Xəbər xətti

21 MAY

19:09 “ABŞ bütün dünyada İranın hərbi serverlərini çökdürəcək”

19:06 AKP 149 deputatdan imtina etdi

19:01 Təhsil naziri yeni direktor təyin etdi

18:55 Alpinistlərin meyiti ilə bağlı ilkin ekspertiza rəyi açıqlandı

18:50 Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi

18:46 Azərbaycan vətəndaşı İstanbulda intihar edib

18:42 Donbassda BMT sülhməramlıları yerləşdirilə bilər

18:37 Mingəçevirdə sərnişin avtobusu aşdı: 5 yaralı

18:33 Türkiyədə dolların məzənnəsi 4,6 lirəyə yaxınlaşdı

18:28 Fələstin ərəb ölkələrinə çağırış etdi

18:25 Anna Netrebko “Dostluq” ordeni ilə təltif edildi

18:22 “Meksika Azərbaycanla ticarət əlaqələrini fəallaşdırır”

18:19 ABŞ İrana qarşı “B Planı”nı açıqladı

18:15 “Şahdəniz-2” layihəsi yaxın günlərdə başa çatacaq

18:11 Bakcell “Ulduzum”dan xaricə səyahət

18:07 Yusif Eyvazov Xalq artisti oldu

18:04 Ətraf mühiti çirkləndirən şəxs cərimələnib

18:00 İraqda koalisiya hökuməti qurulacaq

17:55 Bakı-Qazax yolunda 39 yaşlı mikroavtobus sürücüsü qəflətən ölüb

17:49 “Anam xəyanətə görə bizi atıb getdi”

17:44 Yüksəksürətli sərnişin qatarı alışıb - Hindistanda

17:38 Aleksandr Vuçiç: “Serbiya Azərbaycan üçün dost ölkədir”

17:33 Bakıda evdən 30000 dollar və 100000 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb

17:28 Sumqayıtda narkoloji xəstələrin sayı açıqlandı

17:23 “Regionumuzda enerji sahəsində əməkdaşlıq yeni səviyyəyə qalxır”

17:18 “Dərin dövlət” Həsən Ruhanini devirmək istəyir

17:13 Gədəbəy sakini keçmiş məhkum yoldaşı tərəfindən bıçaqlanıb

17:08 “Məni aldadıb çiynimə tatu etdilər” - Səidə

17:03 Elmar Məmmədyarov Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunu qəbul edib

16:58 “Azəriqaz”: Binəqədidə partlayış olan kafedə qaz xətti yoxdur

16:53 Nazir kollecə yeni direktor təyin etdi

16:47 FHN Bakıda baş verən partlayış barədə məlumat yayıb

16:43 Novruz Məmmədov Serbiya prezidenti ilə işçi nahar edib

16:36 Gəncədə seyfi sındırıb 30 minlik qızıl oğurladılar

16:31 Artıq ödəmə terminalları pulun qalığını qaytaracaq

16:25 “Ermənistan mətbuatının yaydığı xəbər şişirdilib” - XİN

16:20 Tağıyevin daha bir evi sökülür

16:15 “Qurd qapısı” qəbiristanlığını talayanlar ələ keçdi - Foto

15:58 Şəhid əsgərin adından nişanlısıyla danışan komandir

15:53 Azərbaycanın 2018-ci il üzrə dövlət büdcəsinə yenidən baxılacaq

15:46 Cavan Zeynallının ailəsində ağır itki

15:41 Mədəniyyət nazirinə birinci müavin təyin olunub

15:36 Bakıda güclü partlayış: 2 nəfər ölüb, 2 nəfər xəsarət alıb - Yenilənib

15:31 DÇ-2018: Belçika yığmasına Premyer Liqadan 11 futbolçu çağırılıb

15:25 Rusiya öz smartfonunu satışa çıxarmağa hazırlaşır

15:15 Milli Məclis növbədənkənar toplanacaq

15:10 Azərbaycnda müəllimlər sertifikasiyadan keçəcəklər

15:05 İran XİN rəsmisi ölkəsinin Suriyadan çıxmasının şərtlərini açıqlayıb

15:01 Paraqvay Qüdsdə səfirlik açdı

14:56 Çay idxalının həcmi 4 dəfə azaldılıb

14:50 Homsda terrorçuların silah anbarı tapılıb

14:48 Barmağı əzildi və hər şeyini itirdi...

14:45 Fransa xarici işlər nazirinin Azərbaycana səfərinin tarixi açıqlanıb

14:40 Alpinistlərin meyiti ilə bağlı ilkin ekspertiza rəyi açıqlandı

14:35 Azərbaycan və Serbiya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər

14:30 31 il əvvəl ölmüş azərbaycanlı aktrisanın sirli Facebook profili

14:25 Ermənistanda insanlar yenidən küçələrə axışdı

14:20 BP neftin ucuzlaşacağı tarixi açıqlayıb

14:20 “Məmur uşaqları xaricdə oxuyur, kasıb balaları səngərdə qırılır”

14:16 Elza Seyidcahan Samir Bağırovu tanımadı

14:11 İnzibati tənbeh zamanı ictimai işlər iş günləri 2 saatdan çox olmayacaq

14:07 Dünən şəhid olan əsgərimiz Ağstafada dəfn edildi

14:03 “Bank of Baku” və Bakcell “Ulduzum”dan xaricə səyahət!

13:58 Manat bahalaşarsa, bu bank sektorunun sağlamlaşması üçün zəmin ola bilər?

13:50 Hesablama Palatası metroda 8 milyonluq maxinasiya ortaya çıxardı

13:25 Şəkidə 23 yaşlı qadın itkin düşüb

13:21 90 günlük müvəqqəti qeydiyyat “ASAN xidmət”də aparılacaq

13:17 Beynəlxalq ekspert: “Dollar çökür...”

13:13 Sabah hava necə olacaq?

13:08 Azərbaycan və Serbiya prezidentlərinin təkbətək görüşü keçirilib

13:04 Paytaxtı su basdı, Türkmənistanın müdafiə nazirinə şiddətli töhmət verildi

13:00 “Bolşeviklər Cümhuriyyətin işğalından sonra ruhaniləri güllələdilər”

12:56 Azərbaycan qazı Bolqarıstana 2020-ci ildə çatdırılacaq

12:51 Nazir islahatlara başladı: Əlillik yeni üsullarla təyin olunacaq

12:51 Prezidentə yalan danışan sahibkarla bağlı yeni faktlar

12:50 “Oğlum “mən bayrağa bükülüb gələcəyəm” deyirdi”

12:46 Bakının iki yolunda nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır

12:37 Ərdoğanın Sarayevo mitinqi fərqli rəylər doğurub

12:33 Hitlerin ölüm səbəbi tapıldı

12:29 İlham Əliyev: “İşsizliyin sürətlə azaldılması ilə bağlı böyük uğurlar əldə edilib”

12:25 Naxçıvan istiqamətində gərginliyin artması ermənilərin maraqlarına xidmət edir?

12:21 “Qrin-kart” “oynayanlar”-Azərbaycan gəncləri niyə ölkədən getmək arzusundadırlar?

12:17 DİM sonuncu qəbul imtahanı ilə bağlı Apelyasiya Komissiyası yaratdı

12:13 Bakıda tələbə oğlan intihar etdi

12:08 Serbiya prezidenti Azərbaycandadır - Foto

12:04 Daha bir zərbə?

11:59 7 kiloqram narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb – DİN

11:55 Dünya çempionatının qalibi müəyyənləşdi

11:51 125 il sonra saqqalla ailə quran ilk şahzadə - Foto

11:47 “Akkord”un Qafqazda ən bahalı yol korrupsiyası - İttiham

11:43 Musa Yaqubun oğlu: “Səsi batır, çətinliklə yeriyir...”

11:39 Rusiya Ermənistana “Tor” zenit-raket kompleksi verəcək

11:35 Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil idxalı 5 dəfədən çox artıb

11:31 Türkiyədə erməni əsilli deputat istintaqa çağırıldı

11:27 “Azercell” yeni vakansiyaları ilə Karyera sərgisində iştirak edib

11:23 Bayılda çoxmərtəbəli bina çökür

11:18 “Hər il Azərbaycanda 100 mindən az olmayan yeni iş yeri yaradılmalıdır”

11:14 Lalə Brillianta barışıq əli uzatması haqda: “Heç vaxt...”

11:10 “Elmira Axundova deputat blankında Eldar Mahmudova yazmışdı ki…”

11:06 “AŞPA-nın Səməd Seyidova qarşı tətbiq etdiyi sanksiya çox ədalətsizdir”

11:02 Almeyda: “Azərbaycanla qarşılaşma çox çətin olacaq”

10:58 Xəzərin hüquqi statusu Astanada müzakirə ediləcək

10:54 İranın Suriyadakı hərbi bazasında partlayış olub

10:49 Xaçmazda iki maşın toqquşub

10:45 Nazir: “Son 15 ildə Azərbaycanda ÜDM 3,2 dəfə artıb”

10:41 Əfv üçün müraciət edənlərin siyahısı Prezidentə təqdim edildi

10:37 Sərçələrə saqqız atanlar

10:33 İlham Əliyev Beynəlxalq Əmək Təşkilatının baş direktorunu qəbul edib

10:29 “Fədayəni sevgi maraqlandırsaydı, yanımda olardı” - Tacir

10:25 İsmayıllı sakini özünü asıb

10:21 Bob Dilanın gitarası 490 min dollara satıldı

10:17 Maduro yenidən Venesuela prezidenti seçildi

10:13 Türkiyə-İsrail münasibətləri - Bu qarşıdurmanın geosiyasi nəticələri nə ola bilər?

10:09 ABŞ-da təyyarə radarlardan itib

10:05 Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib

10:02 “Atəşkəsin Naxçıvanda pozulması təsadüfi deyil”

9:57 Ölkədə 74 şübhəli saxlanılıb

9:53 Xəzər dənizində zəlzələ baş verib

9:49 Məşhur rusiyalı milyarderi İngiltərəyə buraxmırlar

9:46 Neft bahalaşdı



ƏDƏBİYYAT

...

Allahı qoyub Darvinə inanan uşaqlarımız

Tarix 14.11.17, 14:46

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Xanəmir yazır...


 Xanəmir Telmanoğlunun “Meymun kommunist ola bilər, meymun dindar ola bilməz” yazısını təqdim edirik
 
...get, ey qafil, bu dünya derlər fanidir...
 
Söyləyin padişah heç asqırmasın...
 
Bir əsrdən çoxdur Azərbaycanın keçi, xoruz ruhlu şeriylə böyüyən bir nəsli Azərbaycanı yönəldib, hələ də bu məmləkətə sahib çıxmağa davam edir.
 
Azərbaycanı idarə edənlər o şeirlərlə böyüməyib, çünki onlar Azərbaycanın bağçasında, məktəbində təhsil almayıblar.
 
Ancaq məmləkətin idarə olunan kəsimi keçi, xoruz şeirlərinin əzbərləndiyi obyektlərdən keçib.
 
İllərdir bu şeirlərlə böyüyən uşaqlarımızın şüurunda keçi kimi tələskənlik, danışıqlarında bəyirti, tullanaraq yürümək, dağ mədəniyyətinə aludə kəsilib heyvani bir təbəssümlə yaşamaq, xoruz kimi vaxtsız banlayaraq özüylə birgə bu yurdu güdaza vermək, quru bəylik sədaları altında mətin addımlarla irəliləmək kimi simptomlar kök ataraq bir etnosun formalaşan sivil xislətini  çəkinmədən ortaya qoydu.
 
Uşaqlıqdan başlanılan bu şüuraltı ideoloji təlqinlərin sonucu sosialistlər üçün meymun, milliyyətçilər üçün boz qurdla yekunlaşır. Demək, azərbaycanlı ya milliyyətçi olar, ya da uzaq başı kommunist.
 
Düşünürəm, görəsən bu keçinin, xoruzun arxeotipi nədir ki, bu məsum, uşaqlıq təfəkkürümüzün doyuzdurulmasında əvəzsiz milli rolu əskilməyən bu milli heyvanların təfəkkür müstəvisində şəcərə  uzantısı qurdla meymuna dayanır. Görünür, bu fani dünyanın axarında uşaqlığımız gəncliyimizə, qocalığımıza qurban getdiyi kimi, uşaqlığımızın yaddaş yemi keçi qurda, xoruz da bir təhər meymuna qurban gedir. Demək, azərbaycanlı uşağının məsumluğunda keçiylə xoruz ortaq bir şeirin, ritmin, qafiyənin maraqlarından çıxaraq, heyvanlıqdan can qurtararaq bir havari totemi kimi qoruyucu missiya yüklənərək çıxış edir. Həm də bu heyvanlar üzərində sakrallaşmış düşüncə  həyatımıza, taleyimizə köç edən o heyvan (keçi, xoruz) toteminin əsrlər, eralar sonrası yaranmış  ritmini, görüntüsünü, şeirini bizim uşaqlığımız qoruyur. 
 
Keçi tragikdir. Onun maskası hələ də yırtılmayıb. O öz missiyasını qədərincə oynamağı bacarır. Buna baxmayaraq Azərbaycan kültürünün uduzduğu yerdən keçi bəyirib saqqalını oynadaraq peyda olur. Onun min bir oyunu hələ də bitməyib. Qədim türklərin Alban dönəmi məbədlərində, inanc sistemində də keçi qudsal sayılır, ona tapınırdılar. Qəbilə rəislərinin məzarı çöldə qazılmasına baxmayaraq, keçinin qəbri məbədin içərisindən baş tərəfdə qazılırdı. Xoruz da Zərdüşdün törəməsidir. Üç kərəm sabahleyin banlamaqla hürmüzü çağırıb xeyri, işığı dünyaya dəvət edir.
 
İnancımızın başında xoruz, keçi kimi ban, bəyirti oturaraq, hər iki totem təbii şəkildə 20-ci əsrin əvvəllərində yenidən yaddaşımıza bu kərəm poetik rituallarla, ayinlərlə daxil olur. Hər iki heyvanın  səsi, saqqalı gözəgirən, mədəniyyətə uzanandır. Hər ikisinin tükü məişət zəminində yararlıdır; birindən yastıq, birindən döşəkçə düzəldilir. Keçinin qəzilindən qaranlıq quyulardan çıxmaq üçün kəndir də yapılır. Məlikməmməd keçinin strateji məhsulu qəzilindən, sicimindən istifadə edərək yeraltı qaranlıq dünyalara enə bilməklə bir etnosun xəyal dünyasının milli qəhrəmanına çevrildi.
 
Keçinin dərisi isə yenidən bəyirtinin ritmlərini izləməklə nağara səslərini də doğurur.O ritmlə savaşa qatılmaq ruhlandırıcıdır. Buynuzu şərab içimində əvəzsiz estetika oyadır. Xoruz deyəsən çoxfunksiyalılıq baxımından  bu məmləkətdə  keçidən geri qalır.
 
Bir məsələ maraq doğurur. Qurd da, meymun da düşüncəmizə bu xoruz, keçi şeirləri yazılmamışdan hardasa yarım əsr əvvəl daxil ( peydah) olub. Keçinin qurda, xoruzun meymuna assosiasiyası  məna, anlam, düşüncə bazında yerini dəyişə bilər. Xoruz işıq, qurd da işıq rəmzi kimi bir-birlərini tamamlayaraq inkar edir. Keçi qutu inanc olaraq meymun inancını tamamlayaraq inkar edir. Ona görə də təhtəlşüurumuzun qurd və meymun sindromu bir-biriylə anlaşaraq (ingilis, yəhudi düşüncəsi necə ki, dünyanı böldü) keçiylə xoruzu aralarında tarixin mazoxist zövqünə köklənmiş şəkildə  bölüşərək uzun zaman kəsimində amansızca baş qatmağı bacardılar.
 
Meymun kommunist ola bilər, ama dindar deyil. Meymunu gündəmə Darvin gətirdi (Hətta mən deyərdim ki, Darvindən öncə meymun kimliyini eşələn ilk İbn Xəldun oldu.).  Bu baxımdan materialist meymun həm də kommunistə, inqilabçı meymuna çevrilə bildi. Materialist meymun öz qızıl xoruzunun qanını axıdıb, parçalayıb qanından al don geyinərək məscidlərə it bağlatdı. Sözün bütün mənalarında o inqilabçıdır. Meymun burjuaziyanın və sosializmin təmsilçisidir. Afrika cəngəlliklərinin heç belə sevindiyi olmamışdır.
 
Ama milliyətçi qurd keçini tutub parçalaya bilmədi. Qaliblik missiyasını itirdi. Əvət, burdakı müstəsna sistem parçalamaqdan, qan tökməkdən gedir. Meymun özünə yeni ad qazana bildi: qırmızı meymun, komsomol meymun, kommunist meymun. Qurd, sadəcə, bozluğundan əl çəkməyərək, dəyişimə qarşı antipatiyası olan keçiyə rəhmlə yanaşmağa sövq etdi, rəngini əzab, yarlıq kimi öz üzərində hələ də daşıyır. Demək, turançılıq məfkurəsindən bu topraqlarda hələ də nəsə gözləmək mümkündür; o hələ bitməyib.
 
Materializmin qız nəvəsi sosializm isə ömrünü tez bitirdi.
 
Keçini, xoruzu yuxuda da əzbər bilən Azərbaycan uşaqları Allahı qoyub Darvinə, meymuna, qurda, turançılığa inam gətirmələri təbii idi. Çünki, təfəkkürümüzdəki elementlərin arxeotipləri həyatımızda dəhşətli rol oynayır. Qurdun apardığı yurd, ulusal savaşı, meymunun gətirdiyi sosial inqilablarla yaddaşımızda keçiylə xoruzu doğuraraq bizi çöllərdə qoydu. Adam olamadıq. Demək yanlışlıqlar əzəldən bizimlə  qardaşlıq roluna girərək doyunca oynayıb.
 
Sosializmdən-meymunun qırmızılığından, Leninin keçi saqqalından qurtulan, qaçan indi birbaşa meymunun özünə-Darvinə-kapital anlayışa müraciət edir. Demək, meymun həm də iki sistemin mahiyyətini  öz mistik varlığında ortaya çıxarır.
 
Artıq 100 ilin uşaqları, hər nəsil eyni ritmə köklənib, eyni şeirlərlə şüurunu tənzimləyə bilməz. İndi keçi, xoruz deyil, mümkünsə olmayan yerdə “ bilgisayar”, “televizor”, “mobil telefon” adlı, məzmunlu şeirlərlə öz həqiqətlərimizin arxeotipinə vararaq gələcəkdə qarşımıza çıxacaq təfəkkür elementlərinə bizzat  həyatımızda məğlub olmadan bir yaşam sistemi quraq.
 
Bu günün “bilgisayar” şeri də öz məna şəcərəsini təbii olaraq Turanda, qurdda, keçidə deyil, xoruzda, meymunda, qırmızıda, Darvində, Lenində, pambıqda bulur. Demək, bu da keçicidir. Demək, bu şeir də debillər yetişdirəcək, tezliklə hansısa “keçicilərlə” əvəz olunacaq. Nə qədər ki, uşaqlarımız Yunus Əmrəni əzbərləməyəcəklərsə, bu ölüvay qovğamız, başaldatmalarımız sürüb gedəcək.(kulis)
 
 pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Novruz Məmmədov Serbiya prezidenti ilə işçi nahar edib

bitmap-img3

Rakurs

“Avtomatla gəlib, bahalı atlarımı apardı” - Polis rəisinə ittihamlar, Video

bitmap-img3

Seçmələr

Heydər Əsədovun milyonluq villaları üzə çıxdı - Fotolar

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru