Xəbər xətti

26 MAY

18:30 Mariya Zaxarova Azərbaycan səfirliyinə gəldi

18:23 OPEC razılaşmasından neftin qiymətləri qalxmadı, əksinə düşdü

18:18 Aeroport yolunda zəncirvari qəza- Yaralılar var

18:12 “Dilənçi Ermənistandan fərqli olaraq, biz ordumuzu öz hesabımıza təmin edirik“

18:05 Son illərin 5 böyük türkü - Siyahıda Orxan Pamuk da var...

18:00 Azərbaycanda seçicilərin sayı açıqlandı

17:55 Məşhur diktor: “Səhhətim çox pisləşib”

17:46 “Torpaqları itirəcəyik və bizi heç kəs tanımayacaq”

17:40 Mark Zukerberq 33 yaşında Harvard Universitetini bitirdi

17:35 Alişanın nişan tarixi bilindi

17:29 “ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllini qətiyyətlə dəstəkləyir”

17:24 İngilis qırıcılarından İŞİD-ə Mançester mesajı

17:19 Bərdədədə “28 may- Respublika günü” nə həsr olunmuş tədbir keçirilib

17:14 Dolların mayın 29-na olan məzənnəsi açıqlanıb

17:09 “Çətin ki, yaxın illərdə neftin qiyməti 2014-cü il səviyyəsinə çatsın”

17:03 Lüksemburq rəhbərinin əri birinci xanımların görüşünə qatıldı

16:57 Tereza Mey internetdə ekstremist materialların blok olunmasına çağırır

16:50 MDB-nin müdafiə nazirləri toplaşdı

16:45 Bank üzrə ekspert: “Bank sahiblərinin özləri bankları talan edən bir nömrəli şəxslərdir”

16:40 Azərbaycan içki idxalını 61% artırıb

16:33 Bu gecə niyyət axşamıdır

16:25 Parisdə həyəcan: hava limanı boşaldılır

16:17 Beynəlxalq Bankın sədri: “Reytinqlərin düşməsi müvəqqəti haldır”

16:11 “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tariximizin şərəf səhifəsidir”

16:05 Ay Yerə maksimum yaxın məsafədən keçəcək

16:00 Nəsimi rayonu 8 saylı məktəbdə Respublika Günü qeyd edilib

15:53 Səlim Müslümovun kütləvi maxinasiyalardan xəbəri var?

15:47 21 yaşlı azərbaycanlı qız İŞİD-ə qoşulub

15:42 Trampın kobudcasına itələdiyi baş nazir danışdı

15:36 Prezident İlham Əliyev: “Mən Azərbaycan iqtisadiyyatında nə bu il, nə gələn il problem görmürəm”

15:30 Füzulidə sahibkarlığın inkişafına xüsusi diqqət göstərilir

15:22 Bülent Ərsoyu ilan sancıb: həkimlər nəzarətdə saxlayır

15:17 Bulvarda atraksionlar pulsuz olacaq

15:08 Ömər Eldarov: “Milli Məclisdə beş ilimi itirdim”

15:03 Respublika gününün 99-ci ildönümünə həsr olunmuş konfrans keçirilib - Hacıqabulda

14:57 Xaçmazda faciə: Ana özünü oğlunun kəməri ilə asdı

14:52 Müəllimlərin kütləvi ixtisarı başlayır - Rəsmi açıqlama

14:46 Misirdə avtobusa silahlı hücum, 20-dən çox ölü

14:41 Gözəl Bayramlıya cinayət işi açıldı - Rəsmi məlumat

14:36 ABŞ Dövlət katibinin köməkçisinin müavini Azərbaycana gələcək

14:30 “Özəl təbrik olmadı, ağladım”

14:26 Arzu Nağıyev: “Azərbaycan heç vaxt “İpək Yolu”undan kənarda qala bilməz”

14:25 İsrafil İsrafilov: “Rejissor və aktyorları işdən mən çıxarmamışam”

14:20 İlham Əliyev:“Tramp dedi ki, başqa ölkələrin daxili işlərinə qarışmayacaq”

14:13 Raul Kastro Azərbaycan prezidentinə təbrik məktubu göndərib

14:08 “İranda elə qadınlar var ki,..” – Urmiyalı tələbə

13:35 Mikayıl Cabbarov tanınmış baş redaktoru işdən çıxartdırdı - Qalmaqal

13:30 Trampın smartfonundakı yeganə mobil əlavə hansıdır?

13:26 Rusiya kəşfiyyatı xarici ölkələrdəki seçkilərə nə cür müdaxilə edir?

13:25 118 nömrəli məktəbdə Molla Pənah Vaqifin 300 illik yubileyi qeyd edilib - Fotolar

13:21 Fətullah Gülən Türkiyə vətəndaşlığından çıxarıldı

13:17 Respublika Günü münasibətilə rəsmi qəbul keçirilir

13:10 28 May – Respublika Günü Şamaxıda təntənəli qeyd olunub

13:05 “Zəif nəticə göstərən müəllimlər işdən çıxarılacaq” - Nazirlik

13:01 Rusiya Xəzərdə antiterror təlimləri keçirib

12:56 Daha bir türk hərbçi həlak olub

12:52 Səudiyyə Ərəbistanından Qətərə qarşı informasiya müharibəsi

12:48 Sabir yaradıcılığına həsr olunmuş VII bədii qiraət müsabiqəsinə yekun vurulub - Şamaxıda

12:43 680-700 bal toplayanların əksəriyyəti ikinci imtahanda da iştirak edəcək

12:38 “Qəbələ” “Dinamo” ilə qarşılaşacaq

12:34 “Qalibiyyət günəşi - Azərbaycan” - Nəsimi rayonunda tədbir

12:29 Hava yenə pisləşəcək

12:24 Çin lideri Azərbaycan prezidentinə təbrik ünvanlayıb

12:03 Dövlət sifarişli yerlərin sayı və ixtisaslar müəyyənləşdirilib - DİM

11:59 Bakıda dəhşətli zəncirvari qəza: Ölənlər və yaralananlar var

11:54 Lapşinin istinqatı bitdi

11:33 Yazıçı olmağın üç şərti

11:28 Tramp Avropanı sıxdı, onu İŞİD-lə savaşa cəlb etdi - Qərb mətbuatı

11:24 Azərbaycanlı milyarderin oğlu Rusiyanın ən zəngin varisidir - 14 milyardla

11:20 Nazirlər Kabineti dövlət sifarişli yerlərin sayını Dövlət İmtahan Mərkəzinə göndərib

11:15 Türkiyədə Sumqayıt təxribatı ilə bağlı kitab nəşr olunub

11:11 FTB Trampın kürəkəni ilə bağlı araşdırmaya başladı

11:06 “Fitch”: “Hökumətin ABB-yə dəstək verib-verməyəcəyi naməlumdur”

11:02 “Danışıqların əsası yaxşı məlumdur” - Rusiyalı həmsədr

10:57 Rüşvət almaqda ittiham edilən dövlət məmurunu edam etdilər

10:52 Kuryoz hadisə: Tələbə 2 qardaşın yerinə qəbul imtahanı verdi - Azərbaycanda

10:48 “Səhər 6-dan gecə 1-ə kimi qulluğunda dururam” - “Toppuş bacı”

10:44 Dünyanın az işləyib çox maaş alan 10 ölkəsi

10:40 Xaçmazda qaz balonu partladı: Yaralananlar var

10:36 Ronaldu 5 il müddətinə həbs oluna bilər

10:31 Azərbaycanlılar ətyeyən deyilmiş...

10:27 “ASAN xidmət” mayın 28-də işləməyəcək

10:23 Daha bir məşhur boşananlar sırasına qatıldı

10:18 Çində rüşvət üstündə tutulan dövlət məmuru edam olunub

10:14 Bakıda marşrut avtobusu ağır qəza törətdi: Ölən var

10:09 Prezident Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin şərəfinə ucaldılmış abidəni ziyarət edib

10:05 “Azərbaycan münaqişənin həllində əsas maraqlı tərəfdir” - Nazir

10:01 33 yaşlı kişi intihar etdi - Qusarda

9:52 İrəvan Moskvanın ideyasını məsxərəyə qoydu

9:48 Kriştiano Ronaldo 5 il müddətinə həbs oluna bilər

9:44 Hollivudda 28 may “Azərbaycan Milli Günü” elan edildi

9:40 Mançesterdə terror aktı ilə bağlı 10-cu şübhəli şəxs saxlanılıb

9:35 Beynəlxalq Bank düyünü - son gəlişmələr

9:30 Neftin qiyməti 5 faizdən çox aşağı düşüb

9:27 “Tramp-ın kürəkəni “FTB-nin nəzarəti altındadır”

9:22 Cəbhədə atəşkəs rejimi 130 dəfə pozulub

9:17 “Facebook“un təsisçisi 12 il sonra diplomunu aldı

9:13 İran neft hasilatının həcmini sutkada 5 mln. barelə çatdırmaq niyyətindədir

9:09 “NATO Rusiya ilə qarşıdurmaya can atmır”

9:05 ABŞ Azərbaycandan çəkilir, Rusiya təşkilatları isə Bakıya yerləşir

0:44 Bakıda ağır yol qəzası baş verib – Ölən var

0:33 Merkel Ərdoğandan terrorçunu istədi – “Onu azadlığa buraxın”

0:22 Ramazanda ağız qoxusunun qarşısını alan ən yaxşı üsul

0:01 Bugün bürcünüz nələr vəd edir?

25 MAY

23:50 Azərbaycanda sərxoş xarici diplomatlar dərhal avtomobili idarə etməkdən kənarlaşdırılacaq

23:33 Sərkisyandan 9 nazir təyinatı –Siyahı

23:20 Trampın NATO-da ilk açıqlaması: Rusiyadan qorunun

23:05 Əli Kərimlinin müavini Gözəl Bayramlı saxlanıldı

22:44 Trampdan NATO sammitində qeyri-adi hərəkət

22:38 Mançester terroru ilə bağlı Türkiyədən açıqlama

22:33 “Neftin qiyməti bir barrel üçün 60 dollar həddini aşacaq” – Ekspert

22:05 “Vest Hem”dən “Beşiktaş”a qayıtdı – Rəsmi

21:50 Cibgir polisə təhvil verildi – Bakıda

21:33 “Ruhaninin yenidən prezident seçilməsi Ermənistana geniş üfüqlər açır”

21:33 “Ruhaninin yenidən prezident seçilməsi Ermənistana geniş üfüqlər açır”

21:17 Bakıda 81 saylı avtobus qəza törədib – Ölən var

21:05 “Dağlıq Qarabağdakı status-kvo kövrəkdir” – Avroparlament

20:55 “Yüzlərlə azərbaycanlı uşağı...”

20:40 “Vyana razılaşması Azərbaycanın maraqlarına uyğundur” – Nazir

20:33 Hacıqabulda “Müsəlman Şərqində ilk Demokratik Respublika” adlı tədbir keçirildi



ANALİZ

...

“ABŞ üçün Rusiya və Çinin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz”

Tarix 11.01.17, 17:38

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Zbiqnev Bzejinski bu çıxışı dekabr ayında Osloda Nobel mükafatı verilmə mərasiminə həsr edilmiş Forumda edib

 
Çıxış “Huffington Post” qəzetndə dərc edilib.

Strateq.az qısa ixtisarla çıxışı oxuculara təqdim edir:

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 70 ildə planetdə sülhü yalnız nüvə bombası təhlükəsi sayəsində saxlamaq mümkün oldu. Bu bomba dünya siyasətini kökündən dəyişdi. Amma onun sabitliyə təsiri daha çox ölkələrin buna sahib olması üzündən enməyə başladı.

İki böyük dövlətin apardığı “soyuq müharibə” SSRİ və ABŞ-ı dünyada təhlükəsizliyin saxlanmasında cavabdehə çevirmişdi. “Soyuq müharibənin” ilk mərhələlərində nüvə silahı hər iki qüdrətli dövlətə xüsusi status vermişdi.  

Onlar bütün dünyanın taleyində ünikal cavabdehliklərini hiss edirdilər. ABŞ və SSRİ bir-birini yaxşı başa düşürdülər.

Son zamanlar dünyadakı sabitlik nəhəng dövlətlərin rəqabəti sayəsində təhlükə altına düşüb.  20-ci əsrin sonu, 21-əsrin əvvələrində dünyada güc və hakimiyyət konfiqurasiyası dəyişdi. Amerika və Rusiya prinsipial rəqib kimi qaldılar. Amma xudmani nüvə arsenalına malik olan Çin Uzaq Şərqdə daha böyük və təhdidedici qüvvəyə çevrilməyə başladı.

Dünyanın 3 güc mərkəzi olan ABŞ, Rusiya və Çin qlobal toqquşmadan qaçmaq üçün əməkdaşlığa can atmalıdır.

Rusiya üçün regionda situasiya xüsusi ilə çətinləşib. SSRİ tərkibinə daxil olmuş qeyri-rus respublikaları bu gün açıq şəkildə öz milli müstəqilliklərini təsdiqləyir və SSRİ-ni xatırladan hər hansı bir strukturda iştirak etməkdən imtina edirlər.

İslam dininə sitayiş edən Mərkəzi Asiya respublikaları qəti şəkildə müstəqilliyin ilkin və formal halından tam dövlət müstəqilliynə keçmək əhavlı nümayiş etdirirlər.   

Bu cəhdləri həmçinin pravoslav dininə etiqad edən bir neçə slavyan dövləti –Ukrayna və Belarus da bölüşür. Onların hər ikisi öz bayrağı və ordusu olan suveren dövlət olmaq və Avropa ilə əlaqələri sıxlaşdırmaq, inkişaf etdirmək  niyyətindədirlər.  

Bu zaman Çinin Avropaya birbaşa ticarət yolu əldə etməsi üçün Mərkəzi Asiyaya doğru strateji irəliləməsi artıq Rusiyanın SSRİ-nin cənub hissəsində iqtisadi hökmranlığını ciddi şəkildə zəiflədir.

Hal-hazırda Çin və Rusiyanın münasibətləri Pekin üçün qısamüddətli cəlbedici alternativ vəd edir. Baxmayaraq ki, hər iki tərəfin bir-birinə qarşı tarixi incikliyi var. Bu isə Moskva və Pekini bir-birinə şübhəli şəkildə baxmağa məcbur edir. Məhz  buna görə Çinin “bir qurşaq- bir yol” təşəbbüsü Moskvanı pis vəziyyətdə qoyub. Rusiya indi hər vəchlə bu planı dayandırmaq, və Çinin Avropaya ticarət yolunun açmaq planını ləngitməyə çalışır.

Rusiyanın Amur vilayətinin əhalisi 830 min nəfərdir. Rusiyaya məxsus bütün nəhəng Uzaq Şərq torpaqlarında cəmi 6 milyon adam yaşayır. Amur çayının o biri sahilində, Rusiya və Çinin sərhədində yerləşən Xyluntzyanda isə 40 milyon insan yaşayır. Bu kontrast o qədər də uzaq olmayan gələcəkdə  Çin və Rusiya arasında geopolitik gərginliyə səbəb ola bilər. Daha uzaq perspektivdə isə Rusiya üçün ən pisi  Çin hərbi elitasının Cənubi Sibiri ələ keçirmək niyyətinə düşməsi ola bilər. Beləlilklə, uzaq Şərqi Asiyanın məskunlaşmamış məkanları Çinin bu Asiya ölkələrində geopolitik hökmranlığa nail olmaq üçün aparacağı strateji planı ola bilər.   

İstənilən halda Rusiyaya ABŞ və Çinlə ən çətin münasibətləri qurmaq lazım gələcək. Bu isə Moskva üçün uzağa gedən ambisiyalarını cilovlamağı qaçılmaz edəcək. Rusiya öz cəhdlərini yalnız bütün qitədə üstün olmaq illyuziyasından azad ola bildikdə reallaşdıra bilər. Bu zaman Moskva Avropada aparıcı oyunçuya çevrilə biləcək.

Eyni zamanda etriaf etməliyik ki, Amerika Çinə qarşı ikimənalı siyasət yürütməyə başlayıb. Bu siyasətin ümumi strateji planı yoxdur. ABŞ Rusiya və Çin arasında strateji alyansın yaranmasının ciddi təhlükələr törədə biləcəyini başa düşməlidir. Belə alyansın yaranması müəyyən qədər daxili siyasi və ideoloji inersiya, bir hissəsinə isə ABŞ-ın düşünülməmiş xarici siyasəti səbəb ola bilər.

ABŞ üçün bu iki dövlətin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz. Təəccüblü deyil ki, ABŞ siyasi cəhətən dirçələn Avrasiyada müdafiə mövqeyi tutur. ABŞ regionda öz mövcudluğunu Sakit okean adalarına nəzarət etməsinə görə saxlayır. Bu onu təsdiq edir ki, Amerika Avrasiyada təhlükəsizliyin dəstəklənməsində maraqlıdır. Və ABŞ açıq şəkildə Yaponiya və Cənubi Koreyanı müdafiə etmək niyyətini bəyan edir.

ABŞ həmçinin Qərbi və Mərkəzi Avropanı da müdafiə edəcəyinə hazır olduğunu təsdiq etməlidir. Odur ki, Amerikanın Avropada passiv müşahidəçi olmayacağı barədə birmənalı mövqeyin Kremlə çatdırılması çox mühümdür.

ABŞ Rusiyanı təcrid etmək üçün ciddi siyasi və hərbi kontrcavablar planlaşdırmır, amma Kreml başa düşməlidir ki, o əgər Latviyaya qoşun çıxarsa, yaxud Tallinə hucum eləsə bunun bədəli ağır olacaq: Bu zaman Rusiya Baltik dənizində Qərblə əlaqələrini kəsəcək miqyaslı blokdaya məruz qalacaq. Sankt –Peterburqda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli limanların, Qara dənizdəki Dardaneldən keçən Novorossiysk limanının Qərb tərəfindən blokadası Rusiya üçün faciəvi nəticələr verəcək.

ABŞ-ın qəti reaksiyası Rusiyanın sərfəli beynəlxalq ticarət imkanlarını məhdudlaşdıracaq və Mərkəzi Avropaya ciddi Amerika hərbi kontingentinin çıxarılması üçün lazım olan vaxtı verəcək.

Çinin mümkün neytrallığı nəticəsində Rusiya xoşagəlməz seçim qarşısında qalacaq: Ya məhvedici iqtisadi təcrid, yaxud qoşunların geri çəkilməsi!

Növbəti onilliklərdə şimali-şərqi Asiyanın hazırkı ərazi müqavilələri  geopoltik mənada qeyri-sabitliklə üzləşə bilər. Bu, hətta zamanla partlayış həddinə çata bilər.

Son nəticədə bu, nəhəng Avrasiya qitəsində mübahisəli su hövzələri bölgüsünə yenidən baxılması prosesini sürətləndirəcək.Şübhəsiz ki, Amerika burada yalnız çıxdaş edilmiş müşahidəçi olacaq. Amma ABŞ Yaponiya və Cənubi Koreya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirə bilər.

Sonuncu, ən mühüm faktor – Yaxın Şərqdə dini nifrətdən qidalanaraq davam edən vətəndaş müharibəsidir; Potensial nüvə münaqişələri, hansı ki, İrandakı ekstemist qüvvələr yarada bilərlər, hələ rus hərbçilərinin dəstək verdiyi türk millətçilərinin geopolitik ambisiyalarından danışmırıq. Bu münaqişələrin hər biri regionu partlada bilər.  

Buna ideal geopolitik cavab ABŞ, Rusiya, Çinin yaradacağı “Üçlər İttifaqı” ola bilər. Bu kontekstdə Rusiyanın başqa seçimi olmayacaq. Moskva reallığı qəbul edərək Çin və ABŞ-la münasibətləri yaxşılaşdırmağa vadar olacaq.  Hər üç qüdrətli dövlət üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb ola biləcək qeyri-müəyyənliyin dərinləşdiyi bir vaxtda fikirləşmək zamandır: Nə baş verə bilərdi və nə baş verəcək?  

Bu baxımdan Çin artıq düşünməlidir: Pekin qonşu ölkələrdə baş verənlərə münasibətdə öz məsuliyyətindən qaça biləcəkmi? Bu Çinin maraqlarını təhlükəyə ata, onu Rusiya ilə həddən artıq hərbi əlaqələrə vadar edə bilərmi?

Üç hərbi cəhətdən ən qüdrətli dövlətin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı məsələlərdə dərin əməkdaşlıq edəcəyi bir dünyadakı böyük hörmətindən Rusiya istifadə edəcəkmi?  

Daha uzun perspektivdə – Şərqi Sakit okean regionunda əməkdaşlıq edəcəkmi?  Hələlik burda Çinin böyük ambisiyaları yoxdur, amma gələcəkdə bu tez özünü büruzə verəcək.

Bütün yuxarıda deylənlərlə yanaşı getdikcə dünya miqyasında artan ciddi hava problemi  siyasi problemləri daha da çətinləşdirir.  Qlobal istiləşmə artıq özünün pis təsirini göstərməyə başlayıb. Geniş ərazilərdə buzların əriməsi perspektivi hazırkı bir çox yaşayış məskənlərini mövcudluğunu təhlükə altında qoyacaq.

Bütövlükdə bunlar bu gün həyat faktoruna çevrilmiş strateji qeyri-müəyyənlikdən daha çox cəmiyyətin güclü həyəcanı ilə müşayət oluna bilər.  Belə qeyri -müəyyənliklə isə bəşəriyyət əvvəl heç vaxt üzləşməyib. Beləliklə, regional əməkdaşlıq ümumi “beyin hucumu” və birgə iş üçün siyasi iradə tələb edir.

Tərcümə Strateq.az-ındır

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Beynəlxalq Bankın sədri: “Reytinqlərin düşməsi müvəqqəti haldır”

bitmap-img3

Rakurs

Rusiya xüsusi xidməti ilə əlaqələri Fərhad Əhmədovu bitirir: Mİ-6 oliqarxın izinə niyə düşüb?..

bitmap-img3

Seçmələr

Məmmədovlar klanı xüsusi prokuror Robert Müllerin hədəfində

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru