Xəbər xətti

19 FEVRAL

21:27 Deputatların pensiyaları artırılır

21:11 Banka basqın: 15 min dollar oğurlandı

21:06 Ucarda üç maşın toqquşdu: 2 yaralı

20:57 “Azərbaycan regionun əsas arteriyası rolunu oynayır”

20:44 Azərbaycanın xarici ticarət tərəfdaşları - Siyahı

20:39 560 mindən çox avtomobil geri çağırıldı

20:23 Rusiyada bəzi dərmanlar mağazalarda satılacaq

20:16 “NATO Türkiyəni dəstəkləyəcək”

20:02 Ötən ay əhali 4 milyard manat qazanıb

19:56 Bakıda qadın meyiti tapıldı

19:51 İlin ən yaxşıları bəlli oldu – Siyahı

19:47 “Xocalı 613” klassik musiqi gecəsi keçiriləcək

19:42 95 yeni planet aşkarlandı

19:38 Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə 150 milyon manat ayrıldı

19:33 Daha bir partiya MSK-ya maliyyə hesabatı verib

19:27 Azərbaycanın İtaliyadakı səfiri Kalibriyaya səfər edəcək

19:23 İranın müdafiə naziri Azərbaycana səfərə gələcək

19:18 Azərbaycan məhsulları “Gulfood 2018” sərgisində

19:14 İrəvanda Rusiyanın bankına silahlı hücum olub

19:10 İlham Əliyevdən iki yeni təyinat

19:06 Müharibə əlillərinə verilən prezident təqaüdü artırıldı

19:01 Xələfov və Atacanov Xəzərin dibinin bölünməsini müzakirə edib

18:56 Nəsimi rayon məktəbliləri Memorial Soyqırım muzeyində

18:52 Zakir Həsənov: “Müharibə hər an başlaya bilər”

18:47 Ərdoğan və Putin Afrin məsələsini müzakirə etdilər

18:44 Pxenyan: “ABŞ Cənubi Koreya ilə aramızı vurur”

18:39 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:35 “Petkim” mənfəətini ikiqat artırıb

18:31 Əli İnsanov məhkəməyə məktub göndərdi

18:28 Baramanın “Science via Media” layihəsinin mükafatlandırma mərasimi baş tutub

18:24 İyulda ilk kommersiya qazı Türkiyəyə çatdırılacaq

18:20 “Samsung” dünyanın ən güclü planşetini buraxacaq

18:16 İlham Əliyev nekroloq imzalayıb

18:11 Arif Babayev “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib

18:05 Bakının mərkəzində meyit tapılıb

18:00 Livan prezidentinin Ermənistana səfəri gözlənilir

17:55 Yağışlardan sonra Bakının iki rayonunda subasma aktivləşib

17:49 Azərbaycan Premyer Liqasında 150-ci qol

17:43 Silah gəzdirən Quba sakini Bakıda saxlanıldı

17:40 Mikayl Cabbarovdan ciddi xəbərdarlıq

17:38 “Xristianlıq Avropanın son ümididir” - Baş nazir

17:33 Bakı istiqamətində havaya qalxmış təyyarə qəza enişi etdi

17:28 “Vaqnerin ordusu”nun itkilərİ - Hibrid savaşın qurbanları

17:26 Azərbaycanda maaş alacaq din xadimlərinin sayı açıqlandı

17:20 Füzulidə kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı yarmarkaları təşkil olunub

17:16 Sosial şəbəkələrdə terrorçuluğu təbliğ edən 786 nəfər saxlanıldı - Türkiyədə

17:11 Səbail RİH başçısı Eldar Əzizov Bayıl sakinləri ilə görüşüb

17:06 Ramazan Bəkirovun Azərbaycan prezidentliyinə namizədliyi təsdiqlənib

17:01 Smartfonlar Alsheymer yaradır

16:56 “Onların özləri yanıb külə donsün”

16:51 Türkiyədə ABŞ səfirliyinin yerləşdiyi küçənin adı dəyişdirilib

16:46 “Lotu Quli”ni təhqir edən şəxsi maşınında gülləbaran etdilər - Video

16:41 Vergilər Nazirliyindən sahibkarlara ciddi xəbərdarlıq:

16:35 “Böyükağa Hacıyevin səhhətində heç bir dəyişiklik yoxdur”

16:30 Fazil Mustafanın partiyası başqa namizədə dəstək verəcək

16:25 “Görsəniz, dəli olmuşam, bilin ki, vannadandır” - Xalq artisti

16:20 Gömrük Komitəsinin nümayəndə heyəti İspaniyada səfərdə olub

16:08 Suriya ordusu Afrinə daxil olmağa hazırlaşır

16:02 Azərbaycandan 200-ə yaxın insan Həccə getmək istəyir

15:56 Başlıq pulu almaq üçün kişi qiyafəsinə girdi

15:50 “Ailəmlə çox gözəl münasibətim var” - Samir

15:43 İslam Səfərlinin 95 illiyi qeyd edilib

15:36 Kriptovalyuta bazarı dəyişdi – Bitkoin 10 min dolları keçdi

15:31 Aygün Bəylər məhkəməyə gəlmədi

15:27 Çavuşoğlu: “...heç kim bizi dayandıra bilməz”

15:22 Monteneqro prezidenti Azərbaycana səfər edəcək

15:16 Boks üzrə Azərbaycan millisi Belarusda hazırlıq keçəcək

15:11 Ağdaşda DYP əməkdaşları gənc ananı və körpəsini ölümdən xilas ediblər

15:06 Azərbaycanda işsizlərin sayı açıqlandı – Statistika

15:01 Azərbaycanda tektonik zonalarda dəyişikliklər müşahidə olunur

14:56 Bayılda icra başçısı evlərindən çıxarılan ailələrlə görüşür

14:51 “Petkim” mənfəətini ikiqat artırıb

14:46 Eldar Mahmudovun pullarını “yuyan” bankı yoxlamaq üçün amerikalı mütəxəssislər göndərilir

14:41 Deputat pensiyasında dəyişiklik edilir

14:36 MDB –nin seçki müşahidə missiyası Azərbaycana gələcək

14:32 Suriya Dövlət Televiziyası: “Əsəd Afrindəki 52 strateji mövqeyə ordu yeridəcək”

14:27 “Qocafəndi bazlıq”

14:23 “iPhone X”-in qiyməti 600 manatdan çox ucuzlaşdı

14:18 Hökumət martın 16-da Milli Məclisdə hesabat verəcək

13:49 Neftçala Su Nəqliyyat polis idarəsindən şikayət

13:45 Eldar Namazov: “Biz çox təhlükəli dövrə qədəm qoyuruq”

13:34 Türkmənistan Azərbaycanla hökumətlərarası komissiyanın tərkibini təsdiq edib

13:29 Qadını səhvən diri-diri basdırdılar

13:24 İtkin düşən alpinistlərlə bağlı açıqlama

13:19 Tillerson Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar haqda danışıb

13:14 İŞİD-lə əməkdaşlıq edən azərbaycanlı qadınlara ömürlük cəza verildi

13:10 Müavini nazirə qarşı - Azər Bayramov nazirlik yolunda

13:06 Flora Kərimovanın efir qadağası götürüldü

13:01 191 dövlət əmlakı satışa çıxarılacaq

12:57 Türkiyə Ordusu Afrində daha üç kəndi terrorçulardan təmizlədi

12:53 Bakıda 15 evi talamış oğru dəstəsi ələ keçdi

12:48 Sabah hava necə olacaq?

12:44 Ziya Məmmədovun evi yanıb – İsmayıllıda

12:39 6 yaşı tamam olmayan uşaqların I sinfə qəbul qaydası açıqlanıb

12:34 Putinin qırmızı interneti – Moskva informasiya müharibəsində necə “vuruşur?”

12:25 Elmar Vəliyev köçkünləri dinləmir

12:21 Gəncədə ər-arvad dəm qazından boğularaq ölüb

12:17 ABŞ-ın təklifinin pərdəarxası

12:13 Məşhur cütlük Gökçenin üzündən ayrıldı

12:08 İsrailin müdafiə nazirinə sui-qəsddə “erməni izi”nin olduğu istisna edilmir

12:04 Sergey Lavrov: “ABŞ Suriyanı parçalamağa cəhd edir”

11:59 74 yaşlı kişi özünü binadan atdı

11:55 Rafael Ağayev yenə çempion oldu

11:50 Dövlət Komitəsinin sədri dünyasını dəyişdi

11:46 Rezidenturaya qəbul olmaq istəyən namizədlər üçün yeni sınaq imtahanı keçiriləcək

11:41 Amerika Osmanlı yumruğundan çəkindi

11:35 DİN ağır qəzalarla bağlı məlumat yaydı

11:31 Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

11:27 Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının xüsusi nümayəndəsini qəbul edib

11:23 “Niyə İsa Qəmbər, Pənah Hüseyn, İsgəndər demir ki, kitab yandırmaq yaxşı şey deyil?!”

11:19 “Karqo Şamil”in obyektlərində əməliyyat - Saxlananlar var

11:14 Tahir İmanov: “Qoy Cem Yılmaz gəlib Fərdaya baxsın”

11:10 Yerevandakı PKK terrorçularının tutulması üçün axtarışlar başlayıb

11:05 Yığmamızın hücumçusu Türkiyədə bombardir oldu

11:01 Cavanşir Məmmədova ağır itki

11:00 Azərbaycanda qarşısı alınmaz tendensiya - Xaricə beyin axını

10:57 London Məhkəməsi Beynəlxalq Bankın 3,3 milyardlıq borcu haqda nə qərar verəcək?

10:53 Minsk Qrupunun həmsədrlərinin illik büdcəsi məlum oldu

10:48 Quba-Xınalıq yolunda 4 yerdə qar uçqunu olub

10:43 Abşeronda güclü partlayış: 3 nəfər ağır yaralandı - Foto



ƏDƏBİYYAT

...

Etiqadı batil molla oğlu, tülkünü həccə göndərən - Şaiqin həyatı

Tarix 29.01.18, 13:10

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Tiflisdə bir bazar günü...


Otaqda üç nəfər mübahisə edir.
Birincisi, Şeyxülislam Əhməd Hüseynzadə Səlyani, Əli bəy Hüseynzadənin babası.

Digəri Mirzə Fətəli Axundov.

Üçüncüsü də ev yiyəsi, Molla Mustafa, şeyxülislamın müavini.

Qəhrəmanımızın atası...

Molla Mustafa Axundovu belə xarakterizə edirdi: “Çox ağıllı, bilikli və xeyirli adamdır. Heyf etiqadı batildir”.

Mirzə Fətəli Molla Mustafadan tez-tez dini kitablar alırdı.

Görünür, yazıçı “Kəmalüddövlə məktubları” üzərində işləyirmiş.

O günlərdə hələ Abdulla doğulmamışdı.
“Gözünü açıb dünyanı qaranlıq görməmişdi”.

Amma o evdən Axundovun böyük bir davamçısı çıxacaqdı.

Bütün ömrünü təhsilə, sənətə həsr etmiş görkəmli bir ziyalı!

Və qəribəsi o idi ki, o da çox ağıllı, bilikli və xeyirli adam olsa da etiqadı batil olacaqdı.

Tülkünü həccə göndərəcək adam!

Abdulla Şaiq...

Dindar bir ailədə böyümüşdü.

Anası Mehri seyid qızı idi.

Ailəsi onu ancaq seyid qızına verməyi əhd eləmişdi.
Atası yaxın dostunu qızgilə göndərdi.

“Molla da elə seyid kimi bir şeydir”, - deyib, qızı aldılar.
Molla Mustafanın bacısı Mehrinin qardaşı ilə evli idi.
Yəni Abdulla Şaiqin dayısı Abbas ilə bibisi Mina ilə evli idi.
Atası molla olsa da elmə, təhsilə xoş münasibəti vardı.
Abdulla gözəl təhsil aldı.
Rus, fars dillərini öyrəndi.
Lakin bu səadəti uzun sürmədi.
Dayısının bibisindən uşağı olmurdu.
Axırda onun üstünə günü gətirdi.

Bibisi buna dözməyib bir il sonra vəfat etdi.
Nənəsi Abdullanın atası Mustafadan anasını boşamağı tələb edirdi.

Deyirdi ki, onlar mənim qızımı bədbəxt elədilər, sən də onların qızını boşa.

Atası buna razı olmurdu.
Ailəyə qanqaraçılıq düşürdü.
Abdullanın atası ilə anası bəzən aylarla bir-birləri ilə danışmırdılar.
Anası bir gün kiçik qızını götürüb evdən getdi.
Abdulla anasız darıxırdı.
Yeddi yaşı vardı.

Bir gün küçədə yerişindən anasına oxşayan çarşablı bir qadın gördü.
Qaçaraq onu qucaqladı.

Hönkürdü.

Bu qadın onun anası deyildi.
Amma o yad qadın çox kövrəldi.
Gedib anasını tapdı, ona əhvalatı danışdı.
Anası evə qayıtdı.

Söz-söhbət isə nəinki bitirdi, hətta alovlanırdı.
Söz-söhbət yaradanlardan biri də xidmətçiləri Məşədi Pəri idi.
Anasını Xorasana, İmam Rzanın qəbrini ziyarət etməyə o həvəsləndirdi.
Bu fikir anasının başına girəndən sonra ailədə yeni münaqişə ocağı yarandı.

Atası buna izn vermirdi.
Axırda məcbur qaldı.
Dəmiryolu ilə Bakıya gəldilər.
Abdulla da anasıyla idi.
O, Bakını, dənizi ilk dəfə görürdü.

Gəmi ilə Krosnovodskiyə, ordan qatarla Aşqabada, Aşqabaddan da faytonla Xorasana getdilər.
Faytonçu yol kənarındakı iri daşları göstərib deyirdi: “Bu daşlar da İmam Rzanı ziyarətə gedir”.
Anası Məşədi Pəriyə qoşulub hönkürürdü.

Molla Mustafanın qohumu Hacı Məmmədəligilə düşdülər.
O günlərdə Xorasanda vəba yayılmışdı.
Hər gün yüzlərlə adam vəbadan ölürdü.
Vəba sovuşana qədər evdən çıxmadılar.
Anası evdəki davalardan da, ərindən də bezmişdi.
Burda yaşamağa başladılar.

Abdulla Şaiq xatirəsinə yazdığı epiqrafda “keçmişin ağır, iztirablı günləri”ndən bəhs edir.
Onun elə ən iztirablı günləri burda idi.

Tiflis kimi bir şəhərdə böyümüş təhsilli bir uşaq üçün Xorasan çox darıxdırıcı idi.
Anasının geri qayıtmağa niyyəti yoxdu.
Burada qalmaq istəyirdi.

Evdəki söz-söhbət onu çox bezdirmişdi.
Atası onlara tez-tez məktub və pul göndərirdi.
Abdulla təhsilinə burada davam etməli oldu.
Buradakı təhsil Tiflisdəki kimi modern deyildi.
Falaqqa, çubuq metodu tam gücüylə işləyirdi.
Bir gün məktəbdə Abdulla uşaqlarla namaza durdu.
Səcdədən başını tez qaldırdı.

Burada səcdədə uzun dualar oxunurdu deyə, səcdə uzun çəkirdi.
Abdulla bundan xəbərsiz idi.
Hər əlinə iki çubuq vurdular.
Bundan sarsıldı, daha mollaxanaya getmədi.
Yusif Ziyanın məktəbinə getməyə başladı.

Bu məktəb mollaxanaya görə daha müasir idi, amma çubuq-falaqqa burada da vardı.
Atası isə dalbadal məktublar yazır, anasını geri çağırırdı.
Anası təkid edirdi.
Düz 5 il atasız yaşadılar.
Atası bir aylıq onlara baş çəkməyə gəldi.
Abdulla atasını qucaqlayıb hönkürtüylə ağladı.
Anası yumşalmırdı.

Həm ailədəki sıxıntılar, həm də Xorasandakı mühit Abdullanı çox sıxırdı.
Abdulla təbii ki, Azərbaycan dilini gözəl bilirdi.
Lakin doğma dilində təhsili az idi.
Farsca savadı daha mükəmməldi.

Krılovun təmsillərini on yaşlı uşaq ruscadan farscaya çevirirdi.
Bir gün müəllimi Yusif Ziyaya bu tərcüməsini göstərdi.
Müəllimi “Azərbaycanlı deyilsənmi”, - deyə, soruşdu.
Abdulla “bəli” cavabı verdi.

“O zaman Azərbaycan dilinə tərcümə elə”, - dedi müəllim.
Abdullanın azərbaycanca savadı az idi.
Ciddi-cəhdlə dilini öyrənməyə başladı.
Abdulla öz savadını daim artırmağa çalışırdı.
Ərəb dilini də öyrəndi.

Xatirələrində çox parlaq Xorasan mənzərələri vardı.
Xorasan bir Azərbaycan şəhəriydi.
İmam Rzanın qəbri burdaydı, buna görə şəhər çox dindar idi.
Bununla belə, hələ o dövrlərdə, XIX əsrin sonlarında şəhərdə gizli şərabxanalar vardı.
Tiryək çox geniş yayılmışdı.
Feodal zülmü pik həddəydi.
Heç bir qanun, qayda yoxdu.

Misal üçün, müctəhidin əmri ilə bir babinin (XIX əsrdə İranda meydana çıxmış yeni din - Q.T.) üstünə neft töküb küçədə yandırmışdılar.

Bu, Abdullanın gözləri qarşısında baş verdi.
Sonralar katolik kilsəsinin inkvizisiyaları haqda oxuduqdan sonra bu “Xorasan faciə”lərini xatırlayacaqdı.
Ailədəki problemlər isə davam edirdi.
Anası Tiflisə qayıdası oldu.

Abdulla isə təhisli davam etdirdiyi üçün 1 il sonra, 1900-cü ildə geri döndü.

Ailədəki münasibətlər daha da gərginləşmiş, atası yenidən evlənmişdi.
Anası öz günüsünə “qızım” deyə müraciət edirdi.

Amma iki arvad bir evdə necə söz-söhbətsiz yaşaya bilər ki?!

Yeni arvad uşaqlar da doğmuşdu.

Evi özü idarə etmək istəyirdi, çünki evin xanımıydı.
Anası da evi idarə etmək istəyirdi, çünki o da evin xanımı idi.
Belə qarışıq bir mənzərə....

Abdulla Şaiq bu travmaları da yaşayası oldu.
Amma o, indi daha uşaq deyildi.

Təhsilli idi, savadlı idi, 18 yaşı vardı.
Müəllim işləmək üçün Bakıya getdi.
Və ömrünün müstəqil illəri başladı.

Abdullanın Şaiqə qədər olan günlərinin müxtəsər tarixi bundan ibarətdir.

Qan Turalı

pia.az
 










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Arif Babayev “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

“Azərsun” kredit borcuna görə “Makromart”ın mağazalarını girov götürüb

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru