Xəbər xətti

27 İYUN

10:53 İsrail Qəzzada HƏMAS-ın mövqelərini vurub

10:46 Astara sakini narkotik vasitədən ölüb

10:40 Trampdan 6 ölkəyə tətbiq edilən qadağa ilə bağlı açıqlama

10:31 Polad Bülbüloğlu: “Bununla heç vaxt barışmayacağıq”

10:22 Atəşkəs 158 dəfə pozuldu

10:15 Bakıda sərxoş sürücü 7 qonşunun avtomobilini əzdi

10:08 “Ağıllı” yorğan hazırlanıb - Video

10:03 Sabunçu bazarında dava: 1 yaralı

10:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

26 İYUN

23:56 Lavrov və Tillerson arasında telefon danışığı olub

23:42 Pakistanda yanğından ölənlərin sayı 157-yə çatdı çatdı

23:34 AZAL-dan “erməni yeməyi” olayına reaksiya

23:27 Rusiyada təyyarə qəzası: pilot öldü

23:10 “Şehiç “Qarabağ”dan getməli idi”

22:56 Mançesterdə təyyarə təcili eniş edib

22:46 Qətərin XİN rəhbəri Vaşinqtona səfər edəcək

22:39 Arif Hacılı Tbilisiyə gedir

22:27 Pərpətöyünün faydaları

22:14 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ərazi bütövlüyü prinsipi əsasında həll edilməlidir”

22:08 Salvador Dalinin qalıqları eksqumasiya ediləcək

21:56 Eynşteyn zəkasını belə inkişaf etdiribmiş

21:41 Ağdamda 22 yaşlı gənc bıçaqlandı

21:32 NATO: “Breksit bizə təsir etməyəcək”

21:24 Sabirabadda 33 yaşlı kişini cərəyan vurub

21:11 “Hakimiyyətə təhlükə yaradan qüvvələr daha çox hakimiyyətin içindən çıxanlardır” - Qüdrət Həsənquliyev

21:03 “Azadlıq”ın redaktoru Hollandiyadan deportasiya edilir

20:55 Akopyan: “Azərbaycanın bu addımından nəticə çıxardıq”

20:47 Lavrov: “ABŞ onları qoruyur”

20:34 Tanınmış aktyor xəstəxanaya yerləşdirilib

20:30 Yunanıstanda istilər son 10 ilin rekordunu yeniləyib

20:24 Yanğında ölənlərin sayı 157 nəfərə çatıb

20:18 Mingəçevirdə batmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas edilib

20:12 Azərbaycan prezidenti Polşaya rəsmi səfər edib

19:55 “Qətərin 4 ərəb ölkəsinin tələblərinə əməl etməsi çətindir”

19:40 Sevgilisi tutulan aktrisa tətilə çıxdı

19:33 “Dedim ki, qızım, bu sənə lazım olan əməliyyat deyil”

19:20 Sergey Lavrov ABŞ-ı terrorçulara göz yummaqda ittiham etdi

19:05 Trampın müsəlmanlarla bağlı qadağası ləğv edilmədi

18:55 Almaniya Ərdoğanın mühafizəçilərinə qadağa qoydu!

18:40 “Təhlükəsizlik satılıq mal deyil, onu idxal etmək olmaz”

18:33 Ermənistanda baş nazirlik uğrunda savaş qızışır

18:20 Stalin ən dahi tarixi şəxsiyyət adlandırılıb

18:12 Silahlı Qüvvələrdə “Açıq qapı” günü keçirilib

18:05 Oksana küsülü olduğu Natavan haqda: “İstəsəm barışaram“

17:50 İranda neft emalı zavodunda yanğın – 100-ə yaxın yaralı var

17:44 “Demokratiya olmadan da illərlə yaşamaq mümkündür”

17:40 Salvador Dali qəbirdən çıxarılacaq –İspaniya məhkəməsindən gözlənilməz qərar

17:33 “Ölkədəki bütün problemlərin səbəbi investisiyaların gəlməməsidir”

17:24 Mağaza sahibi ölümcül döyüldü

17:18 CNN-də Rusiya ilə bağlı sərt senzura tətbiq olunub

17:12 Bakıda top mərmisi tapılıb

17:00 Yağış Xaçmazın və Qubanın gilas bağlarına ciddi ziyan vurub –Foto

16:56 Cəlilabadda maşıb aşıb: sürücü ölüb

16:51 BP: İran dünyanın ən zəngin qaz ehtiyatlarına malikdir

16:45 Beyonsun əkizləri hələ də xəstəxanada müalicə alırlar

16:39 “Hambruqda keçiriləcək G-20 zirvəsində “böyük fırtına” əsəcək” –Alman mediası

16:33 AŞPA-nın yay sessiyasında Pedro Aqramuntun istefası gündəliyə çıxarılıb

16:27 İraq may ayında neft ixracının həcmini 0,35% artırıb

16:21 “Ginnesin rekordlar kitabı”na düşən azərbaycanlı: “Riski çoxdur”

16:15 Aleksandr Proxanov Azərbaycanda - Foto

16:09 Restoranda qanlı olay: 11 nəfər güllələndi

16:03 “Nəyə görə Azərbaycan güc yolu ilə torpaqlarını azad etmir?”

15:58 Ermənistanlı deputat AŞPA sədrinin müavini seçilib –Foto

15:52 Ağdaşda yol qəzası baş verib, 17 yaşlı sürücü ölüb, xəsarət alanlar var

15:46 Özbəkistan uçot dərəcəsini 9%-dən 14%-ə qaldırıb

15:40 İtaliyada birinci Azərbaycan film festivalı başa çatıb

15:34 Moskva-Bakı aviareysinin sərnişinlərinə “ermənisayağı” yemək təklif edildi

15:28 Sergey Lavrov ABŞ-ı terrorçulara göz yummaqda ittiham etdi

15:22 Yunanıstanda istilər son 10 ilin rekordunu yeniləyib

15:16 “Hababam sınıfı”ndakı o səhnənin sirri 40 il sonra açıldı - Fotolar

15:10 Ağ Evdə 20 illik Ramazan Bayramı ənənəsindən niyə imtina edildi?

15:04 Qərb böyük təşviş içindədir:uşaqlar sürətlə “kötükləşirlər”

14:59 Piratlar tankerdən 1,5 milyon litr yanacaq oğurladılar

14:53 Məşhur ərəb müğənnisi hava limanında kokainlə tutuldu - Foto

14:48 Rusiya 10 qırıcısını bu ölkəyə göndərir

14:42 Bakıda tanışını bıçaqla qətlə yetirən şəxs tutulub

14:37 Türkiyədə PKK terrorçuları ilə atışmada bir hərbçi şəhid olub, biri yaralanıb

14:31 Qənirə Paşayeva Malavinin keçmiş prezidenti ilə görüşüb - Foto

14:25 Salyanda 20 yaşlı iki uşaq anası intihara cəhd edib

14:19 “Bakıdan yüz erməni əsiri apardıq Yerevana...” - Boris Pastuxov

14:13 Ruslar Stalini tarixin ən dahi şəxsi seçdilər

14:07 İki avtomobil toqquşdu: ölən və xəsarət alan var

14:02 Azərbaycan yığmasının oyunçusu Avropa Liqasında 3-cü pillədə

13:57 Xalq artisti Qəndab Quliyeva vəfat etdi

13:52 Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib

13:48 “Sevgi insanı yerdən-yerə vurur” - Tünzalə

13:43 Ermənistanın dövlət büdcəsinin kəsiri 5,5 faizədək artıb

13:39 “Yol terroru” iki gündə beş can aldı

13:34 An-148 təyyarələrinin istehsalı dayandırılır

13:30 “Tezliklə qoca və xəstə OPEC-ə nekroloq yazılacaq”

13:22 Qubada ana və qızını maşın vurub - Qız ölüb

13:15 Sabah havanın temperaturu 38 dərəcəyədək yüksələcək

13:04 Model qızın ölümündə günahlandırılan həkim haqqında ilginc faktlar

12:55 Bakının “Formula 1”-lə əlaqədar bağlanan mərkəzi küçələri bu axşam açılacaq

12:48 Gənc qadın dərmandan zəhərləndi - Biləsuvarda

12:40 “Proxanovun Putin elitasına yaxınlığı onun söylədiyi fikirlərin əhəmiyyətini artırır”

12:33 Xameneyi: “Problemlərlə bağlı islam ölkələri birmənalı mövqe sərgiləməlidir”

12:26 Füzulidə iftar süfrələri təşkil olunub - Fotolar

12:20 İzmirdə bir ayda 2-ci zəlzələ

12:13 Ucarda 3 gün əvvəl çayda batan 11 yaşlı oğlanın meyiti tapılıb

12:06 Şamaxıda Silahlı Qüvvələri gününə həsr edilmiş bayram tədbiri keçirilib

11:59 Bu gün Strasburqda AŞPA-nın yay sessiyası başlayır

11:53 Avropa İnvestisiya Bankı TAP və TANAP layihələrini maliyyələşdirə bilər

11:45 Ermənilərin Ağdamı atəşə tutması nəticəsində yanğın baş verib

11:33 Şəkidə 17 yaşlı oğlan qəflətən öldü

11:16 ABŞ-da aktiv neft quyularının sayı daha 11 ədəd artıb

11:11 DİM: 16 nəfər qaydaları pozduğu üçün buraxılış imtahanlarından xaric edilib

11:05 Qəndab Quliyevanın həkimi: “Xalq artisti süni tənəffüs aparatına qoşulub”

11:00 Rus politoloq: “ABŞ-la razılaşma heç vaxt olmayacaq”

10:54 Monqolustanda bu gün prezident seçkiləri keçiriləcək

10:45 Yəməndə vəba xəstəliyindən 1300 nəfər ölüb

10:30 “Bəzi dövlətlər bizim daxili işimizə qarışır, dini ayrı-seçkilik etmək istəyənlər var”

10:22 Dünya birjalarında neft bahalaşıb

10:15 Rusiyada meşələr yanır

10:10 Ramazan münasibətilə bayram namazı qılınıb

10:05 General-leytenant Hüseyn Rəsulbəyov - 100

10:00 Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 155 dəfə pozub

9:00 Azərbaycan Silahlı Qüvvələr gününü qeyd edir

25 İYUN

21:55 Bakıda iş qurmaq istəyən qadınlara külli miqdarda pul “atdılar”

21:40 4 gündən sonra toyu olacaq Fahriye ilə Burak küsdü



ANALİZ

...

“İŞİD terrorundan İran mühafizəkarları qazandı”

Tarix 07.06.17, 17:08

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Tanınmış jurnalist Azər Sarıoğlu yazır


Lakin bu, gələcək itkilərin anonsu idi.

İran parlamentində və imam Xomeyni türbəsində törədilən terror aksiyası ilə bağlı ilk ağlıma gələn iki ehtimal oldu:

1. Terror İran hakimiyyətinin mühafizəkar qolu tərəfindən cəmiyyətə nəzarəti gücləndirmək üçün törədilib.
2. PKK-nın İran cinahı Pejak tərəfindən reallaşdırılıb. 

Lakin terror aktının məsuliyyətini İŞİD öz üzərinə götürəndən hər iki ehtimal öz hökmünü itirdi. Bununla belə, bütün hallarda baş vermiş hadisə İİR hakimiyyətinin son seçkilərdən məğlubiyyətlə çıxmış mühafizəkar cinahının mövqelərini və cəmiyyətə nəzarəti gücləndirmək imkanlarını artıracaq. İran türk və kürd hərəkatlarının, ərəb və bəlucların artmaqda olan fəallığının qarşısını almaq üçün İran islam hakimiyyətinin mühafizəkar və islahatçı qanadları arasında ciddi fikir ayrılıqları hökm sürür. İnqilab Keşikçiləri Korpusuna söykənən dini mühafizəkar tərəf etirazların hərbi güc metodu ilə önləməyin tərəfdarıdırsa, islahatçı kəsim isə xırda güzəştlər-“islahat” simulyasiyaları ilə önləməyi düzgün hesab edir. Sona aylar İran məclisində türk fraksiyasının yaradılmasına razılıq verilməsi, prezident Ruhaninin milli və etnik azlıqlar üzrə müşaviri Əli Yunisinin məktəblərdə milli azlıqların ana dilində təhsil ala biləcəkləri barədə açıqlamaları da sonuncu qrupun taktiki manevrlərinin tərkib hissəsi sayıla bilər. 

Terror aktını İŞİD törədibsə, bu hadisə yeni adı çəkilən dini terror qruplaşmasının arxasında duran güclərin İranı terror əyləmlərinə hazırlığını yoxlamaq üçün kəşfiyyat gedişi də ola bilər ki, qonşu dövlətin bu yoxlamadan “zəif” qiymət aldığını söyləmək olar. 

Terror hadisənin məhz parlamentdə və İran İslam İnqilabının banisi olan İmam Xomeyninin məqbərəsində baş verməsi isə əslində İrana verilmiş mesaj idi: Artıq terror əvvəllər olduğu kimi İranın əyalətlərində deyil, İslam-şiə respublikasının mərkəzində, özü də dövlətin və cəmiyyətin müqəddəs və ideoloji istinadgahında və qanunverici orqanında baş verir.

Terrorun ABŞ prezidentinin bölgədəki müttəfiqlərini ziyarət edərək İranın əsas düşmənlərindən biri olan Səudiyyə Ərəbistanına 11 milyard dollarlıq silah satılmasına dair anlaşmanın əldə olunmasından və Qətər ətrafında baş verən son hadisələrdən sonra reallaşması da diqqətçəkicidir. Hələ ki, güclü olan İranın zəiflədilməsi üçün ABŞ çoxistiqamətli gedişlər edir. Bir tərəfdən İranı Suriyada, qismən Yəməndə ərəb dövlətlərindən yaratdığı ittifaqla müharibəyə çəkir, digər tərəfdən İranın tərəfdaşı Qətəri cəzalandırır və beləliklə, İran ətrafındakı dairəni daraltmağa çalışır. İİR-in münaqişələrə cəlb edilməsi əvvəlki illərə zəifləməkdə olan iqtisadiyyatının çöküşünü sürətləndirə bilər. 

Haşiyə çıxaraq İran islam inqilabı ərəfəsində baş vermiş bir hadisəni diqqətə çatdırmağı uyğun bilirəm. 1979-ci ildə İranda islam hərəkatının tüğyan etdiyi bir zamanda Ağ Ev departamentinə İran üzrə mütəxəssislərinə tapşırılır ki, prezident C. Niksona təqdim olunmaq üçün şah İranındakı son durum barədə ətraflı hesabat hazırlasınlar. Xatırladım ki, o zaman ki, şah İranı ABŞ-ın bölgədəki əsas müttəfiqlərindən biri idi və Ağ Ev administrasiyası İranda baş verən hadisələrdən ciddi narahatlıq keçirir və baş verənlərin mahiyyətini bilərək uyğun addımlar atmaq barədə ciddi müzakirələr aparırdı. Həmin hesabatı hazırlayan Morqan soyadlı gənc mütəxəssis qeyd edir ki, Şah İran büdcəsinin 80 faizini silahlanmaya xərcləyir və bu gedişlər iqtisadiyyat çökə, yaranmış inqilabi şərait dərinləşə bilər və bu da prosesləri qarşısıalınmaz edə və Orta Şərqdəki neftlə zəngin müttəfiqin itirilməsi ilə nəticələnə bilər. O zaman prezident C. Karterin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri olan Zbiqnev Bzejinski həmin hesabatı rədd edir və gənc mütəxəssisin dəyərləndirmələri ilə razılaşmır. Və bir neçə aydan sonra İranda inqilab baş verir. Bzejinski isə səhvini başa düşəndə artıq çox gec idi və böyük strateqin ozamankı səhvi həm ABŞ, həm də region üçün bu gün də ciddi təhlükə mənbəyi olaraq qalır. 

Haşiyədən öncəki fikrimi davam etdirərək nəzərə çatdırım ki, ABŞ-ın İranı irimiqyaslı regional müharibəyə çəkilməsi də əvvəlki illərdə müqayisədə zəifləməkdə olan iqtisadiyyatının, zəncirvari olaraq cəmiyyətin digər sahələrində də böhranla nəticələnə bilər. Belə ki, onsuz da dini diktaturadan əziyyət çəkən cəmiyyət iqtisadi böhranla bağlı heç şübhəsiz ki, etirazlar başlanacaq. İran hakimiyyətinin milli və etnik siyasətindən narazı qalan qeyri-farsların hərəkatlarını da nəzərə alsaq, İran İslam dövlətinin düşəcəyi durumu təsəvvür etmək çətin olmaz. İranın qərbindən silahlı etnik kürdlərin, cənub-şərqindən isə silahlı bəlucların müqavimət hərəkatını, xüsusən də Güney Azərbaycan türklərini milli hərəkatını da etiraz aksiyaları fonunda daha da canlanacağını da nəzərə alaq. Son dövr fəallaşan etnik ərəbləri də diqqətdən qaçırmamaq lazımdır. İran İslam dövlətinə ciddi müxalifət hərəkatı sayılan və xaricdə faəliyyət göstərən Mocaheddin-e Xəlq kimi təşkilatların da mübarizələrini gücləndirəcəyi də şübhəsizdir. Son terror olayı da göstərdi ki, İranın başına yeni bəla gəlir və hələ görəcək günləri qabaqdadır. (Yeri gəlmişkən, həmin terror aktı baş verən zaman paytaxtda daha bir neçə terror təşkilatının zərərsizləşdirildiyi barədə rəsmi məlumat yayılıb.) 

Ancaq qeyd edim ki, bütün bu proqnozların çox yaxında reallaşacağını düşünmürəm. İran İslam Respublikası hələ ki, güclüdür və ehtimallarımın gerçəkləşəcəyini şərtləndirən amillər tam mövcud deyil və yaxşı ki, elədir. Çünki millət olaraq baş verəcək qarşılıqlara adekvat cavab vermək üçün tam hazır deyilik. 

Milli hərəkatlar o zaman uğur qazanır və məqsədlərinə nail olur ki, onu önündə güclü avanqard təşkilat və əksəriyyətin inandığı və dəstəklədiyi xarizmatik lider olur. Şimali Azərbaycandakı milli azadlıq hərəkatının dərslərini unutmayaq. SSRİ məkanında 1980-ci illərin sonlarında başlayan etiraz dalğaları bizi qəfil yaxaladı. O zaman nə güclü vahid təşkilatımız, nə liderimiz var idi. Ermənilərin isə həm xaricdə, həm də daxildə ciddi xarici və daxili dəstəyə malik, böyük maliyyə qaynaqları olan təşkilatı var idi. Ona görə də milli hərəkatların qarşısını almaq üçün SSRİ xüsusi xidmətlərinin yaratdığı etnik qarşıdurmada ermənilərə uduzduq, hərəkatın nailiyyəti zəif, torpaqlarını itirmiş dövlət oldu. İranda da təxminən eyni vəziyyətdir. ETTELAAT milli və etnik hərəkatların qarşısını almaq üçün şübhəsiz ki, xalqlar arasında münaqişə ocağı yaradacaq və bu mübarizədən isə bizim alacağımız zərbələr çox sarsıdıcı ola bilər İtkilərimiz qazancımızdan çox olar. Yaxud da yaxın keçmişimizdə olduğu kimi, qazancımız ancaq tarix kitablarına inqilabçı xalq kimi düşməyimiz olar.

Azər SARIYEV
pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


Müəllifin digər yazıları

design-img

Vernisaj

CNN-də Rusiya ilə bağlı sərt senzura tətbiq olunub

bitmap-img3

Rakurs

Maşın qiymətinə semest imtahanı – Seyidovun sələfi ADU-da “narıncı inqilab” edir?

bitmap-img3

Seçmələr

Azərbaycanlı oliqarx gizlicə Las-Veqasda erməni milyarderdən mülk aldı

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru