Xəbər xətti

24 FEVRAL

20:24 Düşmənə bəraət qazandıran xainlər

20:17 İrandan Azərbaycana narkotik vasitə keçirilməsinin qarşısı alınıb

20:10 Azərbaycanın valyuta ehtiyatına nə almaq olar?

20:02 Zaur müğənniləri biabır etdi: “Pul verib xaricdən səslər alırlar”

19:58 Bakıda Xocalı soyqırımının qurbanlarını yad edirlər

19:52 Çin öz rekordunu təzələdi: ən uzun körpü - Video

19:46 DİN Xoşqədəmin verilişində baş verənləri ifşa etdi

19:39 Bakı-Quba yolunda ağır qəza – Ölən və yaralananlar var

19:33 İlham Əliyev Küveytin əmiri və hökumət başçısına təbrik məktubu ünvanlayıb

19:27 Rusiya regiona daha iki Su-57 göndərdi - Səbəb

19:20 3 ay əvvəl Qusarda itkin düşmüş 29 yaşlı qadın Xırdalanda tapıldı

19:13 Ali məktəb tələbələri üçün prezident təqaüdü artırıldı

19:06 Prezidentdən təhsillə bağlı - Sərəncam

19:02 Doktorantların, tələbə və şagirdlərin təqaüdləri artırıldı

19:00 “Ehtiyac ucbatından oxuyuram” - Mənzurə

18:54 “Amazon”dan satıcısız, kassasız mağaza

18:47 Beyl “Real”dan ayrılır? - Zidan açıqladı

18:40 MSK qərar verdi, yekun protokollar hazırlanacaq

18:33 Azərbaycan cüdoçusu erməni idmançıya qalib gəlib

18:26 Hindistanlı cərrahlar dünyada ən böyük beyin şişini çıxarıblar

18:19 Ağdamda saxlanılan maşından elə bir şey tapıldı ki... - Foto

18:11 ABŞ İsraildəki səfirliyini 2018-ci ilin may ayında Qüdsə köçürməyi planlaşdırır

18:04 Stiv Cobsun işə qəbul ərizəsi hərraca çıxarılıb

17:57 Bakıda 52 yaşlı kişi evdə ölü tapıldı

17:50 Azərbaycanda 27 yaşayış yerinin adı dəyişdirilə bilər

17:43 Seçkiləri izləmək üçün 51 müşahidəçi qeydiyyatdan keçib

17:36 “Toyunda qapıya bağladığımız qırmızı lentin rəngi hələ solmayıb” – Şəhid ömrü

17:29 “Real Madrid” və “Barselona” üçün asan rəqiblər

17:21 “Qarabağda vəziyyət elə gərgindir ki, hansısa artilleriya yaylım atəşi açılsa...”

17:14 Prezidentliyə namizədlərin sayı 15-ə çatdı

17:06 Birinci siniflərə qəbul üzrə 30 mindən çox sorğu daxil olub

16:59 Yeganə boşanma xəbərindən danışdı: “Qanuni ərimdir”

16:52 Yaxın 20 ildə Rusiya enerji ixracında lider qalacaq

16:45 Bakı məktəblərində “açıq dərslər”ə başlanılıb

16:38 “Zeytun budağı”: 1931 terrorçu məhv edilib

16:33 Azərbaycan XİN və Baş Prokurorluq: Xocalı soyqırımına görə Ermənistan məsuliyyət daşıyır

16:30 Ağdamda ər-arvad qazdan zəhərlənib

16:23 “Neftçi”nin sabiq hücumçusu məşqçiliyə başladı

16:15 Şövkət Mirziyayev Özbəkistanda Xruşşovsayağı “inqilab” edir

16:07 Özbəkistanın keçmiş baş prokuroru həbs olundu

15:57 Putinin daha iki ən yeni qırıcısı Hmeymimə endi

15:53 Azərbaycanlı müğənnilər Bodrumda restoran açdı

15:47 Siyavuş Novruzov: “Azərbaycanı indi idman ölkəsi kimi tanıyırlar”

15:41 Kadırov Stalini lənətlədi

15:36 ABŞ-ın qərarına Fələstindən cavab

15:30 Cüdo üzrə Azərbaycan birinciliyi başa çatıb

15:21 Rusiyaya finalda Almaniya rəqib oldu

15:16 Ata və oğulun söhbəti

15:11 Smartfonlar üçün yeni çip yaradılıb

15:05 Somalidə partlayış: azı 20 ölü

14:56 Mirzəyevin bacısı və yeznəsi niyə öldürüldü?

14:48 Məzahir Pənahov: “Bu, anlaşılmaz yanaşmadır”

14:44 Bakıda gənc oğlan bıçaqlanıb

14:39 Azərbaycan nefti bahalaşdı

14:31 Türkiyə ordusu 1931 terrorçunu məhv edib

14:26 Xızıda sürücünü öz maşını ilə 200 metr sürüdülər

14:22 Elman Fəttahın qardaşı qəzada vəfat etdi

14:17 Türkiyə Afrində daha iki kəndi terrorçulardan təmizlədi

14:12 Qusarda itkin düşmüş qadın tapıldı

14:06 Əfv üçün müraciət edənlər ən çox bu cinayətləri törədib

14:01 Müğənni Damlanın “YouTube” kanalı silindi

13:55 Sabahın hava proqnozu

13:50 Ermənistan hakim koalisiyası prezidentliyə namizədini irəli sürdü

13:46 ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürüləcəyi tarix açıqlanıb

13:42 “Qarabağ” Türkiyədə ilin komandası seçilə bilər

13:35 Kabildə kamikadze özünü partlatdı: 1 ölü, 6 yaralı

13:32 Nərimanovda Xocalı soyqırımı qurbanlarının ailələri ilə görüş keçirilib

13:31 Hindistan ballistik raketi sınaqdan keçirtdi

13:19 Deputat Sona Əliyeva yaranmış problemə son qoydu

13:15 650 minlik avtomobil hansı məmurundur?

13:12 Azərbaycan deputatları Ərdoğanla görüşəcək

13:09 Bəxtiyar Hacıyev Şimali Koreya səfərindən danışdı

13:05 Ali Sunalın azərbaycanlı nişanlısı ilə toy tarixi bəlli oldu

12:56 Ağlamağa dərd axtarmaq adəti

12:49 Deputat: “Separatçıların “seçki şoularını” tanımırıq”

12:42 Bakıda ağacları kəsən adam saxlanıldı

12:38 Füzuli Məmmədovun (Frenk Elkapone) yalanı və ayıbı

12:38 Böyük Britaniyadan İŞİD xəbərdarlığı

12:33 Millət vəkili: “Bizdə benzin niyə bahadır?”

12:27 Çingiz Abdullayev: “O, yaddaşlarda əbədi qalacaq”

12:24 Neft bahalaşıb

12:18 Sumqayıtda yaşıllıqları məhv edənin kimliyi məlum oldu – Əli Həsənovun nəvəsiymiş…

12:13 Bakı aeroportunda İsrail vətəndaşı olan qadın saxlanıldı

12:08 Birdəfəlik kağız batareya təbiəti qoruyacaq

12:04 BMT-də Suriya ilə bağlı səsvermə keçiriləcək

12:01 Əhəd Abıyev Gültəkin Hacıbəylini döyüb?

12:00 Lazer smartfonları enerji ilə dolduracaq

11:58 Səhləbad kəndində səyyar qəbul-görüş keçirilib

11:55 Polis maşını qəzaya düşdü: xəsarət alanlar var

11:52 Dünən axtarışda olan 60 nəfər saxlanılıb

11:48 Dəccal

11:47 Süni intellekt xəstəlik riskini proqnozlaşdırır

11:42 Tramp ABŞ-a gələn miqrantları növbəti dəfə aşağıladı

11:41 “Bakı İrana körpü tikir, 500 milyon kredit verirsə...”

11:36 Ekspert: “ABŞ Rusiya və Türkiyəyə mane ola bilməyəcək”

11:30 Başbuğ Ərdoğana qarşı iki partiyanı birləşdirir – İddia

11:25 Tovuzda yanğın: 2 ölü

11:21 Erməni diasporu Fətullayevi məhkəməyə verir

11:16 Bill Geyts məşhur serialda rol alacaq

11:12 Sabahdan seçicilərə səsvermə vəsiqəsinin verilməsinə başlanılır

11:07 Məzahir Pənahova ağır itki

11:03 Məşhur aktrisa 97 yaşında vəfat etdi

10:59 “Azərbaycanı Moskvada nazirin müavininin təmsil eləməsi siyasi məna daşımır”

10:55 Azərbaycan xaricə satdığı məhsulu, həm də xaricdən alır

10:51 Beyləqan və Ağcabədidə oğurluq edən çoban tutuldu

10:47 Azərbaycan çempionatında növbəti oyunlar başlayır

10:42 Stiv Cobsun işə qəbul ərizəsi hərraca çıxarılır

10:39 Dövlət qulluqçusu olmaq istəyənlərə müraciət

10:34 “Qarın yağmamasına səbəb ekoloji silahlardan istifadədir”

10:30 Mingəçevirdə idmançı qollarını doğradı

10:25 Bakıda keçmiş məhkumlar intihara cəhd göstəriblər

10:20 Vasif Talıbov gənclərin təqaüdünü artırıb

10:16 Atəşkəs 120 dəfə pozulub

10:12 “Avropa Məhkəməsi Xocalı soyqırımını qəbul edənə qədər əl çəkməməliyik”

10:09 Alpinistlərin itkin düşməsindən 2 ay ötdü

10:05 Təqaüdlərin artırılması jurnalistlərə də şamil ediləcək

10:00 Qarabağda yeni müharibə anonsu

0:50 Putin özünü partladan pilotu təltif etdi

0:21 Vasif Talıbov yeni agentliyə rəhbər təyin etdi

0:09 “ABŞ səfirliyinin Qüdsə köçürülməsi tarixi təxribatdır”



ANALİZ

...

Döyüş səmasının ölüm mələkləri, yoxsa Sovetlərin fəlakət gətirən bəxşişi – “PİONER”

Tarix 03.01.18, 18:36

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

“Pioner”lər - istənilən halda onlar PLARB-ların (Strateji təyinatlı sualtı raket kreyseri) əhəmiyyətli hissəsindən – ikiyə yaxın aviasiya daşıyıcısı qrupunda məhrum olurdular, Sakit okean donanması üçün ehtiyatların əsas hissəsini itirirdilər: minə yaxın hərbi mütəxəssis, aviadaşıyıcların təmiri üçün çəkilən əzablar və Qərb yarımkürəsində strateji sualtı gəmilərin yeganə baza məntəqəsi...

Müdafiə olunmayan diaqonal üzrə fillə mat: qırmızılar başlayır və qalib gəlirlər. “Pioner” Sovet dəniz silahlanmasının arsenalındakı ən güclü raketdir.

Bitdi sonuncu döyüş.
Varmı kimsə sağ qalan?
Tək cavab – külək səsi.

Çukotkada yerləşən nüvə qalası

Bu unudulan diyarlarda – ABŞ-dan cəmi 200 kilometr məsafədə yerli slenqdə “Portal” adlanan “Qudım” (Maqadan-11) raket bazası yerləşirdi. Bütövlükdə atom müdafiə ərazisi olan bu tikili torpağın içərisində uzanan ikikilometrlik ilanı xatırladırdı. Tunelin hər iki çıxışının qapısı 40 ton çəkiyə malik olmaqla döyüş başlığının bilavasitə zərbəsi nəticəsində zərbə dalğasındam müdafiəni təmin etməyə qadir idi.


Baza müxtəlif mühafizə və gizlilik səviyyəsinə malik hissələrə bölünürdü. Yüklərin daşınması tunelin daxilində yerəşən ensiz dəmir relslər üzərinə qurlaşdırılmış vaqonlar vasitəsilə həyata keçirilirdi. İki əsas qapı ilə yanaşı olaraq həmçinin yuxarıya açılan hərəkət edən qapağı xatırladan başqa qapı da var idi.

Əsas bazanın hüdudlarından kənarda – yuxarıda daha bir neçə mobil raket kompleksləri üçün uçuş nöqtəsi xarakteri daşıyan, betondan tikilən və yer altından uzanan yollar var idi.

Burada raket diviziyası daimi döyüş hazırlığında idi – üç ədəd bərk yanacaqla işləyən, orta mənzilli 15J45, Qərb standartlarına əsasən SS-20 “Saber” (“Sablya”) adlandırılan RSD-10 “Pioner” kompleksi yerləşirdi.

“Pioner” raket kompleksi döyüş başlığını ayıran üç ədəd individual tuşlama blokuna (150 kiloton gücündə) və 4500 kilometr uçuş məsafəsinə malik idi. Hədəfə alma sistemi hədəfin 500 metr hüdudunda ehtimal olunan dairəvi yayınmasının qarşının alınmasını təmin edirdi.

Raketlə birgə atəş-nəqliyyat konteyneri altıtəkərli MAZ-547V şassisinin üzərində yerləşirdi. Kompleksin əhəmiyyətli dərəcədə ağır çəkisinə baxmayaraq (raketin atəş anındakı çəkisi 37 ton təşkil edirdi) 650 at gücünə malik dizelli şassi ümumi istifadə yollarında 40 kilometr/saatadək sürəti təmin edirdi.

İstifadə olunduğu 15 il ərzində bu raketlərin bir qəza halı belə qeydə alınmayıb. Sınaq, istifadə və məhv edilmə zamanı 190 ədəd “Pioner”lərdən 190 atış həyata keçirilib. Bütün atışlar uğurlu olub. Hədəfə düşmə mümkünlüyü 98 faizə bərabər idi.



SS-20 “Saber” – “Avropanın qənimi” 1976-cı ildə Qərb istiqamətində yerləşdirilib. Təhlükə diqqətdən kənarda qalmadı – cavab qismində okeanın digər tərəfindən “Pershing-2” raket kompleksləri gətirildi. “Martin Marietta” şirkətinin ölümdaşıyıcı kiçik şedevri atış anında 7 ton çəkiyə malik idi. “Pershing-2” radarla təchiz edilən döyüş başlıqlarına malik idi.

Öz fenomenal dəqiqliyinə (hədəf ətrafında radius 30 metrə bərabər idi) baxmayaraq “Pershing”lər Moksvaya çatmırdı, onlar bir dəqiqə ərzində Rusiyanın qərb ərazilərində strateji təyinatlı raket qoşunları və komanda məntəqələrini sıradan çıxarmağa qadir deyildi. 

“Pershing”in texnoloji imkanları Sovet ölkələri hərbi sənaye kompleksinin imkanları hüdudlarından dəfələrlə kənara çıxırdı. Sovet İttifaqının güc imkanları müvafiq cavab verməyə imkan vermirdi və SSRİ orta mənzilli raketlərin məhv edilməsi və dağıdılması planını təklif etdi. Nəticədə 1987-ci ildə orta və yaxın mənzilli raketlərin məhv edilməsi üzrə müqavilə imzalandı.

“Pershing”lər raketin hər iki pilləsinin yandırılması metoduyla məhv edilirdi.

Sovet “Pioner”ləri Çitinsk vilayətində atışların həyata keçirilməsi çərçivəsində atəşə tutulur və məhv edilirdi. Daha sonra fərqli üsul seçildi – raketlər daşıyıcı atəş konteynerlərindən ayrılmadan yerüstü atəşlərlə partladıldı.

1991-ci ilin yazına qədər hər şey bitmişdi. Artıq əzəli düşmənlər – “Pioner” və “Pershing” Vaşinqtondakı aviasiya və kosmonavtika muzeyində sanki əbədi baxışlarla bir-birini süzür.


Dünyanın az qala sonunda qərar tutan “Pioner” kompleksinin qalmaqallı Avropa səfəri RSD-10-un tarixində digər o qədər də məşhur olmayan səhifəni gizləyir.

Üç kompleks Çukotkaya nə üçün göndərilmişdi? “X” saatında Kitsap (Banqor adı ilə də tanınır) dəniz bazasını məhv etmək üçün.

Bangor Trident Base 

Obyekt 1977-ci ildən mövcuddur. İndi orada 8 ədəd (silahlanmada olan 14 ədəddən) “Ohayo” tipli Amerika strateji təyinatlı sualtı raket kreyseri yerləşir və onlardan hər biri 24 ədəd “Trident-2” sualtı gəmilər üçün ballistik raket daşıyır. Burada həmçinin raket anbarı yerləşir. Anbarda yükləyici avadanlıqlar və tuşlama sistemləri, “Trident”lərin uçuş tapşırıqlarını yetinə yetirmələri üçün SWFPAC kompleksləri yerləşir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin strateji təyinatlı gəmiərinin yeganə bazası Sakit okeanda yerləşir.

Strateji təyinatlılardan əlavə Banqorda rəsmi olaraq 156 ədəd qanadlı raketə malik iki atom gəmisi (“USS Michigan” və “USS Ohio”) və üç ədəd daha təkmil çoxməqsədli sualtı gəmi var. Bu siyahıya “Sivulf”, “Connecticut” və xüsusi əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulan “Carter” gəmiləri aiddir.

Qonşu körfəzlərdə (Brementon, Everett) “Nimits” və “John Stennis” təyyarə daşıyıcı gəmiləri yerləşir. Arsenaldan əlavə, hərbi-dəniz kompleksinin ərazisində donanmanın iri yanacaq anbarı saxlanılır.



Məhz burada iri gəmiqayırma şirkəti – özünü nüvə reaktorları kolleksiyası və ehtiyat donanma gəmiləri dayanacağı ilə “Padget Sound” texniki xidmət stansiyası yerləşir. Burada 125 ədəd istifadədən çıxarılan kreyser və sualtı gəminin nüvə reaktorları yerləşir. “Padget Sound” qərb yarımkürəsində atom təyyarə daşıyıcılarının istehsal olunduğu yeganə yerdir.

Bu şirkətin divarları yaxınlığında daima xeyli sayda esmines, sualtı gəmi və digər tipli döyüş gəmiləri görmək olar. Daha əvvəllər həmin gəmilərin sayı daha çox idi.

Bu sahillərdə hərbi gəmilər XIX əsrin sonlarından görünür. Lakin dənizçilər bu yerləri o qədər də sevmirlər – çox soyuqdur. Bu səbəbdən bir çox sualtı gəmilər daha cəlbedici iqlimə malik sahillərdə (San-Dieqo, tropik Pörl-Harbor, Norfolk – bu ərazilərdə qar nadir hadisədir) lövbər salırlar. 

Rentgenlərlə əbədi Kaliforniya yayını korlamamaq üçün atom sualtı gəmiləri bir qədər şimala yönəlirlər. Məhz burada onlar təsadüfən “Pioner” orta mənzilli raket kompleksinin təsir dairəsinə düşdülər.

Son söz əvəzi

Nüvə silahı Çukotkadan 1986-cı ildə çıxarıldı. Bir müddət “Maqadan-11” bazasının ərazisi hərbi avadanlıqların saxlanılması üçün istifadə edildi. Hərbçilər obyekti 2002-ci ildə birdəfəlik tərk etdilər.

Ağalar Qəribov (Ordu.az)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Mirzəyevin bacısı və yeznəsi niyə öldürüldü?

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Azərbaycan məmurları xaricdəki milyardlarını itirə bilərlər - “ABLV Bank” qalmaqalı

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru