Xəbər xətti

24 MART

23:30 Anar Məmmədovun əmlakına həbs qoyulub

21:55 Dəkkə hava limanında kamikadze özünü partladıb

21:44 Türkiyənin Çanaqqala vilayətində zəlzələ baş verib

21:33 Heydər Əliyev tələbə yoldaşı ilə

21:14 “Rusiya qvardiyasına hücum edənlərin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib“

21:06 “Qrizmann “Atletiko”dan ayrıla bilər” – Simeone

20:55 Rusiyada müxalifət liderini döydülər

20:33 Ərəb investorlar bu il Türkiyə iqtisadiyyatına 70 mlrd. dollar pul qoyacaq

20:12 Rusiyada uçot dərəcəsi azaldılıb

20:05 Rusiya XİN Ermənistana hərbi karvan göndərilməsinə münasibət bildirib

19:48 İranda 130 avtomobil toqquşub – 1 uşaq ölüb

19:34 Çeçenistandakı hücuma görə məsuliyyəti İŞİD öz üzərinə götürüb

19:26 Qəbələ rayonuna qar yağıb

19:20 Berti Foqts Bakıya gəlib

19:12 “Bizim etirazımız ölkəni bu günə salan rüşvətxar məmurlara qarşı olacaq“

18:55 Polis mayorunu və dostlarını bıçaqlayan şəxslərin məhkəməsi başlayıb

18:33 Azərbaycan neft məhsullarının ixracını 3 dəfəyə yaxın azaldıb

18:14 Prezident İlham Əliyev Yunanıstan prezidentini təbrik edib

18:07 Suriya danışıqları başladı –Cenevrədə

17:44 Türkiyədə hökuməti “Mercedes” haqqında təhqiqat aparacaq

17:40 Aİ-dan çıxmaq Böyük Britaniyaya 50 mlrd. funt sterlinqə başa gələcək

17:33 II Avropa Oyunlarının fəaliyyət planını təsdiqlənib

17:22 TANAP-ın tikintisinin 70%-i başa çatıb

17:13 Türkiyədə qaçqınları daşıyan qayıq batıb

17:05 Aleksandr Lapşin anası ilə görüşüb

16:44 Putin fransız müxalifətçi Marin Le Peni qəbul edib

16:38 Türkiyə Rusiyanı ittiham edir! - Suriya kürdlərinə verdiyi dəstəyə görə

16:33 Azərbaycandan elektrik enerjisinin ixracı 5 dəfədən çox artıb

16:24 “Çox sürprizlərlə qarşılaşa bilərsiniz”

16:13 Londondakı terror aktında şübhəli bilinən 9 nəfər saxlanılıb

16:05 Bakıda ana və qızını maşın vurub, ana ölüb

16:00 ABŞ yeni “fövqəladə” viza rejimi tətbiqi edir

15:53 “Rusiya Ermənistanın boynundakı ilgəyi sıxır”

15:48 Vaxtsız ölən azərbaycanlı jurnalistlər...

15:44 Fransa prezidentliyinə namizəd Rusiyaya getdi

15:38 “Facebook” təkzib olunmuş xəbəri paylaşmağı əngəlləyir

15:30 “Mənfi olan tək şey Azərbaycana səfərdir”

15:23 Bakıdakı bir neçə səfirlikdə bayraqlar endirildi

15:16 “Ölməklə yaşamağın fərqi qalmayıb”

15:09 Türk rejissor: “Avropa da faşizmə boyun əydi”

15:03 Kolumbiyada üsyançı liderlərdən biri öldürülüb

14:58 Yaponiyada 300 minə yaxın toyuq öldürüləcək

14:52 Dünyada Vərəmlə Mübarizə Günü qeyd olunur

14:46 Bakıda ana və qızını maşın vurub

14:40 Muzdlu işçilərin statistikası açıqlandı

14:32 “Referendumdan sonra Almaniya və AB-ni sürprizlər gözləyir”

14:25 Bayram günləri yol qəzalarında 10 nəfər ölüb

14:18 “Qanlı göl”dəki qətllə bağlı DİN açıqlama yaydı

14:10 “Bakı Metropoliteni” tender keçirir

14:04 Bu gün Bağdada mitinq keçiriləcək

13:58 SOCAR Ukraynanın Müdafiə Nazirliyinə aviasiya yanacağı satacaq

13:35 Hava nəqliyyatı ilə 266,5 mindən çox sərnişin daşınıb

13:29 “İnstaqram”da yenilik

13:24 AFFA “Zirə” və “İnter”i cəzalandırdı

13:18 Ukrayna DİN: Voronenkovu öldürən şəxs Rusiya agenti olub

13:11 Şimali Koreya nüvə sınağına hazırlaşır

13:05 Azərbaycanda hər gün 36 ailə dağılır

12:59 Havalar yenidən isinəcək - Sabahın proqnozu

12:55 Rusiyaya “Eurovision” zərbəsi

12:51 Fransada növbəti siyasi skandalın sahibi - Brüno Le Ru

12:47 Elektron poçta məktub göndərib 100 milyon dollar oğurladı

12:45 Ermənistan prezidentinin vertolyotunu vurmaq istədilər

12:43 Rusiya Qvardiyasının hərbi hissəsinə hücum: 6 hərbçi öldü, 3 yaralı

12:39 Messinin yeni müqavilə şərti şoka saldı

12:35 Ermənistanda oksigen stansiyası partladı: ölən var

12:31 Azərbaycanda ilk virtual laboratoriya yaradılır

12:27 Babayandan sonra hədəf Ohanyandır – Erməni KİV-i

12:23 Azərbaycan nefti bahalaşıb

12:19 Məşhur aktrisa ilk sevgilisinin fotosunu paylaşdı

12:15 Türkiyə daha bir düşmən qazandı - Şimali Koreya

12:10 Yol qəzaları bayram günlərində xeyli can aldı

12:06 ABŞ mətbuatı erməni qızların orduya gəlməsindən yazdı - Fotolar

12:01 Rusiyada itkin düşmüş azərbaycanlı axtarışa verildi

11:56 Taksiçilərə qarşı yeni mübarizə tədbiri - Foto

11:51 ABŞ-ın Avropadakı qoşunlarının komandanı: “Rusiya Qarabağda qızışdırıcı rol oynayır”

11:47 2018-ci il dünya çempionatının növbəti seçmə qrup matçları keçiriləcək

11:42 NATO-nun Avropadakı komandanından Rusiyaya “Taliban” ittihamı

11:38 “Lazım olsa, xidmətçi də işləyərəm” - Arda Turan

11:33 Dərsliklər yeni təhsil proqramları əsasında hazırlanacaq

11:29 Qızıl ucuzlaşdı

11:25 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsində status-kvo bizə uyğun deyil”

11:20 Bakıda “Prado” terror əsdirdi: Polis bu sürücünü axtarır - Video

11:16 Qarabağ müharibəsindən ən çox pul qazananlar

11:11 Hamı onunla evlənmək istəyir - Fotolar

11:07 Türk Hava Yollarından ABŞ və İngiltərinin qadağasına qarşı həmlə

11:02 Maşın 75 yaşlı kişini vurub öldürdü - Sabunçuda

10:58 Stratfor: “Rusiya Avropa Birliyini dağıdacaq”

10:53 Azərbaycanda hər ay 1091 ailə boşanır - Statistika

10:49 Banklarda dollar satılır?

10:45 Çeçenistanda polisə hücum edən 6 silahlı öldürüldü

10:40 Pulsuz dərman verilən hepatitli xəstələrin sayı açıqlandı

10:36 Ər arvadını qətlə yetirib - Bakıda

10:31 Keçmiş deputatı öldürən şəxs Rusiya agenti olub - Ukrayna DİN

10:27 Düşmən atəşkəsi 109 dəfə pozub

10:22 Hava nəqliyyatı ilə 266,5 mindən çox sərnişin daşınıb

10:18 Meksikada iri neft ehtiyatları aşkarlanıb

10:13 Ukraynada öldürülən deputat Putinin əlindən qaçıbmış?

10:09 Miqrant faciəsi davam edir: 250-dən çox afrikalı boğuldu

10:04 Azərbaycan vətəndaşı Monteneqrodakı bankın rəhbəri oldu

10:00 Ermənistanda “Ural” aşdı: hərbçilər yaralandı

9:58 Bu gün bürcünüz nələr vəd edir?

23 MART

21:58 BMT terror aktının qurbanlarını yad etdi

21:58 BMT terror aktının qurbanlarını yad etdi

21:47 Jerar Pike cəzalandırıldı

21:33 Dəm qazı daha bir can aldı

21:29 Respublikaçı konqresmenlər Soros-a qarşı çıxır

21:20 Millimiz Belarusla heç-heçə etdi

21:14 Yanvar-fevralda inşaat sektorunda çalışanların sayı artıb

21:07 Rusiyanın eks-deputatının qatili xəstəxanada öldü

20:59 Ərdoğan Tereza Meyə başsağlığı verdi

20:44 Hələb minaatanlardan atəşə tutulub: 5 ölü, 4 yaralı

20:38 Ağstafada yol qəzası: yaralılar var

20:24 Belçikada terror aktına cəhdin qarşısı alınıb

20:16 Kənan: “Həddinizi bilin”

20:02 “Petkim”in rəhbərliyinə yeni təyinat olub

19:55 HDP-çi deputata 10 il iş istədilər

19:43 İnsanın öz ölümünü proqnozlaşdırmağının yolu tapılıb

19:36 Ancelina Coli və Bred Pit barışdı

19:22 Bakıda oğurluq edən qadın tutuldu

19:15 Zakir Həsənov ön xəttə gedib



ANALİZ

...

“ABŞ üçün Rusiya və Çinin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz”

Tarix 11.01.17, 17:38

Font ölçüsü : - / +
bitmap-img6


Zbiqnev Bzejinski bu çıxışı dekabr ayında Osloda Nobel mükafatı verilmə mərasiminə həsr edilmiş Forumda edib

 
Çıxış “Huffington Post” qəzetndə dərc edilib.

Strateq.az qısa ixtisarla çıxışı oxuculara təqdim edir:

İkinci dünya müharibəsindən sonrakı 70 ildə planetdə sülhü yalnız nüvə bombası təhlükəsi sayəsində saxlamaq mümkün oldu. Bu bomba dünya siyasətini kökündən dəyişdi. Amma onun sabitliyə təsiri daha çox ölkələrin buna sahib olması üzündən enməyə başladı.

İki böyük dövlətin apardığı “soyuq müharibə” SSRİ və ABŞ-ı dünyada təhlükəsizliyin saxlanmasında cavabdehə çevirmişdi. “Soyuq müharibənin” ilk mərhələlərində nüvə silahı hər iki qüdrətli dövlətə xüsusi status vermişdi.  

Onlar bütün dünyanın taleyində ünikal cavabdehliklərini hiss edirdilər. ABŞ və SSRİ bir-birini yaxşı başa düşürdülər.

Son zamanlar dünyadakı sabitlik nəhəng dövlətlərin rəqabəti sayəsində təhlükə altına düşüb.  20-ci əsrin sonu, 21-əsrin əvvələrində dünyada güc və hakimiyyət konfiqurasiyası dəyişdi. Amerika və Rusiya prinsipial rəqib kimi qaldılar. Amma xudmani nüvə arsenalına malik olan Çin Uzaq Şərqdə daha böyük və təhdidedici qüvvəyə çevrilməyə başladı.

Dünyanın 3 güc mərkəzi olan ABŞ, Rusiya və Çin qlobal toqquşmadan qaçmaq üçün əməkdaşlığa can atmalıdır.

Rusiya üçün regionda situasiya xüsusi ilə çətinləşib. SSRİ tərkibinə daxil olmuş qeyri-rus respublikaları bu gün açıq şəkildə öz milli müstəqilliklərini təsdiqləyir və SSRİ-ni xatırladan hər hansı bir strukturda iştirak etməkdən imtina edirlər.

İslam dininə sitayiş edən Mərkəzi Asiya respublikaları qəti şəkildə müstəqilliyin ilkin və formal halından tam dövlət müstəqilliynə keçmək əhavlı nümayiş etdirirlər.   

Bu cəhdləri həmçinin pravoslav dininə etiqad edən bir neçə slavyan dövləti –Ukrayna və Belarus da bölüşür. Onların hər ikisi öz bayrağı və ordusu olan suveren dövlət olmaq və Avropa ilə əlaqələri sıxlaşdırmaq, inkişaf etdirmək  niyyətindədirlər.  

Bu zaman Çinin Avropaya birbaşa ticarət yolu əldə etməsi üçün Mərkəzi Asiyaya doğru strateji irəliləməsi artıq Rusiyanın SSRİ-nin cənub hissəsində iqtisadi hökmranlığını ciddi şəkildə zəiflədir.

Hal-hazırda Çin və Rusiyanın münasibətləri Pekin üçün qısamüddətli cəlbedici alternativ vəd edir. Baxmayaraq ki, hər iki tərəfin bir-birinə qarşı tarixi incikliyi var. Bu isə Moskva və Pekini bir-birinə şübhəli şəkildə baxmağa məcbur edir. Məhz  buna görə Çinin “bir qurşaq- bir yol” təşəbbüsü Moskvanı pis vəziyyətdə qoyub. Rusiya indi hər vəchlə bu planı dayandırmaq, və Çinin Avropaya ticarət yolunun açmaq planını ləngitməyə çalışır.

Rusiyanın Amur vilayətinin əhalisi 830 min nəfərdir. Rusiyaya məxsus bütün nəhəng Uzaq Şərq torpaqlarında cəmi 6 milyon adam yaşayır. Amur çayının o biri sahilində, Rusiya və Çinin sərhədində yerləşən Xyluntzyanda isə 40 milyon insan yaşayır. Bu kontrast o qədər də uzaq olmayan gələcəkdə  Çin və Rusiya arasında geopolitik gərginliyə səbəb ola bilər. Daha uzaq perspektivdə isə Rusiya üçün ən pisi  Çin hərbi elitasının Cənubi Sibiri ələ keçirmək niyyətinə düşməsi ola bilər. Beləlilklə, uzaq Şərqi Asiyanın məskunlaşmamış məkanları Çinin bu Asiya ölkələrində geopolitik hökmranlığa nail olmaq üçün aparacağı strateji planı ola bilər.   

İstənilən halda Rusiyaya ABŞ və Çinlə ən çətin münasibətləri qurmaq lazım gələcək. Bu isə Moskva üçün uzağa gedən ambisiyalarını cilovlamağı qaçılmaz edəcək. Rusiya öz cəhdlərini yalnız bütün qitədə üstün olmaq illyuziyasından azad ola bildikdə reallaşdıra bilər. Bu zaman Moskva Avropada aparıcı oyunçuya çevrilə biləcək.

Eyni zamanda etriaf etməliyik ki, Amerika Çinə qarşı ikimənalı siyasət yürütməyə başlayıb. Bu siyasətin ümumi strateji planı yoxdur. ABŞ Rusiya və Çin arasında strateji alyansın yaranmasının ciddi təhlükələr törədə biləcəyini başa düşməlidir. Belə alyansın yaranması müəyyən qədər daxili siyasi və ideoloji inersiya, bir hissəsinə isə ABŞ-ın düşünülməmiş xarici siyasəti səbəb ola bilər.

ABŞ üçün bu iki dövlətin ittifaqından təhlükəli heç nə ola bilməz. Təəccüblü deyil ki, ABŞ siyasi cəhətən dirçələn Avrasiyada müdafiə mövqeyi tutur. ABŞ regionda öz mövcudluğunu Sakit okean adalarına nəzarət etməsinə görə saxlayır. Bu onu təsdiq edir ki, Amerika Avrasiyada təhlükəsizliyin dəstəklənməsində maraqlıdır. Və ABŞ açıq şəkildə Yaponiya və Cənubi Koreyanı müdafiə etmək niyyətini bəyan edir.

ABŞ həmçinin Qərbi və Mərkəzi Avropanı da müdafiə edəcəyinə hazır olduğunu təsdiq etməlidir. Odur ki, Amerikanın Avropada passiv müşahidəçi olmayacağı barədə birmənalı mövqeyin Kremlə çatdırılması çox mühümdür.

ABŞ Rusiyanı təcrid etmək üçün ciddi siyasi və hərbi kontrcavablar planlaşdırmır, amma Kreml başa düşməlidir ki, o əgər Latviyaya qoşun çıxarsa, yaxud Tallinə hucum eləsə bunun bədəli ağır olacaq: Bu zaman Rusiya Baltik dənizində Qərblə əlaqələrini kəsəcək miqyaslı blokdaya məruz qalacaq. Sankt –Peterburqda Rusiya üçün həyati əhəmiyyətli limanların, Qara dənizdəki Dardaneldən keçən Novorossiysk limanının Qərb tərəfindən blokadası Rusiya üçün faciəvi nəticələr verəcək.

ABŞ-ın qəti reaksiyası Rusiyanın sərfəli beynəlxalq ticarət imkanlarını məhdudlaşdıracaq və Mərkəzi Avropaya ciddi Amerika hərbi kontingentinin çıxarılması üçün lazım olan vaxtı verəcək.

Çinin mümkün neytrallığı nəticəsində Rusiya xoşagəlməz seçim qarşısında qalacaq: Ya məhvedici iqtisadi təcrid, yaxud qoşunların geri çəkilməsi!

Növbəti onilliklərdə şimali-şərqi Asiyanın hazırkı ərazi müqavilələri  geopoltik mənada qeyri-sabitliklə üzləşə bilər. Bu, hətta zamanla partlayış həddinə çata bilər.

Son nəticədə bu, nəhəng Avrasiya qitəsində mübahisəli su hövzələri bölgüsünə yenidən baxılması prosesini sürətləndirəcək.Şübhəsiz ki, Amerika burada yalnız çıxdaş edilmiş müşahidəçi olacaq. Amma ABŞ Yaponiya və Cənubi Koreya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı genişləndirə bilər.

Sonuncu, ən mühüm faktor – Yaxın Şərqdə dini nifrətdən qidalanaraq davam edən vətəndaş müharibəsidir; Potensial nüvə münaqişələri, hansı ki, İrandakı ekstemist qüvvələr yarada bilərlər, hələ rus hərbçilərinin dəstək verdiyi türk millətçilərinin geopolitik ambisiyalarından danışmırıq. Bu münaqişələrin hər biri regionu partlada bilər.  

Buna ideal geopolitik cavab ABŞ, Rusiya, Çinin yaradacağı “Üçlər İttifaqı” ola bilər. Bu kontekstdə Rusiyanın başqa seçimi olmayacaq. Moskva reallığı qəbul edərək Çin və ABŞ-la münasibətləri yaxşılaşdırmağa vadar olacaq.  Hər üç qüdrətli dövlət üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb ola biləcək qeyri-müəyyənliyin dərinləşdiyi bir vaxtda fikirləşmək zamandır: Nə baş verə bilərdi və nə baş verəcək?  

Bu baxımdan Çin artıq düşünməlidir: Pekin qonşu ölkələrdə baş verənlərə münasibətdə öz məsuliyyətindən qaça biləcəkmi? Bu Çinin maraqlarını təhlükəyə ata, onu Rusiya ilə həddən artıq hərbi əlaqələrə vadar edə bilərmi?

Üç hərbi cəhətdən ən qüdrətli dövlətin Yaxın Şərqdə təhlükəsizliklə bağlı məsələlərdə dərin əməkdaşlıq edəcəyi bir dünyadakı böyük hörmətindən Rusiya istifadə edəcəkmi?  

Daha uzun perspektivdə – Şərqi Sakit okean regionunda əməkdaşlıq edəcəkmi?  Hələlik burda Çinin böyük ambisiyaları yoxdur, amma gələcəkdə bu tez özünü büruzə verəcək.

Bütün yuxarıda deylənlərlə yanaşı getdikcə dünya miqyasında artan ciddi hava problemi  siyasi problemləri daha da çətinləşdirir.  Qlobal istiləşmə artıq özünün pis təsirini göstərməyə başlayıb. Geniş ərazilərdə buzların əriməsi perspektivi hazırkı bir çox yaşayış məskənlərini mövcudluğunu təhlükə altında qoyacaq.

Bütövlükdə bunlar bu gün həyat faktoruna çevrilmiş strateji qeyri-müəyyənlikdən daha çox cəmiyyətin güclü həyəcanı ilə müşayət oluna bilər.  Belə qeyri -müəyyənliklə isə bəşəriyyət əvvəl heç vaxt üzləşməyib. Beləliklə, regional əməkdaşlıq ümumi “beyin hucumu” və birgə iş üçün siyasi iradə tələb edir.

Tərcümə Strateq.az-ındır

pia.az









Bu xəbərə şərh yaz

Şərh əlavə olunmayıb


ANALİZ

design-img

Vernisaj

Rusiya Qvardiyasının hərbi hissəsinə hücum: 6 hərbçi öldü, 3 yaralı

bitmap-img3

Rakurs

Baytarlıq İdarəsində təhlükəli korrupsiya: Bazarda vərəmli ət, ermənilərlə iş birliyi və…

bitmap-img3

Seçmələr

“Bayrağımız Şuşada, Xankəndində də dalğalanacaq” – İlham Əliyev

bitmap-img3


Arxiv
Poliqon Informasiya Agentliyi

Powered by BizimHost - Designed by Camil.I

loading...




Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru