Xəbər xətti

24 FEVRAL

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 FEVRAL

23:57 İsveçrədə silahlı insident: 2 ölü

23:49 Ayaz Mütəllibov: “Baş verənlərə görə onlar məsuliyyət daşıyırlar”

23:35 ABŞ-ın Yerusəlimdə səfirliyi bu ilin mayında açılacaq

23:24 Bakıda İran kinosu günlərinin açılışı oldu

23:10 Ağdamda ev yanıb külə döndü

22:58 Qvardiolanın şəxsi təyyarəsində axtarış

22:45 “Hollandiya parlamentinin qərarı İslam düşmənçiliyinin göstəricisidir”

22:34 Məşhur teleaparıcı prezident seçkilərində iştirakını təkzib etdi

22:20 Cəlilabadda üç uşaq anası intihar edib

22:01 Somalinin paytaxtında iki partlayış baş verib, ölən və yaralananlar var - Yenilənib

21:52 Stiven Mnuçin: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar üzərində işləyirik”

21:41 Dəməşqdə xəstəxana raket atəşinə tutuldu

21:30 Avropa Liqasında həftənin ən yaxşısı açıqlandı

21:18 Marneulidə bomba həyəcanı yaşanıb

21:10 Avropa İttifaqı Suriya üçün atəşkəs çağırışı etdi

20:59 Bakının bu küçəsində hərəkət məhdudlaşdırılır

20:44 “Zidanın yerində olsaydım, Qaretə tam qayğı göstərərdim”

20:29 Bu ölkədə qadınlara maşın sürmək qadağan olundu

20:13 ABŞ Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

19:54 Novosibirskdə maşın insan kütləsinin yığışdığı yerə girdi - Ölənlər var

19:45 Yaponiya qarışdı: 2 fəal konsulluq binasına atəş açdı

19:40 Prezident çoxuşaqlı qadınlara verilən müavinətin məbləğini artırdı

19:26 Avropa Liqasında həftənin rəmzi komandası açıqlanıb

19:20 “Seçkilərdən sonra Qarabağla bağlı danışıqlar intensivləşdiriləcək”

19:14 Ərdoğan: Bu yay Suriyadakı terrorçular üçün çox “isti” olacaq

19:06 Cəbhədə erməni hərbçisi yaralandı

18:56 Şəhriyar Məmmədyarovdan iddialı sözlər: “Tam başqa olacam”

18:50 Aqrar sahənin texniki təminatının gücləndirilməsinə 160 milyon manat ayrılıb

18:43 Prezident sosial müavinətlərin məbləğini 10 faiz artırıb

18:37 Prezident İlham Əliyev estoniyalı həmkarını təbrik edib

18:30 Avropa Liqası: 1/8 final mərhələsinin püşkü atılıb

18:23 Əhmədlidə avtobusların hərəkət istiqaməti dəyişdirildi

18:15 “Nar” Texniki Universitetin ən yaxşı tələbələrini mükafatlandırıb

18:10 Cəlilabadda qadın naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

18:04 “Azercell” insan qaynaqları sahəsində yüksək beynəlxalq sertifikata layiq görülüb

18:01 Moldova prezidenti Azərbaycana gələcək

18:00 Ağıllı telefon satışı azalıb

17:55 Aida Qəmbər: “İsa Qəmbərin səhhəti qaydasındadır”

17:50 Babək prospektində su xətlərinin çəkilişi mayda bitəcək

17:44 İnək futbolçunu zədələdi

17:39 Rusiya 200-dən artıq yeni silah növünü sınaqdan keçirib

17:34 Özbəkistanda keçmiş baş prokuror həbs olunub

17:28 “Azərbaycan üçün strateji valyuta ehtiyatları ciddi əhəmiyyət kəsb edir”

17:22 Türkmən qadınlara avtomobil sürmək qadağan olundu

17:12 Yaponiyada Şimali Koreya vətəndaşlarına hücum edildi

17:09 Vaşinqton: “Türkiyə ilə münasibətlərimizdən əminik”

17:04 Spirtli içkinin yeni təhlükəsi aşkarlandı

16:58 Niderland səfirliyinin müşaviri Türkiyə XİN-ə çağırıldı

16:53 Vitali Kliçkoya Bakıda ev hədiyyə edilməsi xəbəri təkzib olundu:

16:48 Cavan qan qocalığı dayandırır

16:42 Axtarışda olan biznesmen həbs edilib

16:38 “Öz oyunu”nu oynayan Almanya - Təhlil

16:35 Deputat: “Piyadalara qarşı cəzalar sərtləşdirilməlidir”

16:32 Bakıda intihar etmək istəyən gənc komaya düşüb

16:27 Gələn il FED uçot dərəcəsini daha çox artıracaq

16:22 Kadir İnanır əməliyyata hazırlaşır

16:18 Deputat Universitetə torpaq ayrılmasını təklif edib

16:14 Qazaxıstanlı nazir: “İndi bizə bütün Azərbaycan borcludur”

16:10 Mehriban Əliyeva: “Biz bu tarixi irsə çox diqqətlə yanaşırıq”

16:06 Leyla Şıxlinskayanın işçisi: “Maaşı əllə alırdıq”

16:01 Günün matçlarını yayımlayacaq kanallar - Siyahı

15:56 Tbilisidə Sorosun müqəvvası yandırılıb

15:54 “İdeal” mağazalar şəbəkəsinə 23 fevral sitəmi

15:52 Azərbaycanda internet istifadəçilərinin 66%-i spamla qarşılaşır

15:49 Rus polis azərbaycanlı qadını döydü

15:45 Mikayıl Cabbarov vətəndaşlarla görüşəcək

15:42 Azərbaycanda tələbələrə təhsil kreditinin ayrılması mümkün olacaq?

15:41 Yaponiyada səfirliyə od vurdular

15:37 Bakıdakı həkimlər rayonlara ezam olunur - Səbəb

15:33 İsa Qəmbər yenidən xəstəxanaya yerləşdirildi

15:29 Nazir və generala ağır itki

15:24 Azərbaycanda yeni medal təsis edilib

15:18 “Bitcoin”lər pulsuz satıldı

15:15 Bakıda 24 mindən çox uşaq 1-ci sinfə qəbul olunub

15:11 Hüsnü Mahalli: “Türkiyə Əsədlə razılığa gəlsə, hər şey həll olunar”

15:07 Azərbaycanda standartlaşdırma üzrə milli proqram hazırlanacaq

15:01 Tələbə ailəsinin qətlini sifariş verdi

14:56 Rusiyalı jurnalistin adı XİN-in “qara siyahı”sından çıxarılıb

14:53 Tramp Koreyaya gedib

14:49 Bakıda 10 evi su basdı

14:45 Səbail rayonunda Xocalı faciəsinin ildönümü anılıb

14:42 “Vəkillərin sayını Avropa standartlarına çatdırmaq lazımdır”

14:37 XİN-dən Niderland parlamentinə etiraz

14:33 Avroliqada irqçilik qalmaqalı

14:29 Əli Hüseynli: “1500-ə yaxın şəxs həbsdən azad ediləcək”

14:25 “Mən varam” deyən və insanları etiraza təhrik edən “şeytan”

14:20 Sərnişin və yük daşımaları ilə bağlı dəyişikliklər təsdiq olundu

14:16 Mehriban Əliyeva İranın Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri ilə görüşüb

14:11 Deputatdan soyadların milliləşdirilməsi barədə növbəti təklif

14:08 Deputat quzuların kəsilməsinə qarşı çıxdı

14:05 Şərqi Qutada Əsəd, Rusiya və İran terrorunun dəhşətləri öz zirvəsinə çatıb

14:02 Sabahın hava proqnozu

13:59 Dopinq qalmaqalı: İdmançılarımızın medalları geri alına bilər

13:54 Ərdoğan Pentaqon rəsmisini əxlaqsız adlandırdı

13:49 Gömrükdə ov bıçağı müsadirə edildi

13:45 Nura Suri: “Qadın belə xəyanətkar olmaz”

13:42 Spiker: “Azərbaycanda böyük əfv gözlənilir”

13:38 Ermənilərin Xocalı faciəsi

13:34 “Alpinistlərin tapılması üçün bütün vasitələr səfərbər olunub”

13:30 Sabiri necə tənqid etməli?

13:26 Qaçırdığı maşınla arvadını və uşaqlarını yasa apardı

13:21 Səməd Səmədov: “24 yaşında oğlum dünyasını dəyişib”

13:17 Allahşükür Paşazadə Vyanaya gedir

13:13 Ayaz Mütəllibov: “Xocalını çəkməyi Çingizə mən tapşırdım”

13:11 Abid Şərifov: “Nazirlər Kabineti 25 nəfəri ölümdən xilas etdi”

13:08 Siyavuş Novruzov: “Azərbaycanda siyasi məhbus yoxdur”

13:05 Anası ölən uşaqdan niyə utanırdım

13:01 Vətəndaşlarının bir ildə aldığı dolların həcmi açıqlanıb

12:58 “Neftçi”nin ermənisi: “Bakı üçün darıxıram”

12:54 Dünyanı qarşıdakı 10 ildə gözləyən təhlükələr

12:50 Avropa Parlamenti Xocalı soyqırımı ilə bağlı bəyanat verəcək

12:46 İlham Əliyev: “Ölkəmizdə yeddi yeni aeroport inşa edilib”

12:43 Oqtay Əsədov Fəttah Heydərovu təbrik etdi

12:38 Tacir Şahmaloğlu Fədayə Laçından danışdı

12:35 Bakıda 1 yaşlı uşağın qarnına mil batdı

12:30 “Mehriban Əliyeva ona həvalə olunmuş vəzifələri uğurla həyata keçirib”

12:26 “Uşaqlara Tufan, Sunami və Qazax adını qoymaq üçün müraciətlər edilib”

12:21 Rusiya səfirliyində 400 kq kokain aşkarlanıb

12:17 “Tramp hal-hazırda öz dövlətinin marağından daha çox İsrailin mövqeyin müdafiə edir” - Politoloq



ƏDƏBİYYAT

...

Əkrəm Əylislinin səssiz yubileyi

Tarix 15.12.17, 12:11

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Fazil Mustafa yazır


6 dekabr 2017-ci il tarixində XX yüzil Azərbaycan ədəbiyyatında təkrarolunmaz ədəbi mətnlərin müəllifi Əkrəm Əylislinin 80 yaşı tamam oldu. Bu yubiley tarixinin üzərindən sükutla keçilməsinin səbəbləri Azərbaycanda əksər insanlar üçün bəllidir. Dövlət adında olan bütün dəftərlərdən Əkrəm Əylisli adı tamamilə silinmiş. Bu məsələdə dövlətin haqlı olduğu mübahisəsiz qəbul olunan bir durumdur. Əkrəm Əylisli məlum "Daş yuxular" əsərindəki bir neçə epizodla dövlətin illərdir erməni məkrlərinə qarşı apardığı siyasətə qarşı düşmən tərəfə göydəndüşmə bir material vermişdir və dövlət bu əmələ qarşı sərt qarşılıq verərək onu görünə biləcək bütün vitrinlərdən uzaqda saxlamışdır. Xalq adına da Əkrəm Əylislinin hansısa yazar, ziyalı, vətəndaş obrazından əsər-əlamət qalmamış, bu yanaşmada da yenə də haqlı olan tərəf xalq sayıla bilər. Çünki işğala və ədalətsizliyə məruz qalmış bir xalqın düşməni ilə müqayisəsində Əkrəm Əylisli erməni humanizmindən yana mövqe qoymuş, ittiham olunan tərəf olaraq Azərbaycan və ya Anodolu türklərini göstərmişdir. Ermənilərin Əylisdə qanını axıdan türk zabitinin hansı zülmün əvəzini çıxdığını belə dilə gətirmədən, hətta böyük ədəbiyyat fəlsəfəsinin tələb etdiyi tərəfsiz humanizm prinsipindən də çıxış etməmişdir.

Bu cür davranışların Azərbaycanın yaxın tarixində bir neçə nümunələrini xatırlatsaq, Əkrəm Əylislinin hansısa cığır açmadığını rahatca görə bilərik. 1918-ci ildə Nuri Paşa ordusu ilə Bakıya girərkən erməni cəlladlarında qisas aldığı vaxt Seyid Cəfər Pişəvəri onun ermənilərə qarşı törətdiyi vəhşilikdən yazırdı. Halbuki 1918-ci ilin mart soyqırımında törədilənlərin yanında Nuri Paşanın etdikləri çox humanist davranış sayıla bilərdi. Paşamız, yalnız Azərbaycan türklərinin soyqırımında iştirak etmiş erməni quldurlarına layiq olduqları cəzanı vermişdi.

Yaxud da 1918-ci ildə Güney Azərbaycanı erməni qətliamından xilas etməyə gəlmiş türk ordusuna qarşı ermənilərlə birlikdə hərəkət edən Xiyabaninin çıxışlarını xatırlamaq yerində olardı. Əkrəm Əylisli erməniləri Əylisdə qətlə yetirən Azərbaycanın xilaskarı olan Türk paşası obrazını da eyni silsilədən baxışla davam etdirdiyinə görə xalq tərəfindən bağışlanmaz bir günah sahibi kimi qəbul olundu.

Ancaq dövlət və xalqdan başqa bu məsələdə subyekt kimi çıxış edən çoxlarımızın unutduğu daha bir məqam vardı. O da ədəbiyyat və ya ümumiləşmiş formada sənət camiəsi idi. Ədəbiyyatın, sənətin Əkrəm Əylislini öz dəftərindən silməsi necə anlaşılmalıdır, doğrusu günün bəlkə də ən müzakirəyə dəyər məqamı bu sayıla bilər. Vaxtilə Osmanlı Sultanı Əbdülhəmidə qarşı terroru təşkil edən ermənini qəhrəman adlandıran Tofiq Fikrəti dövlət və xalq sevmədi, ancaq ədəbiyyat böyük şair obrazına laf atmadı. Nazim Hikmət Türkiyə dövlətinin maraqlarına qarşı hər cür addımlar atdı, dövlət də, xalq da düşmən olaraq illər uzunu ona qarşı sərt mövqe göstərdi, ancaq ədəbiyyat üçün Nazim Hikmət öz dəyərini hər zaman qoruyub saxladı. Ən sonda isə dövlət də, xalq da onunla barışdı. Ən son nümunə Orxan Pamuk idi. Nobel mükafatı almaq naminə Türkiyənin dövlət siyasətinə qarşı ən bədnam hərəkəti etdi, qondarma soyqırımın gerçəkdə baş verdiyini bəyan etdi. Dövlət də, xalq da onun bu davranışına qarşı nifrətini gizlətmədi, ancaq ədəbiyyat onu yox saya bilməzdi. Nobel alandan sonra siyasi çıxışları səngidi və bu gün dünyada Türkiyənin ən çox kitabları satılan yazarıdır. Başqa ölkələrin tarixindən də bu cür misalların silsiləsini saymaq mümkündür, ancaq düşünürəm ki, mesajımız oxucuya aydın oldu.

Dövlətin də, xalqın da Əkrəm Əylisliyə münasibətinə haqq qazandırmaq olar, ancaq heç bir halda ədəbiyyat, sənət camiəsinin Əkrəm Əylisliyə münasibətinə anlayışla yanaşmaq mümkün deyil. Mən Əkrəm Əylisli yaradıcılığına Azərbaycan ədəbiyyatında ən ciddi hadisələrdən biri kimi baxmışam, Əkrəm dilini, Əkrəm üslubunu, Əkrəm obrazlarını mənimsəyərək ədəbi zövqümü təkmilləşdirmişəm və düşünürəm ki, ədəbiyyatın baxış bucağında vətəndaş Əkrəm Əylisli deyil, dəyərli ədəbi irs qoymuş yazar Əkrəm Əylisli ön planda olmalı idi. Ədəbiyyat-Sənət Dövlət və Xalqla eyni addımların ritmini tutmağa davam edəndə dünyanı heyrətləndirən əsərlər heç vaxt ortaya çıxmaz.

Fikrimcə, Əkrəm Əylisli siyasətçi kimi nə qədər naşı, vətəndaş kimi nə qədər səbatsız olsa da, bir yazar kimi illər sonra daha çox baş vurulan, daha çox öyrənilən bir obraz olacaqdır.

Bu yazını Əkrəm Əylislinin səssiz yubileyindən on gün sonra yazıram. Həm də bunu təbrik üçün yazmıram, bir az əsəbimdən, bir az acıdığımdan, bir az da üzüldüyümdən yazıram. Və niyəsə on gün sonra bir də düşünməyə çalışıram ki, doğrudanmı ən pis azərbaycanlı artıq bir neçə ildir daş yuxusuyla cəmiyyətimizin tənha narına çevrilmiş Əkrəm Əylislidir? (kulis)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Moldova prezidenti Azərbaycana gələcək

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru