Xəbər xətti

26 İYUL

0:55 Putin: “Rusiya bu ölkəyə yardım edir”

0:47 Alimlərdən yeni xəbərdarlıq

0:33 Kürdə biogen maddələrin miqdarı xeyli artıb

0:27 Trampdan Ukraynaya ittiham

0:12 Çinlə Şimali Koreyanın arasında nə baş verir?

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

25 İYUL

23:56 Türkiyə təyyarəsi Əlcəzairdə təcili eniş etdi

23:42 Bordin: “Belə oynamağa məcbur idik”

23:37 8 xalça müəssisəsinin tikintisi bu il başa çatdırılacaq

23:24 FED dollarla bağlı hansı qərarı verəcək?

23:18 Azərbaycan gürcü şaftalısının əsas idxalçılarından biridir

23:03 Azərbaycanda bu xəstəlikdən ölənlərin sayı artıb

22:56 Müdafiə Nazirliyi: “Hərbi xidmət barədə müzakirələr aparmayın!”

22:41 Gədəbəy sakini bıçaqlanıb

22:37 “Türkiyənin AB-yə üzvlüyü məntiqsizdir”

22:23 Adil Əliyev: “Bu manyaklar övladlarımızın qarşısına çıxa bilər”

22:11 Toy sahiblərinə “toy tutan” şadlıq evləri - Araşdırma

22:06 Qardaşı oğlu 50 yaşlı kişini döydü

21:59 Tovuzda yol qəzası: 2 yaralı

21:44 Həbsxanaya narkotik keçirilməsinin qarşısı alınıb

21:39 Məmməd Səfa: “Aktyorun protezi tamaşaçının əlində qaldı”

21:26 “Neftçi” – “Şalke” matçı canlı yayımlanacaq

21:13 Türkiyə Rusiyadan “S-400”-ləri aldı

21:09 Əsədovun milyonçuya çevirilən rəisi...

20:55 “Moody”s” Azərbaycan Beynəlxalq Bankının reytinqlərini yüksəldib

20:42 “Qarabağ” - “Şerif”: heyətlər bəlli oldu

20:38 Krallıq rəhbərlərindən G20 sammitinə niyə qatılan olmadı?

20:26 Bakıda avtomobil bazarında durğunluq yaranıb

20:14 Faşist Almaniyası dövrünə aid 4 ton qızıl tapıldı

20:02 Neft bahalaşıb

19:57 “Rabitə işi”ndə təqsirləndirilən şəxslər son söz deyib

19:53 “Rusiya erməni faktorundan imtina etməlidir”

19:48 Fransa meri siçovul yedi

19:44 Sabahın məzənnəsi

19:37 “Ərdoğanın səfəri heç nəyi dəyişmədi”

19:32 Ermənistanda qubernatorun müşaviri itkin düşdü

19:27 Muğan-Qarasu dəmir yol xətti təmir olunur

19:22 Ankarada ticarət mərkəzi yanır

19:17 Plyonkaya görə 14 sürücü cərimələndi

19:14 Kreml: “Ərdoğanın açıqlamasını şərh etməyəcəyik”

19:10 Nazir: “Azərbaycan bu ölkələr sırasında beşinci yerdədir”

19:06 Poroşenko Dövlət Sərhəd Xidmətinə yeni rəhbər gətirdi

19:01 Mehriban Əliyeva nəvəsi ilə - Foto

18:55 Altı ayda qeyri-neft ixracı 27 faiz artıb

18:51 Tələbənin ölümü ilə bağlı DYP əməkdaşı danışdı

18:47 “Valideynlərimdən imtina edəcəm”

18:42 Ağstafada qadın canavarların hücumuna məruz qalıb

18:39 Elmira Axundovadan prezidentlərinin görüşünə münasibət

18:35 Hacıqabul Sənaye Məhəlləsi yaradılır

18:31 ABŞ hərbi gəmisi İran gəmisinə atəş açdı

18:26 Prezidentdən Maldiv və Liberiyanın dövlət başçılarına təbrik

18:23 İş adamı villasında intihar etdi

18:19 Neftçala sakini itkin düşüb

18:15 “Pula görə evlənir, 6 ay sonra da boşanırlar”

18:11 Müəllim işləmək üçün imtahan verənlərin sayı açıqlandı

18:07 2017-ci ildə səyahət üçün ən təhlükəli ölkələr - Siyahı

18:03 Hindistanın yeni prezidenti fəaliyyətə başladı

18:00 İstanbulda 3-cü aeroport tikilir

17:55 4 min nəfər müəllim olmaq üçün imtahan verdi –Təhsil Nazirliyi

17:50 Könüldən Namiq etirafı: “Onunla oxumaq istəmirdim”

17:44 “Aeroflot”un əməkdaşları etiraz qalxdı: “Maaşımızı qaldırın”

17:39 İndoneziya sahillərində qayıq batıb, azı 8 nəfər həlak olub

17:33 İŞİD-ə qoşulmaq istəyən şəxs tutulub

17:26 Tankçılarımız “Tank biatlonu” müsabiqəsinin püşkatma mərasimində iştirak ediblər

17:20 “Hər şeyə səbəb olan Əli Abbasov çöldə, biz isə içərdəyik”

17:13 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:05 Dünyanın ilk pilotsuz gəmisi gələn il istifadəyə veriləcək

16:55 “Şoka düşdüm...” - Oksana

16:50 Ermənistanda abituriyentlərin sayı azalır

16:36 Qarpız dilimləri gülüş smaylikidir sahildə

16:30 2017-2018 mövsümünün əsasnaməsinə dəyişiklik edildi

16:23 Hindistanın yeni prezidenti səlahiyyətlərinin icrasına başladı

16:16 Donald Tramp baş prokuroru Klinton işi il bağlı sərt tənqid edib

16:11 Yaqub Mahmudov: “Rusiya erməni faktorundan imtina etməlidir”

16:05 ABŞ-dakı erməni mafiyasının gizlinləri...

15:57 Müdafiə Nazirliyindən daha bir xəbərdarlıq

15:50 “Lotu Quli”nin yeznəsi vaxtından əvvəl azadlıqda

15:43 YouTube-dan gözlənilməz qərar

15:36 25 arvadı, 145 uşağı olan keşiş həbs olundu

15:30 Azərbaycan Vikipediyada 53-cü pilləyə yüksəlib

15:24 MN: Ermənistan növbəti dəfə döyüş PUA-dan istifadə edib, əsgərimiz yaralanıb

15:17 İranda böyük əməliyyat: 700 narkotacir tutuldu

15:12 ABŞ dövlət katibi Reks Tillerson istefa verməyə hazırlaşır

15:07 Bülənt Ərsoydan hədə dolu ismarış: “Özünə fəlakət bəyənsin”

14:58 İsrail əl-Əqsa məscidi ilə bağlı qərarını dəyişdi – Dəmir detektorlar qaldırıldı

14:52 Altı qazaxıstanlı tələbə Misirdə itkin düşüb

14:45 Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını artırıb

14:40 “Microsoft” süni intellektli eynək buraxacaq

14:33 DİM yanğınla bağlı təxliyə olunan abituriyentlərə müraciət edib

14:27 Qonşusunu güllələyib xəstəxanalıq etdi - Hacıqabulda

13:50 Şabranda 22 yaşlı oğlan bıçaqlanıb

13:45 Naməlum şəxs “Allahu Əkbər” qışqırıb polislərə hücum etdi – İspaniyada

13:41 Bu dondurmalarda ciddi nöqsanlar aşkarlanıb – Siyahı

13:37 Rusiyada beş nəfərlik azərbaycanlı ailəsinin yanaraq olməsi ilə bağlı cinayət işi başlanıb

13:23 Emin rusiyalı məşhurla duet oxudu

13:18 “iPhone” ların ekranını “Apple” özü istehsal edəcək

13:12 II və III qruplar üzrə qəbul planı və dövlət sifarişli yerlərin sayı

13:07 Ərdoğan Əl-Aksa məscidi ilə bağlı dünya müsəlmanlarına çağırış edib

13:01 Ermənistan Kürü zəhərləyir

12:56 “Qarabağ”ın oyununa azarkeş axını: “20 min bilet artıq satılıb”

12:51 BP: TANAP bizim üçün əhəmiyyətli layihədir

12:46 Dünyanın ən bahalı aktyoru “Apple”in reklamında çəkildi

12:41 Bugünkü hərracda yeddi dövlət əmlakı özəlləşdirilib

12:36 “Bir daha ərə getmərəm”

12:30 Eks prezidentin mətbuat katibinin məhkəməsi davam edir

12:25 Sabah hava necə olacaq?

12:19 “Şansımız az deyil” - Filip Ozobiç

12:14 Sabiq respublika prokuroru məmurları “topa tutdu”

12:09 İraqda iki terror aktında ölənlər və yaralananlar var

12:04 OK

11:59 BNA: 24 nömrəli avtobusun hərəkəti dəyişdirilib

11:53 Kolleclərə ixtisas seçimi başlayıb

11:49 Dəhşətli yanğında sağ qalan azərbaycanlı uşağı qubernator nəzarətə götürdü

11:44 Rafiq Tağı gənc yazara niyə hirslənmişdi?

11:39 Binadan yıxılan 1 yaşlı uşaq öldü

11:33 Erməni politoloq: “Çin Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə üzərindən Avropaya çıxır”

11:27 Hərbi liseylərə qəbul imtahanı keçiriləcək

11:22 Rusiya həbsxanalarında 2350 Azərbaycan vətəndaşı cəza çəkir

11:17 Müğənninin xanımı əsəbiləşdi

11:12 Rəsul Quliyev hökumətin enerji siyasətini tənqid etdi


MARAQLI

...

Depressiya nədir və ondan necə qurtulmaq olar?

Tarix 17.07.17, 12:11

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Hər bir kəs zaman-zaman bir narahatlıq, sıxıntı hiss edə bilər


Ancaq həftələrcə sürən hüzn, ümidsizlik, ya da gündəlik fəaliyyətlərə qarşı maraqsızlıq daha ciddi bir problemə işarə edə bilər. Biz hamımız bəzən işdə olan problemlərimizə görə, ailədə olan anlaşılmazlığa və ya maddi cəhətdən çətinlik çəkəndə qısamüddətli stress keçiririk. Elə bilirik ki, bu, depressiyadır və heç də mühüm məsələ deyildir. Öz-özünə keçib-gedəcəkdir. Ancaq qısamüddətli olan bu streslərin heç biri depressiya deyildir.

Bəs, depressiya nədir?

Psixoloqlar hesab edir ki, depressiya insanda olan ruhi anomaliyadır ki, ətraf mühitin və ya fizioloji dəyişikliklərin nəticəsində büruzə verilir. Depressiya, xüsusilə bir itki, ya da xəyal qırıqlığı yaşandıqdan sonra ortaya çıxdığında, normal bir hal olaraq qəbul edilə bilər.İnsan özünü fiziki və mənəvi cəhətdən lazımsız hiss edirsə, ruh düşkünlüyü yaşayırsa, bu, depressiya halıdır. Depressiyalı adamı yemək-içmək maraqlandırmır, Günəşin çıxması, yağışın yağması, ümumiyyətlə, heç nə ona sevinc gətirmir. O, qəlb sızıntısı, məyusluq, pərişanlıq hiss edir. Depressiya illərlə içimizdə yığılan hiss və narahatlıqlarımızın, sona qədər dəyilməmiş fikir və düşüncələrimizin nəticəsidir. Mütəxəssislərin fikrincə, depressiya çox zaman nevrozun fonunda başlayır.Depressiyanın ağır forması zamanı insan evə qapanır və heç kəslə göruşmək istəmir, bütün günü hərəkətsiz uzanır və s. İlkin mərhələlərdə isə depressiyalı şəxs məcburi şəkildə də olsa, evdən çıxır, istəməsə belə, işə gedir. "İstəmirəm, lakin bunu etməyə məcburam" arasındakı halın özü də insanı qıcıqlandırır.

Depressiya, infeksiya kimi, başqa bir xəstəliyin simptomu olaraq da görülə bilməkdədir. Ancaq 2 həftədən uzun sürməsi – əhəmiyyətli bir çətinlik və funksional çatışmazlıq səbəbi olan depressiv xəstəlik ehtimalı ağıla gəlməlidir. Depressiv pozğunluq insanların 10-15 faizində həyatlarının bir dövründə görülməkdədir. İnsanların və cəmiyyətin bu xəstəliyi yaxşı tanımaması nəticəsində çox sayda insanlar depressiyadan əziyyət çəkirlər. Hətta iş o yerə çatır ki, bəziləri intihara belə əl atırlar. Elə isə, depressiyanın hansı əlamət və xüsusiyyətlərlə ortaya çıxdığından xəbərdar olaq.

Bu əlamətlər sizdə də varsa, deməli, depressiyaya düçar olmusunuz:

1. Yuxu pozuntuları sıxdır. Yuxusuzluq, gecə tez-tez yuxudan oyanmaq, sabah tezdən oyanmaq və təkrar yata bilməmək və yaxud həddən artıq çox yatmaq.

2. Yemək problemləri olur. Az yemə və bununla bağlı arıqlama, yaxud çox yemə və buna bağlı olaraq həddən artıq kökəlmək. Xəstələr dietada olmadıqları halda, 1 ayda ümumi çəkinin 5 faizindən çox olmaqla arıqlayır və ya kökəlirlər.

3. Lazımsızlıq, ümidsizlik duyğuları. Xəstələr, əsasən, bir işə yaramadıqlarını düşünürlər. Gələcək ümidsiz və qaranlıqdır. Depressiya ilə bağlı ümidsizlik və kədər hissləri o qədər şiddətlidir ki, xəstələr yaşamağa olan marağını itirir, heç nədən zövq ala bilmirlər. Cinsi istəksizlik hiss olunur və xəstələr yataqdan çox zaman çıxmaq istəmirlər. Xəstələr bütün günahın özlərində olduğunu zənn edirlər.

4. Kansentrasiya çətinliyi, qərar verməkdə çətinlik ola bilər. Xəstələrdə kansetrasiya və diqqət toplamaq o qədər çətin olur ki, hər hansı bir mətni təkrar-təkrar oxuduqları halda yadlarında heç nə qalmır.

5. Enerji azlığı, yorğun hiss etmə, hər şeyə qarşı laqeyd olmaq. Əsasən səhər yorğun halda yuxudan qalxılır və bu yorğunluq halı gün boyu davam edir. Əvvəllər zövqlə etdikləri işi artıq davam etdirmək istəmirlər. Yalnız qalmaq istəyirlər.

6. Ölmək istəyi. İntihar etmək və ya intiharı etməyə təşəbbüs ola bilər. Bir çox xəstələr intiharın dində günah olduğu üçün bu yola əl atmırlar, ancaq bəziləri isə buna nail olurlar.

Depressiyanın düzgün dərk edilməməsi…

İnsanlar bu xəstəliyi düzgün dərk etmədiklərinə görə, onun uşaqlarda da ola biləcəyi ehtimalını rədd edirlər. Çox hallarda valideyn və ya müəllim uşağın və ya yeniyetmənin depressiyaya düşməsi xəbərini eşidəndə inanmırlar. Bu xəstəliyin onlar üçün tez olduğunu söyləyirlər. Ancaq depressiya öz mahiyyətinə görə ruha edilən təzyiqə reaksiya vermək olduğundan, yeniyetmələrdə də rast gəlinir. Məsələn, uşaq valideynlərindən birini itirən zaman depressiyaya düşə bilər. Əlbəttə, ətrafındakılar ona məhəbbət göstərərək, bu xəstəliyin daha da şiddətlənməsinə imkan verməyə bilərlər. Ancaq bəzən də mütəxəssisə müraciət etmək lazım gəlir.

Uşaq və yeniyetmələrin depressiyaya düşməsinə nə səbəb olur?

Uşaq, eyni zamanda, ailədə olan çəkişmələrə, ya hansısa yaxınlarından birinin pis xəstəliyə tutulmasına, ailədə kobudluqla rastlaşanda bu xəstəliyə düçar ola bilər. Ali məktəbə imtahana hazırlaşan bir yeniyetmə də depressiyaya düşə bilər.

Ona görə də, uşaqlarda və yeniyetmələrdə depressiyanın olmasını inkar etməyin özü həqiqəti görməməzliyə vurmaq deməkdir. Çünki bu cür uşaqların köməyə ehtiyacı vardır, dərdləşməyə adam axtarırlar. Ancaq bu da kifayət deyildir. Bu xəstəliyin müalicə yolları müxtəlifdir. Bu cür uşaqlar əgər kiçik yaşlarından müalicə olunmasalar, böyüyəndə kobud, məyus və ümidsiz bir insana çevrilərlər.

Uşaq və yeniyetmələrdə depressiyanı hansı əlamətlərinə görə müəyyən etmək olar?

1. Qəmgin əhvali-ruhiyyə. Uşaq və ya yeniyetmə bir neçə həftə ərzində əgər qəmgindirsə və günün müəyyən saatlarında və ya müxtəlif günlərdə bu halı bir qədər dəyişirsə, bu, depressiyanın əlaməti deməkdir. Ümumi olaraq, onu əhatə edən mühitin dəyişməsinə baxmayaraq, onun qəmgin və bədbəxt halı hələ də qalmaqdadır. Bəzən bu daimi xəstəliyi müəyyən etmək heç də asan olmur. Bəzən bu cür qız və ya oğlanlar onlarda olan bu dəyişikliyi boyunlarına almaq istəmirlər, onu gizlədirlər. Ola bilsin ki, depressiya bu cür oğlan və qızların ruhiyyəsində özünü başqa cür büruzə versin və qəmgin olmaqları çox da hiss edilməsin. Məsələn, heç kimə yaxınlaşmamaq, heç nəyi bəyənməmək, sözə qulaq asmamaq kimi. Onu da demək lazımdır ki, hər sözə baxmayan və ya problem yaradan uşaq depressiyada deyildir. Ancaq yeniyetmələrin arasında bu xəstəliyə kifayət qədər çox rast gəlinir. Bəzən depressiya nigarançılıqla bir yerdə olur. Bəzən də tibbin müəyyən edə bilmədiyi baş və ya mədə ağrısı kimi özünü göstərir. Bu zaman valideyn çox nigaran olur. Onlar çalışırlar ki, bu xəstəliyi uşağın orqanizmində axtarsınlar. Amma onun qəmgin olmasını heç nəzərə almırlar.

2. Ləzzət almamaq və gündəlik fəaliyyətlərdən razı qalmamaq. Uşaqların və ya yeniyetmələrin əksəriyyəti çox hallarda hövsələsiz olurlar. Bu da depressiyanın əlaməti deyildir. O zaman bunu depressiya hesab etmək olar ki, uşağın əvvəllər ləzzət və həvəslə gördüyü işlər indi onun üçün mənasız görünür. Məsələn, gəzintiyə çıxmaq, dostları ilə ünsiyyət bağlamaq. Ancaq indi onun görüşməyə və ya gəzməyə hövsələsi çatmır. Ya, məsələn, əvvəllər məktəbdə idmanı çox sevərdi, ancaq indi idmana qarşı laqeyddir. Əgər bu cür əlamətlər bir neçə həftə uzanarsa, depressiyanın olduğunu bildirir.

3. Yuxunun pozulması. Yuxunun pozulması bir neçə cür özünü göstərə bilər. Uşaq və ya yeniyetmə yatmağa getmək istəmir. Bu, onun üçün çətin bir işdir. Gecələr oyanır və bir daha yata bilmir. Səhərlər başqa vaxtda olandan daha tez durur. Təkrar və qəmgin yuxular görür. Ya da yuxuda gəzir və söhbət edir.

4. İştahanın dəyişməsi. Depressiyada olan uşaqların əksəriyyəti yemək seçimində çox çətinlik yaradırlar. Yeməyə qarşı meyl göstərmirlər. Bəziləri də rahatlıq tapmaq üçün yeməyi çox yeyirlər. Hər halda, əgər bu adətləri uzun müddətə dəyişərsə, depressiyanın əlaməti deməkdir. Qızlar çox zaman pəhriz saxlayırlar ki, bu depressiya əlaməti deyildir. Ancaq o qız ki, iştahasız yemək yeyir və ləzzət almırsa, onda bu, depressiyanın əlamətidir.

5. İntihara meyl etmək. Şübhəsiz, bu fəlakətli hal depressiyanın ən nigaranedici əlamətidir. Ancaq onu da bilmək lazımdır ki, intihara təşəbbüs edən hər yeniyetmə depressiyada deyildir. Bəzən bu cür uşaqlar həyatın dəyərsiz olduğunu fikirləşirlər. Məsələn, valideyni ona televizora baxmağa icazə verməyəndə ayağını yerə vurub qışqırır: "İndi ki, belə oldu, özümü öldürəcəyəm!" Ya da televiziya filmində olanları təqlid edər. Halbuki, yarım saat əvvəl həyətdə uşaqlarla oynayırdı. Bu işə əl atan yeniyetmələrin çoxunda ola bilsin ki, depressiya olmasın. Onlar ola bilsin ki, əsəbi olsunlar və ya bir anlıq meyllərinin dalınca getsinlər. Əlbəttə, şübhəsiz ki, depressiya intiharın səbəblərindən biridir. Xüsusilə də oğlanlar həmişə filmlərdə gördükləri və ya kitablarda oxuduqları şəxsiyyətlərin röyasında olurlar. Əgər bilmək istəyiriksə, bu şəxsiyyətlər depressiyanın əlaməti deyildir, qalan əlamətləri də nəzərə almalıyıq. Hər bir halda intihara təşəbbüs edən yeniyetmələrin bir çoxu depressiyaya düşdüyü üçün bu əmələ əl atırlar. Həyat onların gözlərində mənasız olur.

6. Özünü danlamaq. Bəzən depressiyaya düşən yeniyetmələr ailənin və ya dostlarının problemlərini öz boyunlarına götürürlər. Onlar hər şeyin ali olmasını istəyirlər. Onlar ata ilə ananın münaqişə etməsini və ya qardaş-bacı davasında özlərini müqəssir hesab edirlər. Ancaq ətrafındakılar onlara nə qədər bu işdə onların günahsız olduğunu söyləsələr də, özlərini danlayırlar. Onlar özlərinə dəyər vermirlər.

7. Uşaq və yeniyetmənin rəftarının dəyişməsi. O uşaq ki əvvəldən hamıdan qaçar və dost olmağı xoşlamaz, ya da ictimai bir uşaq olub, ancaq get-gedə xəlvətə çəkilərsə, dostlarını görməkdən imtina edərsə, bir-birindən çox fərqlənirlər. İkinci halda diqqət etmək lazımdır ki, onun gündəlik rəftarında başqa hansı dəyişiklik baş verir. Əgər bu hallar uzunmüddətli olarsa, depressiyanın əlaməti deməkdir. Qəmli və pərişan halla depressiyanı ayırmaq bəzən çətin olur. Ancaq bu nöqtəyə diqqət etmək lazımdır ki, depressiya xəstəliyinə düçar olan uşaqda bu rəftarlar uzunmüddətli olur.

8. Depressiyada olan uşaqlar başqa uşaqlardan fərqli olaraq, daha çox təklikdə qalırlar. Bu cür uşaqlar öz həmyaşıdlarına qarşı səbirsiz və hövsələsiz olurlar.

Depressiyaya düçar olmamaq üçün nə etməli?

Depressiyaya düşməmək üçün mütləq hisslərini, düşüncələrini, narazılıqlarını bilmək lazımdır. Buna görə də, ünsiyyət çox vacibdir. Ünsiyyət mütləq insanlarla ola bilər: dostlarımız, iş yoldaşlarımız, qohumlarımız və s. Ailə münasibətlərində kişi və qadın deyilməmiş sözlərə, yarımçıq fikirlərə görə, depressiyaya düşür. Dialoq bitdiyi yerdə nevroz, daha sonra isə depressiya başlayır. Hiss və fikirlərimizi ifadə edərkən biz özümüzü depressiyadan çıxmağa yardımçı oluruq.

Depressiyanın hansı növləri var?

- Major depressiya. Major depressiyanı hər kəs eyni keçirmir. Buna görə də, major depressiya özü də bir neçə yerə bölünür:

1. Xroniki davam edən depressiya;

2. Atipik depressiya;

3. Melanxolik depressiya;

4. Doğum sonrası başlayan depressiya (post partum depressiya);

5. Fəsillə əlaqəli depressiya;

6. Distim depressiya (uzun və zəif depressiya).

Melanxolik depressiya. Xəstələrin sosial aktivasiyası və öz hobbilərinə qarşı maraqları azalır. Dostlarıyla və ailəsi ilə bir yerdə olmaq istəmirlər. Daha əvvəl maraqla etdikləri işi artıq etmək istəməzlər. Həyatlarında yaxşı seylər olsa belə, bundan xoşbəxt olmazlar. Xəstələr oyanmaları lazım olduğu vaxtdan daha tez oyanmış olurlar və sonrasında da yatmağa çalışsalar belə, yata bilmirlər. Bu depressiya ən çox səhər müşahidə olunur. Xəstələrin hərəkətləri normaldan daha yavaş və ya daha tez ola bilir. İştahasızlıq olur və həddən artıq arıqlayırlar. Hər şeydə özlərini günahlandırırlar.

Post partum depressiya (doğuş sonrası depressiya). Qadınlarda doğuş sonrası depressiya keçirmə halı 10-15%-dir. Depressiya özünü doğuşdan sonra 6 ay içində göstərir. Xəstələrdə, adətən, tez özündən çıxma, birdən-birə ağlamaq, gərginlik ola bilər. İlk dəfə doğum etmiş qadınlarda bu depressiya daha çox görünür. Doğuşdan sonra ani hormon dəyişiklikləri qadına çox pis təsir edir. Uşağın tez-tez ağlaması və ananın onun nəyə görə ağlamasını bilməməsi xəstəni daha da pis vəziyyətə salır.

Atipik depressiya. Bu depressiya digərlərindən fərqlidir, belə ki, xəstələrdə gərginlik, halsızlıq halı həmişə olmaya bilər, bəzən olduqları mühitdən asılı olaraq, çox şən, gülərüz görsənə bilirlər. Xəstələrdə iştahlılıq və kilo artımı ola bilər. Belə xəstələr bütün günü ağrıdan əziyyət çəkirlər, amma onların ağrıları tamamilə psixoloji olur. Ani şəkildə özündən gedə bilər, əsasən də insanların çox olduğu yerlərdə özündəngetmə halları artır. Bu insanlar, əsasən rədd edilməyə qarşı çox həssasdırlar və rədd edildikləri zaman çox əsəbi və dağıdıcı olurlar. Buna görə də, ailəylə, dostlarla və iş yerində bəzi çətinliklərlə qarşılaşırlar.

Distim depressiya (uzun və zəif depressiya). Ən az 2 il davam edən və zəif keçirdilən depressiyadır. Arada 1-2 gün sağalmış kimi görünə bilərlər, ancaq əsasən depressiya halında olurlar. Bu depressiyada olan şəxslər də gərginlik və həssaslıq keçirdirlər, ancaq ağır depressiya ilə müqayisədə çox zəif halda bu proseslər duyulur. Səbəbi bilinməyən bədən ağrıları, halsızlıqlar olur. Bu depressiyanı digərlərindən fərqləndirən cəhət onun daha uzun müddət davam etməsidir.

Fəsillə əlaqəli depressiya. Bəzi xəstələrdə depressiya mövsümi xarakter daşıyır. Təkrarlanan depressiya həmişə eyni fəsilə təsadüf edir. İlin digər fəsillərində isə həmin şəxs özünü çox yaxşı hiss edir. Bütün ağır depressiya halları bu depressiyada özünü göstərir. Əsasən havanın tutqun olduğu payız və qış aylarında bu depressiya özünü daha çox göstərir.

Bəs, depressiyadan necə qurtulmaq olar?

1. Valideynlə müalicə. Depressiyanın ən yaxşı müalicə yoludur. Sağlam ailə rabitələri bu xəstəliyi tez bir zamanda üzə çıxarar və onu müalicə etməyə şərait yaradar. Valideyn öz uşağına kömək etməlidir ki, qürurunu bərpa edə bilsin. Onun bütün müvəffəqiyyətlərini təşviq etməlidir. İşlərinə yersiz qarışmamalıdır. Gərək valideynlər icazə versinlər ki, yeniyetmələr inkişaf yolunda möhkəm addımlar atsınlar və onları başqa məsuliyyətlərlə yükləməsinlər. Onlarla söhbət etməyə dəyər verməli və onlarla söhbət etməyi gündəlik proqrama salmalıdır. Mövzu seçimində genişfikirli olmalıdır. Bu yolla yeniyetmənin ruhu və psixoloji çətinliklərinin çoxunu müalicə etmək olar. Əgər depressiyaya düşübsə, onun səbəblərini axtarılmalıdır. Psixoloqa getməmişdən qabaq bu problemləri valideynlər aradan qaldırmağa çalışmalıdırlar.

2. Müşavirə müalicəsi. Yeniyetmənin rahatlıqla dərdini söyləyə biləcəyi müəllim və ya canyandıran insan ona nəsihət verə bilər və onunla məsləhətləşərək, bu porblemi aradan qaldıra bilər.

3. Ailə müalicəsi. Ailə bir neçə insanların yaşadığı bir mühitdir. İnsan da daima cəmiyyətə meyl etdiyindən, ailə üzvləri tərəfindən diqqət mərkəzində olması onun bir çox problemlərini həll etməyə kömək edəcəkdir. Hər bir ailə üzvü depressiyaya düşmüş bu yeniyetməyə bacardığı qədər yardımı etsə, onun psixologiyasına müsbət təsir edər və onu depressiyadan uzaqlaşdıra bilər.

4. Psixoloji müalicə. Elə bir müalicədir ki, psixoterapevtlər tərəfindən yeniyetməyə yardım edilir. Yeniyetmə bu cür həkimlərlə söhbət edərək, dərdlərini üzbəüz onlara söyləyir.

5. Tibbi müalicə. Bu müalicə yuxarıda deyilən müalicə növlərindən az təsirlidir. Ancaq bəzən bu növ müalicə də işə yarayır. Əgər psixoloqla söhbət bu xəstəliyə yardım etmirsə, dərmanla müalicə edilir.

6. İdman müalicəsi. Əgər uşaq və ya yeniyetmə davamlı olaraq, idman edərsə, bədənini formada saxlayarsa, daha az qəmgin olmuş olar. Psixoloqlar depressiyaya düşmüş iki qrupu bir-biri ilə müqayisə etmişdir. Birinci qrupda olan ağır idman növü ilə, ikinci qupda olanlar isə yüngül idman növü ilə məşğul olurdular. Birinci qrupun stressi ikinci qrupdan az müşahidə edilmişdir. Birinci qrupda olanlar bədənə daxil olan stress hormonlarının sayını azaldır, ancaq ikinci qrupda stress qəbulu azad buraxılır. Nəticədə birinci halda qəlb sağlam olur və stressə qarşı müqavimət daha çox olur. Ona görə də açıq havada idman etmək bu cür xəstəliklərə çox kömək edir.

Başqa hansı üsullar çarə ola bilər?

Psixoterapiya: Psixoterapevtlə görüşmələrin edildiyi bir neçə müalicə üsulunun təsirli olduğu müşahidə edilmişdir. Bu müalicələr dərman preparatları ilə birlikdə tətbiq edilə bilər.

Dərman müalicəsi: Antidepressant dərmanlar, ümumiyyətlə, xəstələrin üçdə ikisindən çoxunda təsirli olmaqdadır. İndiki vaxtda həkimlər bir neçə tip antidepressant arasında seçki edə bilməkdədirlər.

Elektrokonvulsiv müalicə: (EKT) Xüsusilə digər müalicələrə cavab verməyən, daha ağır depressiyası olan xəstələrə tətbiq olunur.(azadqadın.info)

pia.az 









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


MARAQLI

design-img

Vernisaj

Donald Tramp baş prokuroru Klinton işi il bağlı sərt tənqid edib

bitmap-img3

Rakurs

Azərbaycanda yeni reklam şirkəti fəaliyyətə başlayıb

bitmap-img3

Seçmələr

Azərbaycanın öz torpaqlarını hərbi yolla geri qaytarmasına Rusiya göz yuma bilərmi?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru