Xəbər xətti

20 FEVRAL

14:00 “Dünyada vəhşi qətliam arayan varsa, bu, Xocalıdır” - Ərdoğan

13:56 “Əfqanıstan və Pakistanda İŞİD-in yeni bazaları formalaşır”

13:30 Əfqanıstanda “Taliban”ın hücumu 8 polisin ölümünə səbəb olub

13:25 Seçkilərə müdaxilə məsələsində ABŞ Kremldən geri qalmayıb - “The New York Times”

13:20 Deputatlar daha 10 qanunu müzakirəyə çıxaracaq

13:16 Azərbaycanda bu borclar tam silinə bilər

13:11 Sabah hava necə olacaq?

13:07 Səhiyyə Nazirliyi: “Ölkəyə dərmanlar ən çox Avropadan gətirilir”

13:03 “Türk axını”nın dəniz hissəsinin tikintisinin 48%-i tamamlanıb

12:59 Müdir 40 min manat rüşvət alıb ibtidai sinif müəlliməsini direktor əvəzi edib? - Sumqayıtda

12:54 “Mənə lazımsız dərmanlar verilmişdi” - Aşıq Azər

12:50 Mikayıl Cabbarov keçmiş nazirin daha bir kadrını geri qaytardı

12:46 Vaşinqton Suriyada Ankaranın mövqeyini nəzərə almağa məcburdur

12:41 MDB ölkələri xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri Moskvada toplaşacaq

12:37 “Zeytun budağı“nda 75 yaşayış məntəqəsi terrorçulardan azad edilib

12:33 “Türkiyə Suriya ərazisinin yarıdan çoxunu tutub və “Türk axını” gərəksiz olur”

12:29 Aquero diskvalifikasiya ediləcək - Azarkeşi vurduğuna görə

12:24 “282.6 milyon əsas, 81.8 milyon manat isə sanksiya borcu yaranıb”

12:20 Prezident: “Quduz itlər, paqonlarınızı sökəcəyəm, heç 37-ci ildə belə olmayıb...”

12:15 İranda qəzaya uğrayan təyyarənin qalıqları tapılıb

12:11 HƏMAS-dan İsrailə xəbərdarlıq: Davam edəcək...

12:07 180 milyonluq müqavilə rəsmiləşdi

12:02 “ABLV Bank” qalmaqalının Bakıya təsiri: Azərbaycanın məmurlarına ABŞ-dan sanksiya tətbiq oluna bilər?

11:58 Saxladığı it müğənnini dişlədi

11:54 “Mənim kitablarımı yandırın, Fərhad Bədəlbəylinin barmaqlarını kəsin...”

11:50 Moskvada havanın temperaturu - 25 dərəcəyə düşüb

11:46 Amerika və Çin agentləri arasında əlbəyaxa dava olub

11:41 “Azərbaycanın əməkdar həkimi” 90 yaşında vəfat etdi

11:37 Ölkəni zibilləyənlər – onları siz də tanıyırsız

11:33 Sürücü sükan arxasında vəfat etdi - Bakıda

11:29 “Olimpiadada iştirak qərarımı bir neçə saat ərzində verdim”

11:25 Bu ildən Azərbaycanda “Tatra” yük maşınlarının yığılmasına başlanacaq

11:20 Bu gündən prezidentliyə namizədlər sənədlərini MSK-ya təqdim edə bilərlər

11:16 İlin “qırxlı çağı” - Boz ay başladı...

11:12 Azərbaycan bunu “Eurovision”da ilk dəfə edəcək

11:08 Azərbaycan və Ermənistan sərhədində növbəti monitorinq keçiriləcək

11:04 Bayıldan köçürülən sakinlərə kirayə pulları ödənilməyə başladı

10:59 Novxanıda ağır qəza: Ölən var

10:55 Nazarbayev qazax dilinin latın qrafikalı yeni əlifbasını təsdiqləyib

10:51 Ən təhlükəsiz minik vasitələri və bizi ölümə yaxınlaşdıran 20 səbəb

10:47 Ərdoğan Afrikanın 4 ölkəsinə səfər edəcək

10:43 Samir Şərifov Azərbaycan prezidentinin “xüsusi mesajını” çatdırmaq üçün Pakistana getdi

10:38 “Azərbaycan və Niderland arasında əməkdaşlıq yüksək səviyyədədir”

10:34 “Yeganə müğənniyəm, İlhamə xanımın sağlığında tac taxmışam”

10:30 Arzu Rəhimova iki müavin təyin edilib

10:26 Sosial sığorta borcları və maliyyə sanksiyaları silinəcək

10:22 Əsəddən Şərqi Qutaya hücum: 98 dinc sakin həlak oldu

10:18 Terrorçular Suriyanın şimalındakı yaşayış məntəqəsini tərk edirlər

10:14 Azərbaycandan gizli yolla çıxarılan qadınlar tutuldu - Foto

10:09 Rezidenturaya 511 nəfər sənəd verib

10:05 Əli Həsənovun nəvəsi əfv ərizəsi yazıb?

10:01 İranda iğtişaşlar zamanı 3 polis ölüb

9:57 Tramp ABŞ prezidentlərinin reytinqində sonuncu oldu

9:53 “Facebook”dan sərt qaydalar

9:49 Deputatlarımız ATƏT PA-nın qış sessiyasına gedirlər

9:46 Neft ucuzlaşıb

9:42 Quba-Xınalıq yolu açıldı

9:38 “Övladına desin ki, a bala, zalda erməni görən kimi qabağına qaçma”

9:34 Atəşkəs 124 dəfə pozulub

9:31 “Söyüş və təhqir Avropa ölkələrinin də qanunlarında yol verilmir”

9:27 64 yaşlı kişi evində yanaraq ölüb

9:24 Partiya sədri: “Səbəb nə olursa-olsun, radikallıq doğru deyil”

0:59 Rəsmi Ankara: “Əsəd Afrinə girməyəcək”

0:44 Şəhriyar superturnirdə iştirak edəcək

0:37 Yapon alim özünə bənzəyən robot yaratdı

0:28 Dünyada nağd puldan imtina sürətlənir

0:16 Almeyda: “Mahirə dəstək olmaq lazımdır”

0:04 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

19 FEVRAL

23:58 Rusiyadan Yəmənlə bağlı çağırış

23:46 Ərdoğan Afrikanın 4 ölkəsinə səfər edəcək

23:31 Sabirabad sakinindən narkotik vasitə götürülüb

23:30 “Məhəbbət və Ağ ölüm” tamaşası uğurla nümayiş olunub

23:28 Çin: “ABŞ bunu etsə, sərt cavab verəcəyik”

23:14 Azərbaycandan 200-ə yaxın insan Həccə getmək istəyir

23:02 Nazir Cocuq Mərcanlıda qəbul keçirəcək

22:59 Ukraynalı diplomat Rusiya XİN-ə çağırıldı

22:48 “Kriptovalyutalar hər an sıfıra bərabər ola bilər”

22:35 Bakıda mənzildə qadın meyiti tapıldı

22:24 Sumqayıta 70 yeni avtobus gətirilir

22:18 Siyavuş Novruzov: “Bütün siyasi məhbuslar azad edilməlidir”

22:04 Şəmkirdə hərbi sursat tapılıb

21:56 Türkiyə ordusu YPG müdafiəsini darmadağın etdi

21:48 Avropada ən bahalı gənc futbolçular açıqlandı

21:35 “Sezen Aksunun layiq olduğu yer elə ermənilərin yanıdır”

21:27 Deputatların pensiyaları artırılır

21:11 Banka basqın: 15 min dollar oğurlandı

21:06 Ucarda üç maşın toqquşdu: 2 yaralı

20:57 “Azərbaycan regionun əsas arteriyası rolunu oynayır”

20:44 Azərbaycanın xarici ticarət tərəfdaşları - Siyahı

20:39 560 mindən çox avtomobil geri çağırıldı

20:23 Rusiyada bəzi dərmanlar mağazalarda satılacaq

20:16 “NATO Türkiyəni dəstəkləyəcək”

20:02 Ötən ay əhali 4 milyard manat qazanıb

19:56 Bakıda qadın meyiti tapıldı

19:51 İlin ən yaxşıları bəlli oldu – Siyahı

19:47 “Xocalı 613” klassik musiqi gecəsi keçiriləcək

19:42 95 yeni planet aşkarlandı

19:38 Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə 150 milyon manat ayrıldı

19:33 Daha bir partiya MSK-ya maliyyə hesabatı verib

19:27 Azərbaycanın İtaliyadakı səfiri Kalibriyaya səfər edəcək

19:23 İranın müdafiə naziri Azərbaycana səfərə gələcək

19:18 Azərbaycan məhsulları “Gulfood 2018” sərgisində

19:14 İrəvanda Rusiyanın bankına silahlı hücum olub

19:10 İlham Əliyevdən iki yeni təyinat

19:06 Müharibə əlillərinə verilən prezident təqaüdü artırıldı

19:01 Xələfov və Atacanov Xəzərin dibinin bölünməsini müzakirə edib

18:56 Nəsimi rayon məktəbliləri Memorial Soyqırım muzeyində

18:52 Zakir Həsənov: “Müharibə hər an başlaya bilər”

18:47 Ərdoğan və Putin Afrin məsələsini müzakirə etdilər

18:44 Pxenyan: “ABŞ Cənubi Koreya ilə aramızı vurur”

18:39 İlham Əliyev sərəncam imzaladı

18:35 “Petkim” mənfəətini ikiqat artırıb

18:31 Əli İnsanov məhkəməyə məktub göndərdi

18:28 Baramanın “Science via Media” layihəsinin mükafatlandırma mərasimi baş tutub

18:24 İyulda ilk kommersiya qazı Türkiyəyə çatdırılacaq

18:20 “Samsung” dünyanın ən güclü planşetini buraxacaq

18:16 İlham Əliyev nekroloq imzalayıb

18:11 Arif Babayev “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib

18:05 Bakının mərkəzində meyit tapılıb

18:00 Livan prezidentinin Ermənistana səfəri gözlənilir



ƏDƏBİYYAT

...

Allahı qoyub Darvinə inanan uşaqlarımız

Tarix 14.11.17, 14:46

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6

Xanəmir yazır...


 Xanəmir Telmanoğlunun “Meymun kommunist ola bilər, meymun dindar ola bilməz” yazısını təqdim edirik
 
...get, ey qafil, bu dünya derlər fanidir...
 
Söyləyin padişah heç asqırmasın...
 
Bir əsrdən çoxdur Azərbaycanın keçi, xoruz ruhlu şeriylə böyüyən bir nəsli Azərbaycanı yönəldib, hələ də bu məmləkətə sahib çıxmağa davam edir.
 
Azərbaycanı idarə edənlər o şeirlərlə böyüməyib, çünki onlar Azərbaycanın bağçasında, məktəbində təhsil almayıblar.
 
Ancaq məmləkətin idarə olunan kəsimi keçi, xoruz şeirlərinin əzbərləndiyi obyektlərdən keçib.
 
İllərdir bu şeirlərlə böyüyən uşaqlarımızın şüurunda keçi kimi tələskənlik, danışıqlarında bəyirti, tullanaraq yürümək, dağ mədəniyyətinə aludə kəsilib heyvani bir təbəssümlə yaşamaq, xoruz kimi vaxtsız banlayaraq özüylə birgə bu yurdu güdaza vermək, quru bəylik sədaları altında mətin addımlarla irəliləmək kimi simptomlar kök ataraq bir etnosun formalaşan sivil xislətini  çəkinmədən ortaya qoydu.
 
Uşaqlıqdan başlanılan bu şüuraltı ideoloji təlqinlərin sonucu sosialistlər üçün meymun, milliyyətçilər üçün boz qurdla yekunlaşır. Demək, azərbaycanlı ya milliyyətçi olar, ya da uzaq başı kommunist.
 
Düşünürəm, görəsən bu keçinin, xoruzun arxeotipi nədir ki, bu məsum, uşaqlıq təfəkkürümüzün doyuzdurulmasında əvəzsiz milli rolu əskilməyən bu milli heyvanların təfəkkür müstəvisində şəcərə  uzantısı qurdla meymuna dayanır. Görünür, bu fani dünyanın axarında uşaqlığımız gəncliyimizə, qocalığımıza qurban getdiyi kimi, uşaqlığımızın yaddaş yemi keçi qurda, xoruz da bir təhər meymuna qurban gedir. Demək, azərbaycanlı uşağının məsumluğunda keçiylə xoruz ortaq bir şeirin, ritmin, qafiyənin maraqlarından çıxaraq, heyvanlıqdan can qurtararaq bir havari totemi kimi qoruyucu missiya yüklənərək çıxış edir. Həm də bu heyvanlar üzərində sakrallaşmış düşüncə  həyatımıza, taleyimizə köç edən o heyvan (keçi, xoruz) toteminin əsrlər, eralar sonrası yaranmış  ritmini, görüntüsünü, şeirini bizim uşaqlığımız qoruyur. 
 
Keçi tragikdir. Onun maskası hələ də yırtılmayıb. O öz missiyasını qədərincə oynamağı bacarır. Buna baxmayaraq Azərbaycan kültürünün uduzduğu yerdən keçi bəyirib saqqalını oynadaraq peyda olur. Onun min bir oyunu hələ də bitməyib. Qədim türklərin Alban dönəmi məbədlərində, inanc sistemində də keçi qudsal sayılır, ona tapınırdılar. Qəbilə rəislərinin məzarı çöldə qazılmasına baxmayaraq, keçinin qəbri məbədin içərisindən baş tərəfdə qazılırdı. Xoruz da Zərdüşdün törəməsidir. Üç kərəm sabahleyin banlamaqla hürmüzü çağırıb xeyri, işığı dünyaya dəvət edir.
 
İnancımızın başında xoruz, keçi kimi ban, bəyirti oturaraq, hər iki totem təbii şəkildə 20-ci əsrin əvvəllərində yenidən yaddaşımıza bu kərəm poetik rituallarla, ayinlərlə daxil olur. Hər iki heyvanın  səsi, saqqalı gözəgirən, mədəniyyətə uzanandır. Hər ikisinin tükü məişət zəminində yararlıdır; birindən yastıq, birindən döşəkçə düzəldilir. Keçinin qəzilindən qaranlıq quyulardan çıxmaq üçün kəndir də yapılır. Məlikməmməd keçinin strateji məhsulu qəzilindən, sicimindən istifadə edərək yeraltı qaranlıq dünyalara enə bilməklə bir etnosun xəyal dünyasının milli qəhrəmanına çevrildi.
 
Keçinin dərisi isə yenidən bəyirtinin ritmlərini izləməklə nağara səslərini də doğurur.O ritmlə savaşa qatılmaq ruhlandırıcıdır. Buynuzu şərab içimində əvəzsiz estetika oyadır. Xoruz deyəsən çoxfunksiyalılıq baxımından  bu məmləkətdə  keçidən geri qalır.
 
Bir məsələ maraq doğurur. Qurd da, meymun da düşüncəmizə bu xoruz, keçi şeirləri yazılmamışdan hardasa yarım əsr əvvəl daxil ( peydah) olub. Keçinin qurda, xoruzun meymuna assosiasiyası  məna, anlam, düşüncə bazında yerini dəyişə bilər. Xoruz işıq, qurd da işıq rəmzi kimi bir-birlərini tamamlayaraq inkar edir. Keçi qutu inanc olaraq meymun inancını tamamlayaraq inkar edir. Ona görə də təhtəlşüurumuzun qurd və meymun sindromu bir-biriylə anlaşaraq (ingilis, yəhudi düşüncəsi necə ki, dünyanı böldü) keçiylə xoruzu aralarında tarixin mazoxist zövqünə köklənmiş şəkildə  bölüşərək uzun zaman kəsimində amansızca baş qatmağı bacardılar.
 
Meymun kommunist ola bilər, ama dindar deyil. Meymunu gündəmə Darvin gətirdi (Hətta mən deyərdim ki, Darvindən öncə meymun kimliyini eşələn ilk İbn Xəldun oldu.).  Bu baxımdan materialist meymun həm də kommunistə, inqilabçı meymuna çevrilə bildi. Materialist meymun öz qızıl xoruzunun qanını axıdıb, parçalayıb qanından al don geyinərək məscidlərə it bağlatdı. Sözün bütün mənalarında o inqilabçıdır. Meymun burjuaziyanın və sosializmin təmsilçisidir. Afrika cəngəlliklərinin heç belə sevindiyi olmamışdır.
 
Ama milliyətçi qurd keçini tutub parçalaya bilmədi. Qaliblik missiyasını itirdi. Əvət, burdakı müstəsna sistem parçalamaqdan, qan tökməkdən gedir. Meymun özünə yeni ad qazana bildi: qırmızı meymun, komsomol meymun, kommunist meymun. Qurd, sadəcə, bozluğundan əl çəkməyərək, dəyişimə qarşı antipatiyası olan keçiyə rəhmlə yanaşmağa sövq etdi, rəngini əzab, yarlıq kimi öz üzərində hələ də daşıyır. Demək, turançılıq məfkurəsindən bu topraqlarda hələ də nəsə gözləmək mümkündür; o hələ bitməyib.
 
Materializmin qız nəvəsi sosializm isə ömrünü tez bitirdi.
 
Keçini, xoruzu yuxuda da əzbər bilən Azərbaycan uşaqları Allahı qoyub Darvinə, meymuna, qurda, turançılığa inam gətirmələri təbii idi. Çünki, təfəkkürümüzdəki elementlərin arxeotipləri həyatımızda dəhşətli rol oynayır. Qurdun apardığı yurd, ulusal savaşı, meymunun gətirdiyi sosial inqilablarla yaddaşımızda keçiylə xoruzu doğuraraq bizi çöllərdə qoydu. Adam olamadıq. Demək yanlışlıqlar əzəldən bizimlə  qardaşlıq roluna girərək doyunca oynayıb.
 
Sosializmdən-meymunun qırmızılığından, Leninin keçi saqqalından qurtulan, qaçan indi birbaşa meymunun özünə-Darvinə-kapital anlayışa müraciət edir. Demək, meymun həm də iki sistemin mahiyyətini  öz mistik varlığında ortaya çıxarır.
 
Artıq 100 ilin uşaqları, hər nəsil eyni ritmə köklənib, eyni şeirlərlə şüurunu tənzimləyə bilməz. İndi keçi, xoruz deyil, mümkünsə olmayan yerdə “ bilgisayar”, “televizor”, “mobil telefon” adlı, məzmunlu şeirlərlə öz həqiqətlərimizin arxeotipinə vararaq gələcəkdə qarşımıza çıxacaq təfəkkür elementlərinə bizzat  həyatımızda məğlub olmadan bir yaşam sistemi quraq.
 
Bu günün “bilgisayar” şeri də öz məna şəcərəsini təbii olaraq Turanda, qurdda, keçidə deyil, xoruzda, meymunda, qırmızıda, Darvində, Lenində, pambıqda bulur. Demək, bu da keçicidir. Demək, bu şeir də debillər yetişdirəcək, tezliklə hansısa “keçicilərlə” əvəz olunacaq. Nə qədər ki, uşaqlarımız Yunus Əmrəni əzbərləməyəcəklərsə, bu ölüvay qovğamız, başaldatmalarımız sürüb gedəcək.(kulis)
 
 pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ƏDƏBİYYAT

design-img

Vernisaj

Arzu Rəhimova iki müavin təyin edilib

bitmap-img3

Rakurs

Bir villanın izi ilə … “Kristal CF” şefi haqda şok məlumatlar

bitmap-img3

Seçmələr

Samir Şərifovun “tender əjdahası” - Maliyyə Nazirliyindəki narazılıq nədən qaynaqlanır?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru