Xəbər xətti

24 MAY

12:11 Tunar subaylığın daşını atdı - Foto

12:07 DİM vergi orqanlarında işləmək istəyənlər üçün imtаhаn keçirəcək

12:03 “Moodys”: 2019-cu ildə neftin qiyməti 45-65 dollar civarında olacaq

11:59 Yarım tondan artıq heroinin İrandan Azərbaycana keçirilməsinin qarşısı alınıb

11:54 Çağladan keçmiş əri ilə bağlı sərt sözlər

11:50 Makron bu gün Putinlə görüşəcək

11:45 Kapitan 15 illik klubunu tərk edir

11:40 Qanunsuz dövriyyədən 79 kq narkotik çıxarılıb

11:39 GDU-nun dekanı Urfan Həsənov kimdir?

11:36 Valideynlər Ceyhun Bayramova müraciət etdilər - Şamaxıdan

11:32 70 yaşına 19 gün gecikən Fuad Poladov

11:28 ABŞ və Yaponiya razılığa gəlib

11:24 Azərbaycanlıların vizasız gedə biləcəkləri ölkələr – Siyahı

11:21 Azərbaycanda turistlərə birdəfəlik istifadə olunan obyekt kimi baxırlar?

11:20 Bakıda silahlı şəxslər tutuldular - Foto

11:15 Əbülfəz Məlikov haqda daha bir iddia... - Növbəti zərbə

11:11 “Rəsmi təyin olunmayan şəxslər bəzən azyaşlılara da kəbin kəsir”

11:07 Kosmetoloq Elnarə Rzayevanın daha bir qurbanı – Dəhşətli fotolar

11:03 Ukrayna prezidenti ilə BBC arasında qalmaqal

10:58 Yaşasaydı 70 yaşı olacaqdı

10:54 Mübariz Qurbanlı azanların müxtəlif vaxtlarda səsləndirilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq edib

10:50 Prezidentə yalan danışan sahibkarın adı saxta əmlak maxinasiyasında - Şok faktlar

10:46 “Lirənin, rublun və rialın ucuzlaşması Azərbaycana təsir edəcək”

10:41 Uşaqların I sinfə qəbulu zamanı qoyulan yaş məhdudiyyəti aradan qaldırılır

10:37 İlahiyyat İnstitutuna bina ayrılıb

10:33 Ekspertdən problemli kreditlərin həlli ilə bağlı unikal təklif

10:28 Zöhrə Abdullayevanın oğlu vəfat etdi

10:24 Bakı metrosunda intihara cəhd olub

10:19 Merkel: “Avropa şirkətləri İrandan getməli olacaq”

10:15 Ədliyyə orqanlarında işləmək üçün 640 nəfər imtahan verəcək

10:11 Balakəndə narkobaron həbs edilib, onun evində laboratoriya və silah-sursat aşkarlanıb

10:07 “Moodys” Bakıda “İllik Azərbaycan Sammiti” keçirir

10:00 Instagram-dan yenilik

9:56 Məhkəmədən Trampa “Twitter” qadağası

9:51 Axtarışda olan 30 nəfər saxlanılıb

9:48 4-cü mərtəbədən yıxılan fəhlənin boynu sınıb

9:46 Tələbələrin yataqxana problemi həll olunur

9:42 İraqda partlayış: 8 ölü

9:41 Politoloq: “İsrailin “erməni soyqrımı”nı gündəliyə gətirməsi...”

9:39 Atəşkəs 100 dəfə pozulub

9:35 Göygöldə “Opel” maneəyə çırpıldı: 2 yaralı

9:31 Azərbaycan neftinin bir bareli 81 dolları ötüb

9:27 “Yaşıllıqların bərpası Qaydası”nda dəyişiklik edildi

9:23 Qarabağ məsələsi ATƏT-də yenidən qaldırılacaq

9:19 Gəncədə 45 yaşlı kişi bıçaqlandı

9:16 İsrail “erməni soyqırımını” tanıya bilər

9:12 Abşeronda bıçaqlanma baş verib

9:08 Qazaxda yol qəzası: yaralılar var

9:04 TBMM sədri: “Qarabağ bizim milli məsələmizdir”

9:00 Kamran Əliyev BMT-də məruzə ilə çıxış edib

0:14 Bu insanlar hər gün 3 alma və 2 pomidor yeməlidir

0:10 Bakıda mənzildə kişi meyiti tapıldı

0:08 Türkiyə aviasiyası PKK-nın İraqdakı 6 obyektini məhv etdi

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 MAY

23:55 Ançelotti “Napoli” klubunun baş məşqçisi təyin edilib

23:44 Paşinyan erməni əsgərlərinin qida və geyim problemləri barədə danışdı

23:35 Bitkoin 8 min dollardan aşağı düşdü

23:20 İŞİD Suriyada Əsədə bağlı silahlılara hücum edib - 26 hərbçi ölüb

23:11 Türkiyə və Gürcüstana gedən azərbaycanlıların sayı azalıb

23:03 İran XİN rəhbəri: “Pompeonun açıqlamaları məntiqsiz və əhəmiyyətsizdir”

22:50 Tramp Kim Çen Inla görüşün vaxtından danışıb

22:42 “Pul qazanmaq üçün tulalet təmizlədim”

22:23 Qazaxıstanda qar yağır

22:15 Şəkidə 53 yaşlı qadını ilan sancıb

22:04 Azərbaycan voleybolçuları Qızıl Avropa Liqasında ikinci qələbəsini qazanıb

21:55 Yuliya Skripal ilk müsahibəsini verib

21:46 Bərdədə 18 yaşlı qız intihar edib

21:40 Anqola Qüdsə görə diplomatlarını cəzalandırdı

21:28 Bakıda intihara cəhdin qarşısı alınıb

21:15 DÇ-2018: FİFA himnin ifaçılarını açıqladı

21:10 Əli İnsanov ailə üzvlərinin Almaniyaya köçməsi xəbərinə münasibət bildirdi

21:08 “İlqar Məmmədov azadlığa çıxandan sonra onunla bağlı gözləntilər dəyişəcək”

21:01 Zakir Həsənov Anjey Kaspşiklə görüşüb

20:54 Aleksandr Lukaşenko Azərbaycan prezidentini təbrik edib

20:40 Sabah Rusiya və Fransa prezidentlərinin görüşü keçiriləcək

20:27 Neft yenidən bahalaşıb - Qiymət

20:20 DİM beynəlxalq təhsil proqramlarını uğurla bitirən şəxslərə müraciət edib

20:07 Dövlət Komitəsinin sədri Türkiyədə səfərdədir

20:00 Bakıda ana və azyaşlı oğlu itkin düşüb

19:52 “Ermənistanın təcavüzkar siyasət yürütməsi bölgədə sülhə, sabitliyə əngəl yaradır”

19:43 Emma: “Sevinməsinlər ki, boşanmışam”

19:36 Misir lideri Azərbaycan prezidentini təbrik edib

19:30 Akif Çovdarov çıxış üçün məhkəmədən vaxt istəyib

19:19 Rusiyanın “çirkli pulların böyük boru kəməri” milyardları hansı ölkəyə “axıdıb”

19:13 ABŞ-ın F-35 qırıcısını Türkiyəyə verəcəyi tarix məlum oldu

19:06 LG iki metrlik displeyini nümayiş etdirdi

19:00 “Rüstəm İbrahimbəyov böyük qardaşların yanında yaxşı olmaq üçün öz xalqını aşağılayır”

18:53 Şennak: “AŞPA-nın iyun sessiyasında Səməd Seyidovun yerinə başqası seçilməlidir”

18:46 Bakıda mənzildə 58 yaşlı kişinin meyiti tapılıb

18:40 35 klubla bağlı cinayət işi açıldı

18:35 “Həmsədrlərlə razılaşdıq ki, yaxın vaxtlarda görüşüb, prosesi bərpa edək”

18:30 Bakıda 200 manatlıq əsginas təqdim olundu - Foto

18:23 İbrahimbəyovdan xəyanətkar davranış - Əli Həsənov çağırış etdi

18:15 Təhsil müəssisələrinin təmiri və tikintisinə 40 milyon manat ayrılıb

18:10 Ağdamda 32 yaşlı kişi bıçaqlanıb

18:05 Vüqar Rəhimzadə: “Rüstəm İbrahimbəyovun damarında erməni qanı axır”

18:00 Qazaxıstan - Azərbaycan oyununun biletləri satışa çıxarılıb

17:56 Terror qruplaşmaları ayda nə qədər pul qazanır?

17:51 Fələstinlilərə Qüdsə getmək qadağan edildi

17:47 Ermənistanda deputat köməkçisi həbs edildi

17:42 I sinfə qəbul üçün müraciət edənlərin sayı açıqlandı

17:37 Gövhər Həsənzadə: “Müğənni bəstəkar ola bilməz”

17:33 ABŞ yəhudiləri iki yerə bölündü

17:29 “Nar” Ramazan ayında danışıqları ikiqat sərfəli etdi

17:25 “36 xəstə dərmandan zəhərlənib”

17:21 Türkiyəli professor: “Yanlış iqtisadi siyasət ölkəni bu vəziyyətə gətirdi”

17:17 Medvedev İlham Əliyevə məktub göndərib

17:14 “Park Bulvar”da 14 yaşlı qız itkin düşüb

17:11 Məşhur mağazanın işçilərinə hökm oxundu

17:06 Qubada ruhi xəstə avtomobil qaçırdı

17:02 ADB Azərbaycanla bağlı əsas strategiyasını açıqlayıb

16:58 Rusiya XİN: “NATO-dan kənar ölkələri ABŞ adam yerinə qoymur”

16:53 Arzu Əliyeva AXC ilə bağlı film çəkdi

16:49 ABŞ hamını “Liviya ssenarisi” ilə hədələyir

16:46 Cavad Zərif: “Pompeonun açıqlamaları əhəmiyyətsizdir”

16:41 Kanala düşən 80 yaşlı kişi xilas edildi

16:38 “Grand Hospital”dan çıxarılan həkimlər üsyan etdi

16:35 “Bakcell” karyera sərgisinə qatılıb

16:32 Türkiyə lirəsinin məzənnəsi sürətlə aşağı düşür

16:28 “Bəzi cizgi filmləri uşaqlarda aqressivlik yaradır”



ƏDƏBİYYAT

...

Əkrəm Əylislinin səssiz yubileyi

Tarix 15.12.17, 12:11

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Fazil Mustafa yazır


6 dekabr 2017-ci il tarixində XX yüzil Azərbaycan ədəbiyyatında təkrarolunmaz ədəbi mətnlərin müəllifi Əkrəm Əylislinin 80 yaşı tamam oldu. Bu yubiley tarixinin üzərindən sükutla keçilməsinin səbəbləri Azərbaycanda əksər insanlar üçün bəllidir. Dövlət adında olan bütün dəftərlərdən Əkrəm Əylisli adı tamamilə silinmiş. Bu məsələdə dövlətin haqlı olduğu mübahisəsiz qəbul olunan bir durumdur. Əkrəm Əylisli məlum "Daş yuxular" əsərindəki bir neçə epizodla dövlətin illərdir erməni məkrlərinə qarşı apardığı siyasətə qarşı düşmən tərəfə göydəndüşmə bir material vermişdir və dövlət bu əmələ qarşı sərt qarşılıq verərək onu görünə biləcək bütün vitrinlərdən uzaqda saxlamışdır. Xalq adına da Əkrəm Əylislinin hansısa yazar, ziyalı, vətəndaş obrazından əsər-əlamət qalmamış, bu yanaşmada da yenə də haqlı olan tərəf xalq sayıla bilər. Çünki işğala və ədalətsizliyə məruz qalmış bir xalqın düşməni ilə müqayisəsində Əkrəm Əylisli erməni humanizmindən yana mövqe qoymuş, ittiham olunan tərəf olaraq Azərbaycan və ya Anodolu türklərini göstərmişdir. Ermənilərin Əylisdə qanını axıdan türk zabitinin hansı zülmün əvəzini çıxdığını belə dilə gətirmədən, hətta böyük ədəbiyyat fəlsəfəsinin tələb etdiyi tərəfsiz humanizm prinsipindən də çıxış etməmişdir.

Bu cür davranışların Azərbaycanın yaxın tarixində bir neçə nümunələrini xatırlatsaq, Əkrəm Əylislinin hansısa cığır açmadığını rahatca görə bilərik. 1918-ci ildə Nuri Paşa ordusu ilə Bakıya girərkən erməni cəlladlarında qisas aldığı vaxt Seyid Cəfər Pişəvəri onun ermənilərə qarşı törətdiyi vəhşilikdən yazırdı. Halbuki 1918-ci ilin mart soyqırımında törədilənlərin yanında Nuri Paşanın etdikləri çox humanist davranış sayıla bilərdi. Paşamız, yalnız Azərbaycan türklərinin soyqırımında iştirak etmiş erməni quldurlarına layiq olduqları cəzanı vermişdi.

Yaxud da 1918-ci ildə Güney Azərbaycanı erməni qətliamından xilas etməyə gəlmiş türk ordusuna qarşı ermənilərlə birlikdə hərəkət edən Xiyabaninin çıxışlarını xatırlamaq yerində olardı. Əkrəm Əylisli erməniləri Əylisdə qətlə yetirən Azərbaycanın xilaskarı olan Türk paşası obrazını da eyni silsilədən baxışla davam etdirdiyinə görə xalq tərəfindən bağışlanmaz bir günah sahibi kimi qəbul olundu.

Ancaq dövlət və xalqdan başqa bu məsələdə subyekt kimi çıxış edən çoxlarımızın unutduğu daha bir məqam vardı. O da ədəbiyyat və ya ümumiləşmiş formada sənət camiəsi idi. Ədəbiyyatın, sənətin Əkrəm Əylislini öz dəftərindən silməsi necə anlaşılmalıdır, doğrusu günün bəlkə də ən müzakirəyə dəyər məqamı bu sayıla bilər. Vaxtilə Osmanlı Sultanı Əbdülhəmidə qarşı terroru təşkil edən ermənini qəhrəman adlandıran Tofiq Fikrəti dövlət və xalq sevmədi, ancaq ədəbiyyat böyük şair obrazına laf atmadı. Nazim Hikmət Türkiyə dövlətinin maraqlarına qarşı hər cür addımlar atdı, dövlət də, xalq da düşmən olaraq illər uzunu ona qarşı sərt mövqe göstərdi, ancaq ədəbiyyat üçün Nazim Hikmət öz dəyərini hər zaman qoruyub saxladı. Ən sonda isə dövlət də, xalq da onunla barışdı. Ən son nümunə Orxan Pamuk idi. Nobel mükafatı almaq naminə Türkiyənin dövlət siyasətinə qarşı ən bədnam hərəkəti etdi, qondarma soyqırımın gerçəkdə baş verdiyini bəyan etdi. Dövlət də, xalq da onun bu davranışına qarşı nifrətini gizlətmədi, ancaq ədəbiyyat onu yox saya bilməzdi. Nobel alandan sonra siyasi çıxışları səngidi və bu gün dünyada Türkiyənin ən çox kitabları satılan yazarıdır. Başqa ölkələrin tarixindən də bu cür misalların silsiləsini saymaq mümkündür, ancaq düşünürəm ki, mesajımız oxucuya aydın oldu.

Dövlətin də, xalqın da Əkrəm Əylisliyə münasibətinə haqq qazandırmaq olar, ancaq heç bir halda ədəbiyyat, sənət camiəsinin Əkrəm Əylisliyə münasibətinə anlayışla yanaşmaq mümkün deyil. Mən Əkrəm Əylisli yaradıcılığına Azərbaycan ədəbiyyatında ən ciddi hadisələrdən biri kimi baxmışam, Əkrəm dilini, Əkrəm üslubunu, Əkrəm obrazlarını mənimsəyərək ədəbi zövqümü təkmilləşdirmişəm və düşünürəm ki, ədəbiyyatın baxış bucağında vətəndaş Əkrəm Əylisli deyil, dəyərli ədəbi irs qoymuş yazar Əkrəm Əylisli ön planda olmalı idi. Ədəbiyyat-Sənət Dövlət və Xalqla eyni addımların ritmini tutmağa davam edəndə dünyanı heyrətləndirən əsərlər heç vaxt ortaya çıxmaz.

Fikrimcə, Əkrəm Əylisli siyasətçi kimi nə qədər naşı, vətəndaş kimi nə qədər səbatsız olsa da, bir yazar kimi illər sonra daha çox baş vurulan, daha çox öyrənilən bir obraz olacaqdır.

Bu yazını Əkrəm Əylislinin səssiz yubileyindən on gün sonra yazıram. Həm də bunu təbrik üçün yazmıram, bir az əsəbimdən, bir az acıdığımdan, bir az da üzüldüyümdən yazıram. Və niyəsə on gün sonra bir də düşünməyə çalışıram ki, doğrudanmı ən pis azərbaycanlı artıq bir neçə ildir daş yuxusuyla cəmiyyətimizin tənha narına çevrilmiş Əkrəm Əylislidir? (kulis)

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Balakəndə narkobaron həbs edilib, onun evində laboratoriya və silah-sursat aşkarlanıb

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

“Elmira Axundova deputat blankında Eldar Mahmudova yazmışdı ki…”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru