Xəbər xətti

25 MAY

0:58 Zaxarova: “Ukrayna yeni siyasi senzura tətbiq edir”

0:46 Alpinistlər həmkarlarının öldüyü yeri ziyarət etdi

0:31 Xəzərdə tapılmış meyitlərin kimliyi məlum olub

0:27 AVRO-2020: Bakıda keçiriləcək oyunların vaxtı açıqlanıb

0:13 Dünyanın ən bahalı brendi açıqlandı

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

24 MAY

23:55 Gəncə sakini bıçaqlanıb

23:41 Zərərli məhsulların reklamına məhdudiyyət qoyula bilərmi?

23:38 Ərdoğandan Qarabağla bağlı addım

23:11 Məşhur repçi həbs olundu

23:03 BAXCP sədri: “KQB bəzi ziyalılarımızı agent etmişdi”

22:58 Azərbaycanda qızıl bahalaşıb

22:44 Paşinyan aclıq elan etmiş müxalifətçi ilə görüşdü

22:37 Britaniya qadın casusların sayını artırır

22:26 BP-nin rəhbəri: “Neftin qiyməti 100 dollara çatmayacaq”

22:11 “WhatsApp”da xəta

22:07 Ramazanın 9-cu gününün duası

21:52 İftardan sonra bunu çox etməyin

21:49 İngiltərə klubu baş məşqçisi ilə müqavilənin müddətini uzadıb

21:26 ABŞ “Tomohawk”ın istehsalını dayandırır

21:25 Ələkbərovun oğlu “Rusiyanın ən varlı varisi” oldu

21:13 Ağstafada yol qəzası: yaralılar var

21:04 Sərnişin təyyarəsini Rusiyanın vurduğu dəqiqləşdi

20:52 BƏƏ liderindən İlham Əliyevə məktub

20:49 Ərdoğan regionla bağlı planlarını açıqladı

20:33 Çemponlar Liqasının final oyunu İstanbulda keçiriləcək

20:28 İlham Əliyev İordaniya kralını təbrik edib

20:16 “Qarabağ” 9 futbolçu ilə yollarını ayırdı

20:07 Maradona: “Bu sistemlə 1930-cu ildə oynayırdılar”

20:07 Maradona: “Bu sistemlə 1930-cu ildə oynayırdılar”

19:56 ABŞ İran və Türkiyəyə qarşı sanksiyalar qəbul edib

19:55 Azərbaycana xaricdən pul köçürmələri 45% artıb

19:51 İraq lideri İlham Əliyevə məktub göndərdi

19:47 NATO generalları ordumuzun təlimini izləyib

19:44 Arda Turanın cəzası azaldılıb

19:40 Hindistanda qarşıdurma: 13 ölü, 70 yaralı

19:36 Azərbaycanda avtomobillər kəskin bahalaşdı

19:31 “Bu, Azərbaycanın humanist ölkə olmasının sübutudur”

19:28 Azərbaycanda sürücülük vəsiqələri ilə bağlı yenilik

19:24 TAP-ın prezidenti Azərbaycana gələcək

19:19 Çin lideri İlham Əliyevi təbrik edib

19:15 Dünya çempionatının rəsmi mahnısını onlar oxuyacaqlar

19:11 Siyəzəndə intihar hadisəsi baş verib

19:06 Ukraynanın sanksiya tətbiq etdiyi Rusiya mətbu orqanları - Adlar

19:01 Aslan İsmayılovun barəsində cinayət işi icraata götürüldü

18:57 Dmitri Roqozinə vəzifə verildi

18:53 Prezident İlham Əliyev: “Bu il 20 min köçkün yeni mənzillərlə təmin ediləcək”

18:48 Azərbaycanda dollarla valyuta əməliyyatlarının dəyəri artıb

18:44 Ştaynmayerdən İlham Əliyevə təbrik

18:39 Faiq Ağayevdən rejissora etiraz

18:35 Tramp Şimali Koreya lideri ilə görüşü ləğv edib

18:31 İcra hakimiyyətinin şöbə müdiri həbs edildi

18:27 Xəzərdə iki nəfərin meyiti tapılıb

18:23 Nazarbayevdən İlham Əliyevə təbrik

18:20 Əfv siyahısında 41 əcnəbi, 3 vətəndaşlığı olmayan şəxs var

18:16 İlham Əliyev yol tikintisinə pul ayırdı

18:12 16 qadın əfvə düşdü - Siyahı

18:08 Saday Şəkərli azadlığa buraxıldı

18:04 İlham Əliyev sahibkarları mükafatlandırdı - Siyahı

18:00 Müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirməsində 20 min nəfər iştirak edəcək

17:55 Ukrayna Rusiyanın dövlət xəbər agentliklərini blokladı

17:49 “Rəhim şeytandır” - Kərim

17:44 İnterpolun axtardığı Azərbaycan vətəndaşı Ukraynada saxlanıldı

17:42 “…acgöz müdirlər”- Baş redaktorlara tərs şapalaq

17:35 “Fransa xarici işlər nazirinin səfəri AXC-nin 100 illiyinə töhfədir”

17:30 “Kontakt Home”da böyük fırıldaq – Oxuyun ki, aldanmayasınız

17:29 İqtisadçılar 200 manatlıq əskinasların dövriyyəyə buraxılmasını tənqid edir

17:25 FHN Xəzərdə iki nəfərin meyitinin tapılması haqda açıqlama verib

17:20 BVF: “Ermənistan Cənubi Qafqazda ən yoxsul ölkədir”

17:14 “Oğlumu bağrıma basmaq istəyirəm”

17:08 Şimali Koreya “Phunqeri” nüvə poliqonunu söküb

17:03 Rusiyada demokratik institutlar tamamilə məhv edilir

16:58 Çempionlar Liqasının finalı yenidən İstanbulda keçiriləcək

16:53 Türkiyə XİN-dən Afinaya sərt cavab

16:46 Bakı və Buxarest arasında birbaşa aviareyslər açıla bilər

16:40 Prezidentin əfv etdiyi siyasi dustaqlar bunlardır - Adlar

16:33 “Leyli və Məcnun” 100 illiyi qeyd olunub

16:27 İlin sonunadək evlə təmin olunmuş məcburi köçkünlərin sayı 285 minə çatacaq

16:20 “Qarabağ” 9 futbolçu ilə vidalaşdı

16:15 “Varlı ailələrin “debil” uşaqları…” – Deputatdan sərt sözlər

16:10 Vahid Ələkbərovun oğlunu Rusiyanın ən varlı varisi elan etdilər

16:09 Prezident əfv sərəncamı imzaldı: 634 nəfərə şamil olunan siyahı - Yeniləndi

16:04 Nəqliyyat naziri bir telefon zənginə görə istefa verdi

16:00 200 manatlıq əskinaslar: Elmar Rüstəmovun piar kampaniyası, yoxsa...

15:58 “Azərbaycan xalqı əmindir ki, biz ərazi bütövlüyümüzü bərpa edəcəyik”

15:53 Abramoviç İsrail vətəndaşlığı alır

15:48 Cümhuriyyətin şərəfinə adı Müsavat qoyulan böyük Azərbaycan şairi

15:43 Rusiya Müdafiə Nazirliyinin generalı həbs olunub

15:37 Xəzərdə içində meyitlər olan qayıq aşkarlandı - Yenilənib

15:33 FİFA millimizin oyunlarını tanımır

15:28 Türkiyədə hərbi konvoya hücum - Hərbçilər həlak oldu

15:23 Prezident Lökbatan-Qobu avtomobil yolunun açılışında iştirak edib

15:16 Dəşkəsəndə yük maşını çaya düşdü

15:11 “Grand” Hospital adını niyə dəyişdi? – “Rebrendinq”in pərdəarxası

15:05 Səbaildə Cümhuriyyətin yubileyihə həsr olunmuş elmi konfrans keçirilib

15:00 Hakim partiya 140 meqalayihə reallaşdıracaq

14:54 “Malayziya təyyarəsi Rusiya ordusuna aid raketlə vurulub”

14:50 “Onu yerə yıxıb, üstünə oturdum…” – Məktəb direktoru

14:45 Nərimanovda maarifləndirilmə işinin aparılması təlimi keçirilib

14:39 Təhsil naziri: “Azyaşlı şagirdlərin yükü azaldılacaq”

14:35 Aleksey Kudrin: “Neft 50 dollara qədər ucuzlaşacaq”

14:30 Milli Şuranın 28 mayda mitinq keçirməsinə razılıq verilmədi

14:25 “Qarşıdan gələn aylar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün imkanlar açacaq”

14:05 Sorosa bağlı şəxslər Ermənistanda vəzifələrə gətirilir - Rusiyanın mövqeyi nə olacaq?

13:49 “Ümumi təhsil haqqında” qanun hazırlanır

13:48 Ukrayna prezidenti ilə bağlı qalmaqal böyüyür

13:44 Uşakov: “Putinlə Trampın görüşünə hazırlıq aparılmır”

13:39 Təhsil naziri: “Bakı məktəblərində 10 faiz sıxlıq var”

13:34 Ronaldinyo eyni anda iki qızla evlənir - Foto

13:29 Bakının mərkəzi küçələrində hərəkət məhdudlaşdırılacaq

13:25 Cümhuriyyətin 100 yaşlı bayrağı Bakıya gətirildi

13:21 Durğun hava diskomfort hissi yaradacaq

13:17 “Əkrəm Əylisliyə qarşı yumşaq davrandıq deyə, Rüstəm İbrahimbəyov...”

13:12 Məhşur futbolçu 9 milyon avro cərimələnib

13:07 Bakıda avtomobil hasara çırpılıb, ölən və xəsarət alan var

13:02 İlham Əliyev və xanımı məcburi köçkünlər üçün salınan yaşayış kompleksinin açılışında iştirak edib

12:57 Korrupsiya pullarını kazinolar üzərindən “yuyan” yüksək vəzifəli Azərbaycan məmurları

12:52 Avropa İttifaqı 2019-da Türkiyəyə əlavə yardım ayıracaq - 1,5 milyard avro

12:48 Oğlu olmayıb, xanımından isə ayrılıb - Azərin yalanı

12:43 Şou aləmində qalmaqal yenidən alovlandı



ANALİZ

...

Döyüş səmasının ölüm mələkləri, yoxsa Sovetlərin fəlakət gətirən bəxşişi – “PİONER”

Tarix 03.01.18, 18:36

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

“Pioner”lər - istənilən halda onlar PLARB-ların (Strateji təyinatlı sualtı raket kreyseri) əhəmiyyətli hissəsindən – ikiyə yaxın aviasiya daşıyıcısı qrupunda məhrum olurdular, Sakit okean donanması üçün ehtiyatların əsas hissəsini itirirdilər: minə yaxın hərbi mütəxəssis, aviadaşıyıcların təmiri üçün çəkilən əzablar və Qərb yarımkürəsində strateji sualtı gəmilərin yeganə baza məntəqəsi...

Müdafiə olunmayan diaqonal üzrə fillə mat: qırmızılar başlayır və qalib gəlirlər. “Pioner” Sovet dəniz silahlanmasının arsenalındakı ən güclü raketdir.

Bitdi sonuncu döyüş.
Varmı kimsə sağ qalan?
Tək cavab – külək səsi.

Çukotkada yerləşən nüvə qalası

Bu unudulan diyarlarda – ABŞ-dan cəmi 200 kilometr məsafədə yerli slenqdə “Portal” adlanan “Qudım” (Maqadan-11) raket bazası yerləşirdi. Bütövlükdə atom müdafiə ərazisi olan bu tikili torpağın içərisində uzanan ikikilometrlik ilanı xatırladırdı. Tunelin hər iki çıxışının qapısı 40 ton çəkiyə malik olmaqla döyüş başlığının bilavasitə zərbəsi nəticəsində zərbə dalğasındam müdafiəni təmin etməyə qadir idi.


Baza müxtəlif mühafizə və gizlilik səviyyəsinə malik hissələrə bölünürdü. Yüklərin daşınması tunelin daxilində yerəşən ensiz dəmir relslər üzərinə qurlaşdırılmış vaqonlar vasitəsilə həyata keçirilirdi. İki əsas qapı ilə yanaşı olaraq həmçinin yuxarıya açılan hərəkət edən qapağı xatırladan başqa qapı da var idi.

Əsas bazanın hüdudlarından kənarda – yuxarıda daha bir neçə mobil raket kompleksləri üçün uçuş nöqtəsi xarakteri daşıyan, betondan tikilən və yer altından uzanan yollar var idi.

Burada raket diviziyası daimi döyüş hazırlığında idi – üç ədəd bərk yanacaqla işləyən, orta mənzilli 15J45, Qərb standartlarına əsasən SS-20 “Saber” (“Sablya”) adlandırılan RSD-10 “Pioner” kompleksi yerləşirdi.

“Pioner” raket kompleksi döyüş başlığını ayıran üç ədəd individual tuşlama blokuna (150 kiloton gücündə) və 4500 kilometr uçuş məsafəsinə malik idi. Hədəfə alma sistemi hədəfin 500 metr hüdudunda ehtimal olunan dairəvi yayınmasının qarşının alınmasını təmin edirdi.

Raketlə birgə atəş-nəqliyyat konteyneri altıtəkərli MAZ-547V şassisinin üzərində yerləşirdi. Kompleksin əhəmiyyətli dərəcədə ağır çəkisinə baxmayaraq (raketin atəş anındakı çəkisi 37 ton təşkil edirdi) 650 at gücünə malik dizelli şassi ümumi istifadə yollarında 40 kilometr/saatadək sürəti təmin edirdi.

İstifadə olunduğu 15 il ərzində bu raketlərin bir qəza halı belə qeydə alınmayıb. Sınaq, istifadə və məhv edilmə zamanı 190 ədəd “Pioner”lərdən 190 atış həyata keçirilib. Bütün atışlar uğurlu olub. Hədəfə düşmə mümkünlüyü 98 faizə bərabər idi.



SS-20 “Saber” – “Avropanın qənimi” 1976-cı ildə Qərb istiqamətində yerləşdirilib. Təhlükə diqqətdən kənarda qalmadı – cavab qismində okeanın digər tərəfindən “Pershing-2” raket kompleksləri gətirildi. “Martin Marietta” şirkətinin ölümdaşıyıcı kiçik şedevri atış anında 7 ton çəkiyə malik idi. “Pershing-2” radarla təchiz edilən döyüş başlıqlarına malik idi.

Öz fenomenal dəqiqliyinə (hədəf ətrafında radius 30 metrə bərabər idi) baxmayaraq “Pershing”lər Moksvaya çatmırdı, onlar bir dəqiqə ərzində Rusiyanın qərb ərazilərində strateji təyinatlı raket qoşunları və komanda məntəqələrini sıradan çıxarmağa qadir deyildi. 

“Pershing”in texnoloji imkanları Sovet ölkələri hərbi sənaye kompleksinin imkanları hüdudlarından dəfələrlə kənara çıxırdı. Sovet İttifaqının güc imkanları müvafiq cavab verməyə imkan vermirdi və SSRİ orta mənzilli raketlərin məhv edilməsi və dağıdılması planını təklif etdi. Nəticədə 1987-ci ildə orta və yaxın mənzilli raketlərin məhv edilməsi üzrə müqavilə imzalandı.

“Pershing”lər raketin hər iki pilləsinin yandırılması metoduyla məhv edilirdi.

Sovet “Pioner”ləri Çitinsk vilayətində atışların həyata keçirilməsi çərçivəsində atəşə tutulur və məhv edilirdi. Daha sonra fərqli üsul seçildi – raketlər daşıyıcı atəş konteynerlərindən ayrılmadan yerüstü atəşlərlə partladıldı.

1991-ci ilin yazına qədər hər şey bitmişdi. Artıq əzəli düşmənlər – “Pioner” və “Pershing” Vaşinqtondakı aviasiya və kosmonavtika muzeyində sanki əbədi baxışlarla bir-birini süzür.


Dünyanın az qala sonunda qərar tutan “Pioner” kompleksinin qalmaqallı Avropa səfəri RSD-10-un tarixində digər o qədər də məşhur olmayan səhifəni gizləyir.

Üç kompleks Çukotkaya nə üçün göndərilmişdi? “X” saatında Kitsap (Banqor adı ilə də tanınır) dəniz bazasını məhv etmək üçün.

Bangor Trident Base 

Obyekt 1977-ci ildən mövcuddur. İndi orada 8 ədəd (silahlanmada olan 14 ədəddən) “Ohayo” tipli Amerika strateji təyinatlı sualtı raket kreyseri yerləşir və onlardan hər biri 24 ədəd “Trident-2” sualtı gəmilər üçün ballistik raket daşıyır. Burada həmçinin raket anbarı yerləşir. Anbarda yükləyici avadanlıqlar və tuşlama sistemləri, “Trident”lərin uçuş tapşırıqlarını yetinə yetirmələri üçün SWFPAC kompleksləri yerləşir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin strateji təyinatlı gəmiərinin yeganə bazası Sakit okeanda yerləşir.

Strateji təyinatlılardan əlavə Banqorda rəsmi olaraq 156 ədəd qanadlı raketə malik iki atom gəmisi (“USS Michigan” və “USS Ohio”) və üç ədəd daha təkmil çoxməqsədli sualtı gəmi var. Bu siyahıya “Sivulf”, “Connecticut” və xüsusi əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulan “Carter” gəmiləri aiddir.

Qonşu körfəzlərdə (Brementon, Everett) “Nimits” və “John Stennis” təyyarə daşıyıcı gəmiləri yerləşir. Arsenaldan əlavə, hərbi-dəniz kompleksinin ərazisində donanmanın iri yanacaq anbarı saxlanılır.



Məhz burada iri gəmiqayırma şirkəti – özünü nüvə reaktorları kolleksiyası və ehtiyat donanma gəmiləri dayanacağı ilə “Padget Sound” texniki xidmət stansiyası yerləşir. Burada 125 ədəd istifadədən çıxarılan kreyser və sualtı gəminin nüvə reaktorları yerləşir. “Padget Sound” qərb yarımkürəsində atom təyyarə daşıyıcılarının istehsal olunduğu yeganə yerdir.

Bu şirkətin divarları yaxınlığında daima xeyli sayda esmines, sualtı gəmi və digər tipli döyüş gəmiləri görmək olar. Daha əvvəllər həmin gəmilərin sayı daha çox idi.

Bu sahillərdə hərbi gəmilər XIX əsrin sonlarından görünür. Lakin dənizçilər bu yerləri o qədər də sevmirlər – çox soyuqdur. Bu səbəbdən bir çox sualtı gəmilər daha cəlbedici iqlimə malik sahillərdə (San-Dieqo, tropik Pörl-Harbor, Norfolk – bu ərazilərdə qar nadir hadisədir) lövbər salırlar. 

Rentgenlərlə əbədi Kaliforniya yayını korlamamaq üçün atom sualtı gəmiləri bir qədər şimala yönəlirlər. Məhz burada onlar təsadüfən “Pioner” orta mənzilli raket kompleksinin təsir dairəsinə düşdülər.

Son söz əvəzi

Nüvə silahı Çukotkadan 1986-cı ildə çıxarıldı. Bir müddət “Maqadan-11” bazasının ərazisi hərbi avadanlıqların saxlanılması üçün istifadə edildi. Hərbçilər obyekti 2002-ci ildə birdəfəlik tərk etdilər.

Ağalar Qəribov (Ordu.az)

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Nazarbayevdən İlham Əliyevə təbrik

bitmap-img3

Rakurs

“Kontakt Home”da böyük fırıldaq – Oxuyun ki, aldanmayasınız

bitmap-img3

Seçmələr

Yeni hökümətin fəaliyyəti hiss olunurmu?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru