Xəbər xətti

26 FEVRAL

11:23 8 Martda hər qadına 40 manat hədiyyə veriləcək

11:19 İzmitdə Xocalı faciəsinin qurbanları anılıb

11:15 Merkel: “Almaniya öhdəliklərini yerinə yetirməlidir”

11:11 Tramp tərəfdarları aksiya keçirəcək

11:06 Almaniyada futbol fanatları arasında kütləvi dava

11:03 Kim Çen Namın kimyəvi qazdan öldüyü təsdiqlənib

10:58 Baxçalı: “Yeni bozqurd dastanı yazacağıq”

10:54 Gəncə sakini bıçaqlandı

10:48 İsraildən Azərbaycana Xocalı dəstəyi

10:46 Zabil Müqabiloğlunun vəziyyəti kəskin pisləşdi

10:44 Malena Mard Xocalı faciəsindən yazdı

10:40 Almaniya ABŞ-ı ticarət müharibəsi ilə hədələdi

10:36 Tiflisdə Xocalı qurbanları anılıb

10:32 Salyanda ev yandı: 2 ölü

10:28 Atəşkəs 117 dəfə pozuldu

10:23 Deputat: “Xocalı faciəsini törədənlər cəzasız qalıblar”



10:19 ABŞ BMT-nin İnsan Haqları Şurasından çıxa bilər

10:16 Erməni əsirliyində olmuş keçmiş hərbçi 24 il sonra öz xilaskarı ilə görüşdü

10:14 Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev “Xocalı” abidəsini ziyarət edib

10:12 Sərkisyan NATO baş katibi və Aİ rəhbərliyi ilə görüşəcək

10:07 “Azərbaycan istəsə günü sabah 7 rayonu azad edə bilər”

10:03 “Beynəlxalq cinayətlər törətmiş şəxslər ədalət məhkəməsi qarşısında dayanmalıdırlar”

10:00 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

8:40 20-ci əsrin erməni vəhşəti: Xocalı soyqırımından 25 il ötür - Video

25 FEVRAL

22:00 Ermənistan səfirliyinin qarşısında “Rədd ol Qarabağdan” aksiyası keçirilib

21:53 Abituriyentlərin 70 faizi ödənişdən azad ediləcək

21:45 Cocuq Mərcanlıda mərmi və raket gilizi aşkarlanıb

21:33 Reportajdan 1 saat sonra jurnalist minaya düşərək həlak olub - Video

21:25 Afinada partlayışın qarşısı alınıb

21:17 “DQR” bayrağını qaldırmış erməni döyüşçü yarışlardan qovulub

21:06 Azərbaycanda avtomobillərin parklanması qaydaları dəyişir - Video

20:59 Polis saxta viza düzəldən şəxsi axtarır

20:47 Vitse-spiker: “Hərbi təxribatlar Ermənistan üçün əsas alətə çevrilib”

20:35 Abşeronda göl daşdı, evləri su basdı

20:27 Komitə sədri: “Bu təxribatlar ermənilərin ənənəvi, köhnə taktikalarıdır”

20:11 “Evimizdən heç yana gedən deyilik” - Cəbhəyanı kənddən reportaj

20:03 Oscar mükafatına namizədi Amerikaya buraxılmadı

19:53 “Hospitallar və xəstəxanalar ağzınacan dolub” - ermənilər təlaş içində yazır

19:45 Professor Tsira Baramidze: “Qafqaz barıt çəlləyidir”

19:38 Ekspert: “Ermənistanda vəziyyət düşündüyümüzdən də gərgindir”

19:25 “Xahiş edirəm, qərarıma hörmət edin”

19:17 Bakıda hüququn bütün sahələrini əhatə edən kitab mağazası açıldı - Fotolar

19:09 Sabah “Xətai” stansiyası bağlı olacaq

19:03 Xarici İşlər Nazirliyindən cəbhədəki vəziyyətlə bağlı BƏYANAT

18:59 Selena Qomez 3,5 milyonluq villasını satır - Fotolar

18:53 İstanbulda Xocalıya Ədalət Həftəsi keçirilib - Fotolar

18:51 “Beynəlxalq Ordu Oyunları”nın müsabiqələrindən biri Azərbaycanda keçiriləcək

18:44 Polkovnik Ramaldanov: “Ərazi itkilərimiz yoxdur”

18:37 “Arsenal“ın sabiq futbolçusu Braziliya klubunda

18:30 Nazir: “İlham Əliyevin İrana səfərinə hazırlıq gedir”

18:23 “Ermənistanı ciddi bədbəxtlik gözləyir“ - Ohanyan

18:15 “Xocalı soyqırımı azərbaycanlıların ürəyində intiqam hissi alovlandırır“

18:07 PYD-li terrorçu: ABŞ bizə yardım edir

18:00 Nazirlik: Ermənilərin atəş nöqtəsi və uçuş aparatı məhv edilib - Foto+Video

17:54 Bu, ölkəmiz üçün böyük təhlükədir - Tramp

17:48 Nihat Doğan yalvararaq üzr istədi

17:41 Polisə 40 dəqiqə sonra bomba partlayacağı ilə bağlı zəng gəldi

17:34 Azərbaycanın kommersiya bankı İranda filial aça bilər

17:28 Biləsuvarda 9 yaşlı qız çaya düşərək boğulub

17:24 Mətbuat Şurası cəbhədəki vəziyyətlə bağlı KİV-ə çağırış edib

17:18 Gədəbəy sakini ehtiyatsızlıqdan özünü güllələyib

17:12 ABŞ srateji hücum silahlarını məhdudlaşdıran sazişlərdən imtina edir

17:05 Ermənilər kəndləri boşaldır: düşmən çoxsaylı itki verdi

16:44 “Erməni tarixi soyqırımı damğasını daim daşıyacaq”

16:38 Trampı öldürmək istəyən gənc həbs olundu

16:33 Azərbaycanla İran arasında yeni aviareys açılacaq

16:28 Ramil Usubov Şiran şəhərində qəbul keçirib

16:24 Yevlaxda üç avtomobil toqquşub, beş nəfər ağır xəsarət alıb

16:18 “Xudafərin kəndi ermənilər tərəfindən tamamilə dağıdılıb“

16:12 Ara qızışır: Çindən İngiltərəyə sərt reaksiya

16:05 “İran Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə biznes forumuna qatılmaq istəyir“

16:00 Hande Yener gecə klubu açdı

15:56 Zeynəb Xanlarovanın müharibə çağırışına reaksiyalar

15:51 Türkiyədə dollar bahalaşır

15:47 Xanım idmançı: “Azad Rəhimov mənim yerimə güləşmir”

15:42 Mingəçevir-Xaldan yolunda qəza: 5 yaralı

15:38 “Hərbi əməliyyatların bərpası Yerevana sərfəlidir”

15:33 Azərbaycanla İran arasında yeni aviareys açılacaq

15:26 Bacısı İlhamə haqqında kitab yazır

15:21 D18 Hərəkatı bəyanat yaydı

15:17 Deputat: “Məqsədimiz torpaqlarımızı işğaldan azad etməkdir”

15:13 NATO beynəlxalq batalyonu təlimlərə hazırlaşır

15:09 2-3 sakinin borcuna görə 500 ailənin suyu verilmir

15:04 Keçmiş məhkumdan avtomat götürülüb

14:58 Xocalı soyqırımı İtaliya Senatında

14:53 İlham Əliyev İrana səfərə hazırlaşır

14:48 İran Rusiya ilə razılaşdı

14:47 “Fransanın Oskarları” təqdim edildi

14:44 “İlhamə Quliyeva öləndən sonra bəziləri “şirə” döndü”

14:42 “Ermənilər bu damğanı daim daşıyacaq”

14:40 Metronun 2 stansiyası bağlanacaq

14:36 Salyanda 39 yaşlı kişi bıçaqlanıb

14:31 Şoyqu: “Suriyada yaxşı təcrübə qazandıq”

14:27 Bakının bu küçəsində hərəkət asanlaşacaq

14:23 Kənd sakini: “Cocuq Mərcanlıda hər şey qaydasındadır”

14:19 Azərbaycan bankı İranda filial açır

14:15 Politoloq: “Aparıcı dövlətlər ermənilərin nazı ilə oynayırlar”

14:11 Masazırda dələduz yeniyetmələr saxlanılıb

14:06 Səfir: “Xocalıda törətdikləri cinayətin izini itirməyə çalışırlar”

14:02 “Soyqırım törədənlərin cavab verməsinə nail olmalıyıq”

13:58 Əli Həsənov Mehriban Əliyevanın təyinatından danışdı

13:51 Qızıl bahalaşıb

13:45 Gəncədə 10 evi qarət edən həbs edildi

13:40 Mərkəzi Bank “süni” şəkildə manat qıtlığı yaradır? - Ekspert rəyi

13:35 “Ermənistan Rusiyasız Azərbaycanın qarşısında duruş gətirə bilməz”

13:31 Braziliya millisi 2 yoldaşlıq görüşü keçirəcək

13:02 Ukraynalılar Türkiyə turizmini canlandıracaq

12:58 “Facebook”da pulköçürmə sistemi istifadəyə verildi

12:54 Azərbaycanda bu il büdcə kəsirinin 8,4%-ə yüksələcəyi gözlənilir

12:48 Ayaz Mütəllibov: “İrana qarşı müharibə istisna olunmalıdır”

12:46 Baş nazirin müavini: “Ermənilər cəbhədə törətdikləri təxribata görə peşman olacaqlar”

12:45 Ağdamla bağlı şayiələrə başçıdan cavab

12:42 Fikrət Yusifov: Dolların sonrakı taleyi necə olacaq?

12:39 “Ermənilər yırtıcıya xas olmayan vəhşi xüsusiyyətlərə malikdirlər”

12:34 Sabahın hava proqnozu

12:31 “Cəbhədə vəziyyət daha da gərginləşə bilər”

12:27 Flora Kərimovadan Zeynəb Xanlarovaya sərt ittihamlar

12:23 Nobelə namizəd ilk türk yazıçısı

12:19 “Sənədsiz evlərə və torpaqlara mülkiyyət hüququ verilməlidir”

12:15 Gədəbəy sakini özünü güllələyib



ANALİZ

...

“ABŞ üçün Rusiya və Çinin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz”

Tarix 11.01.17, 17:38

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Zbiqnev Bzejinski bu çıxışı dekabr ayında Osloda Nobel mükafatı verilmə mərasiminə həsr edilmiş Forumda edib

 
Çıxış “Huffington Post” qəzetndə dərc edilib.

Strateq.az qısa ixtisarla çıxışı oxuculara təqdim edir:

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 70 ildə planetdə sülhü yalnız nüvə bombası təhlükəsi sayəsində saxlamaq mümkün oldu. Bu bomba dünya siyasətini kökündən dəyişdi. Amma onun sabitliyə təsiri daha çox ölkələrin buna sahib olması üzündən enməyə başladı.

İki böyük dövlətin apardığı “soyuq müharibə” SSRİ və ABŞ-ı dünyada təhlükəsizliyin saxlanmasında cavabdehə çevirmişdi. “Soyuq müharibənin” ilk mərhələlərində nüvə silahı hər iki qüdrətli dövlətə xüsusi status vermişdi.  

Onlar bütün dünyanın taleyində ünikal cavabdehliklərini hiss edirdilər. ABŞ və SSRİ bir-birini yaxşı başa düşürdülər.

Son zamanlar dünyadakı sabitlik nəhəng dövlətlərin rəqabəti sayəsində təhlükə altına düşüb.  20-ci əsrin sonu, 21-əsrin əvvələrində dünyada güc və hakimiyyət konfiqurasiyası dəyişdi. Amerika və Rusiya prinsipial rəqib kimi qaldılar. Amma xudmani nüvə arsenalına malik olan Çin Uzaq Şərqdə daha böyük və təhdidedici qüvvəyə çevrilməyə başladı.

Dünyanın 3 güc mərkəzi olan ABŞ, Rusiya və Çin qlobal toqquşmadan qaçmaq üçün əməkdaşlığa can atmalıdır.

Rusiya üçün regionda situasiya xüsusi ilə çətinləşib. SSRİ tərkibinə daxil olmuş qeyri-rus respublikaları bu gün açıq şəkildə öz milli müstəqilliklərini təsdiqləyir və SSRİ-ni xatırladan hər hansı bir strukturda iştirak etməkdən imtina edirlər.

İslam dininə sitayiş edən Mərkəzi Asiya respublikaları qəti şəkildə müstəqilliyin ilkin və formal halından tam dövlət müstəqilliynə keçmək əhavlı nümayiş etdirirlər.   

Bu cəhdləri həmçinin pravoslav dininə etiqad edən bir neçə slavyan dövləti –Ukrayna və Belarus da bölüşür. Onların hər ikisi öz bayrağı və ordusu olan suveren dövlət olmaq və Avropa ilə əlaqələri sıxlaşdırmaq, inkişaf etdirmək  niyyətindədirlər.  

Bu zaman Çinin Avropaya birbaşa ticarət yolu əldə etməsi üçün Mərkəzi Asiyaya doğru strateji irəliləməsi artıq Rusiyanın SSRİ-nin cənub hissəsində iqtisadi hökmranlığını ciddi şəkildə zəiflədir.

Hal-hazırda Çin və Rusiyanın münasibətləri Pekin üçün qısamüddətli cəlbedici alternativ vəd edir. Baxmayaraq ki, hər iki tərəfin bir-birinə qarşı tarixi incikliyi var. Bu isə Moskva və Pekini bir-birinə şübhəli şəkildə baxmağa məcbur edir. Məhz  buna görə Çinin “bir qurşaq- bir yol” təşəbbüsü Moskvanı pis vəziyyətdə qoyub. Rusiya indi hər vəchlə bu planı dayandırmaq, və Çinin Avropaya ticarət yolunun açmaq planını ləngitməyə çalışır.

Rusiyanın Amur vilayətinin əhalisi 830 min nəfərdir. Rusiyaya məxsus bütün nəhəng Uzaq Şərq torpaqlarında cəmi 6 milyon adam yaşayır. Amur çayının o biri sahilində, Rusiya və Çinin sərhədində yerləşən Xyluntzyanda isə 40 milyon insan yaşayır. Bu kontrast o qədər də uzaq olmayan gələcəkdə  Çin və Rusiya arasında geopolitik gərginliyə səbəb ola bilər. Daha uzaq perspektivdə isə Rusiya üçün ən pisi  Çin hərbi elitasının Cənubi Sibiri ələ keçirmək niyyətinə düşməsi ola bilər. Beləlilklə, uzaq Şərqi Asiyanın məskunlaşmamış məkanları Çinin bu Asiya ölkələrində geopolitik hökmranlığa nail olmaq üçün aparacağı strateji planı ola bilər.   

İstənilən halda Rusiyaya ABŞ və Çinlə ən çətin münasibətləri qurmaq lazım gələcək. Bu isə Moskva üçün uzağa gedən ambisiyalarını cilovlamağı qaçılmaz edəcək. Rusiya öz cəhdlərini yalnız bütün qitədə üstün olmaq illyuziyasından azad ola bildikdə reallaşdıra bilər. Bu zaman Moskva Avropada aparıcı oyunçuya çevrilə biləcək.

Eyni zamanda etriaf etməliyik ki, Amerika Çinə qarşı ikimənalı siyasət yürütməyə başlayıb. Bu siyasətin ümumi strateji planı yoxdur. ABŞ Rusiya və Çin arasında strateji alyansın yaranmasının ciddi təhlükələr törədə biləcəyini başa düşməlidir. Belə alyansın yaranması müəyyən qədər daxili siyasi və ideoloji inersiya, bir hissəsinə isə ABŞ-ın düşünülməmiş xarici siyasəti səbəb ola bilər.

ABŞ üçün bu iki dövlətin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz. Təəccüblü deyil ki, ABŞ siyasi cəhətən dirçələn Avrasiyada müdafiə mövqeyi tutur. ABŞ regionda öz mövcudluğunu Sakit okean adalarına nəzarət etməsinə görə saxlayır. Bu onu təsdiq edir ki, Amerika Avrasiyada təhlükəsizliyin dəstəklənməsində maraqlıdır. Və ABŞ açıq şəkildə Yaponiya və Cənubi Koreyanı müdafiə etmək niyyətini bəyan edir.

ABŞ həmçinin Qərbi və Mərkəzi Avropanı da müdafiə edəcəyinə hazır olduğunu təsdiq etməlidir. Odur ki, Amerikanın Avropada passiv müşahidəçi olmayacağı barədə birmənalı mövqeyin Kremlə çatdırılması çox mühümdür.

ABŞ Rusiyanı təcrid etmək üçün ciddi siyasi və hərbi kontrcavablar planlaşdırmır, amma Kreml başa düşməlidir ki, o əgər Latviyaya qoşun çıxarsa, yaxud Tallinə hucum eləsə bunun bədəli ağır olacaq: Bu zaman Rusiya Baltik dənizində Qərblə əlaqələrini kəsəcək miqyaslı blokdaya məruz qalacaq. Sankt –Peterburqda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli limanların, Qara dənizdəki Dardaneldən keçən Novorossiysk limanının Qərb tərəfindən blokadası Rusiya üçün faciəvi nəticələr verəcək.

ABŞ-ın qəti reaksiyası Rusiyanın sərfəli beynəlxalq ticarət imkanlarını məhdudlaşdıracaq və Mərkəzi Avropaya ciddi Amerika hərbi kontingentinin çıxarılması üçün lazım olan vaxtı verəcək.

Çinin mümkün neytrallığı nəticəsində Rusiya xoşagəlməz seçim qarşısında qalacaq: Ya məhvedici iqtisadi təcrid, yaxud qoşunların geri çəkilməsi!

Növbəti onilliklərdə şimali-şərqi Asiyanın hazırkı ərazi müqavilələri  geopoltik mənada qeyri-sabitliklə üzləşə bilər. Bu, hətta zamanla partlayış həddinə çata bilər.

Son nəticədə bu, nəhəng Avrasiya qitəsində mübahisəli su hövzələri bölgüsünə yenidən baxılması prosesini sürətləndirəcək.Şübhəsiz ki, Amerika burada yalnız çıxdaş edilmiş müşahidəçi olacaq. Amma ABŞ Yaponiya və Cənubi Koreya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirə bilər.

Sonuncu, ən mühüm faktor – Yaxın Şərqdə dini nifrətdən qidalanaraq davam edən vətəndaş müharibəsidir; Potensial nüvə münaqişələri, hansı ki, İrandakı ekstemist qüvvələr yarada bilərlər, hələ rus hərbçilərinin dəstək verdiyi türk millətçilərinin geopolitik ambisiyalarından danışmırıq. Bu münaqişələrin hər biri regionu partlada bilər.  

Buna ideal geopolitik cavab ABŞ, Rusiya, Çinin yaradacağı “Üçlər İttifaqı” ola bilər. Bu kontekstdə Rusiyanın başqa seçimi olmayacaq. Moskva reallığı qəbul edərək Çin və ABŞ-la münasibətləri yaxşılaşdırmağa vadar olacaq.  Hər üç qüdrətli dövlət üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb ola biləcək qeyri-müəyyənliyin dərinləşdiyi bir vaxtda fikirləşmək zamandır: Nə baş verə bilərdi və nə baş verəcək?  

Bu baxımdan Çin artıq düşünməlidir: Pekin qonşu ölkələrdə baş verənlərə münasibətdə öz məsuliyyətindən qaça biləcəkmi? Bu Çinin maraqlarını təhlükəyə ata, onu Rusiya ilə həddən artıq hərbi əlaqələrə vadar edə bilərmi?

Üç hərbi cəhətdən ən qüdrətli dövlətin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı məsələlərdə dərin əməkdaşlıq edəcəyi bir dünyadakı böyük hörmətindən Rusiya istifadə edəcəkmi?  

Daha uzun perspektivdə – Şərqi Sakit okean regionunda əməkdaşlıq edəcəkmi?  Hələlik burda Çinin böyük ambisiyaları yoxdur, amma gələcəkdə bu tez özünü büruzə verəcək.

Bütün yuxarıda deylənlərlə yanaşı getdikcə dünya miqyasında artan ciddi hava problemi  siyasi problemləri daha da çətinləşdirir.  Qlobal istiləşmə artıq özünün pis təsirini göstərməyə başlayıb. Geniş ərazilərdə buzların əriməsi perspektivi hazırkı bir çox yaşayış məskənlərini mövcudluğunu təhlükə altında qoyacaq.

Bütövlükdə bunlar bu gün həyat faktoruna çevrilmiş strateji qeyri-müəyyənlikdən daha çox cəmiyyətin güclü həyəcanı ilə müşayət oluna bilər.  Belə qeyri -müəyyənliklə isə bəşəriyyət əvvəl heç vaxt üzləşməyib. Beləliklə, regional əməkdaşlıq ümumi “beyin hucumu” və birgə iş üçün siyasi iradə tələb edir.

Tərcümə Strateq.az-ındır

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Nazir: “İlham Əliyevin İrana səfərinə hazırlıq gedir”

bitmap-img3

Rakurs

Ailə TV-nin sahibinin başı dərddə - Fərid Sadıqov xaricə qaçmaq istəyir?

bitmap-img3

Seçmələr

Reklam xarakterli SMS-lər - Mobil operatorlar abunəçilərinə nə zaman hörmətlə yanaşacaq?

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I

loading...




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru