Xəbər xətti

21 APREL

21:58 Moskvada güclü qasırğa: 2 nəfər ölüb, 17 nəfər xəsarət alıb

21:49 Goranboyda güclü yağış nəqliyyatın hərəkətini pozub

21:38 Eyni gündə həm nişanlandı, həm də ərə getdi

21:30 Goranboy sakini dəm qazından zəhərlənib

21:17 Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb

21:04 Dərbənddə əməliyyat: 9 silahlı məhv edildi

20:48 “Azərbaycan Kubokunun finalı Naxçıvanda və ya Lənkəranda keçirilməlidir”

20:33 Ağsuda iki “VAZ 2106” toqquşub, 4 nəfər yaralanıb

20:26 Sumqayıtda iki yeniyetmə dənizdə yoxa çıxdı

19:59 Londonda Sarkisyan əleyhinə nümayiş keçirilib

19:48 Usta hündürlükdən yıxılaraq ağır xəsarət alıb

19:35 Dmitri Medvedev Novruz Məmmədovu təbrik edib

19:23 “Lokomotiv”dən ardıcıl 2-ci çempionluq

19:17 Bahçeli: “Seçkilərdə partiyamızın prezidentliyə namizədi Ərdoğandır”

19:10 Hökumətdəki bu postlara təyinat olmayıb - Siyahı

18:56 Göygöldə içərisində 6 nəfər olan avtomobil qar dərəsinə düşdü

18:47 Yeni əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri kimdir? - Dosye

18:41 Bu il tütün idxalı və ixracı azalıb

18:33 Samir Nuriyev Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədr təyin edilib

18:26 Qərb İraqdakı kimi Suriyada da tədrici soyqırımı aparır

18:14 Azərbaycanda işsizlərin sayı azalıb

18:08 Abid Şərifov, Elçin Əfəndiyev və İsmət Abasov işdən çıxarılıb

18:00 12 yaşdan kiçik uşaqlara təcavüz edən şəxslər edam oluna bilər

17:55 ASAN Xidmətin rəhbəri kənd təsərrüfatı naziri təyin edilib

17:53 Rövşən Rzayev “Qaçqınkom”a sədr təyin olunub

17:50 Səlim Müslümov vəzifəsindən azad edildi

17:46 “Heç vaxt saçımı kəsdirməmişəm“ - xalq artisti

17:40 Hacıbala Abutalıbov BŞİH başçısı vəzifəsindən azad edilib

17:32 Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi təsdiqləndi - Siyahı

17:29 Fövqəladə hal zamanı qaydalara əməl etməyən təşkilatların fəaliyyəti dayandırılacaq

17:16 Qızıl 11 dollardan çox ucuzlaşıb - Qiymət

17:11 Məhkəmə ANS-lə bağlı qərarını açıqladı

17:03 Ceyms Appaturay Azərbaycan prezidentini təbrik edib

16:54 Ermənistanın daha üç şəhəri etiraz aksiyalarına qoşuldu

16:47 Rusiyada təyyarə sərt eniş edib - Ölənlər var

16:41 Şamaxıda yeni istifadəyə verilən 3 yol dağıldı

16:33 Türkiyə Azərbaycana alça ixracına başladı

16:25 Gürcüstanın baş naziri Novruz Məmmədovu təbrik edib

15:55 ABŞ marixunanı leqallaşdırır – Federal səviyyədə

15:40 “İlhamə Quliyeva dedi ki, qoyma...“ Nüşabə Tunar qalmaqalı haqda

15:33 “Real“dan Ronaldoya yeni təklif -ilinə 30 milyon avro

15:20 Prezident Novruz Məmmədovun baş nazir təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb

15:12 “Kvadrat” - Tatyana Tolstayanın məşhur hekayəsi

15:05 Şimali Koreya bütün nüvə sınaqlarını dayandırır- Bu gündən

14:33 Yeni baş nazirimiz kinoya da çəkilib – Video

14:22 İraq Küveytə 90 milyon dollar ödəyəcək- 1990-cı il təcavüzünə görə

14:15 Trampın Xarici işlər nazirini Senat təsdiqləməyə bilər - Təhlil

14:09 Fransa yığması dünya çempionu olarsa…- Hər oyunçu 400 min avro alacaq

14:05 Saakaşvilidən Sərkisyana: Moskvanı az imitasiya et

13:27 Şamaxıda yeni istifadəyə verilən 3 avtomobil yolu sürüşmə nəticəsində dağılıb

13:22 AEBA Azərbaycanda xərçəngin müalicəsinə kömək etmək niyyətindədir

13:13 “Müşviq mənim çörəyimi yeyir“ - İzzət

13:09 "Neft nəhənglərinin bərpaolunan enerjiyə sərmayə qoyuluşu artır"

13:05 Erməni ordusu Nikol Paşinyanın tərəfdarlarını təhdid etdi

12:55 Sabahın hava proqnozu

12:40 Türkiyəli nazir: "TANAP və TAP-ı əsrin layihəsi kimi dəyərləndiririk"

12:35 "Bundan sonra başqa formada işləməyə başlayacağam"

12:30 Ağcabədidə ağır yol qəzası:ölən və yaralananlar var

12:25 Yeni Baş nazir: Parlament Novruz Məmmədova yekdilliklə səs verib

12:17 Azərbaycanda 12 sm hündürlüyündə qar yağıb

12:05 Milli Məclis Novruz Məmmədovun baş nazir vəzifəsinə namizədliyinə baxır

11:55 Türkiyədə sərnişin avtobusu qəzaya uğrayıb, 18 nəfər yaralanıb

11:47 Maskalı şəxslər Bakıda evə basqın ediblər

11:42 Yerevanda müxalifətin mitinqi başlayıb

11:37 Dünya getdikcə daha çox nizamsız, etibarsız və hətta təhlükəli hala gəlir

11:33 Azərbaycanın yeni baş nazirinin adı açıqlandı

11:20 Bakıda yol qəzasında iki nəfər ölüb

11:13 Azərbaycan Premyer Liqasında XXIV tura start verilir- Bu gün

11:09 Röyadan küsülü olduğu Faiq Ağayevə barışıq jesti - Video

11:09 “Skripal işi” üzrə əsas şübhəlilər müəyyən edilib- Britaniyada

11:05 Türkiyənin qərarının ardınca Jirinovskidən təklif

10:44 “Hansısa ölü qəzetlərə milyonlarla pul paylanıb”

10:40 NATO PA-nın 97-ci “Rouz-Rout” seminarı keçiriləcək- Gürcüstanda

10:36 Bakıya yeni başçı gəlir! – Abutalıbovun xələfinin adı çəkilir

10:30 Rusiya və ABŞ maliyyə nazirləri sanksiyaları müzakirə ediblər- Toplantı

10:26 Bakıda xəstəxanada yanğın olub

10:22 Erməni silahlı bölmələri atəşkəsi 93 dəfə pozulub

10:17 Azərbaycanda ilk dəfə tullantı suları ultrabənövşəyi şüa texnologiyası ilə zərərsizləşdiriləcək

10:13 Bu il içməli sudan əziyyət çəkən kəndlərdə yeni layihələr icra olunacaq

10:09 “Bu, bütün dünya üçün xoş xəbərdir” – Tramp

10:05 "Artur Rasi-zadə Azərbaycanın inkişafı yolunda əzmlə çalışıb"

0:59 SİM-kartdan qızıl əldə olunacaq - Maraqlı kəşf

0:47 Firmino bu statistikaya görə bəzi müdafiəçiləri qabaqlayır

0:34 “Google” SMS-ə yeni rəqib gətirir

0:23 Yuri Maksimov altıncı ukraynalı ola bilər

0:11 Sərdar və xanımı dedi-qodulara bu paylaşımı ilə son qoydu

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

20 APREL

23:59 Nikol Paşinyan: “Serj Sarkisyan istefa verməlidir!”

23:54 El Pais: Baskların ETA qruplaşması qurbanlarından üzr istəyib

23:48 Türk ordusundan ilk: Bu silah ələ keçirildi

23:42 Teymur Rəcəbov və Rauf Məmmədov Vüqar Həşimovun xatirə turnirində

23:36 Şimali və Cənubi Koreya liderləri üçün xüsusi xətt yaradıldı

23:30 Leyla Əliyeva sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlarla görüşdü - Fotolar

23:24 Tatarstan parlamentinin spikeri Putinin qərarını tənqid edib

23:18 53 yaşlı qadın sirkə turşusu içdi

23:12 Ermənilərin Kölndəki “soyqırımı” memorialı söküləcək

23:06 Dinq Liren: “Bu oyundan sonra Azərbaycanda daha çox tanınmağım normaldır”

23:00 Sarkisyanın başı dərddə - Paşinyan “etirazlara davam” dedi

22:55 Fazil Məmmədovun adamı “Atena”nı satır - Qarşıdurma

22:49 Türkiyəli ilahiyyatçı: “Qadınlar bununla kişilərə təcavüz edir” – Video

22:43 Məşhur di-cey vəfat etdi

22:37 Qəzzada toqquşmalar nəticəsində 4 fələstinli ölüb, 445-i xəsarət alıb

22:31 Ölkənin qızıl-gümüş bazarında qiymətlər dəyişdi

22:25 İrəvanda etirazçılar hava limanına gedən yolu bağladı

22:19 Qəza zamanı avtomobilə dəymiş zərər hərrac modeli ilə qiymətləndiriləcək

22:13 Tramp açıqladı: Rusiya ilə gizli anlaşma olmayıb

22:10 Əbülfəz Elçibəyin yubileyi ilə bağlı tədbirlər keçiriləcək

22:07 Gürcüstan-Azərbaycan sərhədində sərhədçi güllələndi

22:01 Əsəd Fransanın verdiyi ordeni qaytardı

21:56 Yaponiyaya getsəniz, çıxanda rüsum ödəməli olacaqsınız

21:50 Avstriyada qatar qəzası - 54 yaralı

21:44 Bakıda müsəlman dünyasının nadir hadisəsi - Vəhdət namazı + Video

21:38 Ayrılıq səbəbi bəlli oldu - Aslı Muradı cana yığıbmış

21:32 İlham Əliyevin ünvanına təbriklər gəlməkdə davam edir

21:26 Fələstinə aid tarixi xəritə Misirdən qaçırılarkən ələ keçirildi

21:20 ABŞ məktəbində daha bir atəş açılıb

21:14 Azərbaycanda 100 ildən çox yaşayanların sayı azalıb

21:08 ABŞ Demokrat Partiyası Rusiyaya qarşı iddia qaldırdı

21:02 Vergilər Nazirliyi və Gömrük Komitəsi razılaşdı - Kimlərə birgə nəzarət ediləcək?

20:57 Yerevanda nümayişçilər müdafiə nazirinin avtomobilini mühasirəyə alıb



ƏDƏBİYYAT

...

Avtobusdakı davanın gizlinləri: Pozitiv diskriminasiya

Tarix 30.03.18, 14:15

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Mirmehdi Ağaoğlu yazır


Elə şeylər var ki, onları dərk etmək üçün gərək ilan öz dərisindən çıxan kimi sıyrılıb içindən çıxasan və kənardan ona baxasan. Yoxsa başa düşmək, anlamaq çətin olacaq. Necə deyərlər, özünə gedən yol başqasından keçir. İctimai nəqliyyatda qadınlara yer vermək ənənəsi də bunlardan biridir.

Gözümüzü açandan belə görmüşük ki, kişi cinsinin nümayəndələri lazım oldu-olmadı ictimai nəqliyyatda qadınlara yer verirlər. Bu etiket qaydası özlüyündə bəlkə də normaldır, hətta bəzi məqamlarda gözəldir, ancaq bu adət, bu qayda mükəlləfiyyət, məcburiyyət halını alanda eybəcərləşir, özünün xeyirxah niyyətini itirir. Necə ki, bizdə mövcud halını alıb. Sosial şəbəkədə videosu yayılmış, avtobusda baş verən məlum hadisə də bu eybəcərliyin nəticəsidir. İlk baxışdan heç bir fiziki əngəli olmayan həmin qadın ona oturmaq üçün yer verməyən cavan oğlanın başının üstündə deyinib-deyinib təhqir etməsəydi bu hadisə də yaşanmayacaqdı.

Bir neçə il əvvəl Türkiyədə oldum və ictimai nəqliyyatda qadına yer vermək məsələsi ilə bağlı orda maraqlı təcrübə yaşadım: İstanbulda ilk dəfə ictimai nəqliyyata minəndə təzəcə özümə yer tapıb oturmuşdum ki, gördüm bir neçə qadın mindi, o dəqiqə qalxıb yer verdim. Orda qaldığım bir həftə ərzində bu hal bir neçə dəfə yaşandı, ancaq ətrafa fikir verəndə gördüm ki, avtobusda, tramvayda, metroda qadınlara yer verən bircə mənəm, türklərdə belə adət yoxdur, bığıburma türk gəncləri yerlərində elə rahat oturublar, elə bil evlərindədirlər, divana yayxanıb televizora baxırlar. Bizdə hələ heç bir kişini ictimai nəqliyyatda belə rahat oturan görməmişəm. Bizim kişilərin hamısında bir narahatlıq var ki, indicə bir qadın avtomusamı, metroyamı minəcək, məcburən yerimi ona verməli olacam. Ancaq türklərdə belə qayda yoxdu. Kim istəyər qadına yer verər, kim istəməz verməz. Qadın olanda nə olar, oturmağa yer yoxdursa əziyyət çəkib ayaq üstə getsin. Nəticədə sən də onun kimi pul ödəyib nəqliyyata minirsən, oturmaq sənin də haqqındır. Maraqlı burasıdır ki, türk qadınları da bu cür düşünürlər. Daha onlara yer verməyən əks cins nümayəndələrinə “nakişi” kimi baxmırlar.

Bizdə yaşından, fizioloji quruluşundan asılı olmayaraq ictimai nəqliyyata minən istənilən qadına, qarşı cinsin nümayəndəsi yer verməyə borcludur. İstədi-istəmədi, bunu könül xoşluğu ilə elədi, ya eləmədi fərq etməz. Yer verməlidir, vəssalam! Hətta bəzən avtobusa minən qadın bircə kişini oturmuş görürsə, gedib qəsdən başının üstündə dayanır ki, ona yer versin. Əks təqdirdə həmin adama düşmən kimi baxırlar. O nəqliyyat vasitəsində dərhal belə bir rəy yaranır ki, qadına yer verməyən o adam nakişidir, biqeyrətdir, ana-bacısına hörmət etməyəndir və sair və ilaxır.

Məlum videoda da gənc oğlana qarşı aqressiyanın səbəbi qadınla kobud davranmağından çox ona yer verməməyidir. Çünki o avtobusdakılar da bizim çoxumuz kimi düşünür; qadına yer vermək oğlanın borcudur!

Bizdə hətta bu cür düşünən adamlar var: “Bu gün ictimai nəqliyyatda qadına yer verməyən oğlan, sabah Qarabağı necə alacaq!" Məsələni gör hara bağlayırlar.

Kimsə deyə bilər ki, ictimai nəqliyyatda qadına yer verməyin nəyi pisdir? Nolsun başqa xalqlarda yoxdur, biz bu cür gözəl adətimizdən imtina etməyək. İlk baxışdan doğrudur. Ancaq dərindən yanaşanda görünür ki, qadına qarşı bu pozitiv diskriminasiya üzdə müsbət hal olsa da, əslində bizim cəmiyyətdə qadın-kişi bərabərsizliyinin bariz nümunəsidir.

Məsələyə birbaşa dəxli olmasa da başqa bir misal deyək. Hər il 8 Mart zamanı kişilər işdə, evdə, bayırda tanıdıqları qadınlara hədiyyə alırlar. Çox vaxt istəməsələr belə, cəmiyyətdə formalaşmış adətlər onları buna vadar edir. Qarşı çıxa da bilmirlər. Ancaq eyni hal qadınlar tərəfindən həyata keçirilmir, bərabərlik pozulur.

Hətta bəzi idarələr, böyük şirkətlər 8 Mart zamanı bütün qadın işçilərə müəyyən məbləğdə mükafat verir, kişi işçilərə isə heç bir bayramda belə üstünlük verilmir. Qadınlara tanınan bu üstünlük ilk baxışda elə təsir yaradır ki, guya bu, bizim cəmiyyətdə qadına hörmətdən, ehtiramdan doğur, dərinə gedəndə isə görürsən ki, bu qadın-kişi bərabərsizliyinin göstəricisidir. Bu kimi pozitiv diskriminasiyalar şüurlu, ya şüursuz, əslində qadın hüququnu daraltmağa xidmət edir, nəticədə feminizmin ən böyük nümayəndələrindən biri Simona de Bovuarın da dediyi kimi, qadını ikinci cinsə çevirir.

Dünyanın bir çox modern cəmiyyətlərində bu məsələlər aydınlaşıb və qadına da kişi ilə eyni hüquq tanınır, eləcə də ictimai nəqliyyatda. Əgər qadın əliuşaqlı, hamilə, yaşlı deyilsə qarşı cinsin nümayəndəsi də ictimai nəqliyyatda ona yer verməyə borclu deyil.

Avtobusda, 8 Martda qadına böyük hörmət qoyulur, ona yer verilir, hədiyyə alınır, ancaq vacib məsələlərə gələndə ona “qadın” damğası vurularaq bir kənara itilir. Bir şey olan kimi “qadındır da, nə gözləyirdin” deyib əlimizi yellədirik. Dolayısı ilə bizim kimi cəmiyyətlərdə qadın bacarıqsızlığın, natamamlığın, gücsüzlüyün, zəifliyin simvoludur. O qədər zəifdir ki, heç avtobusda iki dayanacaq yolu da ayaq üstə gedə bilməz. Ona görə yer verək otursun. (kulis)

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

Rusiyada təyyarə sərt eniş edib - Ölənlər var

bitmap-img3

Rakurs

Falçının zorladığı qızlardan dəhşətli açıqlamalar - Video

bitmap-img3

Seçmələr

Səlahiyyətlərini başa vurmadan ölən deputatlar...

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru