Xəbər xətti

22 APREL

22:00 Alman nazirdən etiraf: Türklərin bizə ehtiyacı yoxdur

21:53 Filippində terror qruplaşmasının lideri məhv edildi

21:45 Daşkəsəndə iki müəllim diaqnostik qiymətləndirməyə buraxılmır

21:39 Ermənistanda rus əsgərin qatili tutuldu

21:32 Azərbaycanda “Baron” tutuldu - Video

21:25 Donald Tramp vergilərin azaldılmasının anonsunu verdi

21:19 “Anam erməni dilini bilirdi” - Xalq artisti

21:13 Kosmos üçün ən böyük təyyarə hazırlanır

21:05 Ötən rüb 5 Azərbaycan vətəndaşı Həştərxandan deportasiya olunub

20:58 Azərbaycan cüdoçusu Avropa çempionu olub

20:52 “Azərsığorta”nın filial müdiri başından aldığı zərbədən dünyasını dəyişib

20:46 Rəşad İlyasov: “Maşınımın içi təyyarəyə bənzəyir, qiyməti isə…”

20:40 Ermənistanda daha bir Rusiya hərbçisi qətlə yetirildi - Video

20:34 Suriyada ordusu 228 yaşayış məntəqəsini azad edib

20:28 İmişlidə Makedoniyalı İskəndər dövrünə aid yaşayış məskəni aşkarlanıb

20:22 Ermənistanda rusiyalı hərbçi öldürülüb

20:14 Azərbaycana gətirilən tütün toxumları və tinglər idxal rüsumundan azad edilib

20:07 Berlin ən təhlükəli şəhər oldu

20:00 Bu sizin işiniz deyil – Rusiya təhdid etdi

19:54 “Azərsığorta”: Raya Bayramovanın qətlinin şirkətlə əlaqəsi yoxdur

19:48 Azərbaycanda 109 min 502 müəssisə və təşkilat var - Statistika

19:42 Gürcüstan İrandan qaz alacaq

19:35 Türkiyə Hava Qüvvələri terrorçuların silah anbarlarını məhv etdi

19:29 Tanınmış iqtisadçı REAL Hərəkatından istefa verdi

19:22 Gəncədə 46 yaşlı kişinin üzərinə darvaza düşüb

19:16 Alman kəşfiyyatı illərlə İnterpolu izləyib -“Spiegel” jurnalı

19:09 “Azərsığorta”nın Tovuz filialının direktoru iş otağında ölü tapıldı

19:01 Əfqanıstanda 140 əsgər öldürülüb

18:55 Mehman Hüseynov cəzaçəkmə müəssisəsinə köçürülüb

18:49 Şimali Koreya ABŞ-ı hədələdi - Nüvə təhlükəsi

18:41 Bakıda daha bir avtobusda sürücü özbaşınalığı - Video

18:34 Avropa İttifaqı Türkiyə ilə danışıqları dayandırmaq niyyətindədir

18:27 Rövşən Lənkəranskinin 24 il əvvəlki - Videosu

18:20 Robert Prosineçki Madriddə ev aldığını etiraf edib

18:11 Əli Kərimli prokurorluqda 3 saat dindirilib

17:58 Cocuq Mərcanlıda partlamamış hərbi sursatlar aşkarlanıb

17:50 İtaliya:“Rusiyaya sanksiyanı dəstəkləyirik, amma belə olmaz”

17:42 Bakıda oğurluq edən şəxslər saxlanılıb

17:33 Avropa İttifaqı Azərbaycandakı hansı QHT-lərə milyonlarla qrant ayırıb - Siyahı və havada uçuşan şok rəqəmlər

17:28 Berlin ən təhlükəli şəhər oldu – Səbəb

17:20 Rusiyadan Türkiyə ilə bağlı viza açıqlaması

17:14 Azərbaycan DIN nümayəndəsi: “Ukraynada Azərbaycan avtomobilləri yoxa çıxıb”

17:00 Kosmos üçün ən böyük təyyarə hazırlanır

16:53 Azərbaycan seriallarına daha çox kişilər baxır

16:47 Millimizin Şimali İrlandiya ilə oyuna hazırlıq planı bəlli oldu

16:42 60-dək dünya tarixçisi Lənkərana toplaşacaq

16:37 Bonuççi “Mançester Siti”yə keçə bilər

16:32 Tramp ştatlara maliyyə ayrılmayacaq

16:27 Özcan Dəniz təcili açıqlama yaydı: “Şüursuz deyiləm”

16:21 Mərakeşin xarici işlər naziri Azərbaycana gələcək

16:15 Nəsimi rayonunda “Məktəb bağları”layihəsi çərçivəsində növbəti iməclik keçirilib

16:10 Azərbaycandakı müəssisə və təşkilatların sayı açıqlanıb

16:04 Milli Məclisin deputatları Strasburqa yola düşürlər

15:58 Elitar Gimnaziyada “Aprel zəfəri” adlı tədbir keçirilib - Fotolar

15:53 Tramp “erməni soyqırımı”nı tanımayacaq

15:46 Fransada prezident seçkiləri: Sürprizlər mümkündürmü?

15:40 Güclü külək qərb bölgəsində fəsadlar törətdi

15:34 İran və Gürcüstan rəhbərliyi Şimal-Cənub dəhlizini müzakirə edib

15:29 Həyat yoldaşını intihar həddinə çatdıran şəxs həbs edildi

15:27 Le Pen, Stalin və həmsədr Fransa... - Fransa seçkilərində Dağlıq Qarabağ

15:23 Türkiyənin məşhur jurnalı bağlanır

15:16 Gürcüstanda bütün islahatlar dayanıb: Ölkə İvanişvilinin arxa həyətinə dönüb

15:10 Trampın «Paris sazişi»ndən çıxmaq cəhdləri mənasızdır! - Alimlər

15:03 Koreyanı birləşdirmək üçün savaşa başlayırıq – Şok hədə

14:56 “Koroğlu” stansiyası iki gün pulsuz olacaq

14:51 Bakı kəndlərinə avtobuslar “Dərnəgül” metro stansiyasından gedəcək

14:46 Mehman Hüseynov hansı həbsxanaya köçürüldü?

14:40 Bir hərf səhvinə görə bütün redaksiya heyəti güllələndi - Fotofakt

14:35 TAP-la nəql olunan qazı üç ölkəyə çatdıracaq VGC layihəsi yaxında təsdiqlənəcək

14:30 Telman İsmayılov şikayət verdi

14:24 2022-ci ildə əlavə reallıq eynəkləri smartfonu əvəz edəcək

14:19 Güclü külək əsəcək, yağış yağacaq, şimşək çaxacaq

14:13 Bu ilin 1-ci rübündə 115,4 min tonət istehsal olunub

14:07 BMT-nin baş katibiTrampla görüşdü

14:02 “Azercell”də təcrübə keçmək istəyən tələbələr üçün daha bir imkan

13:56 Azərbaycana gətirilən bu mallar rüsumdan azad edildi

13:08 “Mənim missiyam dünyaya uşaq gətirməkdir” - Elnarə

13:02 İranın Aralıq dənizinə doğru irəliləməsi və İsrailin xəbərdarlığı

12:56 Rusiya İxrac Mərkəzi Azərbaycanda öz nümayəndəliyini açacaq

12:50 Hərbi hissəyə hücum: Terrorçular 140 əsgəri öldürdü

12:43 Bakının daha bir küçəsi təmirə bağlandı

12:35 Burak və Fahriye söz-söhbətə son qoydular

12:30 Məhkəmənin hökmü ilə bəraət alan qadının işinə yenidən baxılacaq

12:25 Nardaran sakini silah tapdı

12:20 Millimizin İsraildə növbəti qələbəsi

12:15 İlham Əliyev Avstriyanın sabiq prezidentini qəbul edib

12:14 Gəncədə 75 yaşlı qadın intihar edib

12:09 Türk ordusundan müdhiş əməliyyat: 45 PKK-çı öldürüldü

12:03 “Xoşlarına gəlməyən deputatın mandatını alacaqlar”

11:56 Bakı sakinindən qumbara götürülüb

11:51 Bakıda yeni Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzi yaradılır

11:46 Kanar adalarında 140 sərnişin daşıyan bərə pirsə çırpılıb

11:41 Kərim mediaya qadağa qoydu

11:36 Pens: “ABŞ Koreya yarımadasının nüvəsiz statusunun saxlanılması üçün çalışacaq”

11:31 Çaylarda sululuq səviyyəsi açıqlandı

11:26 DİN: Axtarışda olan 30 nəfər saxlanılıb

11:20 Qızıl 5 dollardan çox bahalaşdı

11:13 İmişlidə maşın piyadanı vurdu

11:08 Bakıda iki nəfəri güllələyən şəxslər saxlanılıb

11:03 Avroliqada yarımfinal oyunlarının vaxtı müəyyənləşdi

10:58 Bakıda oğul bir neçə gün anasının cəsədi ilə mənzildə qalıb

10:53 Dünya birjalarında neftin qiyməti: “Brent” ucuzlaşıb

10:46 ABŞ hərbi təyyarəsi qəzaya uğrayıb

10:41 Bakı-2017: Bilet satışı davam edir

10:36 Yollardakı sarı zolaqlarda hərəkət nə zamandan qadağan olunacaq...

10:31 “Təhlükəsizliyin qorunmasına daxili işlər orqanlarından 12 min nəfər cəlb ediləcək”

10:26 Ankara və Tehranın uzlaşdığı nöqtə: İransız Yaxın Şərq topal qalar

10:21 Bakıda qadın faciəvi şəkildə öldü

10:15 Əfqanıstanda hərbi bazaya hücum: 150 nəfər ölüb

10:10 İran: Kürdüstan Yaxın Şərqdə sunami yaradacaq

10:05 Türkiyə hansı tərəfi seçəcək? - ABŞ-ımı, yoxsa Rusiyanımı?

10:00 Atəşkəs 117 dəfə pozulub

0:58 Etik qaydaları pozan millət vəkilləri mandatları ilə vidalaşacaqlar

0:44 Çempionlar Liqasında həftənin ən yaxşısı açıqlandı

0:38 Fransadakı prezident seçkiləri valyuta bazarına ciddi təsir göstərəcək

0:25 “Gündəlik həyatımızda buna ciddi önəm verməliyik”

0:12 “Qəbələ” - “İnter” görüşünün tarixi dəyişdirilib

0:03 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

21 APREL

23:58 Ramil Usubov: “Həmin şəxslər ciddi nəzarətdə saxlanılacaq”

23:44 “Azərbaycan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının müvəffəqiyyətlə keçirilməsinə hazırdır”



ANALİZ

...

“ABŞ üçün Rusiya və Çinin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz”

Tarix 11.01.17, 17:38

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Zbiqnev Bzejinski bu çıxışı dekabr ayında Osloda Nobel mükafatı verilmə mərasiminə həsr edilmiş Forumda edib

 
Çıxış “Huffington Post” qəzetndə dərc edilib.

Strateq.az qısa ixtisarla çıxışı oxuculara təqdim edir:

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 70 ildə planetdə sülhü yalnız nüvə bombası təhlükəsi sayəsində saxlamaq mümkün oldu. Bu bomba dünya siyasətini kökündən dəyişdi. Amma onun sabitliyə təsiri daha çox ölkələrin buna sahib olması üzündən enməyə başladı.

İki böyük dövlətin apardığı “soyuq müharibə” SSRİ və ABŞ-ı dünyada təhlükəsizliyin saxlanmasında cavabdehə çevirmişdi. “Soyuq müharibənin” ilk mərhələlərində nüvə silahı hər iki qüdrətli dövlətə xüsusi status vermişdi.  

Onlar bütün dünyanın taleyində ünikal cavabdehliklərini hiss edirdilər. ABŞ və SSRİ bir-birini yaxşı başa düşürdülər.

Son zamanlar dünyadakı sabitlik nəhəng dövlətlərin rəqabəti sayəsində təhlükə altına düşüb.  20-ci əsrin sonu, 21-əsrin əvvələrində dünyada güc və hakimiyyət konfiqurasiyası dəyişdi. Amerika və Rusiya prinsipial rəqib kimi qaldılar. Amma xudmani nüvə arsenalına malik olan Çin Uzaq Şərqdə daha böyük və təhdidedici qüvvəyə çevrilməyə başladı.

Dünyanın 3 güc mərkəzi olan ABŞ, Rusiya və Çin qlobal toqquşmadan qaçmaq üçün əməkdaşlığa can atmalıdır.

Rusiya üçün regionda situasiya xüsusi ilə çətinləşib. SSRİ tərkibinə daxil olmuş qeyri-rus respublikaları bu gün açıq şəkildə öz milli müstəqilliklərini təsdiqləyir və SSRİ-ni xatırladan hər hansı bir strukturda iştirak etməkdən imtina edirlər.

İslam dininə sitayiş edən Mərkəzi Asiya respublikaları qəti şəkildə müstəqilliyin ilkin və formal halından tam dövlət müstəqilliynə keçmək əhavlı nümayiş etdirirlər.   

Bu cəhdləri həmçinin pravoslav dininə etiqad edən bir neçə slavyan dövləti –Ukrayna və Belarus da bölüşür. Onların hər ikisi öz bayrağı və ordusu olan suveren dövlət olmaq və Avropa ilə əlaqələri sıxlaşdırmaq, inkişaf etdirmək  niyyətindədirlər.  

Bu zaman Çinin Avropaya birbaşa ticarət yolu əldə etməsi üçün Mərkəzi Asiyaya doğru strateji irəliləməsi artıq Rusiyanın SSRİ-nin cənub hissəsində iqtisadi hökmranlığını ciddi şəkildə zəiflədir.

Hal-hazırda Çin və Rusiyanın münasibətləri Pekin üçün qısamüddətli cəlbedici alternativ vəd edir. Baxmayaraq ki, hər iki tərəfin bir-birinə qarşı tarixi incikliyi var. Bu isə Moskva və Pekini bir-birinə şübhəli şəkildə baxmağa məcbur edir. Məhz  buna görə Çinin “bir qurşaq- bir yol” təşəbbüsü Moskvanı pis vəziyyətdə qoyub. Rusiya indi hər vəchlə bu planı dayandırmaq, və Çinin Avropaya ticarət yolunun açmaq planını ləngitməyə çalışır.

Rusiyanın Amur vilayətinin əhalisi 830 min nəfərdir. Rusiyaya məxsus bütün nəhəng Uzaq Şərq torpaqlarında cəmi 6 milyon adam yaşayır. Amur çayının o biri sahilində, Rusiya və Çinin sərhədində yerləşən Xyluntzyanda isə 40 milyon insan yaşayır. Bu kontrast o qədər də uzaq olmayan gələcəkdə  Çin və Rusiya arasında geopolitik gərginliyə səbəb ola bilər. Daha uzaq perspektivdə isə Rusiya üçün ən pisi  Çin hərbi elitasının Cənubi Sibiri ələ keçirmək niyyətinə düşməsi ola bilər. Beləlilklə, uzaq Şərqi Asiyanın məskunlaşmamış məkanları Çinin bu Asiya ölkələrində geopolitik hökmranlığa nail olmaq üçün aparacağı strateji planı ola bilər.   

İstənilən halda Rusiyaya ABŞ və Çinlə ən çətin münasibətləri qurmaq lazım gələcək. Bu isə Moskva üçün uzağa gedən ambisiyalarını cilovlamağı qaçılmaz edəcək. Rusiya öz cəhdlərini yalnız bütün qitədə üstün olmaq illyuziyasından azad ola bildikdə reallaşdıra bilər. Bu zaman Moskva Avropada aparıcı oyunçuya çevrilə biləcək.

Eyni zamanda etriaf etməliyik ki, Amerika Çinə qarşı ikimənalı siyasət yürütməyə başlayıb. Bu siyasətin ümumi strateji planı yoxdur. ABŞ Rusiya və Çin arasında strateji alyansın yaranmasının ciddi təhlükələr törədə biləcəyini başa düşməlidir. Belə alyansın yaranması müəyyən qədər daxili siyasi və ideoloji inersiya, bir hissəsinə isə ABŞ-ın düşünülməmiş xarici siyasəti səbəb ola bilər.

ABŞ üçün bu iki dövlətin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz. Təəccüblü deyil ki, ABŞ siyasi cəhətən dirçələn Avrasiyada müdafiə mövqeyi tutur. ABŞ regionda öz mövcudluğunu Sakit okean adalarına nəzarət etməsinə görə saxlayır. Bu onu təsdiq edir ki, Amerika Avrasiyada təhlükəsizliyin dəstəklənməsində maraqlıdır. Və ABŞ açıq şəkildə Yaponiya və Cənubi Koreyanı müdafiə etmək niyyətini bəyan edir.

ABŞ həmçinin Qərbi və Mərkəzi Avropanı da müdafiə edəcəyinə hazır olduğunu təsdiq etməlidir. Odur ki, Amerikanın Avropada passiv müşahidəçi olmayacağı barədə birmənalı mövqeyin Kremlə çatdırılması çox mühümdür.

ABŞ Rusiyanı təcrid etmək üçün ciddi siyasi və hərbi kontrcavablar planlaşdırmır, amma Kreml başa düşməlidir ki, o əgər Latviyaya qoşun çıxarsa, yaxud Tallinə hucum eləsə bunun bədəli ağır olacaq: Bu zaman Rusiya Baltik dənizində Qərblə əlaqələrini kəsəcək miqyaslı blokdaya məruz qalacaq. Sankt –Peterburqda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli limanların, Qara dənizdəki Dardaneldən keçən Novorossiysk limanının Qərb tərəfindən blokadası Rusiya üçün faciəvi nəticələr verəcək.

ABŞ-ın qəti reaksiyası Rusiyanın sərfəli beynəlxalq ticarət imkanlarını məhdudlaşdıracaq və Mərkəzi Avropaya ciddi Amerika hərbi kontingentinin çıxarılması üçün lazım olan vaxtı verəcək.

Çinin mümkün neytrallığı nəticəsində Rusiya xoşagəlməz seçim qarşısında qalacaq: Ya məhvedici iqtisadi təcrid, yaxud qoşunların geri çəkilməsi!

Növbəti onilliklərdə şimali-şərqi Asiyanın hazırkı ərazi müqavilələri  geopoltik mənada qeyri-sabitliklə üzləşə bilər. Bu, hətta zamanla partlayış həddinə çata bilər.

Son nəticədə bu, nəhəng Avrasiya qitəsində mübahisəli su hövzələri bölgüsünə yenidən baxılması prosesini sürətləndirəcək.Şübhəsiz ki, Amerika burada yalnız çıxdaş edilmiş müşahidəçi olacaq. Amma ABŞ Yaponiya və Cənubi Koreya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirə bilər.

Sonuncu, ən mühüm faktor – Yaxın Şərqdə dini nifrətdən qidalanaraq davam edən vətəndaş müharibəsidir; Potensial nüvə münaqişələri, hansı ki, İrandakı ekstemist qüvvələr yarada bilərlər, hələ rus hərbçilərinin dəstək verdiyi türk millətçilərinin geopolitik ambisiyalarından danışmırıq. Bu münaqişələrin hər biri regionu partlada bilər.  

Buna ideal geopolitik cavab ABŞ, Rusiya, Çinin yaradacağı “Üçlər İttifaqı” ola bilər. Bu kontekstdə Rusiyanın başqa seçimi olmayacaq. Moskva reallığı qəbul edərək Çin və ABŞ-la münasibətləri yaxşılaşdırmağa vadar olacaq.  Hər üç qüdrətli dövlət üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb ola biləcək qeyri-müəyyənliyin dərinləşdiyi bir vaxtda fikirləşmək zamandır: Nə baş verə bilərdi və nə baş verəcək?  

Bu baxımdan Çin artıq düşünməlidir: Pekin qonşu ölkələrdə baş verənlərə münasibətdə öz məsuliyyətindən qaça biləcəkmi? Bu Çinin maraqlarını təhlükəyə ata, onu Rusiya ilə həddən artıq hərbi əlaqələrə vadar edə bilərmi?

Üç hərbi cəhətdən ən qüdrətli dövlətin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı məsələlərdə dərin əməkdaşlıq edəcəyi bir dünyadakı böyük hörmətindən Rusiya istifadə edəcəkmi?  

Daha uzun perspektivdə – Şərqi Sakit okean regionunda əməkdaşlıq edəcəkmi?  Hələlik burda Çinin böyük ambisiyaları yoxdur, amma gələcəkdə bu tez özünü büruzə verəcək.

Bütün yuxarıda deylənlərlə yanaşı getdikcə dünya miqyasında artan ciddi hava problemi  siyasi problemləri daha da çətinləşdirir.  Qlobal istiləşmə artıq özünün pis təsirini göstərməyə başlayıb. Geniş ərazilərdə buzların əriməsi perspektivi hazırkı bir çox yaşayış məskənlərini mövcudluğunu təhlükə altında qoyacaq.

Bütövlükdə bunlar bu gün həyat faktoruna çevrilmiş strateji qeyri-müəyyənlikdən daha çox cəmiyyətin güclü həyəcanı ilə müşayət oluna bilər.  Belə qeyri -müəyyənliklə isə bəşəriyyət əvvəl heç vaxt üzləşməyib. Beləliklə, regional əməkdaşlıq ümumi “beyin hucumu” və birgə iş üçün siyasi iradə tələb edir.

Tərcümə Strateq.az-ındır

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Azərbaycan DIN nümayəndəsi: “Ukraynada Azərbaycan avtomobilləri yoxa çıxıb”

bitmap-img3

Rakurs

“Azəravtoyol” Xaçmazda sahibkarlardan 35 metr xəracı yığır - Rüşvət ittihamı

bitmap-img3

Seçmələr

İlham Rəhimovun mirası uğrunda savaş başlayıb - Ruhi və oliqarxın qızları arasında…

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru