Xəbər xətti

18 FEVRAL

12:25 Bakının bu yollarında sürət həddi endirildi

12:19 Bu gün axşam Bakıda intensiv yağış yağacaq

12:13 Kürdə suyun səviyyəsi artıb

12:06 İranda sərnişin təyyarəsi qəzaya uğrayıb - Yenilənib

11:59 “Günayın Bakıda getmədiyi istirahət mərkəzi yoxdur”

11:53 İranda zəlzələ olub – Dağıntı yoxdur

11:46 “Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu regiona yeni dinamika gətirib”

11:40 Sumqayıt Dram Teatrının aktyoru vəfat edib

11:29 Tramp FTB-ni günahlandırdı

11:23 Gədəbəydə 20 yaşlı qız dərmandan zəhərlənib

11:18 Sarkisyan Münhendə Cəfərova Azərbaycan dilində müraciət etdi

11:13 Ermənistan silahlı bölmələri atəşkəsi 122 dəfə pozub

11:06 Putin niyə yoxa çıxıb?

11:00 General Həsən Firuzabadi: “Kərtənkələlər bizə qarşı casusluq edib”

10:55 Salyanda faciəvi qəza: Mikroavtobusla avtokran toqquşdu - Ölənlər var

10:50 Azərbaycanda 2 ayın gəlini evdən qaçdı - Foto

10:44 “Geyimlərimi endirim zamanı alıram”

10:39 Bakıda qadını niyə tikə-tikə doğrayıb zibilliyə atdılar? - Səbəb

10:33 Britaniyada son 10 ilin ən güclü zəlzələsi oldu

10:28 “Ləzgi xəncəri ilə onun başını kəsəcəm” – Ramin Musayev

10:17 Qəzza zolağından İsrailə raket atıldı

10:11 Qazaxıstan XİN qırğız deputatın saxlandığını təsdiqləyib

10:05 Ermənistandan Türkiyəyə yeni barışıq təklifi

10:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

17 FEVRAL

21:55 Dünyada hər il 40 milyon insan qeyri-infeksion xəstəliklərdən vəfat edir

21:44 Melaniya xəyanəti bağışlamır: yenə Trampı pərt etdi - Video

21:36 “Suriyada amerikalıların qırdığı 300 rusiyalıya görə kim cavab verəcək?” – Təhlil

21:26 Meksika DİN rəhbərinin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb, 13 nəfər ölüb

21:05 Gürcüstanda SOCAR-a məxsus benzin daşıyan maşın partlayıb

20:50 Moskvada həyatını itirən üç yaşlı Zəhranın ölüm səbəbi açıqlandı

20:33 Avropa İttifaqı viza ilə bağlı Türkiyəyə ağır şərt qoydu

20:23 Əsəd ordusu Afrinə girdi

20:05 MSK sədri: "İndiyədək 13 nəfər prezidentliyə namizədliyini irəli sürüb"

19:40 Ötən il Azərbaycan 54 milyon dollarlıq çay məhsulları idxal edib

19:33 Jirinovski “Vaqner”in həlak olan 300 üzvü haqda

19:16 Yol polisi Babək prospektindən "küsüb" … – Təmir aparılan yolda xaos

19:09 “Qəbələ”-“Zirə” oyunundan sonra kütləvi dava

19:05 Türkiyədə 3 milyonluq narkotik əməliyyatı: iki azərbaycanlı saxlanıldı

18:50 Rusiyada avtobus qatarla toqquşdu

18:37 GUAM ölkələrinin baş nazirlərinin sammiti keçiriləcək- Moldovada

18:25 Salyanda tövlə yandı

18:12 Daşıyıcı ana axtarışında olanların seçimi: Ukrayna

18:05 Ərdoğan: Qardaşlarımızın torpaqlarına qayıtmasını istəyirik

17:50 Ankara bundan yararlana biləcəkmi? - Təhlil

17:44 “Sinay 2018” antiterror əməliyyatı davam edir

17:38 KXCP də prezident seçkisini boykot etdi –Ali Məclis qərar verdi

17:32 “Suriyada terrorçular Rusiya və ABŞ istehsalı olan silahlardan istifadə edirlər“

17:20 MSK daha 7 nəfərin prezidentliyə namizədliyinin irəli sürülməsini təsdiq edib

16:55 Yevlaxda ağır yol qəzası- Br ailənin 3 üzvü xəsarət alıb

16:40 ABŞ dünya ölkələrini Şimali Koreya ilə əlaqələri kəsməyə çağırıb

16:30 "Avropa ölkələri enerji daşıyıcılarının tədarükü ilə bağlı mövqelərini özləri müəyyən etməlidir"

16:25 Ukrayna tezliklə dağıla bilər -Saakaşvilidən qorxunc proqnoz

16:13 “Ufak tefek cinayetler“dəki gizli eşq gerçək oldu?

16:07 Özünü DTX rəsmisi kimi təqdim edən şəxs saxlanılıb

15:53 Lənkəran sakini intihar edib

15:46 Məsum balanın əməliyyatına 6 min manat lazımdır - Yardım edək

15:40 Sabah hava necə olacaq?

15:32 Şahin Zəkizadənin ölümündən 1 il keçir

15:25 “Arsenal”dan 51 milyonluq təklif

15:13 İranda nəhəng günəş enerjisi stansiyasının inşasına başlanılır

15:05 Nazir: “Azərbaycan balına dünya bazarında tələbat 15-20 faizdir”

14:59 İcbari hicab əleyhinə dalğa: Qadınların etirazı İranı yeni inqilaba sürükləyəcəkmi?

14:52 Azərbaycanla Böyük Britaniya arasında hərbi əməkdaşlıq planı imzalandı

14:46 Türkiyə Ordusu Afrində 1595 terrorçunu məhv edib

14:40 Əli Əhmədov Macarıstanın Baş naziri ilə görüşdü

14:33 İsrailin müdafiə naziri erməni deputatları pərt etdi - Azərbaycanın tərəfindəyik!

14:26 Oqtay Şirəliyevin diqqətinə: Doğum Evində açıq bazar - Video

14:20 Kənd təsərrüfatı naziri soğanın bahalaşmasına münasibət bildirib

14:15 Binəqədidə sakinlər etiraza qalxdı - Video, Fotolar

13:46 “Gülməlisiz” - Röya əsəbiləşdi

13:41 Gəncədə silsilə oğurluq edən şəxs saxlanıldı

13:36 Ötən il Azərbaycanın idxal etdiyi taxılın həcmi açıqlanıb

13:30 “Bir addım qalıb” - Rövnəq Abdullayev

13:25 Müğənnilərə bahalı maşınlarını nümayiş etdirmək, çarpayıda uzanıb oxumaq qadağan edildi

13:20 Sarkisyan Almaniyaya getdi

13:08 Yanvarda Azərbaycan xarici ticarət əməliyyatlarından 350 mln. dollar müsbət saldo əldə edib

13:03 “Hazırkı mərhələdə TAP layihəsində hər hansı bir dəyişiklik etmək mümkün deyil”

12:58 Bakıda zəncirvari qəza nəticəsində iki nəfər ölüb

12:53 Ombudsmanla bağlı qanun dəyişdirilir

12:45 Maliyyə Nazirliyi Azərbaycanın xarici dövlət borcunun artmasının səbəbini açıqlayıb

12:40 “Əgər ərəb cihad eləmirsə deməli başı “avtoşluğa” qarışıb...”

12:33 Moskvada uşaq bağçasında 4 yaşlı azərbaycanlı qız şaxtadan donaraq ölüb

12:26 Kofe intihara meyilliliyə təsir göstərir

12:21 Türkiyədə PKK-nın 8 mərtəbəli, hovuzlu sığınacağı - Foto

12:16 Güzəştli kredit daha çox hansı sahibkarlara verilir...

12:11 Rusiya analitiki:“İran Avrasiya Birliyinə Ermənistansız da girə bilər”

12:05 DİN Bakının mərkəzində baş verən dəhşətli qəza ilə bağlı məlumat yaydı

11:58 Qızıl 1 dollara yaxın bahalaşıb

11:53 Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşı futbolçusu bəlli olub

11:46 Nigeriyada terrorçuların bazara hücumu nəticəsində 15 nəfər ölüb

11:40 Yaponiyalı fiqurlu konkisürən ikiqat olimpiya çempionu oldu

11:33 Meksika daxili işlər nazirinin olduğu helikopter qəzaya uğrayıb

11:26 Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar Azərbaycan Ordusunda tədbirlər keçiriləcək

11:21 Lənkəranda motosikletlə yük maşını toqquşub - Xəsarət alan var

11:15 Lavrov: “Rusiya ABŞ-dakı prezident seçkilərinə müdaxilə etməyib”

10:59 “Məni milyonçu hesab edirlər” - Vasif

10:53 Tramp: “Rusiya ilə heç bir sövdələşmə olmayıb”

10:47 “Lotu Quli”ni qəbul etməyən “Gəncəli Firdovsi”yə “oğru” adı verilib? - Video

10:41 Rusiya bayrağı bütün dünyada qadağan olunsun - Poroşenko

10:36 Neft bahalaşıb

10:30 Dünən polis tərəfindən 36 nəfər saxlanılıb

10:25 Tramp İsrailin baş nazirini Ağ Evdə qəbul edəcək

10:20 Bakıda qısqanc ər arvadını bıçaqlayıb

10:14 Sosial müavinət və təqaüdlərin təyin olunmasında dəyişiklik edildi

10:10 Meksikada güclü zəlzələdən sonra 122 təkrar yeraltı təkan qeydə alınıb

10:05 Xüsusi prokuror Müller Aslanova qarşı rəsmi ittiham irəli sürdü

10:05 Bakıda zibil qutusunda doğranmış halda meyiti tapılan qadını öldürən şəxs tutulub

10:00 Atəşkəs 125 dəfə pozulub

0:44 Azərbaycanda ən aşağı maaş harada verilir? –Rəqəmlər

0:33 “Layiqsiz insan türkə, kürdə, talışa, ləzgiyə baxmır ki...”

0:22 Qaradağlı qətliamından 26 il ötür

0:01 Bugün bürcünüz nələr vəd edir?

16 FEVRAL

23:55 Seda sevənlərini qorxutdu - foto

23:40 “Xəzər dənizindən təbii qazın Avropaya nəql olunmasına bir addım qalıb”

23:33 ABŞ Ədliyyə nazirliyi “Rusiya işi” üzrə 13 nəfərə qarşı ittiham irəli sürüb

23:12 “Azərbaycanda uşaqlar arasında şəkərli diabetə tez-tez rast gəlinir”

22:55 “BTR-82A“ zirehli transportyorları Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun silahlanmasına daxil edilib

22:50 Yaponiyada vətəndaşlar 70 yaşda da pensiyaya çıxa biləcək

22:33 ABŞ-da kollecdə silahlı insident baş verib

22:05 Elmar Məmmədyarov Münhendə İtaliyanın XIN rəhbəri ilə görüşüb



ANALİZ

...

“Taliban” və hökumət ordusu ondan xeyli zəifdir - Araşdırma

Tarix 08.02.18, 19:20

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Nikita Mendkoviç

Çağdaş Əfqanıstanın araşdırılması Mərkəzinin eksperti


İraq və Suriyada İŞİD-in əsas gücləri ləğv edildikdən sonra döyüşçülər başqa ölkələrin ərazisinə keçməyə başlayıblar. Terrorçu təşkilat üzvlərinə indi Liviya, Misir, Somalidə rast gəlmək olar.

Çox ehtimal ki, terrorçu təşkilatın yeni mənzil-qərargahının qərarlaşma yeri Əfqanıstan olacaq. Bu, ölkədə İŞİD-in köklərinin  hansı olduğu və qruplaşma döyüşçülərinin ora mühacirətinin hansı nəticələri ola biləcəyindən danışmağa səbəbdir.


Başlanğıc


Əfqanıstanda İŞİD qruplaşmasının meydana çıxması 2015-ci ilə aiddir və döyüşçülərin yerli xüsusi xidmətlərin basqısı nəticəsində  Pakistanın şimal bölgələrindən kütləvi mühacirətiylə bağlıdır. Əsas kütləni Pakistan “Taliban”ı üzvlərinin içindəki etnik puştunlar təşkil edi.

Döyüşçülərin Əfqanıstan taliblərinə qoşulmağa hazır olmayan əsas kütləsi Nəngərhar əyalətində döyüşə-döyüşə özünə yer əldə etməyə səy göstərib. Bölgə həmin dövrə doğru çoxlu silahlı qruplaşmalar tərəfindən bölünmüşdü, buna görə də yeni qüvvə bir neçə qəza üzərində asanlıqla nəzarət qurmağa nail olub. Qruplaşma zaman keçdikcə habelə Nuristan və Kunar əyalətlərinə, sonra isə ölkənin şimalına nüfuz edib.

“İŞİD Xorasan vilayəti” adını alaraq yenidən formalaşdırılan qruplaşma “Taliban”la və rəsmi hökumətlə amansız döyüşlərin gedişində ölkənin cənubi-şərqində aqrar bölgələr üzərində nəzarət təşkil etməyi bacarıb. Döyüşçülər 2016-2017-də şimala – Qunduz, Fəryab və Cauzcan əyalətlərinə çıxıblar. BBC araşdırmasının dəyərləndirdiyinə görə, 2017-nin sonunda İŞİD Əfqanıstanın ümumilikdə yeddi əyalətinin 30 qəzasında mövcud olub.


Uğurun sirri
 

İŞİD-in respublikada hərbi uğurlarının əsas səbəbi xüsusən də sovetsonrası respublikalardan əcnəbi döyüşçüləri öz tərəfinə çəkməyi olub. Əfqanıstanın şimal vilayətlərində döyüşçülər arasında ənənə üzrə etnik özbəklər, taciklər, türkmənlər və yerli mühacirlər, keçmiş SSRİ-dən gəlmələr çoxdur. Onlar əvvəlcə hələ 1990-2000-ci illərdə MDB-i tərk etmiş ekstremistləri birləşdirən “Özbəkistan İslam Hərəkatı” və “İslam Cihadı Birliyi” ilə ittifaq nəticəsində İŞİD sıralarına gəliblər.  Sonradan hansısa səbəbdən öz təşkilatıyla əlaqəni kəsmiş döyüşçü taliblər onlara birləşməyə başlayıb.

Suriya ordusunun hücumu nəticəsində bölgədən qaçan və öz təşkilatı üçün “ehtiyat aerodrom” hazırlayan döyüşçülər son iki ildə qruplaşmanın sıralarında görünməyə başlayıblar. Habelə Pakistandan bir neçə terror qruplaşması İŞİD-ə qoşulub.

Yekunda İŞİD sıralarında hətta qruplaşmanın “əmiri” postu uğrunda mübarizə aparan “xarici fraksiya” meydana çıxıb. Son məlumatlara görə, “əcnəbilər”in başında, ehtimala görə, Özbəkistandan çıxmış hansısa Müaviyə Xorasani durur. Lakin onun fraksiyası 2017-ci ilin yayında seçşkilərin gedişində təşkilata nəzarət uğrunda mübarizəni uduzub, hakimiyyəti isə Bacəvari qəbiləsi (hər şeyə əsasən, Pakistanın Peşəvar əyalətindən etnik puştunlar) əldə saxlayıb. Lakin “əcnəbilər” Dərzab (Cauzcan), Kuhistan (Fəryab), Xanabad (Qunduz) daxil olmaqla şimal bölgələrində İŞİD-in başında dururlar.


Populyarlığın artması


Bir çox yerli müşahidəçilərin rəylərinə əsasən, İŞİD hərbi baxımdan həm “Taliban”dan, həm də rəsmi güc qurumlarından daha təhlükəlidir, əhalinin bir qismi arasında populyarlığı tədricən artırır. Əsas səbəb – xaricdən ixtisaslı kadrlar ehtiyatıdır. Onların çoxu vətənlərində, ən azı, orta, bir hissəsi orta ixtisas və hətta ali təhsil alıb. Praktik olaraq hamısı ya hələ vətənində təcili xidmətin gedişində, ya da İraq ordusunun İŞİD-in tərəfinə keçən zabitlərinin rəhbərliyi altında Suriyada hərbi hazırlıq keçib. Bu kadrlar Əfqanıstan vətəndaşlarının kütləvi savadsızlığı fonunda istənilən terror təşkilatının əlində güclü kozırdır. Bu, hər şeydən öncə, təbliğat sahəsində daha geniş imkanlardır. Əcnəbi döyüşçülər, ən azı, anlaşıqlı yaza və oxuya bilir, cüzi ilahiyyat hazırlıqları var, bundan başqa, hələ İraq və Suriya dövrünün İnternetdə fəal şəkildə yayımlanan çalışmalarından yararlana bilərlər.

Çağdaş “Taliban”ın Əfqanıstan gəncliyinin artıq kökündən unutduğu 1990-cı illər idarəçilik təcrübəsinə isnaddan savayı İŞİD təbliğatçılarının müharibənin gedişində zəhmətlə yaratdığı “mənzərə”yə qarşı qoymalı az şeyi var. Halbuki İŞİD öz işini ieologiyadan başlayır. Məsələn, Cauzcanda iş məhz kənd yerlərində döyüşçülərin öz ideologiyalarını təbliğ etdikləri sələfi mədrəsələrinin yaradılmasından başlanıb. Qruplaşma var gücüylə özünün ilahiyyat nəzəriyyəsini keçirməyə və rəqib ilahiyyatçıları aradan qaldırmağa və ya qorxutmağa cəhd edir.

 
Döyüş bacarığı


Əcnəbi döyüşçülər sırf hərbi baxımdan İŞİD-ə hazırlıqlı gizir və zabit heyəti verirlər. Təkcə ümumi atıcılıq hazırlığı deyil, həm də taktiki bilik, artilleriyadan istifadə vərdişləri, möhkəmləndirilmiş mövqe qurmaq, hava hücumundan müdafiə və radioelektron mübarizəsi elementlərinə sahiblənən döyüşçülər.

Vərdişlər Rusiya və Amerika ordularının arşınları üzrə cüzidir. Amma onların bilik baqajı Əfqanıstan milli ordusu və ya taliblərlə müqayisədə yetərincə mənalıdır. Məsələn, döyüşçülər dəstəsi 2015-də Qunduz uğrunda döyüşlərin gedişində Hələb və Mosuldakı hazırlıq səviyyəsinə malik olsaydı, onda şəhərin azad edilməsi üzrə əməliyyat daha ağır olardı və ən azı, uzanmaq riski var idi.

Problem bundadır ki, əcnəbi döyüşçülər İŞİD dəstələrinin yerli üzvlərilə təcrübəni fəal bölüşürlər. Əldə olan məlumata görə, cari məqamda Kunar və Cauzcanda terrorçu təşkilatın, ən azı, üç, habelə, Çamanda (Pakistanın Bəlucistan əyaləti), ən azı, bir hazırlıq düşərgəsi fəaliyyətdədir.

Məğələlərin gedişində pulemyot və minaatan daxil olmaqla müxtəlif silah növlərindən istifadə etməklə hərbi hazırlıq keçirilir. Bu düşərgələrin kursantlarının ilkin hazırlıq səviyyəsi yüksək deyil, lakin daha təcrübəli təlimatçıların iştirakıyla sistemli məşğələlər bunu əsaslı şəkildə yüksəldə bilər.

Perspektivlər

İŞİD cari mərhələdə maliyyə baxımından uduzur. Bu terrorçu təşkilat İraq və Suriyada darmadağından sonra qanunsuz neft hasilatı gəlirlərindən məhrum olub, silahların və əmlakın xeyli qismini itirib. O, dünyanın bir çox ölkələrinin mövqeyi nəzərə alınmaqla “Taliban”ın bir çox fraksiyalarının faydalandığı Pakistan və İran tərəfdən dəstəyə bel bağalaya bilər.

Terrorçular Əfqanıstan şəraitində maliyyə itkilərini narkoticarətə qatılmaq, tiryək xaşxaşı yetişdirmək, eroin istehsalı və ixracatı  hesabına əvəzləyə bilər. Hazırda İŞİD-in nəzarət etdiyi bölgələrdə – Kunar, Nəngərhar və Cauzcanda qruplaşmaya məxsus bütöv tiryək plantasiyaları var.

Tiryək bazarında iş Suriyada hərbi əməliyyatların bitməsi fonunda 2017-ci ildən daha intensiv olub. İŞİD-in nəzarət etdiyi əyalətlərin əksəriyyətində tiryək xaşxaşı səpilən istehsal meydanları 2-3 dəfə artıb. Lakin narkoticarətdən əsas gəliri nəql və uzaq bazarlarda satış gətirir, çünki eroinin Əfqanıstandakı pərakəndə satış qiymətlərilə AB-dəki pərakəndə satış bazarı arasındakı fərq bəzən 100 dəfə olur. İŞİD-in məqsədi ölkə hüdudlarından kənarda, o cümlədən yatmış özəklərə güvənməklə Mərkəzi Asiya ərazisində, Qafqaz və Avropada qaçaqmalçılıq və satış şəbəkəsi yaratmaq olacaq.

Əfqanıstanda yetərincə qısa müddətdə şaxə ataraq Əfqanıstan təhlükəsizliyinə əsas təhdidə çevrilə biləcək İŞİD təhlükəsini tam dərk edirlər. ABŞ keçən il Nəngərharda İŞİD-ə qarşı böyük əməliyyat aparıb, amma Pentaqonun qələbə məlumatlarına baxmayaraq irimiqyaslı bombardmanlar təşkilatın gerçək məhvinə səbəb olmayıb. Qruplaşmaya hücumdan dərhal sonra Kabulda və ölkənin başqa bölgələrində qanlı teraktlar silsiləsi gəlib.

Cari məqamda Əfqanıstan hökumətinin “Taliban”la bağlı haldakı kimi gücü bəs edir ki, döyüşçüləri bu və ya digər rayondan müvəqqəti sıxışdırsın, lakin sonra buranı əldə saxlamaq baş tutmur. Taliblər yetərincə qüvvə toplaya bilmirlər ki, İŞİD-i strateji məğlubiyyətə düçar etsinlər.

Əfqanıstanda cari siyasi şəraitin saxlanması halında ən yaxın zamanda İŞİD-in sürətlə ləğvinə güvənmək olmaz. Onun bundan sonra güclənmə və MDB-nin cənub hüdudlarında fəaliyyət göstərən beynəlxalq kriminal-terrorçu şəbəkəsinə çevrilmək ehtimalı var. Və təəssüf ki, bundan sonra bu təhlükəni nəzərə almaq lazım gəir.


pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Jirinovski “Vaqner”in həlak olan 300 üzvü haqda

bitmap-img3

Rakurs

Neftçala Su Nəqliyyat idarəsində balıq bazarı açılıb?

bitmap-img3

Seçmələr

Lənkəranskiyə yaxın avtoritetlər Şamaxıda – Amansız cəza, atışma…

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru