...

Molla Mustafa Axundovu belə xarakterizə edirdi: “Çox ağıllı, bilikli və xeyirli adamdır. Heyf etiqadı batildir”.

Mirzə Fətəli Molla Mustafadan tez-tez dini kitablar alırdı.

Görünür, yazıçı “Kəmalüddövlə məktubları” üzərində işləyirmiş.

O günlərdə hələ Abdulla doğulmamışdı.
“Gözünü açıb dünyanı qaranlıq görməmişdi”.

Amma o evdən Axundovun böyük bir davamçısı çıxacaqdı.

Bütün ömrünü təhsilə, sənətə həsr etmiş görkəmli bir ziyalı!

Və qəribəsi o idi ki, o da çox ağıllı, bilikli və xeyirli adam olsa da etiqadı batil olacaqdı.

Tülkünü həccə göndərəcək adam!

Abdulla Şaiq...

Dindar bir ailədə böyümüşdü.

Anası Mehri seyid qızı idi.

Ailəsi onu ancaq seyid qızına verməyi əhd eləmişdi.
Atası yaxın dostunu qızgilə göndərdi.

“Molla da elə seyid kimi bir şeydir”, - deyib, qızı aldılar.
Molla Mustafanın bacısı Mehrinin qardaşı ilə evli idi.
Yəni Abdulla Şaiqin dayısı Abbas ilə bibisi Mina ilə evli idi.
Atası molla olsa da elmə, təhsilə xoş münasibəti vardı.
Abdulla gözəl təhsil aldı.
Rus, fars dillərini öyrəndi.
Lakin bu səadəti uzun sürmədi.
Dayısının bibisindən uşağı olmurdu.
Axırda onun üstünə günü gətirdi.

Bibisi buna dözməyib bir il sonra vəfat etdi.
Nənəsi Abdullanın atası Mustafadan anasını boşamağı tələb edirdi.

Deyirdi ki, onlar mənim qızımı bədbəxt elədilər, sən də onların qızını boşa.

Atası buna razı olmurdu.
Ailəyə qanqaraçılıq düşürdü.
Abdullanın atası ilə anası bəzən aylarla bir-birləri ilə danışmırdılar.
Anası bir gün kiçik qızını götürüb evdən getdi.
Abdulla anasız darıxırdı.
Yeddi yaşı vardı.

Bir gün küçədə yerişindən anasına oxşayan çarşablı bir qadın gördü.
Qaçaraq onu qucaqladı.

Hönkürdü.

Bu qadın onun anası deyildi.
Amma o yad qadın çox kövrəldi.
Gedib anasını tapdı, ona əhvalatı danışdı.
Anası evə qayıtdı.

Söz-söhbət isə nəinki bitirdi, hətta alovlanırdı.
Söz-söhbət yaradanlardan biri də xidmətçiləri Məşədi Pəri idi.
Anasını Xorasana, İmam Rzanın qəbrini ziyarət etməyə o həvəsləndirdi.
Bu fikir anasının başına girəndən sonra ailədə yeni münaqişə ocağı yarandı.

Atası buna izn vermirdi.
Axırda məcbur qaldı.
Dəmiryolu ilə Bakıya gəldilər.
Abdulla da anasıyla idi.
O, Bakını, dənizi ilk dəfə görürdü.

Gəmi ilə Krosnovodskiyə, ordan qatarla Aşqabada, Aşqabaddan da faytonla Xorasana getdilər.
Faytonçu yol kənarındakı iri daşları göstərib deyirdi: “Bu daşlar da İmam Rzanı ziyarətə gedir”.
Anası Məşədi Pəriyə qoşulub hönkürürdü.

Molla Mustafanın qohumu Hacı Məmmədəligilə düşdülər.
O günlərdə Xorasanda vəba yayılmışdı.
Hər gün yüzlərlə adam vəbadan ölürdü.
Vəba sovuşana qədər evdən çıxmadılar.
Anası evdəki davalardan da, ərindən də bezmişdi.
Burda yaşamağa başladılar.

Abdulla Şaiq xatirəsinə yazdığı epiqrafda “keçmişin ağır, iztirablı günləri”ndən bəhs edir.
Onun elə ən iztirablı günləri burda idi.

Tiflis kimi bir şəhərdə böyümüş təhsilli bir uşaq üçün Xorasan çox darıxdırıcı idi.
Anasının geri qayıtmağa niyyəti yoxdu.
Burada qalmaq istəyirdi.

Evdəki söz-söhbət onu çox bezdirmişdi.
Atası onlara tez-tez məktub və pul göndərirdi.
Abdulla təhsilinə burada davam etməli oldu.
Buradakı təhsil Tiflisdəki kimi modern deyildi.
Falaqqa, çubuq metodu tam gücüylə işləyirdi.
Bir gün məktəbdə Abdulla uşaqlarla namaza durdu.
Səcdədən başını tez qaldırdı.

Burada səcdədə uzun dualar oxunurdu deyə, səcdə uzun çəkirdi.
Abdulla bundan xəbərsiz idi.
Hər əlinə iki çubuq vurdular.
Bundan sarsıldı, daha mollaxanaya getmədi.
Yusif Ziyanın məktəbinə getməyə başladı.

Bu məktəb mollaxanaya görə daha müasir idi, amma çubuq-falaqqa burada da vardı.
Atası isə dalbadal məktublar yazır, anasını geri çağırırdı.
Anası təkid edirdi.
Düz 5 il atasız yaşadılar.
Atası bir aylıq onlara baş çəkməyə gəldi.
Abdulla atasını qucaqlayıb hönkürtüylə ağladı.
Anası yumşalmırdı.

Həm ailədəki sıxıntılar, həm də Xorasandakı mühit Abdullanı çox sıxırdı.
Abdulla təbii ki, Azərbaycan dilini gözəl bilirdi.
Lakin doğma dilində təhsili az idi.
Farsca savadı daha mükəmməldi.

Krılovun təmsillərini on yaşlı uşaq ruscadan farscaya çevirirdi.
Bir gün müəllimi Yusif Ziyaya bu tərcüməsini göstərdi.
Müəllimi “Azərbaycanlı deyilsənmi”, - deyə, soruşdu.
Abdulla “bəli” cavabı verdi.

“O zaman Azərbaycan dilinə tərcümə elə”, - dedi müəllim.
Abdullanın azərbaycanca savadı az idi.
Ciddi-cəhdlə dilini öyrənməyə başladı.
Abdulla öz savadını daim artırmağa çalışırdı.
Ərəb dilini də öyrəndi.

Xatirələrində çox parlaq Xorasan mənzərələri vardı.
Xorasan bir Azərbaycan şəhəriydi.
İmam Rzanın qəbri burdaydı, buna görə şəhər çox dindar idi.
Bununla belə, hələ o dövrlərdə, XIX əsrin sonlarında şəhərdə gizli şərabxanalar vardı.
Tiryək çox geniş yayılmışdı.
Feodal zülmü pik həddəydi.
Heç bir qanun, qayda yoxdu.

Misal üçün, müctəhidin əmri ilə bir babinin (XIX əsrdə İranda meydana çıxmış yeni din - Q.T.) üstünə neft töküb küçədə yandırmışdılar.

Bu, Abdullanın gözləri qarşısında baş verdi.
Sonralar katolik kilsəsinin inkvizisiyaları haqda oxuduqdan sonra bu “Xorasan faciə”lərini xatırlayacaqdı.
Ailədəki problemlər isə davam edirdi.
Anası Tiflisə qayıdası oldu.

Abdulla isə təhisli davam etdirdiyi üçün 1 il sonra, 1900-cü ildə geri döndü.

Ailədəki münasibətlər daha da gərginləşmiş, atası yenidən evlənmişdi.
Anası öz günüsünə “qızım” deyə müraciət edirdi.

Amma iki arvad bir evdə necə söz-söhbətsiz yaşaya bilər ki?!

Yeni arvad uşaqlar da doğmuşdu.

Evi özü idarə etmək istəyirdi, çünki evin xanımıydı.
Anası da evi idarə etmək istəyirdi, çünki o da evin xanımı idi.
Belə qarışıq bir mənzərə....

Abdulla Şaiq bu travmaları da yaşayası oldu.
Amma o, indi daha uşaq deyildi.

Təhsilli idi, savadlı idi, 18 yaşı vardı.
Müəllim işləmək üçün Bakıya getdi.
Və ömrünün müstəqil illəri başladı.

Abdullanın Şaiqə qədər olan günlərinin müxtəsər tarixi bundan ibarətdir.

Qan Turalı

pia.az
 









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Milli Məclisin sonuncu plenar iclasının gündəliyi müəyyənləşib

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

Bakının abadlığı adı altında büdcə talanı! – “Bakı Abadlıq Xidməti” MMC milyonlarla dolları göyə sovurur

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru