Xəbər xətti

26 İYUL

0:55 Putin: “Rusiya bu ölkəyə yardım edir”

0:47 Alimlərdən yeni xəbərdarlıq

0:33 Kürdə biogen maddələrin miqdarı xeyli artıb

0:27 Trampdan Ukraynaya ittiham

0:12 Çinlə Şimali Koreyanın arasında nə baş verir?

0:02 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

25 İYUL

23:56 Türkiyə təyyarəsi Əlcəzairdə təcili eniş etdi

23:42 Bordin: “Belə oynamağa məcbur idik”

23:37 8 xalça müəssisəsinin tikintisi bu il başa çatdırılacaq

23:24 FED dollarla bağlı hansı qərarı verəcək?

23:18 Azərbaycan gürcü şaftalısının əsas idxalçılarından biridir

23:03 Azərbaycanda bu xəstəlikdən ölənlərin sayı artıb

22:56 Müdafiə Nazirliyi: “Hərbi xidmət barədə müzakirələr aparmayın!”

22:41 Gədəbəy sakini bıçaqlanıb

22:37 “Türkiyənin AB-yə üzvlüyü məntiqsizdir”

22:23 Adil Əliyev: “Bu manyaklar övladlarımızın qarşısına çıxa bilər”

22:11 Toy sahiblərinə “toy tutan” şadlıq evləri - Araşdırma

22:06 Qardaşı oğlu 50 yaşlı kişini döydü

21:59 Tovuzda yol qəzası: 2 yaralı

21:44 Həbsxanaya narkotik keçirilməsinin qarşısı alınıb

21:39 Məmməd Səfa: “Aktyorun protezi tamaşaçının əlində qaldı”

21:26 “Neftçi” – “Şalke” matçı canlı yayımlanacaq

21:13 Türkiyə Rusiyadan “S-400”-ləri aldı

21:09 Əsədovun milyonçuya çevirilən rəisi...

20:55 “Moody”s” Azərbaycan Beynəlxalq Bankının reytinqlərini yüksəldib

20:42 “Qarabağ” - “Şerif”: heyətlər bəlli oldu

20:38 Krallıq rəhbərlərindən G20 sammitinə niyə qatılan olmadı?

20:26 Bakıda avtomobil bazarında durğunluq yaranıb

20:14 Faşist Almaniyası dövrünə aid 4 ton qızıl tapıldı

20:02 Neft bahalaşıb

19:57 “Rabitə işi”ndə təqsirləndirilən şəxslər son söz deyib

19:53 “Rusiya erməni faktorundan imtina etməlidir”

19:48 Fransa meri siçovul yedi

19:44 Sabahın məzənnəsi

19:37 “Ərdoğanın səfəri heç nəyi dəyişmədi”

19:32 Ermənistanda qubernatorun müşaviri itkin düşdü

19:27 Muğan-Qarasu dəmir yol xətti təmir olunur

19:22 Ankarada ticarət mərkəzi yanır

19:17 Plyonkaya görə 14 sürücü cərimələndi

19:14 Kreml: “Ərdoğanın açıqlamasını şərh etməyəcəyik”

19:10 Nazir: “Azərbaycan bu ölkələr sırasında beşinci yerdədir”

19:06 Poroşenko Dövlət Sərhəd Xidmətinə yeni rəhbər gətirdi

19:01 Mehriban Əliyeva nəvəsi ilə - Foto

18:55 Altı ayda qeyri-neft ixracı 27 faiz artıb

18:51 Tələbənin ölümü ilə bağlı DYP əməkdaşı danışdı

18:47 “Valideynlərimdən imtina edəcəm”

18:42 Ağstafada qadın canavarların hücumuna məruz qalıb

18:39 Elmira Axundovadan prezidentlərinin görüşünə münasibət

18:35 Hacıqabul Sənaye Məhəlləsi yaradılır

18:31 ABŞ hərbi gəmisi İran gəmisinə atəş açdı

18:26 Prezidentdən Maldiv və Liberiyanın dövlət başçılarına təbrik

18:23 İş adamı villasında intihar etdi

18:19 Neftçala sakini itkin düşüb

18:15 “Pula görə evlənir, 6 ay sonra da boşanırlar”

18:11 Müəllim işləmək üçün imtahan verənlərin sayı açıqlandı

18:07 2017-ci ildə səyahət üçün ən təhlükəli ölkələr - Siyahı

18:03 Hindistanın yeni prezidenti fəaliyyətə başladı

18:00 İstanbulda 3-cü aeroport tikilir

17:55 4 min nəfər müəllim olmaq üçün imtahan verdi –Təhsil Nazirliyi

17:50 Könüldən Namiq etirafı: “Onunla oxumaq istəmirdim”

17:44 “Aeroflot”un əməkdaşları etiraz qalxdı: “Maaşımızı qaldırın”

17:39 İndoneziya sahillərində qayıq batıb, azı 8 nəfər həlak olub

17:33 İŞİD-ə qoşulmaq istəyən şəxs tutulub

17:26 Tankçılarımız “Tank biatlonu” müsabiqəsinin püşkatma mərasimində iştirak ediblər

17:20 “Hər şeyə səbəb olan Əli Abbasov çöldə, biz isə içərdəyik”

17:13 Dolların sabaha olan məzənnəsi

17:05 Dünyanın ilk pilotsuz gəmisi gələn il istifadəyə veriləcək

16:55 “Şoka düşdüm...” - Oksana

16:50 Ermənistanda abituriyentlərin sayı azalır

16:36 Qarpız dilimləri gülüş smaylikidir sahildə

16:30 2017-2018 mövsümünün əsasnaməsinə dəyişiklik edildi

16:23 Hindistanın yeni prezidenti səlahiyyətlərinin icrasına başladı

16:16 Donald Tramp baş prokuroru Klinton işi il bağlı sərt tənqid edib

16:11 Yaqub Mahmudov: “Rusiya erməni faktorundan imtina etməlidir”

16:05 ABŞ-dakı erməni mafiyasının gizlinləri...

15:57 Müdafiə Nazirliyindən daha bir xəbərdarlıq

15:50 “Lotu Quli”nin yeznəsi vaxtından əvvəl azadlıqda

15:43 YouTube-dan gözlənilməz qərar

15:36 25 arvadı, 145 uşağı olan keşiş həbs olundu

15:30 Azərbaycan Vikipediyada 53-cü pilləyə yüksəlib

15:24 MN: Ermənistan növbəti dəfə döyüş PUA-dan istifadə edib, əsgərimiz yaralanıb

15:17 İranda böyük əməliyyat: 700 narkotacir tutuldu

15:12 ABŞ dövlət katibi Reks Tillerson istefa verməyə hazırlaşır

15:07 Bülənt Ərsoydan hədə dolu ismarış: “Özünə fəlakət bəyənsin”

14:58 İsrail əl-Əqsa məscidi ilə bağlı qərarını dəyişdi – Dəmir detektorlar qaldırıldı

14:52 Altı qazaxıstanlı tələbə Misirdə itkin düşüb

14:45 Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını artırıb

14:40 “Microsoft” süni intellektli eynək buraxacaq

14:33 DİM yanğınla bağlı təxliyə olunan abituriyentlərə müraciət edib

14:27 Qonşusunu güllələyib xəstəxanalıq etdi - Hacıqabulda

13:50 Şabranda 22 yaşlı oğlan bıçaqlanıb

13:45 Naməlum şəxs “Allahu Əkbər” qışqırıb polislərə hücum etdi – İspaniyada

13:41 Bu dondurmalarda ciddi nöqsanlar aşkarlanıb – Siyahı

13:37 Rusiyada beş nəfərlik azərbaycanlı ailəsinin yanaraq olməsi ilə bağlı cinayət işi başlanıb

13:23 Emin rusiyalı məşhurla duet oxudu

13:18 “iPhone” ların ekranını “Apple” özü istehsal edəcək

13:12 II və III qruplar üzrə qəbul planı və dövlət sifarişli yerlərin sayı

13:07 Ərdoğan Əl-Aksa məscidi ilə bağlı dünya müsəlmanlarına çağırış edib

13:01 Ermənistan Kürü zəhərləyir

12:56 “Qarabağ”ın oyununa azarkeş axını: “20 min bilet artıq satılıb”

12:51 BP: TANAP bizim üçün əhəmiyyətli layihədir

12:46 Dünyanın ən bahalı aktyoru “Apple”in reklamında çəkildi

12:41 Bugünkü hərracda yeddi dövlət əmlakı özəlləşdirilib

12:36 “Bir daha ərə getmərəm”

12:30 Eks prezidentin mətbuat katibinin məhkəməsi davam edir

12:25 Sabah hava necə olacaq?

12:19 “Şansımız az deyil” - Filip Ozobiç

12:14 Sabiq respublika prokuroru məmurları “topa tutdu”

12:09 İraqda iki terror aktında ölənlər və yaralananlar var

12:04 OK

11:59 BNA: 24 nömrəli avtobusun hərəkəti dəyişdirilib

11:53 Kolleclərə ixtisas seçimi başlayıb

11:49 Dəhşətli yanğında sağ qalan azərbaycanlı uşağı qubernator nəzarətə götürdü

11:44 Rafiq Tağı gənc yazara niyə hirslənmişdi?

11:39 Binadan yıxılan 1 yaşlı uşaq öldü

11:33 Erməni politoloq: “Çin Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə üzərindən Avropaya çıxır”

11:27 Hərbi liseylərə qəbul imtahanı keçiriləcək

11:22 Rusiya həbsxanalarında 2350 Azərbaycan vətəndaşı cəza çəkir

11:17 Müğənninin xanımı əsəbiləşdi

11:12 Rəsul Quliyev hökumətin enerji siyasətini tənqid etdi


ANALİZ

...

“ABŞ üçün Rusiya və Çinin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz”

Tarix 11.01.17, 17:38

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Zbiqnev Bzejinski bu çıxışı dekabr ayında Osloda Nobel mükafatı verilmə mərasiminə həsr edilmiş Forumda edib

 
Çıxış “Huffington Post” qəzetndə dərc edilib.

Strateq.az qısa ixtisarla çıxışı oxuculara təqdim edir:

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 70 ildə planetdə sülhü yalnız nüvə bombası təhlükəsi sayəsində saxlamaq mümkün oldu. Bu bomba dünya siyasətini kökündən dəyişdi. Amma onun sabitliyə təsiri daha çox ölkələrin buna sahib olması üzündən enməyə başladı.

İki böyük dövlətin apardığı “soyuq müharibə” SSRİ və ABŞ-ı dünyada təhlükəsizliyin saxlanmasında cavabdehə çevirmişdi. “Soyuq müharibənin” ilk mərhələlərində nüvə silahı hər iki qüdrətli dövlətə xüsusi status vermişdi.  

Onlar bütün dünyanın taleyində ünikal cavabdehliklərini hiss edirdilər. ABŞ və SSRİ bir-birini yaxşı başa düşürdülər.

Son zamanlar dünyadakı sabitlik nəhəng dövlətlərin rəqabəti sayəsində təhlükə altına düşüb.  20-ci əsrin sonu, 21-əsrin əvvələrində dünyada güc və hakimiyyət konfiqurasiyası dəyişdi. Amerika və Rusiya prinsipial rəqib kimi qaldılar. Amma xudmani nüvə arsenalına malik olan Çin Uzaq Şərqdə daha böyük və təhdidedici qüvvəyə çevrilməyə başladı.

Dünyanın 3 güc mərkəzi olan ABŞ, Rusiya və Çin qlobal toqquşmadan qaçmaq üçün əməkdaşlığa can atmalıdır.

Rusiya üçün regionda situasiya xüsusi ilə çətinləşib. SSRİ tərkibinə daxil olmuş qeyri-rus respublikaları bu gün açıq şəkildə öz milli müstəqilliklərini təsdiqləyir və SSRİ-ni xatırladan hər hansı bir strukturda iştirak etməkdən imtina edirlər.

İslam dininə sitayiş edən Mərkəzi Asiya respublikaları qəti şəkildə müstəqilliyin ilkin və formal halından tam dövlət müstəqilliynə keçmək əhavlı nümayiş etdirirlər.   

Bu cəhdləri həmçinin pravoslav dininə etiqad edən bir neçə slavyan dövləti –Ukrayna və Belarus da bölüşür. Onların hər ikisi öz bayrağı və ordusu olan suveren dövlət olmaq və Avropa ilə əlaqələri sıxlaşdırmaq, inkişaf etdirmək  niyyətindədirlər.  

Bu zaman Çinin Avropaya birbaşa ticarət yolu əldə etməsi üçün Mərkəzi Asiyaya doğru strateji irəliləməsi artıq Rusiyanın SSRİ-nin cənub hissəsində iqtisadi hökmranlığını ciddi şəkildə zəiflədir.

Hal-hazırda Çin və Rusiyanın münasibətləri Pekin üçün qısamüddətli cəlbedici alternativ vəd edir. Baxmayaraq ki, hər iki tərəfin bir-birinə qarşı tarixi incikliyi var. Bu isə Moskva və Pekini bir-birinə şübhəli şəkildə baxmağa məcbur edir. Məhz  buna görə Çinin “bir qurşaq- bir yol” təşəbbüsü Moskvanı pis vəziyyətdə qoyub. Rusiya indi hər vəchlə bu planı dayandırmaq, və Çinin Avropaya ticarət yolunun açmaq planını ləngitməyə çalışır.

Rusiyanın Amur vilayətinin əhalisi 830 min nəfərdir. Rusiyaya məxsus bütün nəhəng Uzaq Şərq torpaqlarında cəmi 6 milyon adam yaşayır. Amur çayının o biri sahilində, Rusiya və Çinin sərhədində yerləşən Xyluntzyanda isə 40 milyon insan yaşayır. Bu kontrast o qədər də uzaq olmayan gələcəkdə  Çin və Rusiya arasında geopolitik gərginliyə səbəb ola bilər. Daha uzaq perspektivdə isə Rusiya üçün ən pisi  Çin hərbi elitasının Cənubi Sibiri ələ keçirmək niyyətinə düşməsi ola bilər. Beləlilklə, uzaq Şərqi Asiyanın məskunlaşmamış məkanları Çinin bu Asiya ölkələrində geopolitik hökmranlığa nail olmaq üçün aparacağı strateji planı ola bilər.   

İstənilən halda Rusiyaya ABŞ və Çinlə ən çətin münasibətləri qurmaq lazım gələcək. Bu isə Moskva üçün uzağa gedən ambisiyalarını cilovlamağı qaçılmaz edəcək. Rusiya öz cəhdlərini yalnız bütün qitədə üstün olmaq illyuziyasından azad ola bildikdə reallaşdıra bilər. Bu zaman Moskva Avropada aparıcı oyunçuya çevrilə biləcək.

Eyni zamanda etriaf etməliyik ki, Amerika Çinə qarşı ikimənalı siyasət yürütməyə başlayıb. Bu siyasətin ümumi strateji planı yoxdur. ABŞ Rusiya və Çin arasında strateji alyansın yaranmasının ciddi təhlükələr törədə biləcəyini başa düşməlidir. Belə alyansın yaranması müəyyən qədər daxili siyasi və ideoloji inersiya, bir hissəsinə isə ABŞ-ın düşünülməmiş xarici siyasəti səbəb ola bilər.

ABŞ üçün bu iki dövlətin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz. Təəccüblü deyil ki, ABŞ siyasi cəhətən dirçələn Avrasiyada müdafiə mövqeyi tutur. ABŞ regionda öz mövcudluğunu Sakit okean adalarına nəzarət etməsinə görə saxlayır. Bu onu təsdiq edir ki, Amerika Avrasiyada təhlükəsizliyin dəstəklənməsində maraqlıdır. Və ABŞ açıq şəkildə Yaponiya və Cənubi Koreyanı müdafiə etmək niyyətini bəyan edir.

ABŞ həmçinin Qərbi və Mərkəzi Avropanı da müdafiə edəcəyinə hazır olduğunu təsdiq etməlidir. Odur ki, Amerikanın Avropada passiv müşahidəçi olmayacağı barədə birmənalı mövqeyin Kremlə çatdırılması çox mühümdür.

ABŞ Rusiyanı təcrid etmək üçün ciddi siyasi və hərbi kontrcavablar planlaşdırmır, amma Kreml başa düşməlidir ki, o əgər Latviyaya qoşun çıxarsa, yaxud Tallinə hucum eləsə bunun bədəli ağır olacaq: Bu zaman Rusiya Baltik dənizində Qərblə əlaqələrini kəsəcək miqyaslı blokdaya məruz qalacaq. Sankt –Peterburqda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli limanların, Qara dənizdəki Dardaneldən keçən Novorossiysk limanının Qərb tərəfindən blokadası Rusiya üçün faciəvi nəticələr verəcək.

ABŞ-ın qəti reaksiyası Rusiyanın sərfəli beynəlxalq ticarət imkanlarını məhdudlaşdıracaq və Mərkəzi Avropaya ciddi Amerika hərbi kontingentinin çıxarılması üçün lazım olan vaxtı verəcək.

Çinin mümkün neytrallığı nəticəsində Rusiya xoşagəlməz seçim qarşısında qalacaq: Ya məhvedici iqtisadi təcrid, yaxud qoşunların geri çəkilməsi!

Növbəti onilliklərdə şimali-şərqi Asiyanın hazırkı ərazi müqavilələri  geopoltik mənada qeyri-sabitliklə üzləşə bilər. Bu, hətta zamanla partlayış həddinə çata bilər.

Son nəticədə bu, nəhəng Avrasiya qitəsində mübahisəli su hövzələri bölgüsünə yenidən baxılması prosesini sürətləndirəcək.Şübhəsiz ki, Amerika burada yalnız çıxdaş edilmiş müşahidəçi olacaq. Amma ABŞ Yaponiya və Cənubi Koreya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirə bilər.

Sonuncu, ən mühüm faktor – Yaxın Şərqdə dini nifrətdən qidalanaraq davam edən vətəndaş müharibəsidir; Potensial nüvə münaqişələri, hansı ki, İrandakı ekstemist qüvvələr yarada bilərlər, hələ rus hərbçilərinin dəstək verdiyi türk millətçilərinin geopolitik ambisiyalarından danışmırıq. Bu münaqişələrin hər biri regionu partlada bilər.  

Buna ideal geopolitik cavab ABŞ, Rusiya, Çinin yaradacağı “Üçlər İttifaqı” ola bilər. Bu kontekstdə Rusiyanın başqa seçimi olmayacaq. Moskva reallığı qəbul edərək Çin və ABŞ-la münasibətləri yaxşılaşdırmağa vadar olacaq.  Hər üç qüdrətli dövlət üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb ola biləcək qeyri-müəyyənliyin dərinləşdiyi bir vaxtda fikirləşmək zamandır: Nə baş verə bilərdi və nə baş verəcək?  

Bu baxımdan Çin artıq düşünməlidir: Pekin qonşu ölkələrdə baş verənlərə münasibətdə öz məsuliyyətindən qaça biləcəkmi? Bu Çinin maraqlarını təhlükəyə ata, onu Rusiya ilə həddən artıq hərbi əlaqələrə vadar edə bilərmi?

Üç hərbi cəhətdən ən qüdrətli dövlətin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı məsələlərdə dərin əməkdaşlıq edəcəyi bir dünyadakı böyük hörmətindən Rusiya istifadə edəcəkmi?  

Daha uzun perspektivdə – Şərqi Sakit okean regionunda əməkdaşlıq edəcəkmi?  Hələlik burda Çinin böyük ambisiyaları yoxdur, amma gələcəkdə bu tez özünü büruzə verəcək.

Bütün yuxarıda deylənlərlə yanaşı getdikcə dünya miqyasında artan ciddi hava problemi  siyasi problemləri daha da çətinləşdirir.  Qlobal istiləşmə artıq özünün pis təsirini göstərməyə başlayıb. Geniş ərazilərdə buzların əriməsi perspektivi hazırkı bir çox yaşayış məskənlərini mövcudluğunu təhlükə altında qoyacaq.

Bütövlükdə bunlar bu gün həyat faktoruna çevrilmiş strateji qeyri-müəyyənlikdən daha çox cəmiyyətin güclü həyəcanı ilə müşayət oluna bilər.  Belə qeyri -müəyyənliklə isə bəşəriyyət əvvəl heç vaxt üzləşməyib. Beləliklə, regional əməkdaşlıq ümumi “beyin hucumu” və birgə iş üçün siyasi iradə tələb edir.

Tərcümə Strateq.az-ındır

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Donald Tramp baş prokuroru Klinton işi il bağlı sərt tənqid edib

bitmap-img3

Rakurs

Azərbaycanda yeni reklam şirkəti fəaliyyətə başlayıb

bitmap-img3

Seçmələr

Azərbaycanın öz torpaqlarını hərbi yolla geri qaytarmasına Rusiya göz yuma bilərmi?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru