Xəbər xətti

24 SENTYABR

10:22 “Rusiyanın strategiyası yerli qüvvələrlə birləşərək rejimi dəyişməkdir...”

10:17 Cəbhədə atəşkəs 126 dəfə pozulub

10:13 Lütfi Zadənin nəşinin Bakıya gətiriləcəyi tarix açıqlanıb

10:09 Şimali Koreyanın xarici işlər naziri Trampı psixi xəstə adlandırıb

10:05 Həmsədrlər Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin görüşü ilə əlaqədar bəyanat yayıblar

23 SENTYABR

21:57 ABŞ-da iki polis zabiti güllələnib

21:50 Şeyxə qadağa gəldi: “Qadınlar axmaqdır” dediyinə görə...

21:43 Türkiyə parlamenti İraqda hərbi əməliyyat keçirmə mandatını uzadıb

21:30 Gürcüstanda müxalif partiyanın azərbaycanlı namizədi döyüldü

21:17 Məmmədyarov - Nalbandyan görüşü başladı

21:11 Xudat sakini qətlə yetirilib

20:58 DMX rəisi: “Azərbaycanda miqrantlara həssas yanaşılır”

20:45 Stress və psixoemosional gərginlik öskürəyə səbəb olur

20:31 “Favoritlər arasında Azərbaycanıda görürəm”

20:19 Donetskdə separatçı “nazir”in avtomobili partladılıb

20:04 Əflatun Amaşov: Şura mitinqdə monitorinq aparıb

19:51 Meksikada 6,2 bal gücündə daha bir zəlzələ oldu

19:36 Mexikoda yeni zəlzələ: Dağıntılar təmizlənmir

19:09 Lütfi Zadəni Hacıbala Abutalıbov dəfn edəcək

19:00 “Mingəçevir Dövlət Universitetinin hicaba qadağa qoyması doğru deyil“

18:53 Azərbaycan elektrik enerjisi ixracını 4 dəfədən çox artırıb

18:40 Neymar zədələndi

18:33 Artur Rasizadəyə ağır itki

18:25 Siyavuş Novruzov: “Mitinq Ermənistan rəhbərliyinin sifarişi ilə keçirilib”

18:05 Vəkil: “Leyla Şıxlinskaya istintaqa təsir göstərir”

17:56 Azərbaycan meşə yanğınına görə Gürcüstana helikopter göndərdi

17:45 Britaniya bankları qanunsuz immiqrantların hesabını donduracaq

17:33 Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi mitinqlə bağlı açıqlama yayıb

17:25 Bir qrup müxalifətçi meydana yığışıb, neft istəyir

17:14 Bərzani: “Bu yolun sonunda ölüm də olsa, hazırıq”

16:57 Valideynlərini öldürən şəxs meşədə gizlənir

16:44 Dağıstanda zəlzələ: Şəkidə də hiss edildi

16:35 Merkel: “G7 ölkələri Rusiyaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirməyə hazırdır”

15:55 Yer kürəsinin hər bir sakininə internetə qoşulan 4 qurğu düşəcək- 2020-ci ildə

15:45 “Qara bazar”a son zərbə

15:40 "Hökumətin iqtisadi siyasəti özünü doğruldur"

15:33 Azərbaycanlının dünya çempionunu öldürdüyü anın daha bir görüntüsü yayıldı

15:20 Bu il tədarük olunan pambığın miqdarı açıqlanıb

15:09 Elmar Məmmədyarov ATƏT-in baş katibi ilə görüşüb

15:05 Türkiyə Şimali İraqı bombaladı: silah anbarı məhv edildi

14:50 20 yaşlı Kayli hamilədir

14:45 Qurban Qurbanov “qırmızı“ alan futbolçusuna belə qəzəbləndi

14:40 Əfqanıstanda nəzarət-buraxılış məntəqəsinə hücum- 5 polis ölüb

14:13 Lütfi Zadənin dəfninin təşkili Abutalıbova tapşırılıb

14:09 “Bakı və İrəvan Qarabağ münaqişəsinin həllinə yaxınlaşıb”

14:05 Metronun “28 May” stansiyası qarşısında ölüm hadisəsi

13:55 “Şimali İraqda referendum ləğv edilməsə, ciddi nəticələri olacaq”

13:50 “Moody`s” Böyük Britaniyanınreytinqini endirib

13:46 Ermənistanda baş nazirin səlahiyyətləri azaldılır

13:33 İstanbul bələdiyyəsinin sədri istefa verdi

13:27 Yaponiyadan Rohinca müsəlmanlarına yardım- Banqladeşə tibb heyəti göndərib

13:22 Polis hissələrindən başqa quruma keçənlərin vəzifə maaşı saxlanılacaq

13:17 Prezident ola bilmədi, Nobel aldı

13:13 Yunanıstanda təyyarə qəzası- 2 Ukrayna vətəndaşı ölüb

13:09 Təbii qaz sektorunun nəhəngləri İstanbulda toplaşacaq- Bu tarixdə

12:57 Ərdoğan İrana gedir

12:52 Bakıda şirkətdən 270 min manata yaxın pul oğurlandı

12:47 İraq kürd muxtariyyətinin müstəqillik referendumunda online səsvermə başlayıb

12:42 Beynəlxalq Bankda “unique” əməliyyatı

12:37 “Mənim və atamın adının bu siyahıya salınması axmaqlıqdır...”

12:32 “Azərbaycanın OPEC+ sazişinə maksimum əməl etməsi təqdirəlayiqdir“

12:27 ATƏT PA-nın Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəlir

12:22 Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

12:17 “TurAz Qartalı - 2017” birgə taktiki təlimləri davam edir

12:13 "Azərbaycan öz ərazilərinin işğalı ilə heç vaxt barışmayacaq"

12:09 “WhatsApp”dan hamının gözlədiyi yenilik

12:05 13 yaşlı uşağı it dişləyib

11:55 İlqar Məmmədov Avropa Şurasına etiraz edib –Açıqlama

11:50 Azercell-dən Barama startaplara növbəti dəstək

11:44 “Ayaz Mütəllibov “Naxçıvan Azərbaycanın kor bağırsağıdır” – deyirdi”

11:38 İş adamının arvadı “Falçı Səkinə”yə 30 min pul verib

11:34 “26 lar”ın qəbrini ziyarət edənlər barədə yeni faktlar - qalmaqal böyüyür

11:30 Hafiz Hacıyevin qızı avtoşluğa görə saxlanılıb?

11:25 Şəmsəddin Əliyev: “Bu, dövlətin daxili işinə qarışmaq deməkdir”

11:13 Xədicə İsmayıl məhkəməyə müraciət edib

11:09 Sirr pərdəsi: Fərhad Əhmədov Azərbaycandakı şirkətini niyə bağladı?

11:09 Çinin Şimali Koreyaya hücum ssenarisi

11:05 Çin Şimali Koreyaya neft nəqlini məhdudlaşdıracaq

10:57 Şəkidə intihar cəhdi olub

10:52 Yaxın Şərqi silkələyəcək kritik referenduma iki gün qaldı

10:49 Elgiz Əkbər verilişdən qovuldu - efirdə qalmaqal

10:44 Krasnodarda azərbaycanlı küçənin ortasında öldü

10:40 Dünya birjalarında neftin qiyməti:“Brent“ bahalaşıb

10:33 Salyanda yol qəzasında ölənlərin sayı beşə çatıb

10:28 “Belə bolşevik yanaşmasının tərəfdarı deyiləm”

10:24 Daxili İşlər Nazirliyinə yeni səlahiyyət verilib

10:20 Turistlər Azərbaycanda 1,3 milyard dollar xərcləyib- Bu dövr ərzində

10:13 “AST Telman”ı kimin ələ verdiyi bilindi - Abbas Abbasov

10:09 Cəbhədə atəşkəsi 112 dəfə pozub

10:05 “ABŞ sağa-sola raket atan bu oğlana dözə bilməz” – Donald Tramp

0:55 Türkiyə-Rusiya-İran ittifaqı dağılacaqmı?

0:46 Merkel türklərdən səs istəyir

0:39 Qazaxıstanda benzin bahalaşdı

0:26 Rusiyalı turistlər Bakıda gündə təxminən 78 dollar xərcləyir

0:12 Baş məşqçisi Neymarı qovdu

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

22 SENTYABR

23:57 İnsanları tanıyan qapı zəngi hazırlanıb

23:44 Türkiyə İraq Kürdüstanındakı referendumu qeyri-qanuni adlandırdı

23:38 İnternetin ən təhlükəli insanının adı açıqlandı

23:24 ABŞ-a sərt xəbərdarlıq: “Cavabsız qalmayacaq”

23:11 Bakıda sürücünü vəhşicəsinə döyən şəxs tutuldu

23:06 Şimali Koreya növbəti hidrogen bombası sınağına hazırlaşır

22:56 Azərbaycanda satılan tibbi ləvazimatlar hansı ölkələrdən idxal edilir?

22:42 Qaradağda “Sənaye Parkı” yaradılır

22:36 Mingəçevirdə partlamamış mərmi tapılıb

22:28 Qurbanov: ““Roma” ilə oyuna bu cür çıxa bilmərik”

22:16 Ukraynanın Hindistandakı səfirinin telefonu oğurlandı

22:09 Aslı Enver: “Hər hansı bir səhv sevgini bitirmir”

21:56 Məmmədyarov həmsədrlərlə görüşüb

21:44 Bakıda sərnişin avtobusu piyadanı vurdu

21:32 Qaxda 42 yaşlı qadın itkin düşüb

21:24 Avropa çempionatı: Azərbaycan Macarıstan yığmasına qalib gəldi

21:18 Nazpəri Dostəliyeva: “Evimə girən oğrulara ürəyim ağrıdı”

21:06 Eyfel qülləsini indiyədək 300 milyon insanziyarət edib

20:59 Türkiyə-Suriya sərhədində tikilən səddin inşası tamamlanır

20:46 “Roma” klubunun qəzeti “Qarabağ“dan yazdı

20:32 İlham Əliyev voleybol matçında

20:25 Kadir Topbaş istefa verdi

20:18 Jirinovski: “Qripləmiş deputatlar cərimələnsin”

20:02 Şimali Koreya gəmiləri Rusiya sularına girdi


ANALİZ

...

“ABŞ üçün Rusiya və Çinin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz”

Tarix 11.01.17, 17:38

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Zbiqnev Bzejinski bu çıxışı dekabr ayında Osloda Nobel mükafatı verilmə mərasiminə həsr edilmiş Forumda edib

 
Çıxış “Huffington Post” qəzetndə dərc edilib.

Strateq.az qısa ixtisarla çıxışı oxuculara təqdim edir:

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 70 ildə planetdə sülhü yalnız nüvə bombası təhlükəsi sayəsində saxlamaq mümkün oldu. Bu bomba dünya siyasətini kökündən dəyişdi. Amma onun sabitliyə təsiri daha çox ölkələrin buna sahib olması üzündən enməyə başladı.

İki böyük dövlətin apardığı “soyuq müharibə” SSRİ və ABŞ-ı dünyada təhlükəsizliyin saxlanmasında cavabdehə çevirmişdi. “Soyuq müharibənin” ilk mərhələlərində nüvə silahı hər iki qüdrətli dövlətə xüsusi status vermişdi.  

Onlar bütün dünyanın taleyində ünikal cavabdehliklərini hiss edirdilər. ABŞ və SSRİ bir-birini yaxşı başa düşürdülər.

Son zamanlar dünyadakı sabitlik nəhəng dövlətlərin rəqabəti sayəsində təhlükə altına düşüb.  20-ci əsrin sonu, 21-əsrin əvvələrində dünyada güc və hakimiyyət konfiqurasiyası dəyişdi. Amerika və Rusiya prinsipial rəqib kimi qaldılar. Amma xudmani nüvə arsenalına malik olan Çin Uzaq Şərqdə daha böyük və təhdidedici qüvvəyə çevrilməyə başladı.

Dünyanın 3 güc mərkəzi olan ABŞ, Rusiya və Çin qlobal toqquşmadan qaçmaq üçün əməkdaşlığa can atmalıdır.

Rusiya üçün regionda situasiya xüsusi ilə çətinləşib. SSRİ tərkibinə daxil olmuş qeyri-rus respublikaları bu gün açıq şəkildə öz milli müstəqilliklərini təsdiqləyir və SSRİ-ni xatırladan hər hansı bir strukturda iştirak etməkdən imtina edirlər.

İslam dininə sitayiş edən Mərkəzi Asiya respublikaları qəti şəkildə müstəqilliyin ilkin və formal halından tam dövlət müstəqilliynə keçmək əhavlı nümayiş etdirirlər.   

Bu cəhdləri həmçinin pravoslav dininə etiqad edən bir neçə slavyan dövləti –Ukrayna və Belarus da bölüşür. Onların hər ikisi öz bayrağı və ordusu olan suveren dövlət olmaq və Avropa ilə əlaqələri sıxlaşdırmaq, inkişaf etdirmək  niyyətindədirlər.  

Bu zaman Çinin Avropaya birbaşa ticarət yolu əldə etməsi üçün Mərkəzi Asiyaya doğru strateji irəliləməsi artıq Rusiyanın SSRİ-nin cənub hissəsində iqtisadi hökmranlığını ciddi şəkildə zəiflədir.

Hal-hazırda Çin və Rusiyanın münasibətləri Pekin üçün qısamüddətli cəlbedici alternativ vəd edir. Baxmayaraq ki, hər iki tərəfin bir-birinə qarşı tarixi incikliyi var. Bu isə Moskva və Pekini bir-birinə şübhəli şəkildə baxmağa məcbur edir. Məhz  buna görə Çinin “bir qurşaq- bir yol” təşəbbüsü Moskvanı pis vəziyyətdə qoyub. Rusiya indi hər vəchlə bu planı dayandırmaq, və Çinin Avropaya ticarət yolunun açmaq planını ləngitməyə çalışır.

Rusiyanın Amur vilayətinin əhalisi 830 min nəfərdir. Rusiyaya məxsus bütün nəhəng Uzaq Şərq torpaqlarında cəmi 6 milyon adam yaşayır. Amur çayının o biri sahilində, Rusiya və Çinin sərhədində yerləşən Xyluntzyanda isə 40 milyon insan yaşayır. Bu kontrast o qədər də uzaq olmayan gələcəkdə  Çin və Rusiya arasında geopolitik gərginliyə səbəb ola bilər. Daha uzaq perspektivdə isə Rusiya üçün ən pisi  Çin hərbi elitasının Cənubi Sibiri ələ keçirmək niyyətinə düşməsi ola bilər. Beləlilklə, uzaq Şərqi Asiyanın məskunlaşmamış məkanları Çinin bu Asiya ölkələrində geopolitik hökmranlığa nail olmaq üçün aparacağı strateji planı ola bilər.   

İstənilən halda Rusiyaya ABŞ və Çinlə ən çətin münasibətləri qurmaq lazım gələcək. Bu isə Moskva üçün uzağa gedən ambisiyalarını cilovlamağı qaçılmaz edəcək. Rusiya öz cəhdlərini yalnız bütün qitədə üstün olmaq illyuziyasından azad ola bildikdə reallaşdıra bilər. Bu zaman Moskva Avropada aparıcı oyunçuya çevrilə biləcək.

Eyni zamanda etriaf etməliyik ki, Amerika Çinə qarşı ikimənalı siyasət yürütməyə başlayıb. Bu siyasətin ümumi strateji planı yoxdur. ABŞ Rusiya və Çin arasında strateji alyansın yaranmasının ciddi təhlükələr törədə biləcəyini başa düşməlidir. Belə alyansın yaranması müəyyən qədər daxili siyasi və ideoloji inersiya, bir hissəsinə isə ABŞ-ın düşünülməmiş xarici siyasəti səbəb ola bilər.

ABŞ üçün bu iki dövlətin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz. Təəccüblü deyil ki, ABŞ siyasi cəhətən dirçələn Avrasiyada müdafiə mövqeyi tutur. ABŞ regionda öz mövcudluğunu Sakit okean adalarına nəzarət etməsinə görə saxlayır. Bu onu təsdiq edir ki, Amerika Avrasiyada təhlükəsizliyin dəstəklənməsində maraqlıdır. Və ABŞ açıq şəkildə Yaponiya və Cənubi Koreyanı müdafiə etmək niyyətini bəyan edir.

ABŞ həmçinin Qərbi və Mərkəzi Avropanı da müdafiə edəcəyinə hazır olduğunu təsdiq etməlidir. Odur ki, Amerikanın Avropada passiv müşahidəçi olmayacağı barədə birmənalı mövqeyin Kremlə çatdırılması çox mühümdür.

ABŞ Rusiyanı təcrid etmək üçün ciddi siyasi və hərbi kontrcavablar planlaşdırmır, amma Kreml başa düşməlidir ki, o əgər Latviyaya qoşun çıxarsa, yaxud Tallinə hucum eləsə bunun bədəli ağır olacaq: Bu zaman Rusiya Baltik dənizində Qərblə əlaqələrini kəsəcək miqyaslı blokdaya məruz qalacaq. Sankt –Peterburqda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli limanların, Qara dənizdəki Dardaneldən keçən Novorossiysk limanının Qərb tərəfindən blokadası Rusiya üçün faciəvi nəticələr verəcək.

ABŞ-ın qəti reaksiyası Rusiyanın sərfəli beynəlxalq ticarət imkanlarını məhdudlaşdıracaq və Mərkəzi Avropaya ciddi Amerika hərbi kontingentinin çıxarılması üçün lazım olan vaxtı verəcək.

Çinin mümkün neytrallığı nəticəsində Rusiya xoşagəlməz seçim qarşısında qalacaq: Ya məhvedici iqtisadi təcrid, yaxud qoşunların geri çəkilməsi!

Növbəti onilliklərdə şimali-şərqi Asiyanın hazırkı ərazi müqavilələri  geopoltik mənada qeyri-sabitliklə üzləşə bilər. Bu, hətta zamanla partlayış həddinə çata bilər.

Son nəticədə bu, nəhəng Avrasiya qitəsində mübahisəli su hövzələri bölgüsünə yenidən baxılması prosesini sürətləndirəcək.Şübhəsiz ki, Amerika burada yalnız çıxdaş edilmiş müşahidəçi olacaq. Amma ABŞ Yaponiya və Cənubi Koreya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirə bilər.

Sonuncu, ən mühüm faktor – Yaxın Şərqdə dini nifrətdən qidalanaraq davam edən vətəndaş müharibəsidir; Potensial nüvə münaqişələri, hansı ki, İrandakı ekstemist qüvvələr yarada bilərlər, hələ rus hərbçilərinin dəstək verdiyi türk millətçilərinin geopolitik ambisiyalarından danışmırıq. Bu münaqişələrin hər biri regionu partlada bilər.  

Buna ideal geopolitik cavab ABŞ, Rusiya, Çinin yaradacağı “Üçlər İttifaqı” ola bilər. Bu kontekstdə Rusiyanın başqa seçimi olmayacaq. Moskva reallığı qəbul edərək Çin və ABŞ-la münasibətləri yaxşılaşdırmağa vadar olacaq.  Hər üç qüdrətli dövlət üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb ola biləcək qeyri-müəyyənliyin dərinləşdiyi bir vaxtda fikirləşmək zamandır: Nə baş verə bilərdi və nə baş verəcək?  

Bu baxımdan Çin artıq düşünməlidir: Pekin qonşu ölkələrdə baş verənlərə münasibətdə öz məsuliyyətindən qaça biləcəkmi? Bu Çinin maraqlarını təhlükəyə ata, onu Rusiya ilə həddən artıq hərbi əlaqələrə vadar edə bilərmi?

Üç hərbi cəhətdən ən qüdrətli dövlətin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı məsələlərdə dərin əməkdaşlıq edəcəyi bir dünyadakı böyük hörmətindən Rusiya istifadə edəcəkmi?  

Daha uzun perspektivdə – Şərqi Sakit okean regionunda əməkdaşlıq edəcəkmi?  Hələlik burda Çinin böyük ambisiyaları yoxdur, amma gələcəkdə bu tez özünü büruzə verəcək.

Bütün yuxarıda deylənlərlə yanaşı getdikcə dünya miqyasında artan ciddi hava problemi  siyasi problemləri daha da çətinləşdirir.  Qlobal istiləşmə artıq özünün pis təsirini göstərməyə başlayıb. Geniş ərazilərdə buzların əriməsi perspektivi hazırkı bir çox yaşayış məskənlərini mövcudluğunu təhlükə altında qoyacaq.

Bütövlükdə bunlar bu gün həyat faktoruna çevrilmiş strateji qeyri-müəyyənlikdən daha çox cəmiyyətin güclü həyəcanı ilə müşayət oluna bilər.  Belə qeyri -müəyyənliklə isə bəşəriyyət əvvəl heç vaxt üzləşməyib. Beləliklə, regional əməkdaşlıq ümumi “beyin hucumu” və birgə iş üçün siyasi iradə tələb edir.

Tərcümə Strateq.az-ındır

pia.az










Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Bir qrup müxalifətçi meydana yığışıb, neft istəyir

bitmap-img3

Rakurs

ADPU-nun filialında saxta diplomlar, qohumbazlıq: Ağcabədidə təhsil rəzaləti

bitmap-img3

Seçmələr

“Şeyxi etdiyi ciddi səhvə görə cəzalandırırlar”

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru